brahma sutralu

of 172 /172
7/21/2019 Brahma Sutralu http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 1/172 "≥   · Ü«∂ã≤  <åºÜ«  ∞=∂Å 1 P‰õ Ä`«=Ú  J  u QÆOcè  ~° =Ú ™êQÆ =Ú=ÖË #∞#fl ÉèÏ+¨ º=Ú#∞ =∞O^äŒ  # KÕ  ã≤  q^•º~° }∞ºÅ‰õ Ω QÆ∞~°  ∞=ÙÖˇ   · # NÉèÏ~°f  f~°÷  ™êfi=ÚÅ∞ "≥   ·Ü«∂ã≤ Hõ <åºÜ«∞=∂Å =∞iÜ«Ú ^•x`À ÉÏ@∞ JkèHõ~° }=ÚʼnõΩ ã¨OˆH∆  Ñ¨  "åºMϺ#=Ú „"åã≤ i.  "åºHõ~°}=Ú, `«~°¯âßG=Ú, g∞ =∂O™ê^Œ∞Å∞ K«^Œ=x "åiH˜, K«^Œ=ÖËx "åiH˜ `ÕeHõQÍ J~°ú=∞=Ù@‰õΩ „|Ǩ χ㨠 ∂„`«  =ÚÅ∞ „"åÜ « ÚK« ∞<åfl#x NÉè  Ï~° f f~°   ÷ ™êfi=ÚÅxi. D =∞^è   Œ º HÀ@yiÖ’ 2–6–11 #∞O_ç  25–6–11  =~° ‰õ Ω ^Œ   æ ~° ^Œ   æ  ~ÀAH˜  5 1/2 QÆO@Å K˘Ñ¨ C# H˘O`« =∞Ok ™ê^è   Œ ∞=Ùʼnõ Ω <Õ #∞ „|Ǩ χ㨠∂„`« =ÚÅ∞ K≥ Ñ≤ Ê<å#∞.  "åiH ˜  K≥ Ñ≤ Ê# Ѩ  ^Œ   ú u U^Œ  #QÍ – "≥  Ú^Œ  @ Jkè  Hõ } q+¨  Ü« ∞=ÚÅ∞ :– 㨠OQÆ  u, q+¨  Ü« ∞=Ú, 㨠Oâ◊  Ü« ∞=Ú, Ѩ Ó~°  fiѨ  Hõ   ∆  =Ú,  ã≤ ^•ú#Î =Ú `«~° ∞"å`«  "≥   ·Ü«∂ã≤ Hõ <åºÜ« ∞=∂Å ^•xH˜  Éè Ï~° f f~°÷ ™êfi=ÚÅ∞ „"åã≤# \©HÍ. P `«~°∞"å`«  <å  q^•ºQÆ ∞~°∞=ÙÅÖ’ XHõ  Ô  ~· # =∞.=∞O.N=∞`ü  ™êfiq∞ q^•º#O^Œ yi QÍ~°∞ „"åã≤ # =$uÎ ã¨Ç¨  Ü«∞=Ú`À ã¨∂„`«  =Ú,  ã¨ ∂„`å~°ú =Ú, =$uÎ  ã¨OˆH∆  Ñ¨ =ÚQÍ K≥ Ñ≤ Ê<å#∞. Jkè Hõ~° } q+¨ Ü« ∞=ÚÅ∞, "≥   · Ü« ∂ã≤ Hõ <åºÜ«∞=∂Å, ^•x \©HÍ  =∞iÜ«Ú ^•x 㨠∂„`« =Úʼnõ Ω =$uÎ K≥ Ѩ C@ =Å# Xˆ  H q+¨Ü«∞=Ú <åÅ∞QÆ∞™ê~° ∞¡  P =$uÎ  QÍqOK« |_ç  "åiH˜  ÉÏQÆ ∞QÍ J~°   ú =∞~Ú#^Œx J<åfl~°∞. JO`ÕQÍHõ P q#∞"åiÖ’ =ÚY∞ºÖˇ   ·# ™êfiq∞ ã¨`åº`å‡#O^Œ  QÍ~°∞ WÖψ  Q nxx „QÆ O^äŒ ∂Ѩ=ÚÖ’ „"åÜ« ∞=∞x HÀ~å~° ∞.  QÆ  32 㨠O=`« û~° =ÚÅ∞QÍ Ç¨ Ï$+‘ ˆ  Hâ◊ =ÚÖ’ LO_ç  J^è   Œ ºÜ« ∞#, J^è   •ºÑ¨ #=ÚÅ#∞ Ç≤ ÏOn Éè Ï+¨ Ö’ K≥ Ѩ CK«  QÆ ∞Ѩ  Ù@ =Å# =∂ `≥ Å∞QÆ  ∞ Éè Ï+¨  H˘OK≥ =Ú ‰õ ΩO@∞|_ç #k. JO^Œ  ∞ň  H LѨ x+¨ ∞Î Å L^Œ   ú }=ÚÅ J#∞"å^Œ =Ú#‰õ  Ω  H˘xflKÀ@¡  "≥ <≥ flÅHõ O\˜ ã¨ ∞O^Œ ~å=∞ â◊ ‡ QÍ~° ∞ „"åã≤ # „|Ǩ χ 㨠∂„`« =Ú#∞ P^è   •~° =ÚQÍ KÕ ã¨ ∞‰õ Ωx P LѨ x+¨ ∞Î Å  L^Œ   ú }=ÚÅ∞ „"åã≤ux. JkèHõ } q+¨ Ü« ∞=Úʼnõ Ω q^•º#O^Œ  ™êfiq∞ "å~°∞ ã¨^•t= „|¿ÇχO„^Œ  QÍ~° ∞ „"åã≤ # „|Ǩ χ`«`« „ѨHÍtHõ  J#∞=$uÎ  =∞iÜ« Ú "åK«  ã¨ Êu QÍ~°  ∞ „"åã≤# Éè  Ï=∞u =∞iÜ« Ú ^•x \©HÍ Hõ  ÅÊ`«~° ∞ "åºMϺ ã¨Ç¨  Ü« ∞=Ú  f㨠∞H˘xi. "å~° ∞ Ç≤ ÏOnÖ’ „"åã≤ # ^•xx <Õ #∞ `≥ Å∞QÆ ∞Ö’ „"åã≤ ux. 㨠∂„`å~°   ú =Ú „"åÜ« Ú@‰õ Ω Ç≤ ÏOn É’ÖË ÉÏÉÏ  "åi "åºMϺ#=Ú Ü≥ ÚHõ¯ 㨠Ǩܫ ∞=Ú fã¨∞H˘x<å#∞. WO`« =∞Ok #∞O_ç  ¿ãHõiOz# q+¨ Ü« ∂Å#∞ WK« Û@  ã¨ =∂"Õ â◊ Ѩ ∞@KÕ  ^•xx ã¨OHõ Å#=∞O^Œ ∞~° ∞. ã¨`åº`å‡#O^Œ  QÍ~°∞ J#fl@∞¡ nxH˜ '„|Ǩ χ㨠∂„`«  Ç¨ Ï$^Œ Ü« ∞=Ú— J#∞¿Ñ~°∞ ã¨||∞QÍ LO_» ∞#∞. "Õ ∞=Ú H˜OH˜ i aOH˜ iQÍ „"åã≤# ^•xx J~°ú =Ú KÕ ã¨∞‰õ ΩO@∂ K« ¯QÍ uiy „"åã≤ # ™êfiq∞ ^Õ "å#O^Œ  QÍiH˜ ^è   Œ #º"å^Œ =ÚÅ∞. =ÚO^Œ ∞ „ѨK« ∞~° } J~Ú# ^•xH˜ 㨠 Ç¨ Ü« ∞=Ú KÕ Ü« Ú "åiH˜ Pj~åfi^Œ =ÚÅ∞. nxx K« kq# XHõ¯Ô  ~· ##∞ „â◊ =}=∞#<å^Œ ∞Å∞ KÕã≤ # <å D Hõ $+≤ 㨠Ѷ   ¨Å"≥ ∞ÿ #^Œx `« Å∞™êÎ #∞. 5–8–11 „âß=}â◊ √Hõ   ¡ +¨+‘   ª Éè í =nÜ«  ∞ ™êfiq∞ "Õ  ∞^è   •#O^ŒÑ¨  Ùs Ô ÖÏ™ê„â◊ =∞=Ú, „Ѩ^è•<åKå~° ∞ºÅ∞ =ÚxH˜ˆ ~u, ǨÏ$+‘ ˆ Hâò – 249137 

Upload: shanmukhanara

Post on 04-Mar-2016

49 views

Category:

Documents


0 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Brahma Sutralu. Hind Religion Book

TRANSCRIPT

Page 1: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 1/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

1

P‰õ Ä «=Ú

J u QÆOcè ~° =Ú ™êQÆ ~° =Ú=ÖË #∞#fl ÉèÏ+¨ º=Ú#∞ =∞O^äŒ # KÕ ã≤ q^•º~° ∞ºÅ‰õ Ω QÆ∞~° ∞=ÙÖˇ · # NÉèÏ~°f f~°÷ ™êfi=ÚÅ∞ "≥ ·Ü«∂ã≤ Hõ <åºÜ«∞=∂Å =∞iÜ«Ú ^•x`À ÉÏ@∞ JkèHõ ~° =ÚʼnõΩ ã¨OˆH∆ Ñ "åºMϺ#=Ú „"åã≤ i. "åºHõ~°=Ú, «~° âßG=Ú, g∞ =∂O™ê^Œ∞Å∞ K« Œ=x "åiH˜, K« Œ=ÖËx "åiH˜ ÕeHõQÍ J~°ú=∞=Ù@‰õΩ„|Ǩ χ㨠∂„ « =ÚÅ∞ „"åÜ« ÚK« ∞<åfl#x NÉè Ï~° f f~° ÷ ™êfi=ÚÅxi. D =∞^è Œ º HÀ@yiÖ’ 2–6–11 #∞O_ç 25–6–11

=~° ‰õ Ω Œ QÆ æ ~° Œ QÆ æ ~° ~ÀAH 5 1/2 QÆ O@Å K˘Ñ¨ C# H˘O « =∞Ok ™ê^è Œ ∞=Ùʼnõ Ω <Õ #∞ „|Ǩ χ㨠∂„ « =ÚÅ∞ K≥ Ñ≤ Ê<å#∞. "åiH K≥ Ñ≤ Ê# Ѩ ^Œ ú u U^Œ #QÍ – "≥ Ú^Œ @ Jkè Hõ ~° q+¨ Ü« ∞=ÚÅ∞ :– 㨠OQÆ u, q+¨ Ü« ∞=Ú, 㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú, Ѩ Ó~° fiѨ Hõ ∆ =Ú,

ã≤ ^•ú#Î =Ú « ~° ∞"å « "≥ ·Ü«∂ã≤ Hõ <åºÜ« ∞=∂Å ^•xH Éè Ï~° f f~°÷ ™êfi=ÚÅ∞ „"åã≤# \© HÍ. P «~°∞"å « <å q^•ºQÆ ∞~°∞=ÙÅÖ’ XHõ Ô ~· # =∞.=∞O.N=∞ ü ™êfiq∞ q^•º#O^Œ yi QÍ~°∞ „"åã≤ # =$uÎ ã¨Ç¨ Ü«∞=Ú`À ã¨∂„ « =Ú, 㨠∂„`å~°ú =Ú, =$uÎ ã¨OˆH∆ Ѩ =ÚQÍ K≥ Ñ≤ Ê<å#∞. Jkè Hõ ~° q+¨ Ü« ∞=ÚÅ∞, "≥ · Ü« ∂ã≤ Hõ <åºÜ«∞=∂Å, ^•x \©HÍ =∞iÜ«Ú ^•x 㨠∂„ « =Úʼnõ Ω =$uÎ K≥ Ѩ C@ =Å# Xˆ H q+¨Ü« ∞=Ú <åÅ∞QÆ ∞™ê~° ∞¡ P =$uÎ QÍqOK« |_ç "åiH˜ ÉÏQÆ ∞QÍ J~° ú =∞~Ú#^Œx J<åfl~° ∞. JO ÕQÍHõ P q#∞"åiÖ’ =ÚY∞ºÖˇ ·# ™êfiq∞ ã `åº`å‡#O^Œ QÍ~°∞ WÖψ Qnxx „QÆ O^äŒ ~° ∂Ѩ=ÚÖ’ „"åÜ« ∞=∞x HÀ~å~° ∞.

QÆ « 32 㨠O= « û~° =ÚÅ∞QÍ Ç¨ Ï$+‘ ˆ Hâ◊ =ÚÖ’ LO_ç J^è Œ ºÜ« ∞#, J^è •ºÑ¨ #=ÚÅ#∞ Ç≤ ÏOn Éè Ï+¨ Ö’ K≥ Ѩ CK« ∂ QÆ_» ∞Ѩ Ù@ =Å# =∂ ≥ Å∞QÆ ∞ Éè Ï+ H˘OK≥ =Ú ‰õ ΩO@∞|_ç #k. JO^Œ ∞ň H LѨ x+¨ « ∞Î Å L^Œ ú ~° =ÚÅ J#∞"å Œ =Ú#‰õ Ω

H˘xflKÀ@¡ "≥ <≥ flÅHõ O\˜ 㨠∞O^Œ ~° ~å=∞ â◊ ~° ‡ QÍ~° ∞ „"åã≤ # „|Ǩ χ 㨠∂„ « =Ú#∞ P^è •~° =ÚQÍ KÕ ã¨ ∞‰õ Ωx P LѨ x+¨ « ∞Î Å L^Œ ú ~° =ÚÅ∞ „"åã≤ux.

JkèHõ ~° q+¨ Ü« ∞=Úʼnõ Ω q^•º#O^Œ ™êfiq∞ "å~° ∞ 㨠•t= „|¿ÇχO„^Œ QÍ~° ∞ „"åã≤ # „|Ǩ χ « « fi„ѨHÍtHõ J#∞=$uÎ =∞iÜ« Ú "åK« 㨠Êu QÍ~° ∞ „"åã≤# Éè Ï=∞u =∞iÜ« Ú ^•x \© HÍ Hõ ÅÊ « ~° ∞ "åºMϺ ã¨Ç¨ Ü« ∞=Ú

f㨠∞H˘xi. "å~° ∞ Ç≤ ÏOnÖ’ „"åã≤ # •xx <Õ #∞ ≥ Å∞QÆ ∞Ö’ „"åã≤ ux. 㨠∂„`å~° ú =Ú „"åÜ« Ú@‰õ Ω Ç≤ ÏOn É’ÖË ÉÏÉÏ "åi "åºMϺ#=Ú Ü≥ ÚHõ ¯ 㨠Ǩ Ü« ∞=Ú fã¨∞H˘x<å#∞. WO « =∞Ok #∞O_ç ¿ãHõiOz# q+¨ Ü« ∂Å#∞ WK« Û@ 㨠=∂"Õâ◊ Ѩ ~° K« ∞@KÕ ^•xx 㨠OHõ Å#=∞O^Œ ∞~° ∞. 㨠åº`å‡#O^Œ QÍ~°∞ J#fl@∞¡ nxH˜ '„|Ǩ χ㨠∂„ « Ǩ Ï$^Œ Ü« ∞=Ú—J#∞¿Ñ~°∞ ã¨||∞QÍ LO_» ∞#∞. "Õ ∞=Ú H˜ OH˜ i aOH˜ iQÍ „"åã≤# ^•xx J~°ú =Ú KÕ ã¨ ∞‰õ ΩO@∂ K« Hõ ¯QÍ uiy„"åã≤ # ™êfiq∞ ^Õ "å#O^Œ QÍiH˜ ^è Œ #º"å^Œ =ÚÅ∞. =ÚO^Œ ∞ „ѨK« ∞~° J~Ú# ^•xH˜ 㨠Ǩ Ü« ∞=Ú KÕ Ü« Ú "åiH˜Pj~åfi^Œ =ÚÅ∞. nxx K«kq# XHõ Ô ~· ##∞ „â◊ ==∞#<å^Œ ∞Å∞ KÕã≤ # <å D Hõ $+≤ 㨠Ѷ ¨Å"≥ ∞ÿ #^Œx « Å∞™êÎ #∞.

5–8–11

„âß=â◊ √Hõ ¡ +¨+‘ ª

Éè í =nÜ« ∞

™êfiq∞ "Õ ∞^è •#O^ŒÑ¨ ÙsÔ H·ÖÏ™ê„â◊ =∞=Ú, „Ѩ è•<åKå~°∞ºÅ∞=ÚxH˜ˆ ~u, ǨÏ$+‘ Hâò – 249137

Page 2: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 2/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

2

LáÈ^•… «=Ú

^Œ~°≈#„Ѩ ™ê÷ #"≥ ∞ÿ # D „|Ǩ χ ã¨∂„ « =ÚÅ#∞ J~° ÷=Ú KÕ㨠∞H˘#∞@‰õΩ =ÚO^Œ ∞ J^蕺㨠=Ú QÆ ∞iOz K« Hõ xJ=QÍǨ Ï# LO_»=ÅÜ«Ú#∞. gxÖ’ "≥ Ú^Œ \˜k „Ѩ « ºQÆ è •ºã¨ =Ú. [_» KÕ « #=ÚÅ `å^• « ‡º=ÚÅ ^•fi~å U~° Ê_»∞JǨ ÏO |∞kú x Ѩ «ºQÆ ^è •ºã¨ =∞O^Œ∞~° ∞. «~°∞"å «k *Ï˝ <å^è •ºã¨ =Ú, J~å÷ ^è •ºã¨ =Ú. `å_»∞Ö’ áê=Ú Hõ#∞Ñ≤OK«∞#∞

^•xx J~å÷ ^è •ºã¨=∞O^Œ ∞~° ∞. Hõ xÑ≤ Oz# áê=Ú ^•fi~å Hõ Å∞QÆ ∞ *Ï #=Ú#∞ *Ï <å^è •ºã¨ =∞O^Œ∞~° ∞. P « ‡Ü« ∞O^Œ ∞J<å « ‡#∞ J^è Œ ºã≤Oz# JK« @ ã¨fi~° ∂áê^è •º#=Ú =∞iÜ«Ú ã O㨠~åæ ^è •ºã¨=Ú Hõ Å^Œ ∞. HÍx J<å « ‡ |∞^•ú º^Œ ∞Å

Ü« ∞O^Œ ∞ P « ‡#∞ J^è Œ ºã≤ Oz# 㨠O㨠~åæ ^è •ºã¨ "Õ∞ Hõ Å^Œ ∞ QÍx 㨠fi~° ∂áê^蕺㨠=Ú ÖË ^Œ ∞. JO^Œ ∞=ÖË ¡ ™êH˜ ∆ P «‡Ü« ∞O^Œ ∞P~ÀÑ≤ Oz# â◊s~° |∞^•ú º^Œ ∞Å∞ Jx «º"≥ ∞ÿ ##∞. J<å`« ‡"≥ ∞ÿ # |∞^•ú º^Œ ∞Å Ü«∞O^Œ ∞ P «‡#∞ P~ÀÑ≤ Oz##∞ P « ‡ Jx « º=ÚQÍ^Œ ∞. PÃÑ· # è Œ~å‡^蕺㨠=Ú, è Œi‡ J^è •ºã¨ =Ú W#∞Ñ QÆ ∞O_» ∞#∞ JyflÖ’ "Õ ã≤ # Jk Z„~° QÍ =∂~°∞#∞.J#QÍ Jyfl ^èŒ ~° ‡=Ú#∞ W#∞Ѩ QÆ ∞O_»∞ ã‘ fiHõ iOK≥#∞. W#∞Ѩ QÆ ∞O_» ∞ ^è Œ~°‡=Ú#∞ Jyfl ã‘ fiHõiOK≥ #∞ (QÆ ∞O„_» =ÚQÍ

HÍ#=K«∞Û@) JyflÜ« ∞O^Œ ∞ QÆ Å ^•Ç¨ ÏHõ â◊ HÎ J#∞ ^è Œ~°‡=Ú W#∞=ÚÖ’ Hõ #∞Ñ≤ OK« ∞#∞. ^è Œ~°‡=Ú QÆÅ ^•xx ^è Œ i‡Ü«∞x JO^Œ∞~° ∞. WK«Û@ ^è Œ i‡ ^è Œ~°‡=ÚÅ∞ W#∞=Ú Ü« ∞O^Œ∞ Jyflq Hõ xÑ≤ OK« ∞K« ∞#flq. J>Ë ¡ W#∞=Ú Ü≥ ÚHõ ^è Œ ~° ‡=Ú JyflÜ« ∞O^Œ ∞ Hõ xÑ≤ OK« ∞K« ∞#flk. W^Õ q^è Œ =ÚQÍ "≥ Ú « Î =Ú „Ñ Ñ¨ OK«=Ú#O^Œ ∞ L#flq. [_»KÕ « #=ÚÅ∞ Ô ~O_Õ J~Ú##∞ W « ˆ ~ « ~° J^蕺ã¨=Ú =Å# ã¨~åfi#~° ú=ÚÅ∞ Hõ Å∞QÆ∞K«∞#flq. PYik ™ÈáêkèHÍ^è •ºã¨ =Ú. 㨠Êù \ Hõ =ÚÖ’ Z„~° =∞O^•~° Ѩ Ù=Ùfi „Ѩ uaOaOz 㨠Êù \ Hõ =Ú Z„~° QÍ Hõ xÑ≤ OK« ∞#∞. nxx ™Èáêkè HÍ^è •ºã¨ =∞O^Œ ∞~° ∞.

P`«‡, =∞#ã¨∞ûÅ∞ "ÕÔ~·##∞ ^ŒQÆæ~°QÍ LO_»∞@ =Å# ѨÙ=Ùfi ™ê÷#=ÚÖ’ L#fl =∞#ã¨∞û P`«‡Ü«∞O^Œ∞P~ÀÑ≤ OѨ |_» ∞K« ∞#flk. Hõ ~° $ « fi, Éè ’Hõ Î $ « fi=ÚÅ∞ =∞#ã ∞û"Õ QÍx P « ‡q QÍ=x K≥ Ѩ C@ˆ H D J^è •ºã¨ =Ú K≥ Ѩ Ê|_ç #k. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ P «‡ J㨠OQÆ =Ú QÆ #∞Hõ. D J 蕺㨠"Õ ∞ QÍHõ P « ‡, Ѩ ~° =∂ « ‡Å∞ UHõ "≥∞ÿ##∞ S^Œ ∞ ~° Hõ =ÚÅ „Éè í =∞ Hõ Å∞QÆ ∞K« ∞#flk. Dâ◊ fi~°r= Éè Ë Œ =Ú, r= r=Éè Ë ^Œ =Ú, r= [_» Éè Ë ^Œ =Ú, Dâ◊fi~° [_» ÉèË ^Œ =Ú, [_» [_» Éè Ë Œ =Ú

1. Dâ◊ fi~° r=Ù aè #fl « fi=Ú x=$uÎ Ô H· aO|„Ѩ uaO| ^Œ $ëêì O « =Ú Ü«ÚH˜ Î Ü«ÚHõÎ =Ú. Dâ◊fi~° „Ѩ uaO|"Õ∞ r=Ù_»∞ QÍx, P Ѩ ~° "Õ∞â◊ fi~° K≥ · « #º=Ú Hõ#fl P « ‡ K≥ · «#º=Ú "Õ~°∞QÍ^Œ∞.

2. r= r= ÉèË ^Œ x=$uÎ H˜ Ѷ ¨ ∞\ÏHÍâ◊ =∞~î åHÍâ◊ ^Œ $ëêì O « =Ú Ü« ÚHÎ Ü« ÚHõ Î =Ú.3. r= [_» Éè Ë ^Œ =Ú, [_» [_» Éè Ë ^Œ=Ú, Dâ◊ fi~° [_» ÉèË ^Œ x=$uÎ Ô H· 㨠fiѨ fl ^Œ $ëêì O «=Ú Ü« ÚH˜ Î Ü« ÚHõ Î =Ú.

™Èáêkè Hõ ^Œ $ëêì O «=Ú#∞ K≥ Ñ≤ Ê# « ~° ∞"å « x~° ∂áêkè Hõ ^Œ $ëêì O «"Õ∞#x „Ñâ◊fl~åQÍ ^•x ‰õΩ « Î ~° =Ú„`å\ Ü« ∞O^Œ∞ áê=Ú „Éè í=∞. D q^è Œ=ÚQÍ ^Œ QÆ æ ~° ^Œ QÆ æ ~° `˘q∞‡k ~°Hõ =ÚÅ J^è •ºã¨ =Ú K≥ Ѩ Ê|_ç #k. =¸ÖÏ

*Ï˝ #=Ú x"å~° Ô H· „â◊ = =∞## xkè è •ºã¨ #=ÚÅ∞ KÕ ã≤ *Ï˝ #=Ú ("≥ ∂Hõ ∆ =Ú) 㨠OáêkOK« =ÅÜ« Ú#∞. „â◊ ==∞#QÍ

â’¡ II â◊$ueOQÍk <åºÜ« ∞ó â◊ |ú â◊ HÎ q"Õ Hõ Hõ $ ü ≥ · B "Õ •O`å<åO „|Ǩ ‡ «‡x `å « Ê~°º x~° ‚ Ü« ∞ó („â◊ ="£ ∞)

â◊ $u eOQÍk <åºÜ« ∞=∞#QÍ +_£ q^è Œ å « Ê~° º „QÍǨ ÏHõ eOQÆ =ÚÅ •fi~å P « ‡ „|Ǩ χŠUHõ « fi x~° ‚ Ü« ∞=Ú.

Page 3: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 3/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

3

â’¡ II LÑ„Hõ "≥ ∂Ѩ 㨠OǨ ~° JÉè Ϻ™êѨ Ó~° fi`å Ѷ Å"£∞J~° Ì"å^ÀѨѨuÎâı Ûu +¨_£q^è Œ `å « Ê~° º „QÍǨÏHõ eOQ͘II

D P~° ∞ eOQÆ =ÚÅ •fi~å "Õ ^Œ "åHõ º=ÚÅ â◊ |úâ◊ H˜ Î J^≥ · fi « „|Ǩ χ=ÚÖ’<Õ Hõ Å^Œ x xâ◊ ÛÜ« ∞=Ú „â◊ ==Ú. D „â◊ ==Ú JѨ ~ÀHõ∆ *Ï˝#=Ú#‰õ Ω „Ѩ =∂ q+¨ Ü« ∞=Ú. Hõ #∞Hõ nxx JOy JO^Œ ∞~°∞.

x~°fiK«#=Ú:"Õ ^•O Õ # „Ѩ uáê^Àº Ü≥ ∂J~° ÷ó „|Ǩ ‡`å‡ « 㨠º Ü« ÚH˜ Î aè ó ã¨OÉèÏ=<å =∞##OI

Wk „Ѩ "Õ ∞Ü« ∞ q+¨ Ü« ∞=Ú â◊ $u =∞`å#∞™ê~° =Ú « ~° ¯=ÚÅ#∞ „QÆ Ç≤ ÏOz [QÆ ü q∞ ä •º « fi=Ú x~° ‚ ~ÚOK« ∞‰õ Ωx

Ѩ ~°„|Ǩ χ=Ú<Õ UHõ ^è •~° QÍ zO «# KÕ Ü« Ú@ÜÕ ∞ =∞##=Ú. x~°fiK«#=Ú:„â◊ ==∞#<Õ â◊ =∂k Ü« Úˆ HÎ Hõ$`åfi ã≤ ÷ ~° 㨠º "åHͺ~° ÷ ó

*Ï˝ <åO «~åÜ«∞ ~° Ç≤ Ï « 㨠º J<åÜ« ∂¿ã# Ü≥∂ "åHͺ~° ÷ É’^è À *ÏÜ«∞ Õ ¿ã= xkè ^è •ºã¨#"£∞JO «~åÜ« ∞ó JO>Ë „Ѩ u|O^è Œ =Ú. Jk J*Ï˝ #,

ã¨Oâ◊ Ü« ∞, qѨ ~° ºÜ« ∞ Éè Ë ^Œ=ÚÅ Hõ #fl "Õ Ô ~· #k. ã¨fi 㨠fi~° ∂––áê#∞Éèí ==Ú. J*Ï˝#=Ú, 㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú, qѨ s « Éè Ï=#ÖË xâ◊ √^Œú „|Ǩ ‡ «‡ *Ï˝ #=Ú Jx J~° ú =Ú.

*Ï˝ #Ü≥∂QÆ=Ú : *Ï˝#=Ú#‰õ Ω x~°fiK«#=Ú – '*Ï˝ #O âß„ãÎ «ó PKå~°º «â◊ Û P`å‡k Ѩ •~å÷ <åO J=QÆ "≥ ∂ J=„QÆǨ Ï=Ú

=QÆ å<åO WO„kÜ« ∂k LѨ 㨠OǨˆ~ UHÍ„QÆ « Ü« ∂ ™êfi «‡ã¨ O"Õ Œ º`åáê^Œ #O Ü≥ ∂QÆ ó II w.ÉèÏ+¨ ºO–16.1

âßG=Ú =∞iÜ« Ú QÆ ∞~° ∞=ÙÅ •fi~å P`å‡k Ñ^•~°÷ =ÚÅ#∞ ≥ Å∞㨠∞H˘#∞@#∞ *Ï˝ #=∞O^Œ ∞~°∞. ≥ Å∞㨠∞‰õ Ω#fl P «‡, „|Ǩ χ, [QÆ «∞Î, =∂Ü« ∞"åx 㨠O|O^èŒ =ÚÅ∞ qKåiOz WO„kÜ« ∞=ÚÅ x„QÆ Ç¨Ï=Ú ^•fi~å =∞#ã¨∞ûx

UHÍ„QÆ =Ú QÍqOK« ∞‰õ Ωx „|Ǩ χ ≥ · ‡Hõ º=Ú#∞ JѨ ~ÀH∆Í#∞~°∂Ѩ =ÚQÍ J#∞Éè íqOK« ∞@#∞ Ü≥ ∂QÆ =∞O^Œ ∞~°∞. P «‡ qKå~° =Ú KÕ Ü« Ú#ѨÙ_» ∞ =∞#㨠∞û x^Œ ∞~° Ö’ b#=Ú HÍ~å^Œ ∞, =∞iÜ«Ú q+¨ Ü« ∂HÍ~°=Ú#∞ QÆ∂_» á⁄O^Œ ‰õÄ_» ^Œ ∞.JѨ Ù_Õ „|Ǩ χ zO « #=∞QÆ∞#∞. ^•xˆ H „â◊ =, =∞##, xkè ^蕺㨠#=ÚÅ∞. „â◊ =Ï^Œ ∞Å =Å¡ =∞#㨠∞û ™êfiÉè ÏqHõ

„Ѩ=$uÎ #∞O_ç q=ÚY=∞QÆ ∞#∞. J^Œ Ì =Ú =ÚO^Œ ∞ XHõ =ã¨∞Î =Ù#∞Oz# Jk ^•xÖ’ „Ѩ uaOaOK« ∞#∞. J^ÕJ^Œ Ì =Ú#O^Œ ∞ U =ã¨∞Î=Ù ÖË xKÀ "åºÑ¨ Hõ "≥∞ÿ# PHÍâ◊=Ú „Ѩ uaOaOK« ∞#∞. J>Ë¡ J<Õ Hõ [#‡Å 㨠O™ê¯~° =ÚÅ`À ‰õ Ä_ç# D =∞#ã¨∞û U q+¨Ü«∂HÍ~° =Ú#∞ á⁄O^Œ xKÀ „|Ǩ χ "åºÑ¨ Hõ =∞QÆ∞#∞.

ãOâ◊Ü«∞=Ú :

*Ï˝# P « ‡Å∞ Ô~O_» ∞#∂fl x~åHÍ~° "≥ ∞ÿ # Éè Ï=<å x+¨ ª Z@∞¡ HõÅ∞QÆ ∞#∞? w.ÉèÏ+¨ ºO (18.50)

Page 4: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 4/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

4

["å|∞ :

J « ºO « x~° ‡Å « fi=Ú, ã¨fiK«Ûù « fi=Ú, 㨠∂Hõ ∆ ‡ «fi=Ú P « ‡ |∞^Œ ∞ú ʼnõΩ Ü« ÚH˜ Π㨠OQÆ « O=∞QÆ ∞@ =Å#, D |∞kúP « ‡ 㨠=∞"≥ ∞ÿ # x~° ‡Å « fi=Ú á⁄O^Œ ∞@ =Å##∞, P « ‡ K≥ · « <åºHÍ~° Éè Ï㨠« fi=Ú =∞#㨠∞Ö’ Hõ Å∞QÆ ∞#∞. D *Ï˝ #=Ú#‰õ Ω''ÉÏǨ ºHÍ~° Éè Ë ^Œ |∞kú x=$uÎ ˆ ~= P « ‡ 㨠fi~° ∂áêÅO|# HÍ~° "£ ∞——. ''*Ï˝ <Õ Ü« ∞`Àfl # Hõ ~° Î =ºó H˜ O « ∞ J<å « ‡ |∞kú

x=$`Ò ÎU=—— «™ê‡^£ *Ï˝#xëêª ã¨∞ã¨Oáê^•º—— „Ѩܫ∞`«fl=Ú KÕÜ«∞#=ã¨~°=Ú ÖË Œ∞ HÍx J<å «‡ |∞kúx x"åiOK« =ÅÜ« Ú#∞. JO^Œ ∞ň H *Ï˝ # x+¨ ª 㨠∞㨠Oáê^Œ º=Ú. ''J<åk ~° #<ÀÎ <≥ · 㨠iæ HÀ è •º™È q∞^ä •º „Ѩ « ºÜ« ∞~° ∂Ѩ ó Hõ ~° Î $ « fi, Éè’Hõ Î « fi „Ѩ =~° ÎHõ ó 㨠~° fiÖ’Hõ „Ѩ « ºHõ ∆ ó J㨠º J#~° ú ¿ÇÏ`Àó „Ѩ ǨÏÜ« ∞ P ≥ ·‡Hõ « fi q^•º„ѨuѨ « Î ÜÕ ∞ 㨠ˆ ~fi "Õ •<åÎ ó P~° Éè íº<Õ Î ''„|.ã¨∂„ «.J^è •ºã Éè Ï+¨ ºO.

„Ѩ "åǨ Ï~° ∂Ѩ=ÚÖ’ J<åkQÍ =K« ∞Û D J^è •ºã¨=Ú ™êfiÉè ÏqHõ =Ú. D J^è •ºã¨ =Ú « «fi*Ï˝ #=Ú =Å¡<Õ #tOK« ∞#∞. ^Õ x 㨠fi~°∂Ѩ =Ú =∂Ü« ∞=Å¡ Hõ #∞Ñ≤ OK« ∞K« ∞#fl^À J^Õ D HÍ~° º„Ѩ Ѩ OK« =Ú ^•x<Õ q∞^ä Œ º JO^Œ ∞~° ∞.J^Õ D Hõ ~° Î $ « fi, Éè ’Hõ Î $ « fi=ÚʼnõΩ „Ѩ=~°Î ‰õ =Ú. QÍ_è» x„^ŒÖ’ „Ѩ u"å~° ∞ P`å‡#∞Éèí ==Ú#∞ J#∞Éè í qOK«∞K« ∞<åfl~° ∞

QÍx „Ѩ Ѩ OK« Éè Ï==Ú ÖË ^Œ ∞. JO^Œ∞Hõx =∂O_» ∂Hõ ºHÍiHõ Ö’ ''*Ï„QÆ « =™ê÷ q∞^ä •º ^Œ $â◊ º`åfi ü 㨠fiѨ fl= ü —— J#∞ « ~° ¯=Ú#∞ K≥ Ñ≤ Êi. Wk ã¨~°fiÖ’Hõ „Ѩ «ºHõ ∆ =Ú. D Hõ ~° Î $`åfik J^è •ºã¨ "Õ∞ J#~° ÷ HÍ~° =Ú. D J#~° ÷ HÍ~°=Ú#∞ x"åiOK« ∞@‰õ Ω, P ≥ ·‡Hõ º *Ï˝#=Ú#∞ á⁄O^Œ ∞@‰õ Ω, "Õ ^•O « =Ú#∞ LѨ x+¨ ü "åHõº=ÚÅ „â◊ =, =∞##, xkè ^è •ºã¨ =ÚÅ∞ KÕ Ü« Ú@‰õ Ω, D „|Ǩ χ ã¨∂„ « =ÚÅ∞ P~° Oaè Ozi. „â◊ ==Ú`À ‰õ Ä_ç# qKå~° =Ú SHõ º É’^è Œ ‰õ Ω `À_»Ê_»∞#∞.

x[=ÚQÍ K≥ Ѩ Ê=ÅÜ« Ú#x# „Ѩ u XHõ ¯~° ∞ „Ѩ u~ÀA „|Ǩχ֒ „Ѩ "ÕtOK«∞K« ∞<åfl~° ∞. JO^Œ∞Hõ<Õ â◊$uÖ’''JǨ Ï~° Ǩ Ïó „|Ǩ χ QÆ =∞Ü« ∞u—— Jxi. QÍ_è » x„^ŒÖ’ P`å‡#O^Œ=Ú#∞ J#∞Éèí qOz x„^Œ ÖË =QÍ<Õ Ñ¨Ó~° fi"åã¨#ÅJ#∞™ê~° =Ú „áêÑ OzHõ "åº=Ǩ~° =ÚÖ’ z‰õ Ω¯H˘#∞K« ∞<åfl~° ∞. nxH˜ =¸_» ∞ L^•Ç¨Ï~°=ÚÅ∞ K≥ Ѩ Ê=K« ∞Û#∞.

"≥Ú^Œ \˜k L#flk XHõ ¯>Ë „|Ǩ χ~° ∂Ѩ "≥∞ÿ # P « ‡ Jx K≥ Ѩ C@‰õ Ω. ™ê^è •~° OQÍ „`À=Ö’ =∞#=Ú QÆ ∞O@Å∞ K« ∂Ãã^Œ =Ú. ^•x Ü« ∞O^Œ ∞ "åºÑ¨Hõ "≥ ∞ÿ# PHÍâ◊=Ú QÆ Å^Œ ∞. =~°¬=Ú h~° ∞ "åxÖ’ KÕ ~° ∞#∞. P h\ Ö’ =∞~° ÅPHÍâ◊ =Ú „Ѩ uaOaOK« ∞#∞. J>Ë ¡ Xˆ H P « ‡Ö’ Hõ ~° ‡Å =Å¡ =∞#ã¨∞û U~° Ê_» ∞K« ∞#flk. U~°Ê_ç # =∞#㨠∞ûÖ’ =∞~°ÅP P`Õ‡ „ѨuaOaOK«∞K«∞#flk. WK«Û@ âßG ^Œ$+≤ìÖ’ K«∂z# QÍ_è» x„^ŒÜ«∞O^Œ∞ =¸_»∞ =ã¨∞Î=ÙÅ#∞XѨCH˘#=ÅÜ« Ú#∞. "≥ Ú^Œ\˜k Jkè ëêª # ~° ∂Ѩ =ÚÖ’ #∞#fl P « ‡ K≥ · « #º=Ú. Ô ~O_»=k „áêuÉè Ïã≤ Hõ K≥ · « #º=ÚJ#QÍ „Ѩ uaOaOz# K≥ · « #º=Ú. =¸_»=k J*Ï˝ # =$uÎ . x„^ŒÖ’ LѨx+¨ «∞Î Ö’ K≥ Ñ≤ Ê#@∞¡ ''㨠åÎ ™È=∞º « ^•

㨠OѨ <Àfl Éèí =u—— ã ^• « ‡`À XHõ ¯>ˇ ÿ ##∞ *Ï„QÆ «Î Ö’ J#∞Éèí ==Ú#‰õ Ω =K« ∞Û@ÖË ^Œ ∞. ^•xH˜ L^•Ç¨Ï~° nÑ =Ú.nѨ =Ú "≥ eyOz •x g∞^Œ zq∞fl LOz nѨ =Ú Œ QÆ æ ~° ‰õ Ä~˘Ûx# nѨ =Ú Ü≥ ÚHõ ¯ "≥ Å∞ « ∞~° ∞, "Õ_ç J#∞Éè í ==ÚÖ’H˜

=K« ∞Û#∞, QÍx nѨ tY#∞ =Ú@∞ì H˘#ÖË =Ú. J>Ë ¡ zq∞fl ™ê÷ #=ÚÖ’#∞#fl J*Ï˝ #=$uÎ „|Ǩ χ #∞O_ç r=K≥ · « #º=Ú#∞ "Õ ~° ∞KÕ Ü« ÚK« ∞#flk.

=∞~˘Hõ L^•Ç¨ Ï~° :

ÃÑ^ŒÌ áê„ « Ö’ K« Å¡ x h~°∞ f㨠∞‰õ Ωx ^•xÖ’ "Õ_ç h~° ∞ áÈã≤# ã‘ ™ê ^•~° =Ú`À Hõ \˜ ì =ke# ã‘™êÖ’ L#fl

Page 5: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 5/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

5

h~°∞ K« Å¡ |_» ∞<Õ QÍx, ã‘™êÖ’x h~° ∞ áê„ « Ö’H˜ HÍx, áê„ « Ö’ h~°∞ ã‘ ™êÖ’H˜ ~å=Ù. ^•~° =Ú`À ã‘ ™ê#∞ "Õ ~° ∞ KÕ Ü« ∞=K« ∞Û#∞. D ^•~° "Õ∞ WKåÛ, HÀiHõ Å∞, «$ëêì ÖÏO\˜k. nx<Õ HÍ=∞=∞O^Œ ∞~°∞. x„^Œ Ö’ â◊ s~°, WO„kÜ«∞, =∞#㨠∞ûÅ∞ Ѩ x KÕÜ«∞HõáÈ~Ú##∞, 㨠∞MÏ#∞Éè í ==Ú P « ‡ •fi~å HõÅ∞QÆ ∞K«∞#flk. HÍx *Ï„QÆ « ÎÖ’ P`å‡#∞Éè í ==Ú ‰õ ΩO@∞|_ç, â◊ s~°, WO„kÜ« ∞=∞#㨠∞ûÅ J#∞Éè í ="Õ ∞ 㨠∞Y Œ ∞óY ~° ∂Ѩ =ÚQÍ á⁄O^Œ ∞K« ∞<åfl_» ∞. JO^Œ ∞Hõ <Õ „Ѩ u"å~° ∞ Ѩ~°=∂ «‡#∞ K«∂_»ÖË Œx K≥ѨC^Œ∞~°∞. Jk ã¨iHÍ^Œ∞. P «‡ ~°∂Ѩ=ÚÖ’ #∞#fl Ѩ~°=∂ «‡#∞ „Ѩu~ÀAJ#∞Éè í qOK« ∞K« ∞<åfl~° ∞. WOHÍ ã¨ Ê+¨ ì =ÚQÍ JO^è Œ HÍ~° =ÚÖ’ x^Œ ∞iOz# =ºH˜ Π㨠fiѨ fl=ÚÖ’ „Ѩ HÍâ◊ =Ú K« ∂K« ∞K« ∞<åfl_» ∞.Jk P «‡ „ѨHÍâ◊"Õ ∞ "Õ~°∞HÍ^Œ ∞. =∞#㨠∞û#∞ UHÍ„QÆ=Ú KÕ ã¨∞‰õ Ωx "Õ ^•O « "åHõº=ÚÅ ^•fi~å „|Ç Ï‡ qKå~° =Ú

KÕ Ü« Ú@ÜÕ ∞ *Ï˝ # =∂~° æ =Ú. D *Ï˝ #=Ú#‰õΩ JO « ~° OQÆ ™ê^è Œ #=ÚÅ∞, â◊=∞^Œ =∂^Œ ∞Å∞ =∞iÜ«Ú „â◊ =, =∞##,

xkè ^蕺#=ÚÅ∞. 㨠O㨠¯ $ « Éè Ï+¨ ~åx "åiH˜, =∞iÜ«Ú âß„™êÎ OQÆ=ÚÖˇ · # "åºHõ ~° <åºÜ« ∂( « ~° ¯=Ú)^Œ ∞ÅÖ’ „Ѩ "Õâ◊ =Ú

ÖË x "åiH q^•º~° ºQÆ ∞~° ∞=ÙÖˇ · # ÉèÏ~° « f~° ÷ ™êfi=ÚÅ "å~° ∞ ÕeHõ Éè Ï+¨ Ö’ "≥ · Ü« ∂ã≤ Hõ <åºÜ« ∂=∂Å ~° zOzi. ^•xx QÆ∂_» K«kq J=QÍǨÏ# KÕ㨠∞H˘#ÖË x "åiH˜ ≥ Å∞QÆ ∞ J#∞"å^Œ =Ú#∞ „áê~°Oaè Ozux. ^•x`À ÉÏ@∞ 㨠∂„`å~°÷ =ÚÅ∞ =∞iÜ«Ú JkèHõ ~° q+¨ Ü« ∞=ÚÖˇ · # q+¨Ü«∞=Ú, ã¨OQÆ u, 㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú, Ѩ Ó~° fiѨ Hõ ∆=Ú, ã≤ ^•÷ O «=ÚJ#∞#q QÆ ∂_» *’_ç Ozuq∞. ã¨∂„`å~° ÷ =ÚÅ∞ =∞iÜ« Ú Jkè Hõ ~° q+¨Ü«∞=ÚÅ∞ „|Ǩ χq^•º Ñ‘ ~î ° =Ú Ü≥ÚHõ ¯

Ѩ ^Œ = Ñ‘ ~î åkè Ѩ « ∞Öˇ · # ™êfiq∞ q^•º#O^Œ yi "åi „|Ǩ χ㨠∂„ « =ÚÅ Ç≤ ÏOn J#∞"å^Œ =Ú #∞O_ç „QÆ Ç≤ ÏOK«_» "≥ ∞ÿ #k.

™êfiq∞ "Õ ∞ è •#O Œ Ѩ Ùi Ô H·ÖÏ™ê„â◊ =∞=Ú, Ǩ Ï$+≤ ˆHâò

*****

Page 6: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 6/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

6

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ«∞=∂ÖÏ

"Õ ^Œ "åºã Éè í QÆ "å#∞Å •fi~å ~° zOK« |_ç # "Õ ^•#Î "åHͺ~° ú =ÚÅ∞ x~° ‚ ~ÚOK« ∞ Jkè Hõ ~° =Úʼnõ Ω "≥ · Ü« ∂ã≤ Hõ <åºÜ« ∞=ÚÅO^Œ ∞~° ∞. P <åºÜ«∞=ÚÅ#∞ „Hõ =∞|^Œ ú =ÚQÍ #∞OK« ∞@KÕ Jk XHõ =∂Å ~° ∂Ѩ=Ú ^è ŒiOz#k.JO^Œ∞=Å¡ D „QÆ O^è Œ=Ú#∞ "≥· Ü« ∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂ÅO^Œ ∞~° ∞.

„"åÜ«∞^Œ Åz# „QÆ O^ä Œ =Ú JqѶ ¨∞fl=ÚQÍ Ñ ÓiÎ KÕ Ü« Ú@‰õΩ =∞iÜ«Ú „Ñ ã≤kú K≥ O^Œ ∞@‰õ Ω ^•x`À áê@∞ t+¨ µì Å PK« ~° =Ú#∞ Ѩ iáêeOK« ∞@‰õ Ω qâı +¨ "≥ ∞ÿ # W+¨ ì ^Õ =`å~° ∂Ñ « « fi"≥ ∞ÿ # Láêkè ~° ∂Ѩ =ÚÖ’ #∞#fl QÆ ∞~° ∞=¸iÎ H˜

#=∞㨠¯iOz „QÆ O^ä Œ q+¨ Ü« ∞=Ú#∞ „Ѩ u[˝ KÕã≤ K≥ Ѩ CK«∞<åfl~° ∞.1. â’¡ II „Ѩ =∞º Ѩ ~° =∂`å‡#O N q^•ºf~° ÷ ~° ∂Ñ≤ "£ ∞

"≥ · Ü« ∂ã≤ Hõ <åºÜ« ∞=∂ÖÏ â’¡ ÔH· 㨠OQÆ $ǨϺ Õ ã¨ ∞Êù @"£∞

"åºã¨∞Å "åi ^•fi~å K≥ѨÊ|_ç#^•xx '"≥·Ü«∂ã≤H©— JO^Œ∞~°∞. "Õ ^•#Î "åHõº=ÚÅ#∞ x~°‚~ÚOK«∞Jkè Hõ ~° =ÚÅ#∞ <åºÜ« ∞=ÚÅO^Œ ∞~° ∞. "åxx „Hõ =∞=ÚQÍ ‰õ Ä~° ∞Û@#∞ =∂Å JO^Œ ∞~° ∞. 㨠∂„ « HÍ~° ∞Å∞, Éè Ï㨠ºHÍ~° ∞Å∞(Pk â◊ OHõ ~° ∞Å∞) q™êÎ ~° =ÚQÍ K≥Ñ≤Ê##∞ 㨠∂„`å^Œ ∞Å∞, "åºHõ ~° Ï^Œ ∞Å∞ K«kq# q^•fiOã¨∞ňH Éè’^Œ Ñ_» ∞#∞

QÆ #∞Hõ =∞O^Œ |∞kú QÆ Å "åix J#∞„QÆ Ç≤ ÏOK« ∞@‰õ Ω ("åºHõ ~° , <åºÜ«∞, g∞ g∞O㨠Å∞ K« ^Œ∞=x "åiÔ H·) â’¡ Hõ =ÚÅ ^•fi~å D =∂Å#∞ ã¨Ê+¨ ì=ÚQÍ ã¨ Oˆ H∆ Ѩ =ÚQÍ K≥ ѨCK« ∞<åfl#∞. (Éè Ï~° f f~°÷ ™êfi=ÚÅ =K« #=Ú)

2. â’¡ II UHÀ q+¨Ü«∞ 㨠O^Õ Ç¨ Ï Ñ¨ Ó~° fi ѨH∆ Í=Éè Ïã¨Hõ óIâ’¡ HÀѨ ~° 㨠∞Î ã≤ ^•ú #Î "ån 㨠OQÆ « Ü« ∞ó 㨠∞Ê\ÏII

XH˘¯Hõ ¯ Jkè Hõ ~° =ÚÖ’ S^Œ∞ J=Ü« ∞==ÚÅ∞ QÆÅ=Ù. q+¨Ü«∞=Ú, 㨠O^Õ Ç¨ Ï=Ú, 㨠OQÆu, ѨÓ~°fi ѨHõ ∆ =Ú =∞iÜ« Ú ã≤ ^•ú O «=Ú J#∞#q. "åx Ü≥ ÚHõ ¯ 㨠Oˆ H∆ Ñ ~° ∂Ѩ =Ú K≥ Ѩ CK« ∞<åfl~°∞.

„Ѩ Õ ºHõ Jkè Hõ ~° 㨠O„QÆ Ç¨ Ï=Ú#‰õ Ω Ô ~O_» ∞ Ô ~O_» ∞ â’¡ Hõ =ÚÅ∞ K≥ ÃÑÊ^Œ ~° ∞. „Ѩ ^è Œ =∞ â’¡ Hõ =ÚÖ’x Ѩ Ó~åfi~° ú =Ú ^•fi~å q+¨ Ü« ∞=Ú =∞iÜ« Ú ã¨ Oâ◊ Ü« ∞=Ú J#∞ Ô ~O_» ∞ Jkè Hõ~° JOâ◊=ÚÅ∞ K≥ѨÊ|_ç#q. L « Î ~å~° ú =Ú ^•fi~åXHõ JOâ◊ =Ú K≥ Ñ≤ Êi. (Ѩ Ó~° fiѨ Hõ ∆ =Ú) Ô ~O_» = â’¡ Hõ =ÚÖ’ ã≤ ^•ú O « Ѩ Hõ ∆ x~° ∂Ѩ =Ú. 㨠OQÆ u J#∞ XHõ J=Ü« ∞==Ú

q∞QÆ∞Å∞#∞. •x x~° ∂Ѩ =Ú "≥ ·Ü«∂ã≤ Hõ <åºÜ« ∞=∂ÅÖ’ q_çQÍ K≥ Ѩ ÊÖË ^Œ∞. q^•fiO㨠∞Å∞ ã¨fiÜ« ∞=ÚQÍ ã¨ OQÆux

Hõ ÅÊ# KÕ ã≤ H˘#QÆ Å~° ∞. XH˘¯Hõ ™êi 㨠OQÆ ux „QÆ O^è ŒHõ ~° Î (Éè Ï~° f f~° ÷ ™êfi=ÚÅ∞) ã¨∂zOK≥ ^Œ ~° ∞.3. â’¡ II âß„¿ãÎ J^è •ºÜÕ ∞ « ä •áê^Õ <åºÜ«∞ 㨠OQÆ « Ü« ∞„ã≤ Î è •I

âß„™êÎk q+¨ÜÕ∞ *Ï˝ Õ « « Î « ûOQÆu ~° ∂Ǩ Ϻ`å"£ ∞II

㨠OQÆ u Ü≥ ÚHõ ¯ qÉèÏQÆ =ÚÅ#∞ „ѨuáêkOK«∞K« ∞<åfl~° ∞. âßG㨠OQÆ u J^è •ºÜ« ∞ 㨠OQÆ u, áê^Œ =Ú#‰õ Ω ã¨ O|Okè Oz# <åºÜ« ∞ ã¨OQÆ u Jx =¸_» ∞ ~°Hõ =ÚŠ㨠OQÆ « ∞Å∞. âß„™êÎ ^Œ ∞Å *Ï˝ #=ÚO_ç # 㨠OQÆ u Hõ ÅÊ# áê~î ° ‰õΩÅ∞ 㨠fiÜ«∞=ÚQÍ KÕ ã≤ H˘#QÆÅ~°∞. âßG=Ú ^•fi~å „Ñ¨uáê^Œ º 㨠OQÆ u, J^è •ºÜ« ∞=Ú ^•fi~å „Ñ¨uáê^Œ º

Page 7: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 7/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

7

㨠OQÆu =∞iÜ« Ú áê^Œ „Ѩ uáê^Œ º ã¨OQÆ u. D q^è Œ=ÚQÍ =¸_» ∞ 㨠OQÆ « ∞Å#∞ =Ùº « Ê#fl áê~î° ‰õ ΩÅ∞ Hõ ÅÊ# QÍqOK«QÆ Å~° ∞. =Ùº « Ê#∞flÅ#QÍ âßGA˝ Å∞.

4. â’¡ II âßGO „|Ǩ χ qKå~åYº=∞^è •ºÜ« ∞ó 㨠∞ºâ◊ Û « ∞ifi^è •ó ã¨=∞#fiÜ«∞ q~À^è Ò^Òfi ™ê^è Œ #OK« Ѷ ¨ÅO « è •II

âßG „Ѩuáê^Œ º=Ú =∞iÜ« Ú J^蕺ܫ∞ „Ѩ uáê^Œ º=ÚÅ#∞ K≥ѨCK« ∞<åfl~° ∞. "Õ ^•#Î qKå~° ~° ∂Ѩ "≥ ∞ÿ #k D âßG=Ú. ã¨=∞#fiÜ« ∞ <å=∞Hõ „Ñ ^è Œ =∂^è •ºÜ« ∞=ÚÖ’ Jxfl "Õ ^•#Î "åHõ º=ÚÅ Ü≥ ÚHõ `å`« Ê~° º=Ú J^ŒfiÜ« ∞„|Ǩ χ=∞O^Õ ã¨ =∞#fiÜ« ∞ =∞QÆ ∞K« ∞#fl=xi. kfifÜ« ∞ J^è •ºÜ« ∞=ÚÖ’ 㨠OÉè Ïq « q~À è Œ =Úʼnõ Ω Ñ¨ iǨ ~° =Ú QÍqOzi.„|Ǩ χ q^Œº‰õ Ω HÍ=Åã≤ # ™ê^è Œ #=ÚÅ x~°‚ Ü« ∞=Ú « $fÜ«∞ J^è •ºÜ« ∞=ÚÖ’ HÍqOzi. *Ï˝ # Ѷ ¨ Å=Ú Ü≥ ÚHõ ¯

x~°‚ Ü« ∞=Ú K« «∞~° ú J^蕺ܫ∞=ÚÖ’ K≥ Ñ≤ Êi. W^Õ <åÅ∞QÆ∞ J^è •ºÜ« ∞=ÚÅ J~° ú=Ú.

5. â’¡ II 㨠=∞#fiÜÕ∞ 㨠Ê+¨ ì eOQÆ =∞㨠Ê+¨ ì Õ fiѨ Ùºáê㨺QÆ "£ ∞ *Ë ˝ Ü« ∞QÆO Ѩ Œ =∂„ «O K« z#κO áê^Õ +¨ fi#∞„Hõ =∂ ü II

JK« @ „Ѩ ^è Œ =∂^è •ºÜ« ∞=ÚÖ’ #∞#fl Ѩ ^•~° ú =ÚÅ#∞ qÉè í lOK« ∞K« ∞<åfl~° ∞. „Ѩ ^è Œ =∞áê^Œ =ÚÖ’ 㨠Ê+¨ ì „|Ǩ χeOQÆ "åHõ º=ÚŠ㨠=∞#fiÜ« ∞=Ú „|Ǩ χ=∞O^Œ∞ K≥ Ñ≤ Êi. Z@¡ #QÍ ''J#Î ãÎ ^Œ ú ~À‡Ñ¨ Õâß ü:—— („|.㨠∂.#1–1.20) J#∞ 㨠∂„ «=ÚÖ’ 㨠~° fi[˝ « fi=Ú, 㨠~° fi`å^• « ‡º=Ú ã¨ ~° fiáêÑ ~° Ç≤Ï « «fi=Ú J#∞ J^Œ fiÜ« ∞ „|Ǩ χ J™ê^è •~° è Œ~°‡=ÚÅ#∞ 㨠Ê+ì zǨ Ïfl=ÚÅ∞QÍ K≥ Ñ≤ Êi. UU "åHõº=ÚÅÖ’ „|Ǩχ zǨ Ïfl=ÚÅ∞ 㨠Ê+¨ ì=ÚQÍ ÖË "À Jq Láê㨠º „|Ǩ χ=Ú#∞ K≥ Ѩ CK«∞#fl=x Ô ~O_» = áê^Œ =ÚÖ’ K≥ Ñ≤ Êi. L^•Ç¨ Ï~° ‰õ Ω Kè åO^ÀQƺ=ÚÖ’x âßO_ç ź q^Œ ºÖ’ ''ã¨~°fi Yefi^ŒO„|Ǩ χ—— WO^Œ O « Ü« ¸ xâ◊ ÛÜ« ∞=ÚQÍ „|Ǩ χ"Õ ∞ Jx "≥ Ú^Œ e_ç (Kè åO. 3–4–1,2) =∞<À=∞Ü«∞ « fi=Ú, „áêâ◊s~° « fi=Ú J#∞ è Œ ~° ‡=ÚÅ∞ 㨠QÆ ∞„|Ǩ χ‰õ Ω r=ÙxH 㨠=∂#=ÚQÍ L#fl=x K≥ Ѩ C@ =Å# J㨠Ê+¨ ì „|Ǩ χeOQÆ =Ú.

« $fÜ« ∞ áê^Œ=ÚÖ’ „â◊ √ « ∞ÅÖ’ #∞#fl *Ë Ü« ∞ „|Ǩ χ Ü≥ ÚHõ qKå~°=Ú KÕã≤ i. "åxÖ’ QÆ∂_» „|ǨχeOQÆ =ÚÅ∞ 㨠Ê+¨ ì =ÚQÍ ÖË =Ù. L^•Ç¨ Ï~° ‰õ Ω "≥ Ú^•\ Jkè Hõ ~° =ÚÖ’ =ÚO_» Hõ „â◊ √uÖ’x "åHõ º=Ú „|Ǩ χ « « fi=Ú#∞ K≥ Ѩ CK« ∞#flk. ã¨fi~° æ=Ú, Éèí∂Ö’Hõ=Ú =∞iÜ«Ú JO «iHõ∆Ö’Hõ=ÚÅ∞ ã¨∂„`å «‡Ö’#∞ Ѩ~°„|Ǩχ=ÚÖ’#∞ ™ê^è•~°=ÚQÍ F «„áÈ «"≥∞ÿÜ«Ú#flq. JO^Œ∞=Å¡ nxÖ’ „|ǨχeOQÆ =Ú ã¨Ê+ì=ÚQÍ^Œ∞. J@¡~Ú##∞ kfifÜ«∞ áê^Œ=ÚÖ’ Hõ ~î ÀѨx+¨ «∞ÎÖ’#∞#fl „|Ǩ χ « « fi É’^èŒ Hõ "åHõ º=ÚÅ#∞ qKåiOzi. J>Ë¡ =¸_» = áê^Œ=ÚÖ’ ^Œ Ǩ Ï~Àáê㨠##∞ K≥ Ѩ C "åHõº=Ú#∞ qKåiOzi. (^ŒÇ¨ Ï~° =∞#QÍ â◊ s~°=ÚÖ’ QÆ Å Ç¨Ï$^ŒÜ«∂HÍâ◊ =∞x) nxH JO «~°OyHõ =Ú Jx

K≥ Ѩ CK«∞. P Ô ~O_» ∞ áê^Œ =Úʼnõ Ω ™êOHõ ~° º=Ú ÖË ^Œ#∞K«∞<åfl~° ∞. D q^è Œ =ÚQÍ "åHõº=ÚÅ qKå~° =Ú =¸_»∞ áê^Œ =ÚÅÖ’ [iy#k. <åÅæ = áê^Œ =ÚÖ’ J=ºHõ ΠѨ Œ=Ú J[Ѩ ^Œ =ÚÖÏO\˜ 㨠OkQÆú Ѩ ^Œ =ÚÅ∞ qKå~° =Ú KÕã≤ i.

6. â’¡ II kfifÜÕ ∞ 㨇 $u «~å¯Éè Ϻ=∞q~À^èÀ J#º ^Œ ∞+¨ ì å Éè í∂ « Éè ’Hõ Î $ „â◊ √ Õ i¡ OQÆ „â◊ √ Õ ~° 㨠º q~°∞^Œú `åII

kfifÜ«∞ J^蕺ܫ∞=ÚÖ’ QÆÅ q+¨Ü«∞=ÚÅ#∞ K≥ѨCK«∞<åfl~°∞. "≥Ú^Œ\˜ 㨇 $u áê^Œ=Ú ^•fi~å 㨠=∞#fiÜ« ∞=Ú#‰õ Ω J=~À^è Œ =Ú#∞ K≥ Ñ≤ Êi. Ô ~O_» =^≥ · # « ~° ¯áê^Œ =Ú •fi~å ™êOMϺk W « ~° Ѩ Hõ ∆ =ÚÅ Œ ∞+¨ ì « fi=Ú#∞

Page 8: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 8/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

8

K≥ Ñ≤ Êi. Éè í ∂ « =ÚÅ =∞iÜ« Ú Éè ’Hõ Î r=ÙxH 㨠O|Okè Oz# „â◊√ « ∞Å q~À^èŒ =ÚÅ#∞ K≥ Ѩ C „â◊ √ « ∞ŠѨ iǨ ~° =Ú QÍqOzi. kfifÜ« ∞ J^è •ºÜ« ∞=ÚÖ’x „Ѩ ^è Œ =∞ áê^Œ =ÚÖ’ ™êOYº, Ü≥ ∂QÆ, HÍÏ^Œ ("≥ ·âı +≤ Hõ)” 㨠‡ $ « ∞Å∞ =∞iÜ« Ú "åi « ~° ¯=ÚÅ ^•fi~å "Õ ^•O « ã¨=∞#fiÜ«∞=Ú#‰õ Ω Hõ ey# q~À^è Œ=ÚÅ#∞ (YO_ç Ozi) ѨiǨ ÏiOzi. kfifÜ« ∞ áê^Œ=ÚÖ’ ™êOMϺk =∞ «=ÚÅ∞ ^À+¨Ü«ÚHõÎ=ÚÅx K≥Ñ≤Êi. «$fÜ«∞ áê^Œ=ÚÖ’ ѨÓ~åfi~°ú=Ú ^•fi~å Ѩ OK« =∞Ǩ Éè í ∂ « =ÚÅ#∞ K≥ Ѩ C „â◊√ «∞ŠѨ ~° 㨠Ê~° q~À^èŒ =Ú Ñ¨iǨÏiOѨ |_ç #k. L « Î~å~°ú =Ú ^•fi~å r=ÙxH˜ 㨠O|Okè Oz# „â◊ √ « ∞ÅÖ’ QÆ Å q~À^è Œ =Ú#∞ Ѩ iǨ ÏiOzi. K« « ∞~° ú áê Œ =ÚÖ’ 㨠∂Hõ ∆ ‡ â◊ s~° =Ú#∞ K≥ Ѩ C „â◊ √ « ∞ÅÖ’ QÆ Å q~À^èŒ =ÚÅ#∞ ^Œ∂~° =Ú HÍqOzi.

7. â’¡ II « $fÜÕ ∞ q~° u㨠Π« fiO Ѩ •~°ú Ѩ iâ’^è Œ #"£ ∞

QÆ ∞ÀѨ 㨠OǨÏ$u *Ï˝ # |Ç≤Ï~°OQÍk ™ê^è Œ #"£ ∞II =¸_» = J^è •ºÜ« ∞=ÚÖ’ =~° ∞㨠QÍ "≥ · ~åQƺ=Ú, « ü, « fiO Ѩ ^•~° ú =ÚÅ â’^è Œ #, QÆ ∞ÀѨ 㨠OǨ ~° =Ú,

*Ï˝# |Ç≤Ï~° OQÆ ™ê^èŒ #=Ú K≥ Ѩ Ê|_ç #q.

„Ѩ ^è Œ=∞ áê^Œ=ÚÖ’ "≥ ·~åQÆ º x~°∂Ѩ H˘~° ‰õ Ω r=Ùx Ѩ~°Ö’Hõ QÆ=∞<åQÆ =∞#=ÚÅ∞ qKåiOzi. Ô ~O_»= áê^Œ =ÚÖ’ Ѩ Ó~° fi Éè ÏQÆ=Ú •fi~å '' «fiO—— Ѩ •~°÷ â’^è Œ # =∞iÜ« Ú L « Î~°Éè ÏQÆ=Ú# '' « ü —— Ѩ ^•~° ÷ â’^è Œ# K≥ Ñ≤ Êi. =¸_»= áê^Œ =ÚÖ’ ã¨QÆ ∞ Láê㨠#ÅÖ’ QÆ∞ÀѨ 㨠OǨ ~°=Ú#∞ =∞iÜ«Ú x~°∞æ „|Ǩ χ=ÚÖ’ Ñ Ù#~° ∞H˜ Î HÍx Ѩ ^Œ =ÚÅ∞ LѨ 㨠OǨ~° =Ú K≥ Ñ≤ Êi. <åÅæ= áê^Œ =ÚÖ’ x~° ∞æ q^Œ º‰õ Ω HÍ=Åã≤ # |Ç≤Ï~°OQÆ ™ê^è Œ#=ÚÅ∞, Ü« ∞*Ï˝ ^Œ∞Å#∞ =∞iÜ« Ú JO « ~°OQÆ ™ê^è Œ#=ÚÅQÆ ∞ â◊ =∞, ^Œ =∞, xkè ^è •ºã¨ <å^Œ ∞Å∞ x~° ∂Ñ≤Ozi.

8. â’¡ II K« « ∞ˆ ~÷ r=`À=ÚHÎ ~° ∞„`å¯xÎ~üQÆ u ~° ∞ « Î~å„|Ǩχ „áêÑ≤Î „|Ǩ χ֒HÍqu Ѩ •~° ÷ 㨠O„QÆ Ç¨ÏII

<åÅ∞QÆ= J^è •ºÜ« ∞=ÚÖ’x q+¨Ü«∞=ÚÅ∞ qÉè í lOK« ∞K« ∞<åfl~° ∞. "≥ Ú^Œ\˜ áê^Œ=ÚÖ’ „â◊ =Ï^Œ ∞Å P=$uÎ =Å# x~° ∞æ „|Ǩ χ ™êH∆ Í`å¯~°=Ú ÖË Hõ Láê㨠# ^•fi~å ã¨QÆ ∞ „|Ǩχ#∞ ™êH∆ Í « iOK«∞‰õ Ωx Ѩ ÙºáêѨ ÖË Ñ¨ =Ú <åâ◊ #=Ú KÕ ã¨ ∞‰õ Ωx =ÚH˜ Î <˘O Œ ∞@ K≥ Ѩ Ê|_≥ #∞. Ô ~O_» = áê^Œ =ÚÖ’ =∞~° Ï㨠#fl =ºH˜ Î Ü≥ ÚHõ ¯ L„`å¯xÎ K≥ Ѩ Ê|_≥ #∞. 㨠∂÷ Å â◊ s~° =Ú #∞O_ç 㨠∂Hõ ∆ ‡ â◊ s~°=Ú "Õ éˇ ÿ Z@∞¡ =∂~° æ=ÚÖ’ „Ñ "Õ tOK« ∞#∞ ^•xx L„`å¯xÎ JO^Œ ∞~° ∞. 3= áê^Œ =ÚÖ’ 㨠QÆ ∞Àáê㨠‰õ ΩÅ∞ =∞$u<˘Ok L « Î ~° =∂~°æ =Ú# áÈ=Ù@#∞ K≥ Ñ≤ Êi. 4= áê^Œ =ÚÖ’ „|Ǩ χ"Õ « ÎÅ q^ÕǨ Ï Ô H· =ź=Ú Ñ¨ Ó~° fi Éè ÏQÆ =ÚÖ’ K≥Ñ≤ Êi. L « Î ~° ÉèÏQÆ =ÚÖ’ ã¨QÆ ∞ „|Ǩχ"Õ « Î Å „|Ǩ χ֒Hõ ã≤ ÷ u x~° ∂Ñ≤ Ozi.

Wk Ѩ •~° ÷ =ÚŠ㨠O„QÆ Ç¨ Ï=Ú.9. â’¡ II TÇ≤ Ï`åfi 㨠OQÆfã≤ ΄㨠ãÎ ^ä •"å#Î ~° 㨠OQÆ fó

T¿ÇÏ^è •ˆH∆ = ^Œ $ëêìO « „Ѩ « ∞º^•Ç¨ Ï~° ÏkèHÍóII

âßG ã¨OQÆu, J^蕺ܫ∞ ã¨OQÆu, áê^Œ ã¨OQÆ`«∞Å#∞ TÇ≤ÏOz# ÖÏÉèí"Õ∞=∞#k K≥ѨCK«∞<åfl~°∞. DHõ∆ «fikèHõ ~° =ÚÖ’ '' « ^≥· Hõ ∆ « —— J#flKÀ@ P "åHõº=Ú „|Ǩ χ Ñ ~° =∂ ÖË Hõ „Ñ ^è •# Ѩ~°=∂ J#∞ ã O^Õ Ç¨Ï=Ú Hõ ey#Ѩ Ù_» ∞ qKå~° =Ú „|Ǩχ QÆ ∞iOz [~° ∞QÆ ∞K«∞#flO^Œ ∞=Å# „|Ǩχ qKå~° =Ú âßGã¨OQÆ u Ü«∞x x~° ‚ ~ÚOzi.

Page 9: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 9/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

9

Jxfl â◊ $u "åHõ º=ÚÅ∞ „|Ǩ χ=∞<Õ å « Ê~° º=ÚQÍ K≥ Ѩ C@ =Å# 㨠=∞#fiÜ« ∞=Ú, J^è •ºÜ« ∞ 㨠OQÆ u. DHõ ∆ =∞#QÍ ã¨ OHõ ÅÊ „H˜ Ü« ∞ K≥ · « #º „|Ǩχ=∞O^Œ ∞ J™ê^è •~° ¿ÇÏ « ∞=Ù JQÆ ∞@=Å# „Ѩ ^è Œ =∞áê^Œ ã¨OQÆu. D q^è Œ=ÚQÆ <Õ Jhfl Jkè Hõ ~° =ÚÅ Ü«∞O^Œ ∞ D =¸_» ∞ ã OQÆ « ∞Å#∞ HõÅÊ# KÕ ã¨ ∞H˘#=ÅÜ« Ú#∞. J"åO « ~° ã OQÆ « ∞Å<Õ Hõ=ÚÅ∞.Pˆ H∆ Ñ ã¨ OQÆ u Œ $ëêì O « 㨠OQÆ u, „Ѩ « ∞º^•Ç¨ Ï~° 㨠OQÆ u =∞iÜ« Ú „áê㨠OyHõ 㨠OQÆ u. D J"åO « ~° 㨠OQÆ « ∞Å#∞

|∞kú =∞O « ∞Å∞ ã¨fiÜ« ∞=ÚQÍ Hõ ÅÊ# KÕ ã¨ ∞H˘#QÆ Å~° ∞. HÍx áê~î ° ‰õ ΩÅ ™œÅÉè Ϻ~° ú =Ú „Ѩ u Jkè Hõ~°=Ú =ÚO^Œ ∞ DJ"åO «~° 㨠OQÆ « ∞Å#∞ gÖˇ · #O « =~° ‰õ Ω LÖË ¡ dOz<å=Ú.

10. â’¡II Ѩ Ó~° fi<åºÜ« ∞㨠º ã≤ ^•ú O «Ü«ÚH˜ Î gHõ ∆ º Ѩ ~#ÜÕ ∞ Ѩ Ó~° fi Ѩ Hõ∆ OK« Ü«ÚH˜ ÎOK« «„ « PˆH∆ áêk Ü≥ ∂[ÜÕ ∞ üII

Ѩ Ó~åfikè Hõ ~° =ÚÖ’ K≥ Ñ≤ Ê# ã≤ ^•ú O « Ѩ Hõ ∆ =Ú#∞, « ~° ¯=Ú#∞ Œ $+≤ ì Ö’ #∞OK« ∞‰õ Ωx L « Î ~° Jkè Hõ ~° =Ú#O Œ e Ѩ Ó~° fi Ѩ Hõ ∆ Ü« ÚH˜ Î x ^Œ $+≤ì Ö’ LOK« ∞‰õΩx, Jkè Hõ ~° =Ú#‰õΩ =ÚO^Œ ∞ Pˆ H∆ áêk ã¨OQÆ «∞Å#∞ ≥ Å∞㨠∞H˘#QÆÅ~°∞. U q^è Œ =ÚQÍ #x#, "≥ Ú^Œ \˜ Jkè Hõ ~° =ÚÖ’ „|Ǩ χ qKå~°âßG=Ú P~° Oaè OK« =ÅÜ« Ú#x ã≤ ^•ú OfHõ iOzi. •xH˜ Ü« ÚHÎ U=∞#QÍ „|Ǩ χ 㨠OkQÆ ú"≥ ∞ÿ #k, Hõ #∞Hõ „|Ǩ χ qKå~°=Ú KÕ Ü« ∞=ÅÜ«Ú#∞. kfifÜ« ∞ JkèHõ ~° =ÚÖ’ Ѩ Ó~° fiѨ H˜ ∆ [QÆ [˚ <å‡k „|Ǩ χÅHõ ∆ =Ú HÍ<Õ ~° ^Œ ∞, ZO^Œ ∞Hõ #QÍ [#‡ã≤ ÷ uÅÜ« ∞=ÚÅ∞ [QÆ xfl+¨ ì =ÚÅ∞ QÆ #∞Hõ, ÅHõ ∆ =ÚÖË x„|Ǩ χqKå~° =Ú Ü≥ ∂QÆ º=Ú HÍ^Œ <≥ #∞. D Ô ~O_» ∞ Ѩ Hõ ∆ =ÚÅ#∞ K« ∂Ñ≤ WK« Û@ Pˆ H∆ Ѩ 㨠OQÆ ux ≥ Å∞㨠∞H˘#=ÅÜ« Ú#∞.

[<å‡^Œ ∞Å∞ [QÆ xfl+ì =ÚÅQÆ ∞@=Å# „|ǨχÅHõ ∆ =ÚÖË #O^Œ ∞#, „|Ǩ χ"Õ ∞ ÖË ^Œ ∞ =∞i ã¨OkQÆ Ì «fi=Ú qKå~° «fi=ÚÅ QÆ ∞iOz Z@∞¡ K≥ѨÊQÆ Å~° ∞. [<å‡^Œ ∞Å∞ [QÆ « ∞Î #O^Œ ∞ QÆ Å=Ù QÆ #∞Hõ „|Ǩ χ‰õΩ ÅHõ ∆=Ú ÖË ^Œ #∞@ Œ $ëêìO « 㨠OQÆ u,

qKå~° =Ú KÕ Ü« Ú@‰õΩ HÍ~° =Ú#fl#∞ „|Ǩ χ‰õΩ ÅHõ ∆ =Ú ÖË ^Œ x K≥ Ѩ C@‰õ Ω HÍ~° =Ú ÖË ^Œ#∞@ „Ѩ « ∞º^•Ç¨ Ï~° 㨠OQÆ u. Œ $ëêì O « 㨠OQÆ u =∞iÜ« Ú „Ѩ « ∞º^•Ç¨ Ï~° 㨠OQÆ u. 㨠~° fi„ « 㨠∞ÅÉè í =ÚQÍ ≥ Å∞㨠∞H˘#=K« ∞Û#∞. Ѩ Ó~åfikè Hõ ~° ã≤ ^•úO « =ÚÖ’ L « Î ~åkè Hõ ~° Ü≥ÚHõ Ñ Ó~° fiѨ Hõ ∆ ¿ÇÏ « ∞=Ù#∞ =∞iÜ«Ú L « Î~åkè Hõ ~° ã≤ ^•ú O « =ÚÖ’ ѨÓ~° fiѨHõ ∆ ¿ÇÏ « ∞=Ù ÖË ^Œ #∞ "≥· ÅHõ ∆º=Ú#∞ =∞O^Œ |∞kú QÆÅ"å~° ∞ QÆ ∂_» „QÆ Ç≤ÏOK«QÆ Å~° ∞. D „Ѩ HÍ~° =Ú Ü« ∞^ä ŒÜ≥∂Qƺ=ÚPˆ H∆Ѩ㨠OQÆ ux ≥ Å∞㨠∞H˘#∞@ 㨠∞ÅÉè í=Ú. WѨ Ù_» ∞ „áê㨠OyHõ 㨠OQÆ ux QÆ ∂iÛ K≥ Ѩ CK«∞<åfl~° ∞. 㨠=∞#fiÜ« ∂^è •ºÜ« ∞

=¸_» = áê^Œ =ÚÖ’ Jkè HÍi qKå~° =Ú KÕ Ü« Ú#Ѩ Ù_» ∞ Õ =`åkè Hõ ~° =ÚÖ’ Õ = « Å Jkè HÍ~° 㨠OQÆ u ÖË Hõ áÈ~Ú##∞ |∞kú Ö’ #∞#fl J"åO « ~° ã¨OQÆ u LO_» <Õ Ü« Ú#flk. „|Ǩ χq^Œ ºÖ’ ^Õ = «Å‰õ Ω JkèHÍ~°=Ú L#fl^• ÖË ^• JxJkè HÍ~° =Ú x~° ‚ ~ÚOK« ∞#Ѩ Ù_» ∞ J"åO « ~° 㨠OQÆ ux QÆ ∞iOz K≥ Ѩ CK« ∂ Ѩ Ó~åfikè Hõ ~° =ÚÖ’ #∞#fl (JOQÆ ∞+¨ ì =∂„ «)

"åHõ º=Ú „|Ǩ ÏF=∞Ñ ~° =∞QÆ ∞@ =Å# „|Ǩ χ JOQÆ ∞+¨ ì Ѩ i=∂=Ú QÆ Å "å_» x Õ e#k. =∞#∞+¨ µºÅ Ǩ Ï$^Œ Ü« ∞=Ú

JOQÆ ∞+¨ ì =∂„ « Ѩ i=∂=∞QÆ ∞@ =Å# „|Ǩ χq^Œ º Ü« ∞O^Œ∞ =∞#∞+¨/ºÅ‰õ Ω, âßG=Ú Jkè HÍ~° =Ú QÆ Å^Œ x#k. =∞#∞+¨ µºÅ‰õ Ω Jkè HÍ~° =Ú#fl^Œ #fl, ^Õ = « ʼnõ Ω Jkè HÍ~° =Ú HõÅ^• ÖË • J#∞ „Ñâ◊ fl |∞kú ã¨ Ì =∞QÆ ∞@ =Å# nxx„áê㨠OyHõ 㨠OQÆu JO^Œ ∞~° ∞. D q^è Œ =ÚQÍ Jkè Hõ~°=ÚŠ㨠OQÆ u K≥ Ñ≤ Êi. „Ѩ u Jkè Hõ ~°=Ú#‰õΩ Ô~O_» ∞â’¡Hõ =ÚÅ∞ K≥ Ñ≤ Êi. "åxÖ’ =ÚO^Œ ∞ K≥ Ñ≤ Ê# <åÅ∞QÆ ∞ q+¨Ü« ∞=ÚÅ∞ J#QÍ q+¨ Ü« ∞=Ú, 㨠Oâ◊Ü«∞=Ú, Ñ Ó~° fi

Ѩ Hõ ∆=Ú, ã≤ ^•ú O « =Ú ã¨ O„QÆ Ç¨ Ï=ÚQÍ #∞O_» ∞#∞.

Page 10: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 10/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

10

1. l*Ï˝ ™êkèHõ~° =Ú

J^è•`À „|Ǩ χ l*Ï ™ê(1.1.1)

㨠∂„`å~°ú =Ú : ™ê^è Œ # K« « ∞+¨ ìÜ«∞ ã OѨ <åfl#O « ~° =Ú Hõ ~° ‡Ñ¶ Å=Ú Jx « º=∞QÆ ∞@=Å# "≥ ∂H∆ Íaè ÖÏ+¨ µÅ∞„|Ǩ χ*Ï˝ #=Ú#‰õ Ω "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅ qKå~° =Ú KÕ Ü« ∞=ÅÜ« Ú#∞.

â’¡ II q+¨ Ü≥ ∂qâ◊Ü«∞â‹ · Û= ѨÓ~°fi ѨHõ ∆ 㨠Π^ä À « Î~° "£∞ ã¨OQÆ uâı Ûu Ѩ OKåOQÆO âß„¿ãÎ Jkè Hõ~° O 㨠‡ $ «"£∞

㨠OQÆ u : =ÚO^Œ∞ JkèHõ ~° =Ú ÖË #O^Œ ∞# 㨠OQÆ u ÖË ^Œ ∞.

q+¨Ü«∞=Ú : qKåiOK« =Åã≤ # q+¨Ü« ∞=Ú "Õ ^•O « âßG=Ú

㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú : „|Ǩ χ qKå~° © Ü« ∞=∂? HÍ^•?

ѨÓ~° fiѨHõ ∆=Ú : J^è •ºã¨ =Ú x~°∂Ѩ # HÍ#O^Œ ∞=Å# 㨠O^Õ Ç¨Ï=Ú =∞iÜ«Ú Ñ¶ ¨Å=Ú Hõ xÑ≤ OK« ∞@ÖË ^Œ ∞.JO^Œ∞=Å¡ „|Ǩ χ qKå~° © Ü« ∞ q+¨Ü«∞=Ú HÍ^Œ ∞.

ã≤ ^•ú Ou : JǨÏO |∞kú Ü« ∞O^Œ ∞ J^è •ºã¨=Ú xâ◊ ÛÜ« ∞=Ú =∞iÜ«Ú „â◊ √u „|Ǩ χ#∞ J㨠OQÆ=∞x =i‚ OK≥ #∞. HÍ# „|Ǩ Ï ‡ q+¨ Ü« ∞=ÚÖ’ 㨠O^Õ Ç¨ Ï=Ú Hõ Å^Œ ∞. „|Ǩ χ *Ï˝ #=Ú •fi~å "≥ ∂Hõ ∆ =Ú Hõ Å∞QÆ ∞#∞. JO^Œ ∞=Å¡ „â◊ √ « ∞Å#∞P^è •~° =Ú KÕ ã¨∞‰õΩx „|Ǩ χ qKå~° =Ú KÕ Ü« ∞=ÅÜ«Ú#∞. „Ѩ Õ ºHõ Jkè Hõ ~° =ÚÖ’x <åÅ∞QÆ ∞ q+¨ Ü« ∞=ÚÅ#∞

â’¡Hõ =ÚÅ ^•fi~å ã¨O„QÆǨ Ï=ÚQÍ K≥ ѨCK« ∞<åfl~° ∞.11.â’¡ II JqKå~°ºO qKå~° ºO"å „|Ǩ‡^蕺™ê x~° ∂Ѩ Ï ü

Jã¨O^ÕǨ , Ѷ Å`åfiÉè ϺO #qKå~° ºO « ^£ J~°›u

12.â’¡ II J^è •º™ÈǨ ÏO |∞kú ã≤ ^Àúº 㨠OQÆ O „|Çπ Ï=∞ „â◊√us « "£∞ ã¨O^ÕǨ <£ =ÚH˜ Î Éè Ï"åK« Ûù qKå~°ºO „|Ǩχ"Õ Œ « ó

â’¡ HÍ~°ú O 11 :

„|Ǩ χ qKå~° ~° ∂Ѩ "≥∞ÿ# D âßG=Ú J^蕺㨠x~° ∂Ѩ HÍ#O^Œ∞# P~°Oaè OK« ∞@‰õ Ω Ü≥∂QÆ º=Ú QÍ^Œ∞.

„|Ǩ ‡ « ‡ÅO^Œ ∞ 㨠O^Õ Ç¨ Ï=Ú ÖË #O^Œ ∞# =ÚH˜ Î ~° ∂Ñ Ñ¶ ¨ Å=Ú QÀK« ~° =Ú HÍ#O^Œ ∞# âßG=Ú P~° OÉè í Ü≥ ∂QÆ º=ÚQÍ^Œ ∞.(Ѷ ¨ Ù\ò <À\òû) : x`åºx « º =㨠∞Î q"Õ Hõ =Ú, WǨ Ï=¸„ å~° ú Ѷ ¨ Å q~åQÆ =Ú, â◊ =∂k +¨ @¯ 㨠OѨ uÎ, =Ú=Ú‰õ ∆ Ω « fi=Ú

nxx ™ê^è Œ # K« « ∞+¨ ìÜ« ∞=ÚÅO^Œ ∞~° ∞.

JǨ ÏO|∞kú ^•fi~å J^蕺㨠=Ú ã≤ Œ ú =Ú. „|Ǩ χ J㨠OQÆ =∞x „â◊√uÖ’ K≥ Ñ≤ Êi. ^ÕǨ ^Œ ∞Å∞ P « ‡Ü« ∞x 㨠O^Õ Ç¨ Ï=ÚO_»∞@ =Å#, „â◊ √ « ∞Å ^•fi~å =ÚH˜ Î L#fl^Œ x K≥ Ѩ C@ =Å##∞, =Ú=Ú‰õ∆ Ω=ÙÅ∞ „|Ǩχ *Ï˝ #=Ú H˘~° ‰õ Ω "Õ ^•O « qKå~° =Ú KÕÜ«∞=ÅÜ« Ú#∞. (12)

Page 11: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 11/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

11

''P`å‡"å Jˆ~! „^Œ +ì =ºó „â’Î=ºó =∞O « "Àº xkè ^è •ºã≤ « =ºó—— (|$' 2.4.5) Ѩ ~°„|Ǩχ=Ú#∞ QÆ ∂iÛ„â◊ ==Ú KÕ Ü« ∞=ÅÜ« Ú#∞. qx# J~°ú =Ú#∞ Ü«Ú‰õ ΩÎ Å ^•fi~å q=∞i≈OѨ=ÅÜ«Ú#∞. Ñ≤ ŒÑ¨ <Õ#∞ „|Ǩ χ=∞x

^è •ºxOѨ =ÅÜ« Ú#∞. WkÜÕ ∞ Ѩ ~° =∞ Ѩ Ù~° ∞ëê~° ú =Ú WK« Û@ P « ‡ Œ ~° ≈# Ѷ ¨ Å=Ú#∞^Õ Ì tOz •xH ™ê è Œ # ~° ∂Ѩ =ÚÖ’„â◊ ==Ú#∞ qkè OK« ∞K« ∞<åfl~° ∞. "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅ å « Ê~° º=Ú „|Ǩ χ=Ú#O^Õ Jx x~° ‚ ~ÚOK« ∞@‰õ Ω J#∞‰õ ÄÅ"≥ ∞ÿ #

« ~° ¯ qKå~° =Ú#∞ „â◊ ==∞O^Œ ∞~° ∞. D qKå~° =Ú#∞ qkè OK« ∞ "åHõ º=Ú q+¨ Ü« ∞=Ú. D q+¨ Ü« ∞=Ú ÃÑ· Ô ~O_»∞â’¡Hõ =ÚÅÖ’ ã¨O„QÆÇ≤ ÏOK« ÖË ^Œ x ã¨Oâ◊ Ü« ∞=Ú =Å^Œ ∞. ã Oˆ H∆ Ѩ =ÚQÍ ã Oâ◊ Ü«∞=Ú K≥Ѩ C@ ^•fi~å ^•x J~° ú =Ú

=Å#<Õ q+¨Ü«∞=Ú „Q ÆÇ ≤ÏOÑ ¨=ÅÜ«Ú#∞. „|Ǩχ qKå~å`«‡Hõ=Ú, <åºÜ«∞ x~°‚Ü«∂`«‡Hõ=Ú âßG=ÚP~° Oaè OK« =ÅÜ« Ú<å? ÖË •? Jx ã¨O^ÕǨ Ï=Ú. Ѩ Ó~° fi Ѩ Hõ∆ ã≤ ^•úO « Ѩ Hõ∆ Ü« Ú‰õ ΩÎ Å ^•fi~å Jxfl KÀ@¡ 㨠O^Õ Ç¨ Ï

HÍ~° =Ú „QÆ Ç≤ÏOK«=ÅÜ«Ú#∞. P~° Oaè OK« ~å^Œ ∞ J#∞#k Ѩ Ó~° fi ѨHõ ∆ =Ú ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ D âßG=Ú Ü≥ ÚHõ ¯ q+¨Ü«∞ „ѨÜ≥ ∂[#=ÚÅ∞ ÖË=Ù QÆ#∞Hõ ã¨OkQÆú q+¨Ü« ∞=Ú<Õ qKåiOK≥ Œ~° ∞. „|Ǩχ=Ú J㨠OkQÆú =Ú =∞i„|Ǩ χ~° ∂Ѩ =ÚÖ’ 㨠O^Õ Ç¨Ï=∂? ÖË Hõ P « ‡~° ∂Ѩ=ÚÖ’<å? „Ѩ ^è Œ =∞ ~° ∂Ñ qHõ ÅÊ=ÚQÍ^Œ ∞. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ ''㨠« ºO

*Ï˝ #=∞#O « O „|Ǩ χ—— („ ≥ · .2.1) J#∞ "åHõ º=Ú •fi~å „|Ǩ χÅHõ ∆ =Ú xâ◊ ÛÜ« ∞=Ú. Ô ~O_» = qHõ ÅÊ=Ú HÍ<Õ ~° ^Œ ∞.JǨ Ï=∞#∞ *Ï˝ #=Ú •fi~å P « ‡ *Ï˝ #=Ú QÆ ∂_» xâ◊ ÛÜ« ∞"Õ ∞. JǨ ÏO *Ï˝ #=Ú J^è Œ ºã÷ P «‡ q+¨Ü«∞=∞x# JkÜ«Ú

㨠iQÍ^Œ ∞. ZO^Œ ∞Hõ #QÍ WO « =~°‰õ Ω J^è •ºã¨=Ú x~° ∂Ñ≤ OѨ |_»ÖË ^Œ ∞. q~°∞^Œ ú 㨠fiÉè Ï==ÚQÆ Å JO^è ŒHÍ~°=Ú "≥Å∞ «∞~° ∞ =Öˇ [_» Õ Ç¨Ï=Ú K≥ · « #º P « ‡Å Ü≥ ÚHõ ¯ J^è •ºã¨=Ú, PÅzѨ ÊÜ« ∞O^Œ ∞ "≥ O_ç =Ö HÍ#=K« ∞Û, J<Àº#ºJ^è •ºã¨ =Ú x~° ∂Ñ≤ OK« ∞@‰õ Ω â◊ Hõ º=Ú QÍ^Œ ∞. „Éè ÏOuÇ‘ Ï#"≥ ∞ÿ # „â◊ √u JǨ ÏO *Ï˝#=Ú •fi~å xâ◊ ÛÜ« ∞"≥ ∞ÿ #k. „â◊√uJ㨠OkQÆ ú =∞QÆ ∞@=Å##∞ „|Ç Ï‡ qKå~°=Ú#‰õΩ q+¨ Ü« ∞=Ú ÖË Œ ∞. JO Õ HÍHõ „Ñ Ü≥ ∂[#=Ú Hõ#|_» ∞@ ÖË ^Œ ∞.

JO^Œ∞=Å¡ „|Ǩ χ qKå~° =Ú JÜ≥∂Qƺ=Ú J#~° ›=Ú QÍ# âßG=Ú P~°Oaè OK« ∞#=ã¨~°=Ú ÖË ^Œ ∞. WO « =~° ‰õ Ω Ñ¨ Ó~° fiѨ Hõ ∆ =Ú.

ã≤ ^•ú Ou WK« Û@ ã =∂^è•#=Ú K≥ Ѩ CK« ∞<åfl~°∞. âßG=Ú P~°OaèOK« =ÅÜ« Ú#∞. ZO^Œ∞Hõ #QÍ q+ Ü« ∞„Ѩ Ü≥ ∂[#=ÚÅ∞#flO^Œ ∞ =Å# „â◊ √uÖ’ K≥ Ñ≤ Ê#^•xH JǨ Ï=∞#∞ *Ï˝ #=Ú#‰õ Ω J<Õ Hõ q~° ∞^Œ ú qKå~° =∞ « =ÚÅ∞O_» ∞@

=Å##∂ „|Ǩ ‡ « ‡ q+¨ Ü« ∞=ÚÅ∞ 㨠OkQÆ ú q+¨ Ü« ∞=ÚÅQÆ ∞@ =Å##∂ âßG=Ú P~° Oaè OѨ =ÅÜ« Ú#∞. JÜ« ∞=∂`å‡ „|Ǩ χ (|$. 2.5.10) J#∞ â◊ $u J㨠OQÆ„|Ǩχ=Ú#∞ P « ‡~° ∂Ѩ=ÚQÍ x~° ∂Ñ≤OK«∞K« ∞#flk. ''JǨÏO =∞#∞+¨ºó——J#∞ JǨ ÏO |∞kú P « ‡ Õ Ç¨ Å å^• « ‡º=ÚÅ •fi~å P « ‡#∞ „QÆ Ç≤ ÏOK« ∞K« ∞#flk. J^è •ºã¨ =Ú#∞ x~° ∂Ñ≤ OK« ÖË ^Œ #∞@

"Õ •O « ∞ʼnõ Ω JÅOHÍ~°=Ú. =㨠∞Î q+¨ Ü« ∞=Ú ã¨ OkQÆú =Ú, =ÚH˜ Î „Ѩ Ü≥ ∂[#=Ú „â◊ √ « ∞ÅÖ’ K≥ Ѩ C@ =Å##∂,

*Ï˝#∞ÅÜ«∞O^Œ∞ =ÚH˜ Î P#O^Œ=Ú J#∞Éèí = QÆ =∞º=∞QÆ∞@ =Å##∂ „ѨÜ≥ ∂[#O ã¨∞xtÛ «=Ú. JO^Œ∞=Å¡ "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅ qKå~° =Ú •fi~å „|Ǩ χ=∞=Ú qKå~ånè #=∞QÆ ∞@ =Å# âßG=Ú P~° OÉè í hÜ« ∞=∞x ã≤ ^•ú O « =Ú.

Ѩ Ó~° fiѨ Hõ ∆ =Ú : „|Ǩ χ=Ú#∞ QÆ ∞iOz qx# "åiÖ’ QÆ ∂_» Ѩ Ó~° fi=Ú=ÖË ã¨ O™ê~° =Ú QÀK« ~° =∞QÆ ∞ K« ∞#fl^Œ x#, ^•xH ã≤ ^•ú Ou ["å|∞ : '' « ~° u â’Hõ =∂ « ‡q ü —— „|Ǩ χq^£ „|ÃÇ· χ= Éè í =u—— Jâ◊ s~° O "å= 㨠O « O#„Ñ≤ Ü« ∂„Ñ≤ ÜÕ ∞ ã¨ Ê $â◊ «ó (ÉèÏO. 8.12.1) â◊ s~åaè =∂#~° Ç≤Ï « ∞ʼnõ Ω „Ñ≤ Ü« ∂ „Ñ≤ Ü« ∞=ÚÅ∞ JO@∞@ ÖË ^Œ∞. D „â◊ √u "åHõ º=ÚÅ ^•fi~å "Õ ^Œ „Ѩ =∂ *#º"≥ ∞ÿ # „|Ǩ χ ≥ · ‡Hõ º *Ï˝ #=Ú •fi~å, J*Ï˝ # x=$uΠѨ Ó~° fiHõ Õ Ç¨ aè=∂# x=$uÎ HõÅ∞QÆ ∞@ =Å# ^Œ ∞óMÏ^Œ ∞Å∞ LO_» =Ù. HÍ# „|Ǩ χ#∞ QÆ ∞iOz qx J#∞Éèí qOK« ∞"åiÖ’ 㨠O™ê~° =Ú QÀK«~°=Ú QÍ^Œ∞.

Page 12: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 12/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

12

≥ Å∞㨠∞H˘#=ÅÜ« Ú##∞ WK« Ûù ‰õ Ω q+¨ Ü« ∞"≥ ∞ÿ # „|Ǩ χÜ≥ ÚHõ ¯ 㨠fi~° ∂Ѩ =Ú ''[<å‡^Œ ºã¨ ºÜ« ∞ « ó—— J#∞ 㨠∂„ « =Ú ^•fi~å K≥ÃÑÊ^Œ ~° ∞.

WK«Û@ „|Ç Ï‡ „Ѩ è•#=Ú. l*Ï˝ ã Hõ ~° ‡‰õ Ω „Ѩ è •#"≥ ∞ÿ # „|Ç Ï‡#∞ „QÆ Ç≤ ÏOz# « ^•„t « „Ѩ=∂Ï^Œ ∞Å∞ "å@O « @"Õ „QÆ Ç≤ÏOѨ |_»∞#∞. ~åA "≥à◊√§K« ∞<åfl_» x# Ѩ i"å~° [#∞Å`À, ¿ã<å, J=∂`åº^Œ∞Å`À Jx J~° ú=Ú.''*Ï˝ ——^è • « ∞=Ù (^•fi~å) J[Ǩ Ï ü ÅHõ ∆ =Ú ^•fi~å „|Ǩ χ JѨ ~ÀHõ∆ *Ï˝#=Ú ÅH˜ ∆ «=Ú. ã¨<£„Ѩ « ºÜ« ∞=Ú (^•fi~å)

[Ǩ Ï ü ÅHõ ∆ =Ú ^•fi~å WKåÛù ™ê^èŒ º"≥∞ÿ# qKå~° =Ú ÅH˜ ∆ « =Ú J « ó Ѩ Œ =Ú#‰õ Ω J~°ú =Ú. '' « ^£ Ü« ∞^ä • WǨ Ï Hõ ~° ‡z`À Ö’Hõ ó H© ∆ Ü« ∞ Õ U="Õ∞= J=Ú„ « Ѩ Ùü Ü« ∞ Hõ $`À Ö’Hõ ó H© ∆ Ü« ∞ Õ —— Uq^è Œ =ÚQÍ WK«Û@ Hõ ~° ‡=Ú ^•fi~å x~°fiÇ≤ ÏOK« |_» ∞ =º=™êÜ« ∂^Œ∞Å∞ H© ∆ ˜ OK« ∞<À J>Ë¡ Ü«∂QÍ^Œ∞Å ^•fi~å á⁄O^Œ∞ ã fi~åæ ^Œ∞Å∞ #tOK« ∞#∞ Jx

≥ Å∞㨠∞‰õ Ωx „|Ǩ χ qKå~°=Ú KÕ Ü« ∞=ÅÜ«Ú#∞. J#QÍ „|Ǩ χ*Ï˝ #=Ú#‰õ Ω "Õ •O « "åHõ º=ÚÅ qKå~°=Ú KÕ ã≤ f~° =ÅÜ« Ú#∞.

„|Ǩ χ qKå~° © Ü« ∞=∞x K≥ Ѩ Ê|_ç #k. „|Ǩ χÅHõ∆ "Õ∞^Œ <Õ ã¨ O^Õ Ç¨ Ï=Ú#‰õ Ω "åºã Éè íQÆ "å#∞Å "å~°∞ Ô ~O_» = 㨠∂„ «=Ú#∞ ~° zOzi.

2. [<å‡^Œ ºkèHõ~° =Ú

[<å‡^Œºã¨ ºÜ« ∞ « ó (1–1–2)

J㨠º[QÆ « ó ´ D „Ѩ Ѩ OK« =Ú#‰õ Ω

[<å‡k ´ ã¨$+≤ ì, ã≤ ÷ u, ÅÜ« ∞=ÚÅ∞ Ü«∞ «ó ´ ^Õx #∞Oz [xOK« ∞K« ∞#fl^À Jk „|Ǩ χ=Ú

㨠OQÆ u : qKå~° © Ü« ∞ „|Ǩ χ ÅHõ ∆=Ú ã≤ Œ ú =Ú HÍ#Ѩ Ù_»∞ „|Ǩ χ 㨠fi~° ∂Ѩ"≥ ∞@∞¡ ã≤ ^Œ ú =∞QÆ∞#∞. ã≤ ^Œú =Ú HÍx„|Ǩ χ qKå~° © Ü« ∞ "≥∞@¡ QÆ ∞#∞. PˆH∆ Ѩ 㨠OQÆ u :–

q+¨Ü«∞=Ú : D Jkè Hõ ~° =ÚÖ’ „|Ǩ χ ÅHõ ∆ =Ú qKåiOzi.

㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú : „|Ǩ χ‰õ Ω ÅHõ ∆ =Ú HõÅ^•? ÖË •?

ѨÓ~°fiѨ Hõ ∆ =Ú : [#‡ã≤ ÷ uÅÜ« ∞=ÚÅ∞ [QÆ xfl+¨ ª =ÚÅ∞.

㨠«ºO *Ï˝ #=∞#O « =∞#∞ Ѩ ^Œ =Úʼnõ Ω J~°ú „Ѩã≤kú ÖË Œ ∞.

Hõ #∞Hõ „|Ǩ χ ÅHõ ∆ =Ú J㨠OÉè í ==Ú.

ã≤ ^•ú Ou : „|Ǩχ [QÆ [˚<å‡^Œ ∞ʼnõ Ω HÍ~° =Ú. [QÆ[˚ <å‡k HÍ~° «fi=Ú „|Ǩ χ=Ú#O^Œ ∞ QÆ Å^Œ∞. Z@¡#QÍ„`å_»∞ÃÑ· Hõ #Ñ_» ∞ 㨠~° Ê=Ú#‰õ Ω HÍ~°=Ú „ å_» ∞. J>Ë ¡ [QÆ ü Ü≥ ÚHõ ¯ [<å‡k HÍ~° =Ú#‰õ Ω Jkè ëêì #=Ú „|Ǩ χ.

Ö∫H˜ Hõ "åHõ º=ÚÅ suQÍ ã¨ « ºO *Ï˝ #=∞#O «=∞#∞ "åHõ º=Ú ÖÏHõ ∆˜Hõ =ÚQÍ „|Ǩχɒ^è Œ Hõ eyOK«∞#∞. Uk "≥O_ç Ü≥ ∂ JkÜÕ ∞ =Ú « ºÑ¨ Ù zѨ Ê J#∞#@∞¡, Uk [QÆ ü HÍ~° "≥ ∂ JkÜÕ ∞ „|Ǩχ. Hõ eÊ « HÍ~° « fi=Ú „|Ǩ χ‰õ Ω

Page 13: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 13/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

13

« @㨠÷ ÅHõ ∆ =Ú. ''„|Ǩ ‡k 㨠ΠOÉè í Ѩ ~° ºO « =Ú Éè í ∂ « =ÚÅ∞ U Ѩ ~°„|Ǩ χ=Ú #∞O_ç Ѩ Ù@∞ì K« ∞#fl"À—— („ ≥ · . 3.1.)Ü« ∞`À "å W=∂x Éè í ∂`åx *ÏÜ«∞O Õ —— J#∞ "åHõº=ÚÅ •fi~å „â◊ √u J#∞=∂#=Ú#∞ QÆ ∂_» JOwHõ iOK« ∞#∞. "Õ ∞^è•q Ѩ O_ç « ∞_» ∞ ^˘OQÆ Å ^•fi~å J~° º=ÚÖ’ q_» ∞=|_ç « ~° ¯ 㨠Ǩ Ü« ∞=Ú`À « # ã¨fi„QÍ=∞=Ú#‰õ Ω KÕ~°∞#∞.

13.â’¡ II ÅHõ∆ O „|Ǩ χÀ <åã≤ Î H˜O"å Jã≤Î, #Ç≤ Ï q^Œ º Õ [<å‡^Õ ~° #ºx+¨ ì `åfi^£ 㨠åº^ÕâßۄѨ ã≤kú «óII

14.â’¡ II „|ÇπÏ=∞x+¨ ªO HÍ~° «fiO ™êûÅ¡Hõ ∆ ºO „ã¨Q∑ Éèí ∞[OQÆ = ü Ö∫H˜ HÍ<Õ º= 㨠`åºn#ºYO_»O ÅHõ ∆ Ü« ∞xÎ Ç≤ ÏII

â’¡ HÍ~° ÷=Ú :„|Ǩ χÜ≥ ÚHõ ¯ ÅHõ ∆ =Ú Hõ Å^•? ÖË ^•? „|Ǩ χ ÅHõ ∆=Ú ÖË ^Œ ∞. [#‡ã≤÷ u Éè í OQÆ =ÚÅ∞ [QÆ xfl+¨ ª =ÚÅQÆ ∞@

=Å##∂, 㨠« ºO *Ï˝#=∞#O « O J#∞ „|Ǩ χÅHõ ∆ =Ú Ö’Hõ =ÚÖ’ „Ѩ ã≤ ^Œ ú =Ú QÍ#O^Œ ∞#.

[<å‡^Œ ∞Å∞ [QÆ « ∞Î #‰õ Ω S##∞ [QÆ ü HÍ~° =Ú „|Ǩ χ, Uk áê"≥ ∂ J^Õ =∂Å J#∞ ÉÏ è Œ ™ê=∂<åkè Hõ ~° =Ú ^•fi~å „|Ǩχ «@ã ÷ ÅHõ∆=Ú ã≤^Œ ú=∞QÆ∞#∞. 㨠«º *Ï ˝<å^Œ∞Å∞ aè<åfl~°úHõ=ÚÖˇ ·##∞ „|Ǩχ=Ú#O^Õ Ñ¨ ~° º=™ê#=ÚÅQÆ∞K« ∞#flq. Hõ#∞Hõ „|Ǩ χ ã fi~° ∂Ñ ÅHõ ∆ =Ú ã≤ Œú =∞QÆ ∞K« ∞#flk. J#QÍ Ñ ~° =∂ « ‡ D [QÆ « ∞Î ‰õ ΩJaè#fl xq∞ « Î Láê^•#HÍ~° =Ú.

''Ü«∞`À "å W=∂x Éèí ∂`åx *ÏÜ«∞O Õ, ÜÕ ∞# *Ï`åx r=xÎ Ü«∞ ü „Ѩܫ∞O «º aè ã¨Oqâ◊ Ou, «kfil*Ï˝ 㨠ã¨fi « ^£ „|Ǩ χ—— D Éè í ∂ « =ÚÅ∞ ^Õ x #∞O_ç [x‡OK« ∞K«∞#fl"À, ZK« Û@ xez L#fl"À, <åâ◊ #=∞~Ú# « ~° ∞"å « ^ÕxÖ’ KÕ ~° ∞K« ∞#fl"À, JkÜÕ∞ „|Ǩ χ=Ú ^•xx qKå~° =Ú KÕã≤ ≥ Å∞㨠∞H˘#∞=Ú. ''㨠« ºO *Ï˝ #OJ#O « O „|Ǩχ—— („ ≥ · .2.1) Uk 㨠« º"≥ ∂, *Ï˝ # 㨠fi~° ∂Ѩ"≥ ∂, J#O « "≥ ∂, JkÜÕ ∞ „|Ǩχ=Ú. D Ô ~O_»∞

"åHõ º=ÚÅ∞, D JkèHõ ~° =Ú#‰õ Ω q+¨Ü«∞=ÚÅ∞. ÃÑ· Ô ~O_»∞ "åHõ º=ÚÅÖ’ K≥ Ñ≤ Ê# „|Ǩχ ÅHõ ∆ =Ú ã¨ OÉè í==∂? HÍ^•? Jx 㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú. 㨠OÉè í ==Ú HÍ^Œ ∞. [<å‡^Œ ∞Å∞ „|Ǩ χ ÅHõ ∆ =ÚÖÏ? ÖË Hõ 㨠`åº^Œ ∞Å∞ „|Ǩ χ ÅHõ ∆ =ÚÖÏ? [<å‡^Œ ∞Å∞ HÍ<Õ~°=Ù. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ Jq [QÆ xfl+¨ ª =ÚÅ∞ =∞iÜ« Ú „|Ǩ χ`À ã¨O|O^èŒ =Ú ÖË Œ ∞. 㨠«º *Ï˝<å^Œ ∞Å∞ Ö’Hõ „Ѩ ã≤ Œ ú =ÚÅ∞ "åxx ã‘ fiHõ iOz# aè #fl"≥ ∞ÿ # J~° ú=ÚÅ∞ JQÆ ∞@ =Å# JYO_» „|Ǩχ=Ú ã≤ Œ ú =ÚQÍ^Œ ∞.J„Ѩ ã≤ ^Œ ú "≥ ∞ÿ # 㨠`åº^Œ∞Å∞ ÅHõ ∆ =ÚÅ∞QÍ K≥ Ѩ C@ Ü« ÚHÎ Ü« ÚHõÎ =Ú QÍ^Œ ∞. JO^Œ ∞=Å¡ „|Ǩ χ‰õΩ « @ã÷ ÅHõ ∆=Ú

QÍx, 㨠fi~° ∂Ѩ ÅHõ ∆=Ú QÍx ÖË Œ ∞ Jx ѨÓ~° fiѨH˜ ∆ "åkOK« QÍ ^•xH ã≤ ^•úOu 㨠=∂^è•#=Ú. U ÅHõ ∆ =ÚÖ’ ~° ∂Ѩ =ÚÅ∞ JO « ~° ∂ƒù « =ÚÅ∞ QÍ"À =∞iÜ« Ú ã¨ « º Ѩ ^•~° ú =Ú#∞ =º=ã≤ ÷ « =ÚQÍ K≥ Ѩ C@‰õ Ω HÍ~° "≥∂, Jk « @㨠÷ÅHõ ∆ =Ú. ''HÍHõ =^£ ^Õ =^Œ « Π㨺 QÆ$Ǩ Ï"£∞—— Jx#Ñ Ù_» ∞ ^Õ =^Œ « ∞Î x WO\ ÃÑ· "åe# HÍH˜ ZyiáÈ~Ú##∞ 㨠« º"≥ ∞ÿ # Õ=^Œ « ∞Î x WÅ∞¡ K« ∂Ñ≤ OK« ∞#∞. WÅ∞¡#∞ K«∂Ñ≤ OK« ∞@‰õ Ω HÍH ¿ÇÏ « ∞=Ù. J>Ë ¡ [<å‡^Œ ∞Å∞J#º"≥ ∞ÿ # [QÆ xfl+¨ ª =ÚÖˇ · ##∞ •x L « ÊuÎ HÍ~° =Ú Hõ ÅÊ# •fi~å 㨠O|O^è Œ =Ú Hõ Å^Œ x K≥ Ѩ C@KÕ « @㨠÷ ÅHõ ∆ =Ú„|Ǩ χ=Ú#O^Œ ∞ HõÅ^Œx K≥ Ѩ C@ ã¨OÉè í==Ú. ''ÜÕ ∞ Éè í ∞[OQÆ ó ™ê„㨠H± —— J#QÍ Uk áê"≥ ∂ J^Õ „`å_» ∞. J#fl@∞¡''Uk [QÆ ü HÍ~° "≥ ∂ J^Õ „|Ǩ χ=Ú—— ''Ü«∞^£ [QÆ ü HÍ~°O « ^£ „|Ǩ χ—— Jx HõeÊ « =㨠∞Î =Ù •fi~å "å㨠Î="≥ ∞ÿ #

Page 14: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 14/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

14

=㨠∞Î =Ù#∞ LѨÅHõ ∆ =ÚQÍ K≥ ѨÊQÆ Å=Ú. «O„_ç, H˘_»∞‰õΩ, J<åfl, JÅ∞¡_»∞ J#∞ aè <åfl~° ú =ÚÅ∞ XˆH ^Õ =^Œ « ∞Î x Ü« ∞O^Œ ∞ JO «"≥ ÚOk##∞ q~À^è Œ =Ú ÖË Œ ∞. Xˆ H ^Õ =^Œ « Î Ñ≤O_» =Ú#∞ H˘_»∞‰õ Ω, « O„_çÜ«∞x, « O„_ç «#Ü« Ú_» x, « =Ú‡_»∞ J#flÜ« ∞x, =∂=∞ JÅ∞Ť x ã¨OÉ’kè OK≥ ^Œ ~° ∞. J~Ú##∂ q~À^è Œ =Ú ÖË Œ∞. P q^è Œ=ÚQÍ<Õ Ö’Hõ=ÚÖ’„Ѩã≤ ^Œ ú =ÚÖˇ · # aè<åfl~°ú =ÚÖ· # 㨠åºk â◊ |ú =ÚÅ∞ JYO_» „|Ǩχ=Ú#O^Œ∞ b#=∞QÆ ∞@ =Å# 㨠fi~° ∂Ñ ÅHõ ∆=Ú

ã≤ ^Œ ú=∞QÆ ∞K«∞#flk. D q^è Œ =ÚQÍ Ô ~O_» ∞ ÅHõ ∆ =ÚÅ∞ „|Ǩχ‰õ Ω QÆÅ=Ù.

« «fi *Ï˝ #=Ú =㨠∞Î « O„ « =Ú. Jã≤ ÷ « fi=Ú QÆÅ „|Ǩ χ *Ï˝ #=Ú =㨠∞Î « O„ « =Ú. „|Ǩχ WO„kÜ« ∞J„QÍǨ Ϻ=Ú. JO^Œ ∞=Å¡ „â◊ √ « ∞Å •fi~å<Õ „|Ǩ χ#∞ ≥ Å∞㨠∞H˘#QÆÅ=Ú. =∞#㨠∞û •fi~å zOuOѨÖË x ~°K« <åâ◊H˜ Î

<å=∞ ~° ∂áê^Œ ∞Å`À QÆ ∂_ç =ºHõ Î "≥ ∞ÿ# „Ѩ « ºH∆ Ík „Ѩ =∂=Úʼnõ Ω PÅ"åÅ"≥ ∞ÿ# D [QÆ «∞Î Ü≥ ÚHõ ¯ 㨠$+≤ ì ã≤ ÷u

Éè í OQÆ=ÚÅ∞, P ã¨~°fiA_»∞ 㨠~° fiâ◊H˜ Π㨠OѨ #∞fl_≥· # HÍ~°=Ú #∞O_ç Ü« ∞QÆ ∞#∞. J^Õ „|Ǩχ=Ú.3. âßGÜ≥∂x`« fi JkèHõ~°=Ú (1.1.3)

[QÆ ü HÍ~° "≥∞ÿ# „|Ǩ χ 㨠~° fiA_» x ã≤ ^Œú "≥∞ÿ #k. ^•x<Õ D JkèHõ ~° =ÚÖ’ ^Œ $_è» Ñ¨ ~° K« ∞K« ∞<åfl~°∞.

3. âßGÜ≥ ∂x`åfi`ü (1.1.3)

1. |∞∞ˆ Qfi^•k âßG=Úʼnõ Ω HÍ~°=∞QÆ ∞@ =Å# „|Ǩ χ ã¨~°fiA_»∞

2. "Õ ^Œ âßG=Ú ^•fi~å QÆ =∞º=∞QÆ∞@ =Å# „|Ǩ χ W « ~° „Ѩ =∂=ÚÅ ^•fi~å JQÆ =∞º=Ú.

ã¨OQÆu : ã¨OѨÓ~°‚ [QÆ ü HÍ~°=Ú „|Ǩχ ã¨~°fiA˝_»#∞@ ã¨iHÍ^Œ∞, "Õ Œ=Ú x «º=∞QÆ∞@ =Å#. [QÆ ^ŒO « ~° æ « "≥∞ÿ# "Õ ^Œ =Ú „|Ǩχ ã¨~°fiA_»#∞#k x~åHõiOK« QÍ D Jkè Hõ ~° =Ú P~°Oaè OѨ |_ç #k. WK« Û@Pˆ H∆ Ñ ã¨ OQÆ u.

q+¨Ü«∞=Ú : "Õ ^Œ Hõ ~° Î „|Ǩχ=∞#∞#k qKå~°©Ü«∞=Ú

㨠Oâ◊Ü«∞=Ú : "Õ ^Œ Hõ~°Î „|Ǩχ=∂? HÍ^•?

ѨÓ~°fiѨHõ ∆ =Ú : ''"åKåk ~° ∂Ѩ x « ºÜ« ∂—— D "Õ ^Œ"åHõº=ÚÖ’ "Õ Œ =Ú x « º=∞x K≥ Ѩ Ê|_ç #k. ^•xÔ H=~°∞ Hõ ~° Î HÍ*ÏÅ~° ∞. JO^Œ ∞=Å¡ "Õ ^Œ Hõ~°Î „|Ǩ χ=Ú HÍ^Œ ∞.

ã≤ ^•ú O « =Ú : "Õ Œ Hõ ~° Î „|Ǩ χ"Õ ∞. "Õ Œ =Ú Ñ¨~°"Õ ∞â◊ fi~°∞x âßfiã xâßfiã¨=ÚÅ ^•fi~å "≥ Å∞=_ç #k. "Õ Œ =ÚÅ

x « º « fi=Ú Hõ ÅÊ=ÚÅ#∞ K« ∂z K≥Ѩ Ê|_ç #k. "Õ ^Œ=ÚÅ`À ÉÏ@∞ Jxfl Éè í∂ «=ÚÅ Hõ ~° Î „|Ǩ χ=∞QÆ∞@KÕ J «_» ∞ 㨠~° fiA˝_» ∞.

Page 15: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 15/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

15

2. kfifÜ« ∞ =~°‚Hõ=Ú

㨠OQÆ u : [QÆ ü HÍ~° ∞_≥ · # „|Ǩ χ W « ~° „Ѩ=∂=ÚÅ ^•fi~å „QÆÇ≤ ÏOѨ QÆÅ_»∞ J#∞ â◊ OHõ Hõ Å∞QÆ =K« ∞Û#∞. ÅHõ∆ „Ѩ=∂=ÚÅ ^•fi~å „|Ǩχ x~°‚~ÚOѨ|_»∞#∞. ѨÓ~åfikèHõ~°=ÚÅ`À D JkèHõ~°=Ú#‰õΩ UHõ q+¨Ü«∞ «fi=∞#∞#k ã¨OQÆu. ѨÓ~åfikèH õ~°=ÚÖ’ „|Ǩχ ÅHõ ∆=Ú K≥ѨÊ|_ç#k. nxÖ’ „Ѩ=∂=Ú x~° ‚ ~ÚOK«|_ç #k.

q+¨Ü«∞=Ú : „|Ǩ χ 㨠O|O^è Œ "≥ ∞ÿ # „Ѩ=∂=ÚÅ∞ qKåiOѨ |_ç #q.

㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú : ã≤ ^Œ ú „|Ǩ χL âßGQÆ =∞º=∂ ÖËHõ J#º „Ѩ =∂ QÆ =∞º=∂? ѨÓ~°fi ѨHõ ∆ =Ú : ‰õΩO_» =Ö ã≤ Œ ú =ã¨∞Î"≥ ·#O^Œ ∞# „|Ǩ χ J#º„Ѩ =∂QÆ =∞º=Ú.

ã≤ ^•ú O «=Ú : ~° ∂Ѩ=Ú, ^èŒ ~° ‡ É’^è ŒHõ zǨÏfl=Ú J#|_»∞ ¿ÇÏ «∞=Ù ÖË #O^Œ ∞# „|Ǩ χ "Õ ^Œ aè#fl=ÚÖ· #„Ѩ=∂=ÚÅ`À ≥ eÜ« ∞^Œ ∞. '' « O « ∞ BѨx+¨ ^è ŒO ѨÙ~°∞+¨ O Ѩ $KåÛù q∞—— J#∞â◊ $u "åHõ º=ÚÖ’ "Õ ^≥ · Hõ QÆ =∞º=Ú

K≥ Ѩ Ê|_ç #k. "Õ ^Œ aè#fl"≥∞ÿ # U „Ѩ=∂=Ú ^•fi~å#∞ „|Ǩχ#∞ ≥ Å∞㨠∞H˘#*ÏÅ=Ú.

„Ѩ ^èŒ =∞ =~°‚ Hõ =Ú "åºMϺ#=Ú : |∞∞ˆQfi^•k âßG=Úʼnõ Ω HÍ~° =∞QÆ ∞@ =Å# „|Ǩ χ ã¨~°fiA_»∞ ''âßG㨠º Ü≥ ∂xó—— "Õ Œ =Ú Jáœ~° ∞¿+Ü«∞=Ú ã $+≤ ìH PkÖ’ Ѩ ~° "Õ ∞â◊ fi~° ∞_»∞ Ñ Ó~° fi ã $+≤ ì Ü« ∞O^Œ∞ ã≤ Œú "≥∞ÿÜ«Ú#fl "Õ Œ =Ú#∞J#∞Ѩ ÓifiHõ =ÚQÍ (Ѩ Ó~åfi#∞™ê~° =ÚQÍ) q~° zOK≥ #∞. Ѩ Ó~° fi ã≤ ^Œ ú =Ú#‰õ Ω q*ÏfÜ« ∞=Ú QÍ^Œ ∞. =∞Ǩ Éè Ï~° `å^Œ ∞Å∞,

Ѩ Ó~° fi HõÅÊ ã¨ $+≤ì Ü« ∞O^Œ∞#fl ^•xHõ O>Ë qѨ s « =ÚQÍ D ã¨fi~° æ=ÚÖ’ „"åã≤ #^•xx áœ~° ∞¿+Ü« ∞=∞O^Œ ∞~° ∞.''㨠*ÏfÜ« ∞ LKåÛù ~° J#¿ÑHõ ∆ LKåÛù ~° q+¨ Ü« ∞ « fiO áœ~° ∞¿+Ü« ∞"£∞—— ^•xH˜ qѨ s « =ÚQÍ "Õ Œ =ÚÅÖ’ Ѩ Ó~° fi

Hõ ÅÊ=Ú =ÖË D HõÅÊ=ÚÖ’ â◊ |ú*ÏÅ=Ú QÆ Å^Œ ∞. Jk =∂~° ^Œ ∞ JO^Œ ∞=Å¡ Jk Jáœ~°∞¿+Ü« ∞=Ú.

1. ''"åKå q~° ∂Ѩ x «ºÜ«∂—— „â◊ √u

2. ''J<åk x^è Œ<å x`åº "åQÆ ∞ « û$ëêª ã¨fiÜ« ∞OÉè í ∞"å!

J^Ò "Õ ^Œ =∞~¸ k"åº Ü« ∞ « ó 㨠~åfi „Ѩ =$ « Î Ü« ∞óII 㨠‡ $u

1. q~°∂Ѩ Ù_» #∞ ¿Ñ~° ∞QÆÅ F ^Õ= « ! h=Ù âßâ◊ fi « "≥ ∞ÿ # "Õ Œ "å‰õ Ω¯KÕ <åKÕ « ™È΄ «=Ú KÕ ~ÚOK« ∞H˘#∞=Ú.

2. L « ÊuÎ q<åâ◊ =ÚÅ∞ ÖË #\˜ ì Ü« Ú, âßâ◊ fi « "≥ ∞ÿ #\˜ ì Ü« Ú, "Õ ^Œ ~° ∂Ѩ =∞QÆ ∞ "å‰õ Ω¯#∞ „|Ǩ χ^Õ =Ù_» ∞ "≥ Ú@ì "≥ Ú^Œ @ Ö’Hõ =Ú#‰õΩ ≥ eÃÑ#∞. ^•x ^•fi~å 㨠~° fi =º=Ǩ ~°=ÚÅ∞ „Ѩ K« e « =ÚÅ∞. '' « ™ê‡ ü Ü« ∞*Ï˝ ü 㨠~° fiǨ ï «ó |∞∞K« ó ™ê=∂x [l˝ ˆ ~—— „|Ǩχ=Ú #∞O_ç |∞∞‰õ Ω¯Å∞, ™ê=∞ =∞O„ « =ÚÅ∞ [xOK≥ #∞. (â◊ √Hõ ¡ .Ü«∞[.㨠O.21.7)

kfifÜ« ∞ =~° ‚ Hõ=Ú "åºMϺ#=Ú : ''âßGO Ü≥ ∂xó Ü« ∞㨠º ã¨ ó—— "Õ ^Œ âßG=ÚÅ ^•fi~å QÆ =∞º=∞QÆ∞@ =Å#„|Ǩ χ W « ~° „Ѩ=∂=ÚÅ—— ^•fi~å JQÆ =∞º=Ú.

Page 16: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 16/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

16

''<å"Õ ^Œ q#‡#∞ Õ « O |$Ǩ ÏO « O, <å „|Ǩ χq ü Ѩ ~° =∞O „ÃÑ· u è •=∞, q+¨ µ‚„HÍO « O "å㨠∞^Õ =O q*Ï#xfi„áÈ q„Ѩ «fiO QÆ KÕ Ûù ü « « fi^Œ s≈ (âß\Ϻܫ ∞<ÀѨ .4)

"Õ ^Œ"Õ « Î HÍx "å_» ∞ Ѩ ~° =∂ « ‡#∞ =∞##=Ú KÕÜ«∞ÖË_»∞. „|Ǩχ"Õ « Î HÍx "å_»∞ Ѩ ~° =∞ Ѩ Œ =Ú#∞ á⁄O^Œ ÖË_» ∞. qã ∞‚„HÍO « "≥ ∞ÿ # "åã¨∞^Õ=Ùx ≥ Å∞㨠∞‰õ Ω#fl"å_≥· ("åºÑ¨ Hõ Ñ ~° =∂ « ‡#∞ J#∞Éèí qOz#"å_≥ ·) q„Ѩ Ù_» ∞ « « fi ^Œ i≈Ü≥ ÿ ∞ q„Ѩ « fi=Ú <˘O^Œ∞#∞. |∞∞ˆ Qfi^•k HÍ~° =Ú =∞iÜ« Ú „Ѩ =∂=Ú‰õ Ω „|Ǩ χ Ü«∞^è • « ^ä Œ º=ÚQÍ ≥ Å∞㨠∞H˘#∞@‰õ Ω. Hõ #∞Hõ "Õ ^Œ =ÚÅ ^•fi~å<Õ „|Ǩ χ ≥Å∞ã¨∞H˘#|_» ∞#∞. „â◊ √ « ∞Å ^•fi~å „|Ǩ χ ≥Å∞ã¨∞‰õΩ#fl « ~åfi «, „|Ǩ χ‰õΩ "åx J#∞"å^Œ~° ∂Ѩ =ÚQÍ J#∞=∂#=Ú, J#∞Éèí ==Ú JOwHõ iOK« |_» ∞#∞. HÍ# „|Ǩ χ "Õ ≥· Hõ QÆ =∞º=Ú.

15. ''# Hõ~°Î $ „|Ǩχ "Õ Œã¨ º, H˜O "å Hõ~°Î $, # Hõ ~° Î $ « ü („Ѩ ^è Œ =∞ =~° ‚Hõ "åºMϺ#=Ú) q~° ∂Ѩ x «ºÜ«∂ "åKÕ Õ º=O x «º « fi=~° ‚ <å ü II

16. Hõ ~° Î $xóâ◊ fiã≤ `å^Œ∞ºˆHÎ ~ü x «º « fiO ѨÓ~°fi™ê=∞º « ó ã¨~åfi=ÉèÏã≤ "Õ ^Œã¨ º Hõ~° Î $`åfi ü 㨠~° fiq^£ Éè í "Õ üII

Ѩ Ó~° fiѨ Hõ ∆ â’¡ II „|Ǩ χ "Õ ^Œ =Ú Ü≥ ÚHõ ¯ Hõ ~° Î Ü« ∂? HÍ^•? „|Ǩ χ "Õ ^Œ Hõ ~° Î HÍ^Œ ∞. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ ''qѨ Ù~° ∂Ѩ Ù_» #∞ ¿Ñ~°∞QÆ Å F ^Õ = «! h=Ù âßâ◊ fi « =∞QÆ ∞ "Õ ^Œ "å‰õ Ω¯KÕ <åKÕ – ™È΄ « =Ú KÕ ~ÚOK« ∞H˘#∞=Ú—— J#∞ "åHõº=ÚÖ’ "Õ ^Œ=Ú x « º=∞x q#|_» ∞K« ∞#flk.

ã≤ ^•ú O « â’¡ II "Õ Œ Hõ ~° Î „|Ǩ χ"Õ ∞, ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ "Õ ^Œ =Ú „|Ǩ χ Ü≥ÚHõ âßfiã, xóâßfiã ~°∂Ѩ =Ú. "Õ ^Œ =Ú Ü≥ ÚHõ x « º «fi=Ú Ñ¨ Ó~° fi Hõ ÅÊ=Ú`À 㨠=∂#=∞QÆ ∞@ =Å# K≥ Ѩ Ê|_≥ #∞. JxflO\ x „ѨHÍtOѨ*Ë Ü« Ú "Õ ^ŒHõ ~° ΄|Ǩ χ=∞QÆ∞@ =Å#<Õ "åxx 㨠~° fiA_» O^Œ ∞~°∞.

''J㨠º =∞ǨÏ`À Éè í ∂ « 㨺 xóâ◊fiã≤ « "Õ ∞ « ^Œ $ˆQfi^À, Ü« ∞Aˆ ~fi^Œ ó ™ê=∞"Õ ^Œ ó—— D Ѩ ~° =∂ « ‡ Ü≥ÚHõ ¯ xóâßfiã¨(x@∂ì~°∞Ê) ~° ∂Ѩ =ÚQÍ |∞∞Q∑, Ü« ∞A™êû=∞"Õ ^Œ =ÚÅ∞ L «Ê#fl"≥ ∞ÿ #q. (|$. 4.8.10) J#∞ D "åHõ º=Ú DJkè Hõ ~° =Ú#‰õ Ω q+¨ Ü« ∞=Ú. |∞∞ˆ Qfi^•^Œ ∞Å∞ x « º ã≤ ^Œ ú"≥ ∞ÿ # „|Ǩ χ Ü≥ ÚHõ ¯ xóâßfi㨠=Ú=ÖË J„Ѩ Ü« ∞ « fl=ÚQÍ

"≥Å∞=_≥ #∞. „|Ǩ χ "Õ Œ Hõ ~° ÎÜ«∂? HÍ^•? J#∞#k 㨠O^Õ Ç¨Ï=Ú. „|Ǩ χ "Õ Œ Hõ ~°Î QÍ_»∞. "Õ Œ =Ú x « º=Ú QÆ #∞Hõ''"åKå q~°∂Ñ x « ºÜ« ∂——. q~°∂Ѩ Ù_» #∞ ¿Ñ~° ∞QÆÅ F ^Õ =`å! h=Ù x « º=∞QÆ ∞ "Õ ^Œ =Ú ^•fi~å <åKÕ ™È΄ «=Ú

KÕ ~ÚOK« ∞H˘#∞=Ú. x « º"≥ ∞ÿ #k "Õ ^Œ "å˜ ÜÕ ∞ ''J<åk x^è Œ <å x`åº "åQÆ ∞ « Ê $ëêì 㨠fiÜ« ∞OÉè í ∞"åñ P^Ò "Õ ^Œ =∞~¸

k"åº Ü« ∞ « ó 㨠~åfi „Ѩ=$ « Î Ü« ∞ó ''L «ÊuÎ q<åâ◊=ÚÅ∞ ÖË#\˜ ìÜ«Ú, âßâ◊ fi « "≥ ∞ÿ #\ì Ü« Ú "Õ Œ ~°∂Ѩ =∞QÆ∞ "å‰õ Ω¯#∞„|Ǩ χ "≥ Ú@ì "≥ Ú^Œ\ Ö’Hõ=Ú#‰õ Ω ≥ eÃÑ#∞. ^•x ^•fi~å 㨠~° fiÖ’Hõ =º=Ǩ ~° =ÚÅ∞ „Ѩ K«e « =∞~Ú#q. Jq

㨠‡ $uÖ’ K≥ Ñ≤Ê#O^Œ ∞# "Õ ^Œ Hõ ~° Î „|Ǩ Ï ‡HÍ^Œ ∞ D Ѩ Ó~° fi Ѩ Hõ∆ =Úʼnõ Ω ã≤ ^•úOu L « Î ~°=Ú. „|Ǩ χ"Õ ^Œ Hõ ~° Î J#∞@‰õ ΩJ~°∞›_» ∞. UÅ##QÍ J„Ѩ Ü« ∞ « fl=ÚQÍ, J<åÜ«∂ã¨=ÚQÍ, xóâßfi㨠~° ∂Ѩ =ÚQÍ "Õ ^Œ=Ú „|Ǩ χ #∞O_ç "≥Å∞=_ç #k

QÆ #∞Hõ . '' « ™ê‡ ü Ü« ∞*Ï˝ « û~° fiǨ ï « ó |∞∞K« ó ™ê=∂x [l˝ ˆ ~ (â◊ √Hõ ¡ Ü« ∞A, 㨠O.21.7) ''Ü« ∞[ 㨠fi~° ∂Ѩ Ù_≥ · # „|Ǩ χ=Ú #∞O_ç |∞∞ˆ Qfi^Œ =∞O„ «=ÚÅ∞ ™ê=∞"Õ ^Œ =∞O„ «=ÚÅ∞ [xOK≥#∞. Jxfl Ü«∞[˝=ÚÅ ^•fi~å ǨÏ=#=Ú#‰õΩ Ü≥∂Qƺ=∞QÆ∞@ ^•fi~å Ü«∞[˝â◊|ú "åK«º"≥∞ÿ# „|ǨχL #O^Œ∞ ã¨Ê+ì=ÚQÍ "Õ Œ=ÚÅ L «ÊuÎ „â◊√ «∞ÅÖ’

Page 17: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 17/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

17

q#|_»∞K« ∞#flk. J„Ѩ Ü«∞ «fl=ÚQÍ [xOz##∂ J~° ú =Ú ≥ Å∞㨠∞‰õ Ωx ~°zOK≥ #∞. HÍo^•™ê^Œ ∞Å •fi~å ~° zOz# "åHõº=ÚÅ HõO>Ë qÅHõ ∆"≥∞ ÿ#O^Œ∞# Jáœ~°∞¿+Ü«∞=Ú. „Ѩu HõÅÊ=∞O^Œ∞ ѨÓ~°fi=Ú# Z@∞¡#fl^À J>Ë¡ « ^Œ#∞~°∂Ѩ =ÚQÍ =∞O„ «, Ѩ ^Œ, =~° ‚ =ÚÅ∞ =∞iÜ« Ú ã¨fi~° =ÚÅ∞O_» ∞@ =Å# „Ѩ "åǨ Ï=Ú =Öˇ x « º=Ú. "Õ ^Œ =Ú ã¨ OѨ Ó~° ‚ [QÆ « ∞Î Ü≥ ÚHõ ¯ =º=ã÷ #∞ K« ∂Ñ≤ OK« ∞@ =Å#, •x Hõ ~° Î „|Ǩ χ=∞QÆ∞@ =Å#, "åx Ü« ∞O^Œ∞ 㨠~° fi[˝ «fi=Ú x~° ∂Ñ≤OK« |_ç #k.

kfifÜ« ∞ =~° ‚Hõ "åºMϺ#=Ú :

17. ''Jã≤ Î J#º=∞ UÜ«∞`å Ѩºã¨ º H˜ O"åÖˇ ·kHõ "Õ ∞Ü«∞`åI Ѷ ¨∞@ =uû^Œ ú=㨠∞Î `åfi^£ „|Ǩ‡<Õº<åÑ≤ g∞Ü«∞ Õ II

18. ~°∂Ѩ eOQÍk ~åÇ≤ Ï`åº<åfl㨠º =∂<å#Î~° Ü≥ ∂QÆ º`å « O `ÒfiѨx+¨ ^Õ `åº^Ò „áÈHÍÎ "Õ ^≥ ·Hõ "Õ∞Ü« ∞`åII

„|Ǩ χ#∞ ≥ Å∞ѨÙ@‰õ Ω "Õ ^Œ"Õ ∞ „Ѩ =∂=∂? ÖË Hõ J#º„Ѩ =∂=Ú HõÅ^•? ‰õ ΩO_» =Öˇ ã≤ ^Œú =㨠∞Î =QÆ∞@ =Å#J#º „Ѩ=∂=ÚÅ ^•fi~å QÆ ∂_» „|Ǩ χ J=QÍǨ Ϻ"Õ ∞.

~°∂Ѩ =Ú, ¿ÇÏ « ∞=Ù "≥ Ú^Œ Å∞QÆ ∞#q (*Ïu, QÆ∞, Hõ ~° ‡, â◊ ¥#º=Ú) ÖË#O^Œ ∞# "Õ Œ aè#fl „Ѩ=∂=Ú ^•fi~å „|Ǩ χ ≥ eã≤ H˘#ÖË =Ú. ''<Õ #∞ q∞=Ú‡ LѨ x+¨ « ∞ÎÅÖ’ #∞#fl Ѩ Ù~° ∞+¨ µx QÆ ∞iOz J_» ∞QÆ ∞K« ∞<åfl#∞. '' « O `ÒfiѨ x+¨ ŒO ѨÙ~°∞+¨ O Ѩ$KåÛùq∞—— J#∞ "åHõ º=ÚÖ’ "Õ Œ"≥ ÚHõ ¯>Ë „Ѩ =∂=∞x K≥ѨÊ|_ç#q.

''`«O `≥·fiѨx+¨^ŒO ѨÙ~°∞+¨O Ѩ$KåÛùq∞—— (|$. 3.9.26) J#∞ „â◊√u "åHõº=Ú âßHõÅ∞ºx Ü«∞[˝ =Å∞¯ º_»_ç y#k. D "åHõ º=ÚÖ’ Ѩ~°„|Ǩ χ~° ∂Ѩ "≥∞ÿ# Ѩ Ù~° ∞+¨ µx LѨx+¨ « ∞Î Å ^•fi~å<Õ ≥Å∞ã¨∞H˘#|_» ∞##∞#k 㨠Ê+ì =∞QÆ ∞K« ∞#flk. Wk q+¨ Ü« ∞"åHõ º=Ú, „|Ǩχ=Ú „Ѩ « ºH∆Ík „Ѩ =∂=ÚÅ ^•fi~å QÆ =∞º=∂? HÍ^•? J#∞#k 㨠Oâ◊Ü« ∞=Ú. Ѩ Ó~° fi ѨHõ ∆ =Ú ã¨ Ê+¨ ì "Õ ∞.

~°∂Ѩ ~° ™ê^Œ∞Å∞ „|Ǩ χ=∞O^Œ ∞ ÖË #O^Œ ∞=Å# WO„kÜ« ∞=ÚÅ ^•fi~å ≥ Å∞㨠∞H˘#|_» ^Œ ∞. ¿ÇÏ « ∞=Ù QÍx ¿ÇÏ «∞ ™ê^Œ $â◊ º=Ú QÍx ÖË #O^Œ∞# J#∞=∂#=Ú •fi~å JQÆ =∞º=Ú. LѨ x+¨ « ∞Î Å •fi~å<Õ ≥ Å∞㨠∞H˘#|_» ∞#∞. "Õ ^Œ *Ï˝#=Ú ÖË x "åx •fi~å P Ѩ Ó~° ‚ „|Ǩ χ=Ú =∞## Ü≥ ∂QÆ º=Ú QÍ^Œ ∞. „|Ǩ χ"Õ « Î QÍx "å_» ∞ Ѩ ~° =∞^è •=∞=Ú KÕ ~° ÖË_» ∞. "åºÑ¨Hõ "≥ ∞ÿ# q+¨ µ‚ =Ù#∞ q+¨ µ‚„HÍO « ∞_»O^Œ∞~° ∞. P "å㨠∞^Õ =Ùx ≥Å∞ã¨∞‰õΩx « « fi^Œi≈Ü≥ ÿ∞ q„Ѩ « fi=Ú

á⁄O^Œ ∞#∞. « « fi*Ï˝ x HÍx q„Ѩ Ùx Ü« ∞O^Œ ∞ q„Ѩ « fi=Ú ÖË ^Œ ∞. âß\Ϻܫ ∞# LѨx+¨ «∞Î Ö’ D q+¨ Ü« ∞=Ú 4= =∞O„ « =ÚÖ’ K≥ Ѩ Ê|_ç #q. D =∞O„ « =ÚÖ’ "Õ ^Œ=ÚÅ ^•fi~å<Õ „|Ǩχ ≥ eÜ«Ú#x K≥ Ѩ CK«∂ J#º „Ѩ =∂ QÆ =∞º=Ú#∞ x¿+kè Ozi. [<å‡k 㨠∂„ «=ÚÖ’ ÉèÏ+¨ ºHÍ~° ∞bq^è Œ OQÍ K≥ Ñ≤ Êi. ''„â◊ √`åfi^Œ Ü≥ ∂ J#∞Éèí "å^ŒÜ«∞â◊ Û Ü« ∞^ä• ã¨OÉè í=O WǨ Ï „Ѩ=∂"£ ∞II. „â◊√`åº^Œ ∞Å∞, J#∞Éè í"å^Œ ∞Å∞ Ü«∞^ä • 㨠OÉèí ==Ú „|Ǩχ *Ï˝#=Ú#‰õΩ„Ñ¨=∂=ÚÅ∞. D "åHõ º=ÚÖ’ Pk Ѩ ^Œ =Ú Œ fi~å J#º „Ѩ =∂=ÚÅ∞ Éè Ï+¨ºHÍ~° ∞Å∞ JOwHõ iOz~°x# ã¨iÜÕ ∞

QÍx „Ѩ ^ä Œ =∞=ÚÖ’ „â◊ √ « ∞ÖË „Ѩ =∂=ÚÅ∞. „â◊ √ « ∞Å •fi~å „Ñ¨ =∂=Ú QÍqOz# « ^Œ ∞Ѩ i J#∞"å^Œ ~° ∂Ѩ =ÚQÍJ#∞=∂<å#∞Éè í ==ÚÅ#∞ JOwHõ iOzi. QÍ# „|Ǩ χ#∞ K≥ѨC@‰õΩ "Õ ^Œ =ÚÖË „Ѩ =∂=ÚÅ∞.

Page 18: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 18/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

18

4. ã¨=∞#fiÜ«∂kèHõ~° =Ú

㨠∂„ «=Ú : « « ∞Π㨠=∞#fiÜ« ∂ ü (1.1.4)

㨠∂„`å~°ú =Ú : "Õ •O « "åHõº=ÚÅ∞ 㨠fi « O„ « =ÚQÆ <Õ „|Ǩχ#∞ É’kè OK« ∞K« ∞#flq. Hõ~°Î =∞iÜ«Ú ^Õ = «Å ^•fi~å Láêã¨<åOQÆ =ÚÅ∞ HÍ=Ù.

„ Ѩ èŒ=∞ =~° ‚Hõ=Ú

㨠OQÆ u : „|Ǩ χ#∞ QÆ ∂iÛ K≥ Ѩ C@Ö’ g∞~° ∞ Z@∞¡ âßG „Ѩ =∂=Ú QÆ Å^Œ x K≥ Ѩ CK« ∞<åfl~° ∞. "Õ ^Œ "åHõ º=ÚÅ∞ Hõ ~° ‡#∞ „Ѩ uáêkOK« ∞K« ∞#flq. J@∞¡ Hõ ~° ‡#∞ „Ѩ uáêkOK« x "åHõ º=ÚÅ∞ J#~° ú Hõ =ÚÅ∞.''P =∂flÜ« ∞㨠º „H˜ Ü« ∂~° ú `åfi üP#~° ú Hõ ºO J « ^Œ ~åú <å"£ ∞II (*ˇ · .㨠∂.1.21) D *ˇ · q∞x =∞Ǩ Ïi¬ "åHõ º=ÚÖ’ Hõ ~° ‡ Ѩ ~° Hõ =ÚÅ∞ "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅx

K≥ Ѩ Ê|_ç #q. PˆH∆ Ñ ã¨OQÆ u :

q+¨Ü«∞=Ú : D Jkè Hõ ~° =ÚÖ’ Jxfl "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅ∞ qKå~° © Ü« ∞=ÚÅ∞.

㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú : "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅ∞ Hõ~°‡ =∞iÜ« Ú ^Õ = « Å#∞ „Ѩ uáêkOK« ∞@ =Å# Hõ~å‡OQÆ =ÚÖÏ? ÖË Hõ„|Ǩ χ#∞ „ѨuáêkOK« ∞@ =Å# „|Ǩ χ Ѩ ~° Hõ =ÚÖÏ? Jx 㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú.

ѨÓ~° fi Ѩ Hõ∆ =Ú : Hõ ~å‡#∞ëêª #=Ú #O^Œ∞ LѨÜ≥∂QÆ Ñ_» ∞@ =Å# "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅ∞ Hõ ~° Î =∞iÜ« Ú

^Õ = «Å#∞ „ѨuáêkOK« ∞K« ∞#flq. ã≤ ^•ú O «=Ú : "Õ ^•O «=∞#QÍ LѨx+¨ « ∞ÎÅ∞. Hõ ~° ‡#∞ QÆ∂iÛ K≥ Ѩ C@ÖË ^Œ ∞. Hõ ~° ‡ Hõ #fl aè#fl"≥∞ÿ# „Ѩ Hõ~°=Ú

HÍ# Jq Hõ ~° ‡ âı +¨ =ÚÅ∞ P=Ù. HÍx „|Ǩ χ#∞ É’kè OK« ∞K« ∞#flq. å « Ê~° º=Ú#∞ x~°‚ ~ÚOK« ∞ +_ç fi^è Œ å «Ê~°º eOQÆ =ÚÅ#QÍ PÜ«∂ ¿ÇÏ « ∞=ÙÅ∞. "åx •fi~å QÆ ∂_» "Õ ^•O « "åHõº=ÚÅ∞ „|Ǩ χ « «fi=Ú<Õ É’kèOK«∞K« ∞#flq. J#~° ÷=∞QÆ ∞J*Ï˝#=Ú#∞ #tOѨ KÕ Ü« Ú ã¨ fi « O„ « „Ѩ Ü≥ ∂[#=Ú QÆ Å "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅ#∞ Hõ~å‡OQÆ =ÚÅ#∞@ 㨠iHÍ^Œ ∞.

"≥ ·.<åº.=∂Å : 19 "Õ ^•O`å : Hõ ~° Î $ ^Õ =`å Ѩ ~å„|Ǩχ Ѩ ~å L «J#∞ëêª <ÀѨ Ü≥∂y`åfi ü Hõ„~åÎk „Ѩ uáê^Œ HÍó

"Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅ∞ Hõ~°Î =∞iÜ«Ú ^Õ =`åk Ñ ~° Hõ=ÚÖÏ, ÖË Hõ J#∞ëêª#=Ú #O^Œ ∞ LÑ Ü≥ ∂QÆ Ñ_» ∞@

=Å# Hõ ~° Î $Ѩ ~° Hõ =ÚÖÏ? "≥ ·.<åº.=∂Å. 20. aè #fl Hõ ~° Ïe¡OQÆ +¨ \ϯK«Ûù „|Ǩχ É’^è ŒHÍóI

㨠u „Ѩ Ü≥ ∂[<Õ J#~° ú Ǩ<Õ J#∞ëêª #`À „ « H˜"£ ∞II

"Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅ∞ Hõ ~° ‡HÍO_» Hõ #fl aè #fl „Ѩ Hõ ~° =ÚÅ∞ Hõ #∞Hõ „|Ǩ χ É’^è Œ Hõ =ÚÅ∞. å « Ê~° º x~å‚ Ü« ∞Hõ =ÚÖˇ · # +_ç fi^è Œ zǨ Ïfl=ÚÅ •fi~å "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅ∞ „|Ǩ χ « « fi=Ú#∞ É’kè OK« ∞K« ∞#flq. J#~° ÷ HÍ~° "≥ ∞ÿ # J*Ï˝ #=Ú#∞ `˘ÅyOK« ∞@ Ü« ∞#∞ 㨠fi « O„ « „Ѩ Ü≥ ∂[#=ÚO_»∞@ =Å# Hõ ~° ‡ âı +¨=Ú Öˇ @¡ QÆ ∞#∞?

Page 19: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 19/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

19

q+¨Ü«∞, 㨠Oâ◊Ü«∞=ÚÅ∞ 㨠Ê+¨ ì=ÚÖË . r=Ùx QÆ ∞iOz# "åHõ º=ÚÅ∞ Hõ ~° Î Ñ ~° =ÚÅ∞. „|Ç Ï‡#∞ QÆ∞iOz K≥ Ѩ C "åHõº=ÚÅ∞ ™ê^è Œ #Ѩ ~° =ÚÅ∞. D q^è Œ =ÚQÆ "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅ∞ J#∞ëêª #=Ú#‰õ Ω =K« ∞ÛK« ∞#flq. "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅ∞ „|Ǩ χѨ ~° =ÚÖˇ · # J#∞ëêª #=Ú #O^Œ ∞ LѨÜ≥∂QÆ=Ú#‰õ Ω ~å=Ù. JO^Œ ∞KÕ x„+¨ ÊÜ≥∂[#=ÚÅ∞ HÍ=Ù. "Õ •O « "åHõ º=ÚÅ∞ Hõ ~° Î ^Õ =`å ™ê^è Œ # Ѩ ~° =ÚÅ∞.

D 㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú#‰õ Ω ã¨ =∂^è •#=Ú "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅ∞ „|Ǩ χ=Ú<Õ „Ѩ uáêkOK« ∞K« ∞#flq. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ Hõ ~° ‡ Hõ #fl aè #fl „Ѩ Hõ ~° "≥∞ÿ# *Ï˝ # HÍO_» #∞ „Ѩ uáêkOK« ∞K« ∞#flq. Jq Hõ ~° Î#∞ QÆ∞iOz QÍx, Hõ ~° ‡ âı +¨ « fi=Ú#∞ QÆ ∞iOz QÍx É’kè OK« ∞@ ÖË ^Œ ∞. +_ç fi^è Œ `å «Ê~° º eOQÆ =ÚÅ ^•fi~å „|Ǩχ Ѩ ~° « fi=∞x K≥ Ѩ C@ÜÕ ∞ ã¨OÉè í==Ú. `å « Ê~°º „QÍǨ ÏHõ +_ç fi^è Œ eOQÆ =ÚÅ#∞ Ѩ Ó~åfi Kå~° ∞ºbq^èŒ =ÚQÍ K≥ Ñ≤ Êi.

â’¡II LÑ„Hõ "≥ ∂Ѩ㨠OǨ ~å=Éè Ϻ™È ѨÓ~° fi`å Ѷ ¨Å"£ ∞IJ~° ú"å^ÀѨѨfÎ K« eOQÆ O `å «Ê~°º xâ◊ ÛÜÕ ∞ II

LѨ„Hõ =∞ LÑ ã¨ OǨ~° =ÚÅ∞, JÉè Ϻ㨠=Ú, JѨ Ó~° fi`å, Ѷ ¨ Å=Ú, J~° ÷ "å^Œ =Ú, LѨ Ѩ uÎ (Ü« ÚH˜ Î) J#∞P~° ∞ å « Ê~° º=Ú xâ◊ Û~ÚOK« ∞@‰õ Ω ¿ÇÏ « ∞=ÙÅ∞ (zǨ Ïfl=ÚÅ∞). ™È=∞º W^Œ =∞„QÆ Pã‘ ü —— (Kè åO. 6.2.1) LÑ„Hõ =∞=Ú: ¿ÇÏ ™È=Úº_®! ã¨$+≤ ì H˜ =ÚO^Œ ∞ 㨠•Yº Ѩ ~°„|Ǩ χ"Õ ∞ Ü«ÚO_≥#∞. ''S « • «‡ºq∞^Œ O 㨠~° fiO « ü 㨠« ºO ã P`å‡

« « fi=∞ã≤ —— (Kè åO. 6.16.3) D K« ~åK« ~å « ‡Hõ 㨠~° fi=Ú P «‡ã¨ fi~° ∂Ѩ"Õ ∞. J^Õ ã¨ « º=Ú, J^Õ P « ‡, J^Õ #∞=Ùfi. Wk LѨ 㨠OǨ ~° =Ú. LÑ„Hõ =∞ LѨ 㨠OǨ ~° =ÚÅ∞ Ô ~O_» ∞ Hõ eã≤ XHõ zǨ Ïfl=Ú. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ „|Ǩ χ q+¨ Ü« ∞Hõ "≥ ∞ÿ # UHõ "åHõ º « LO_»∞@ =Å#. J<Õ Hõ ™ê~°∞¡ '' « « fi=∞ã≤—— Jx K≥ Ѩ C@ JÉèϺ㨠=Ú. x~° ∞æ , x~åHÍ~°, Jq+¨ Ü« ∞"≥∞ÿ #

„|Ǩ χ=Ú "Õ ^Œ „Ѩ =∂=Ú •fi~å<Õ QÆ =∞º=Ú W « ~° „Ѩ =∂=ÚÅ •fi~å HÍ^Œ ∞ J#∞#k JѨ Ó~° fi « . „|Ǩ χ=∞=∞#∞,XHõ Ѩ •~°ú *Ï˝ #=Ú ^•fi~å ã ~° fi *Ï˝#=Ú Ñ¶ ¨ Å=Ú. L « ÊuÎ, ã≤÷ u, „Ѩ ÅÜ« ∞=Ú, „Ѩ "Õâ◊=Ú, xÜ« ∞=∞#=Ú J#∞

S^Œ ∞ J~° ú "å^Œ =ÚÅ∞. J#QÍ ã¨ ∞Î u Ѩ ~° =ÚÅ∞. =∞$uÎ HÍk ^Œ $ëêì O « =ÚÅ∞ Ü«Ú‰õ ΩÎ Å∞. D ¿ÇÏ « ∞=ÙÅ ^•fi~å "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅ∞ „|Ǩ χ Ѩ~°=ÚÅxÜÕ∞ xâ◊ Û~ÚOѨ=ÅÜ« Ú#∞. "Õ •O « "åHõ º=ÚÅO^Œ ∞ J#∞ëêª #=Ú ÖË xKÀ„ѨÜ≥ ∂[#=Ú ÖË ^Œ #∞@ ã¨iQÍ^Œ ∞. ''~°A iÜ« ∞O <åÜ« ∞O 㨠~° ÊB—— Wk „`å_»∞ áê=Ú HÍ^Œ∞—— J#∞ ¿ÇÏÜ≥ ∂áêkâ◊¥#º"≥ ∞ÿ # ã≤ Œ ú =ã¨∞Î"≥ ·##∞ ^•x 㨠fi~° ∂áÈѨ ^Õâ◊ =Ú ^•fi~å É’^è Œ HõÅ∞QÆ ∞#∞. J\ì 㨠fi~° ∂Ѩ É’^èŒ x~°~°ú Hõ =Ú

QÍ^Œ ∞. ÃÑ·QÍ P É’^è Œ ^•fi~å J*Ï˝<å^Œ ∞Öˇ · # J#~° ú=ÚÅ x=$uΠ㨠OÉè í ==Ú.

Page 20: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 20/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

20

kfifÜ«∞ =~° ‚Hõ=Ú

â’¡II21 „Ѩ u Ѩ uÎ O xkè « ûxÎ „|Ǩ χº=ã≤ `å L «âßG`åfi Õ Î q^è•`å~À =∞#<å^Õâ◊ Û H©~°Î <å üII

„Ѩ =$`åºk q^èŒ ∞Å#∞ É’kè OK« ∞K«∞#flk? ÖËHõ ã≤ ^Œ ú =ã¨∞Î=Ù „|Ǩ χ#∞ „Ѩ uáêkOK« ∞K« ∞#fl^•? âßã≤OK«∞@ =Å# âßG=∞#|_» ∞#∞. âßG=Ú qkè qâı +¨ =Ú#∞ É’kè OK« ∞K« ∞#flk. „â◊ ==Ú « ~° ∞"å « =∞#<å Œ ∞Å#∞ qkè OK« ∞@ =Å#, qkè q+¨ Ü« ∞=ÚÅ#∞ É’kèOK«∞K« ∞ "Õ ^•O « âßG=Ú „|Ǩ Ï ‡ 㨠O|O^è Œ =Ú K≥ Ѩ CK« ∞#flk.

â’¡II22 <å Hõ ~° Î $ « O„ Õ qkè ó âßG « fiO â◊Oã¨<å^Œ Ñ≤ I =∞#<åk Ѩ Ù~åÉ’^è • ü „|Ǩ χº=ã≤ å㨠Π« ó

ã≤ ^Œ ú =ã¨∞Î =Ù#O^Œ ∞ qkè „Ñ¨ =$uÎ ÖË ^Œ∞. Ç≤ Ï « =Ú#∞Ѩ Õ tOK« ∞@ =Å# QÆ∂_» âßG=∞O^Œ ∞~° ∞. =∞#<å^Œ∞Å∞ ™êH∆ Í`å¯~° =Ú#‰õ Ω =ÚO^Œ ∞ K≥ Ѩ Ê|_ç #q. JO^Œ ∞=Å# "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅ∞ „|Ǩ χ=Ú #O^Õ Ñ¨ ~° º=ã≤ OK« ∞K« ∞#flq.

UHõ ^Õ t=∞ « =Ú : "Õ ^•O « "åHõº=ÚÅ∞ „|Ǩ χ Ѩ ~° =ÚÖˇ · ##∞ „|Ǩ χ=Ú #O^Õ Ñ¨ ~° º=™ê#=∞QÆ ∞@ÖË ^Œ ∞. Z@¡#QÍ? „|Ǩχ « «fi=Ú#∞ Ѩ~ÀHõ∆ ~°∂ѨQÍ K≥Ñ≤Ê# «~åfi`« JѨ~ÀHõ∆=ÚQÍ á⁄O^Œ∞@‰õΩ =∞#<å^Œ∞Å#∞ qkèOK«∞K«∞#flk. P q^èŒ=ÚQÍ âßã≤OK«∞@ =Å# "Õ •O «=ÚÅ#∞ âßG=∞#∞K«∞<åfl~°∞. ''„â’ «=ºó—— Jxâ◊|ú *Ï˝ <å «‡Hõ "≥ ∞ÿ # „â◊ ==Ú#∞ qkè Oz# Ñ≤ =∞‡@ =∞##, xkè ^蕺㨠=ÚÅ#∞ J#∞Éè í= *Ï˝ <å « ‡Hõ ã¨fi~°∂Ѩ =ÚÖ· #

"åxx qkè Ozi. Hõ #∞Hõ "Õ ^•O « "åHõº=ÚÅ∞ qkèâı +¨=ÚÅ∞ Jx K≥ѨÊQÍ, 㨠=∂^è •#=Ú "Õ ^•O « "åHõº=ÚÅ∞ qkè âı +¨ =ÚÅ∞ HÍ<Õ ~° =Ù. D "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅ∞ KÕ Ü« Ú@‰õΩ, K≥ Ü« ∞º‰õ ΩO_» ∞@‰õ Ω, qѨs «=ÚQÍ KÕ Ü« Ú@‰õΩ Hõ~°‡Å=Öˇ â◊Hõº=ÚQÍ^Œ∞. Wq =ã¨∞ Î «O„ «=ÚÅ∞ ѨÙ~ °∞ëên è#=ÚÅ∞ QÍ=Ù. J#∞¿+ªÜ«∞=ÚÅx K≥ѨC@,J#∞¿+ª Ü« ∞=ÚÅx âßã≤ OK« ∞@ =∂„ « =ÚKÕ âßG=ÚÅx K≥ Ѩ C xÜ« ∞=∞=Ú ÖË ^Œ ∞. ã≤ ^Œ ú =㨠∞Î =ÙÖˇ · # P « ‡, Ѩ ~° =∂ « ‡Å#∞

K≥ Ѩ C#k QÆ ∂_» âßG=∞x K≥ Ѩ Ê|_» ∞#∞. â◊ |ú=Ú ^•fi~å *Ï˝ #=Ú Hõ ey# «~°∞"å « J#∞Éè í ==Ú#Ô H· =∞#<å^Œ ∞Å∞ qkèOK« ∞@ Ü« ÚHõ Î =Ú QÍ^Œ∞. ''^Œâ◊ =∞ó « fi=∞ã≤ —— h=٠Ѩ ^Œ ="å_» =Ù J#fl@∞¡ â◊|ú =Ú ^•fi~å<Õ JÑ ~ÀHõ ∆ J#∞Éèí = *Ï˝#=Ú QÆ Å∞QÆ ∞K« ∞#flk. J㨠OÉè Ï=<å qѨ s « Éè Ï=<å^Œ∞Å#∞ ˘ÅyOK« ∞@‰õ Ω "åºáê~° ~° ∂Ѩ"≥ ∞ÿ # Hõ„~åÎnè #"≥ ∞ÿ # =∞#<å^Œ ∞Å#∞ âß|Ì Éè ’^èŒ =Ú#‰õ Ω =ÚO^Œ ∞ qkè Ozi. JO^Œ ∞ň H '' « «fi=∞ã≤ —— Jk =∞Ǩ "åHõ º=ÚÅ∞ „|Ç Ï‡#∞ É’kè OK«∞@ Ü« ∞O^Õ ã¨ =∂ÑÎ =∞QÆ ∞K« ∞#flq.

㨠∂„`å~°ú =Ú : « ∞ ´ Ѩ Ó~° fi Ѩ Hõ ∆ x~åHõ ~° =Ú

« ü ´ „|Ǩ χ 㨠~° fi[˝ =Ú, ã¨OѨÓ~°‚ [QÆ «∞Î Ü≥ ÚHõ ¯ 㨠$+≤ ì, ã≤ ÷u, ÅÜ« ∞=Úʼnõ Ω HÍ~° =Ú

㨠=∞#fiÜ« ∂ ü : K«Hõ ¯QÍ, `å « Ê~°º=Ú ^•fi~å, „|Ǩ χ=ÚÖ’<Õ Jxfl "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅ J#fiÜ« ∞=Ú.

D "Õ •O « "åHõ º=ÚÅ#∞ Hõ~°‡, Láê㨠#ŠѨ ~° =ÚQÍ Láê㨠# KÕ ã≤ # „â◊ √ « Ǩ x J„â◊ √ « Hõ ÅÊ<å ^À+¨=ÚÅ „Ѩã OQÆ=Ú =K« ∞Û#∞. ''„|Ç Ï‡# Hõ ~° Î $ Ѩ~° « fiO—— „|Ç Ï‡ Hõ ~åÎnè #=Ú QÍ^Œ ∞. '' « ü ˆH# HõO Ѩâı º^£ .——

Page 21: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 21/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

21

㨠~° fi=Ú P « ‡ ~° ∂Ѩ "Õ∞ Jx ≥eã≤ H˘x# U Ѩ ^•~° ú =Ú#∞ U ™ê^èŒ #KÕ U Hõ~°Î Hõ #∞Q˘#QÆ Å_» ∞. ÃÑ· „â◊ √uÖ’„H˜ Ü« ∂Hõ~°Î Ѷ ¨ Å=ÚÅ#∞ x~åHõ iOzi.

â◊ |Ì *Ï˝ #=Ú « ~åfi « J#∞Éè í "å «‡Hõ "≥ ∞ÿ# =∞## xkè 蕺㨠Å∞ qkè Ozi. ''^Œâ◊=∞ã¨Îfi=∞ã≤ —— J#∞ "åHõ º=Ú ^•fi~å JѨ ~ÀHõ∆ *Ï˝ #=Ú. „|Ǩ ‡áê㨠# •fi~å "≥ ∂Hõ ∆ =∞x# Jk ã¨iQÍ^Œ∞. „|Ǩ χ *Ï˝#=Ú •fi~å "≥ ∂Hõ ∆ =Ú. ã≤ ^Œú =㨠∞Î =Ù#O^Œ ∞ „Ѩ =$uÎ ÖË ^Œ ∞. â◊ |ú â◊ H˜ Î •fi~å „QÆ Ç≤ ÏOK« ÖË =Ú Jx# 㨠iHÍ^Œ ∞. Ѩ Ù„ « ¿ãÎ *Ï « ó J#∞ Ǩ Ï~° ¬ 㨠∂K« Hõ =Ú#∞ Ѩ ^Œ zǨÏfl=ÚÅ |\˜ ì K« ∂z ÉèÏ+¨ ~åx =∞^è Œº=Ú_» ∞ ≥Å∞ã¨∞H˘#∞#∞. Hõ<åº Õ QÆ~°ƒù=u J#∞ ^Œ∞óY 㨠∂K« Hõ =Ú#∞ QÆ ∂_» â◊ |úâ◊H˜ Î ^•fi~å „QÆ Ç≤ ÏOK« QÆÅ~°∞.

5. DHõ∆ «ºkèHõ~°=Ú„H˜ O^Œ \˜ <åÅ∞QÆ ∞ 㨠∂„ « =ÚÅÖ’ Z=iH˜ „|Ǩ ‡ ≥ · ‡Hõ º *Ï˝#=Ú Ñ¨ Ù~° ∞ëê~° ú"≥ ∂ "åiH Hõ ~° ‡HÍO_» „Ѩ ã¨H˜ Î ÖËHõ ÜÕ∞

"Õ •O « "åHõ º=ÚÅ∞ „|Ǩ χ#∞ É’kè OK« ∞K« ∞#fl=ÅqÜ« Ú, „|Ǩχ=Ú #O^Œ ∞ ã¨=∞#fi=Ú#∞ á⁄O^Œ ∞K«∞#fl =xÜ« Ú K≥ Ѩ Ê|_≥ #∞. P „|Ǩχ"Õ ∞ ã ~° fiA_» ∞, ã ~° fiâ◊H˜ Î=∞O «∞_» xÜ« Ú, D [QÆ «∞Î #‰õ Ω ã $+≤ì, ã≤ ÷ u, ÅÜ« ∞ HÍ~° ‰õ Ω_» xÜ« Ú K≥ Ѩ Ê|_ç #k.

㨠OQÆ u :„|Ǩ χ=Ú ‰õÄ@㨠÷ =∞QÆ ∞@ =Å# q„H˜Ü«∂ ~° Ç≤ Ï «=Ú. „|Ǩχ=∞O^Œ ∞ „H˜ Ü« ∂â◊H˜ Î ÜÕ ∞ ÖË ^Œ∞. „H˜Ü«∂â◊ H˜ Î ÖËx „|Ǩχ=Ú [QÆ å¯~°"≥∞@¡QÆ∞#∞. D q^èŒ"≥∞ÿ# PˆH∆Ѩ=Ú Hõey#O^Œ∞# D JkèHõ~°=∂~°OaèOzi.

Ѩ Ó~åfikè Hõ ~° =ÚÖ’ nxH Pˆ H∆Ѩ㨠OQÆu. q+¨ Ü«∞=Ú : ''㨠^Õ=™È=∞º W^Œ =∞„ˆQ Pã‘ ü—— UHõ "Õ ∞"åºkfifÜ« ∞"£ ∞—— ÉèÏO. (6.2.1) ã¨$+≤ ì H˜ =ÚO^Œ∞ XHõ

JkfifÜ« ∞=∞QÆ ∞ 㨠^£ „|Ǩ χ=¸ =∂„ «"Õ ∞ LO_≥ #∞. J#∞„â◊√u "åHõ º=Ú qKå~°© Ü«∞ q+¨ Ü« ∞=Ú.

㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú : '' « ^≥ · Hõ∆ ü |Ǩ ï™êºO „Ѩ *ÏÜÕ ∞ÜÕ ∞u, « Õ Î*’ J㨠$*Ï ü (Éè ÏO. 6.2.3). ''Jk 㨠OHõ eÊOK≥ #∞, <Õ #∞ „Ѩ[Å#∞ ã¨$+≤ ì OK≥ Œ#∞—— Jx. D "åHõ º=Ú •fi~å ™êOY∞ºÅ „Ѩ ^è•#=Ú K« iÛOK« |_ç #^•? ÖË Hõ „|Ǩ χ=∂?Jx ã¨Oâ◊ Ü« ∞=Ú.

ѨÓ~°fi Ѩ Hõ ∆=Ú : *Ï˝#=Ú =∞iÜ«Ú „H˜ Ü« ∂â◊ H˜ Î `À ‰õÄ_ç # [_» =ã¨∞Î "≥ · # „Ѩ è •#"Õ ∞ JxflO\ H˜ HÍ~° =Ú. 㨠üâ◊|Ì "åK« ºg∞ „Ѩ è •#"Õ ∞.

ã≤ ^•ú O «=Ú : [QÆ « ∞Π㨠$+≤ì OK« ∞"åxx 㨠OHõÅÊ „H˜Ü«∞‰õ Ω Hõ ~° Î QÍ K≥ Ñ≤ Êi. ã¨OHõ ÅÊ „H˜ Ü« ∞ KÕ Ü« Ú"å_»∞ K≥· « #º ^è Œ ~° ‡=Ú QÆÅ"å_≥ · LO_» =ÅÜ«Ú#∞. HÍ# ã ü â◊ |Ì "åK« º=Ú „|Ç Ï‡"Õ ∞. D K≥· « #º=Ú`À `å^• « ‡º=Ú K≥ Ok# "åiH "≥∂Hõ∆ =Ú K≥ Ñ≤ Êi.D q+¨ Ü« ∞=ÚÅ∞ „Ѩ ^è •Ñ¨Hõ ∆ =Úʼnõ Ω q~À^è Œ=ÚÅ∞.

5. DHõ ∆ Õ ~åfl â◊|Ì"£ ∞ (1.1.5)

„|Ǩ χ=∞O^Œ ∞ qHÍ~° =Ú J㨠OÉè í ==Ú „|Ǩ χ â◊ s~° ~° Ç≤ Ï « =Ú. UHÍ « ‡ ~° ∂Ѩ =Ú. Hõ #∞Hõ „|Ǩ χ [QÆ `å¯~° =Ú HÍ*ÏÅ^Œ∞. JO^Œ∞=Å# D 㨠∂„ « =Ú *ˇ Ñ≤Êi.

Page 22: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 22/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

22

㨠∂„`å~° ú =Ú : DHõ ∆ Õ ó « ^≥ · Hõ ∆ « J#∞ „â◊ √u "åHõ º=ÚÖ’ [QÆ ü 㨠$+≤ ì Hõ ~° Î Ü« ∞O^Œ ∞ DH˜ ∆ « $ « fi=Ú q#|_» ∞K« ∞#flk. DH∆ «$ « fi=∞#QÍ ã¨ OHõ ÅÊ=Ú ã¨ OHõÅÊ Ñ¨ Ó~° fiHõ 㨠$+≤ì, ¿ÇÏ « ∞QÆ ~° ƒù qâı +¨ =Ú. # Jâ◊ |Ì"£ ∞ ´ „Ѩ è•#=Ú [QÆ ü HÍ~° =Ú HÍ^Œ ∞. Jk "Õ ^Œ ÉÏǨ Ϻ=Ú. „â◊√u ^•fi~å „Ñ¨ uáêkOK« ÖË ^Œ∞. QÆ #∞Hõ

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ«∞=∂Å ("≥ · .<åº.=∂) (23) – « ^≥ · Hõ ∆ Õ u "åˆ Hû# „Ѩ ^è •#O „|Ǩ Ï ‡ "ÀK« º Õ I

*Ï˝# „H Ü« ∂â◊ H˜ Î =∞`åfi ü „Ѩ ^è •#O 㨠~° fiHõ ~° "£ ∞I '' « ^≥ · Hõ∆ « |Ǩï™êºO „Ѩ *ÏÜÕ ∞ÜÕ∞u « Õ Î*’ J㨠$[ « ——''㨠ü â◊ |Ì "åK«º"≥ ∞ÿ #k. |Ǩ ïÉèí =#=Ú#Ô H· 㨠OHõ eÊOK≥ #∞. Jk Jyflx 㨠$lOK≥ #∞——. D "åHõº=ÚÖ’ 㨠$+≤ì Hõ~°Î„Ѩ è•#=∂? ÖË Hõ „|Ǩ χ=∂? *Ï˝ #â◊ H˜ Î, „H˜ Ü« ∂â◊H˜ Î Hõ ey# „Ѩ ^è •#=Ú ã¨$+≤ ì HÍ~° =∞QÆ ∞#∞.

"≥ ·.<åº=∂.24. DHõ ∆Ï ü KÕ « #O „|Ǩ χ „H˜Ü«∂ *Ï˝ <Õ « ∞ =∂Ü« ∞Ü«∂IP « ‡ â◊ÉÏÌ « ‡ « • Õ ‡º „Ѩ ^è •#㨠º q~Àkè<ÀII

K≥ · «#º ^è Œ~°‡=Ú QÆ ey ã OHõ ÅÊ=Ú KÕ Ü« ∞QÆ ey# „|Ǩχ"Õ∞ [QÆ ü „ã¨ëêì . „H˜Ü«∂â◊H˜ Î *Ï #â◊H˜ Î ^•xÜ« ∞O^Œ ∞ =∂Ü« ∞ ^•fi~å ã OÉè í ==ÚÅ∞. 㨠üâ◊ |Ì "åK« º « « fi=Ú#∞ P « ‡â◊ |Ì=Ú`À K≥ Ñ≤ Êi. ^•x`À `å^• « ‡º=Ú K≥Ok# "≥∂Hõ ∆„áêÑ≤Î K≥ Ñ≤ Êi. K≥ · «#º=Ú, "≥ ∂Hõ ∆ „áêÑ≤ Î, 㨠OHõ ÅÊ=Ú, 㨠ü â◊ |Ì =Ú, 㨠ü â◊ |Ì=Ú#∞ P « ‡Ü« ∞#∞@ W=xflÜ«Ú,„Ѩ ^è•#=Ú [_» =∞QÆ∞@ =Å# ^•xH q~À^èŒ =ÚÅ∞.

KèåO^ÀºQÀºÑ¨x+¨ « ∞ÎÖ’ ''㨠Õ= ™È=∞º W^Œ =∞„QÆ Pã‘ ^Õ Hõ "Õ ∞"å kfifÜ« ∞"£ ∞—— (6.21) ''¿ÇÏ„Ñ≤ Ü« ∞^Œ~°≈# 㨠$+≤ì H =ÚO^Œ ∞ D <å=∞~° ∂áê «‡Hõ „Ѩ Ѩ OK« =Ú ã¨ *ÏfÜ« ∞ q*ÏfÜ« ∞ 㨠fiQÆ « ÉË è Œ â◊ ¥#º"≥ ∞ÿ # ˆ H=Å ã„^Œ ∂Ѩ "≥ ∞ÿ

LO_≥ #∞—— Jx "≥ Ú^Œ e_ç . '' « ^≥ · Hõ ∆ « |Ǩ Ï/™êºO „Ѩ *ÏÜÕ ∞Ü« ∞—— 6.2.3 ã„^Œ ∂Ѩ "≥ ∞ÿ # =㨠∞Î =Ù <Õ #∞ J<Õ Hõ ~° ∂Ѩ =ÚÅ∞QÍ L « Ê#fl=∞=Ù`å#x 㨠OHõ eÊOK≥ #∞. WK«@ ™êOY∞ºbq^è Œ =ÚQÍ K≥ Ѩ CK« ∞<åfl~° ∞. [QÆ å¯~° =Ú „|Ǩ χ HÍ<Õ ~° ^Œ∞.P „Ѩ ^è •#=ÚÖ’ ~° *’QÆ ∞=Ú Z‰õ Ω¯=QÆ ∞@ =Å# „H˜ Ü« ∂â◊ H˜ Î =∞ « fi=Ú =∞iÜ« Ú ã¨ « fiQÆ ∞=Ú Z‰õ Ω¯"≥ · # 㨠~° fi[˝ « fi=Ú

㨠OÉè í ==∞QÆ ∞#∞. x~°∞æ ‰õ Ä@㨠÷ „|Ǩχ=Ú#O^Œ∞ *Ï˝ #â◊H˜ Î, „H˜Ü«∂â◊ H˜ Î J㨠OÉè í ==Ú. QÆ#∞Hõ ã¨$+≤ ìH HÍ~° =Ú HÍ*ÏÅ^Œ∞.

WK«Û@ ã≤ ^•úOu K≥ Ѩ C@^Õ =∞#QÍ, 㨠OHõ ÅÊ Ñ¨ Ó~° fiHõ 㨠$+≤ ì q#|_»∞@KÕ K≥ · « #º"≥ ∞ÿ # „|Ǩ χ"Õ ∞ 㨠ü â◊ |Ì "åK« º"≥ ∞ÿ # 㨠$+≤ ì Hõ ~° Î . JKÕ « #=Ú [_» "≥ ∞ÿ # „Ѩ ^è •#=Ú #O^Œ ∞ 㨠OHõ ÅÊâ◊ H˜ Î J㨠OÉè í ==Ú =∂Ü« ∞^•fi~å „|Ǩ χ=∞O^Œ ∞ *Ï˝#â◊ H˜ Î „H˜ Ü« ∂â◊H˜ Π㨠OÉè í==ÚÅ∞. ''J<Õ # r"Õ# P «‡<å J#∞„Ѩ qâ◊º <å=∞~° ∂¿Ñ "åºHõ ~° "å˜ —— (KèåO. 6.3.2)''„áê=Ú#∞ è Œ iOz# â◊ s~å^è Œ ºH‰õ ∆ Ω_≥ · # r"å « ‡~° ∂Ѩ =Ú`À ֒Ѩ Å „Ѩ "Õ tOz <å=∞~° ∂Ѩ =ÚÅ#∞ 㨠$+≤ ì OK≥ ^Œ ∞#∞——.

<å=∞ ~° ∂Ѩ =ÚÅ#∞ L « ÊuÎ KÕ Ü« Ú Hõ~°Î #∞, [QÆ ü HÍ~° Õ = « #∞, ã¨fi"åK« Hõ"≥ ∞ÿ # P « ‡ â◊ |Ì=Ú •fi~å K≥ · «#º"≥∞ÿ# r=Ùx LѨ ^Õ tOzi. JO Õ QÍHõ '' « « fi=∞ã≤—— Jx K≥ Ѩ CK« ∂ K≥ · « #º=O «∞_≥ · # âıfi « ˆ H « ∞=Ù#∞, [QÆ ü HÍ~° =Ú`À `å^• « ‡º=Ú QÆ ∞~°∞=Ù LѨ ^Õ tOK≥ #∞. P « ‡ â◊ |Ì „Ѩ Ü≥ ∂QÆ =Ú, HÍ~° `å^• « ‡º=Ú D Ô ~O_»∞ q+¨ Ü« ∞=ÚÅ∞ [_»"≥ ∞ÿ # „Ѩ è•#=Ú [QÆ ü HÍ~° "≥ ∞ÿ # ã¨OÉèí ==Ú HÍ<Õ ~° =Ù. JO^Œ ∞=Å¡ K≥ · « #º"≥ ∞ÿ # „|Ǩ χ"Õ ∞ 㨠üâ◊ |Ì "åK«º=Ú.

„Ѩ è•<≥·Hõº ã¨OѨ Œ∞áê㨠Ѷ ¨Å=Ú Ñ¨Ó~°fiѨHõ∆=Ú. „|Ǩ‡ ≥·‡Hõº *Ï˝ #=Ú *ËÜ«∞=∞x ã≤ •úO`ÀѨHõ ∆=Ú.„Ѩ è•#=∞O^Œ ∞ L#fl=x K≥ Ñ≤Ê# QÆ ∞=ÚÅ∞, *Ï˝ #â◊H˜ Î, „H˜ Ü« ∂â◊ H˜ Î „|Ǩ χܫ ∞O^Œ ∞ =∂Ü« ∞^•fi~å ã¨OÉè í==ÚÅ∞.

Page 23: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 23/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

23

„Ѩ è•#=Ú ã¨ $+≤ ì Hõ~°Î HÍ^Œ#∞@‰õ Ω ã≤ ^•úOu « ~° ¯=Ú#∞ K≥ Ѩ CK« ∞<åfl_» ∞. 㨠« fi QÆ ∞À « ~°¬=Å¡ „Ѩ ^è•#=∞O^Œ∞ *Ï˝#â◊H˜ Π㨠~° fi[˝ « fi=Ú K≥ Ñ≤ Ê# =Å# ~° *’QÆ ∞ « "≥ ∂QÆ ∞ L « ¯~° ¬=Å¡ P „Ѩ ^è •# =∞O Œ ∞ JÅÊ[ « fi=Ú Hõ Å∞æ #x K≥ Ѩ Ê=ÅÜ« Ú#∞. HÍ# 㨠$+≤ ì HÍ~° =Ú HÍ*ÏÅ^Œ ∞.

'' « Õ Î *’ J㨠$[ « å PѨ ó SHõ ∆ ºO « —— ''Jyfl 㨠$+≤ ì OK≥ #∞, [Å=ÚÅ∞ 㨠OHõ eÊOK≥ #∞—— J#∞ „â◊ √u "åHõ º=Ú LO_» ∞@ =Å# Jyfl, [Å=Ú J#∞ [_» Ѩ ^•~° ú =ÚÅ∞. 㨠$+≤ì OK≥ #∞ J#∞ „â◊√u"åHõ º=ÚÅ =Å¡ [_»Ñ¨ è •#=Ú Ü≥ ÚHõ 㨠OHõ ÅÊ=Ú Q“=∞x K≥ Ѩ Ê=K« ∞Û#∞ QÆ ^•. ^•xH 㨠∂„ « =Ú.

6. Q“âıÛ<åfl`«‡â◊ ÉÏÌ ü 1.1.6

㨠∂„`å~° ú=Ú : „â◊ √uÖ’ K≥ Ñ≤ Ê# DHõ ∆ â◊ |Ì =Ú Q“=∞x K≥ѨÊ*ÏÅ=Ú, ZO^Œ∞ÅHõ#QÍ „â◊ √uÖ’ [QÆ `å¯~° Hõ ~° Î Ü« ∞O^Œ ∞ P « ‡â◊ |Ì=Ú „Ѩ Ü≥ ∂yOK« |_≥#∞. [QÆ `å¯~° =Ú K≥ · «#º=Ú, DHõ ∆=Ú =ÚYº"Õ ∞ QÍx Q“=Ú QÍ^Œ ∞. ''㨠^Õ = ™œ=∞º W^Œ =∞„QÆ P+‘ ü UHõ "Õ ∞ "åºkfifÜ« ∞"£ ∞——. '' « ^≥ · Hõ ∆ « |Ǩ ï™êfiO „Ѩ *ÏÜÕ ∞Ü« ∞—— « Õ Î *’ J㨠$[ « —— Éè ÏO. (6/2/1–3). F ™œ=Úº_®! 㨠$+≤ì H =ÚO^Œ∞ D [QÆ «∞Π㨠ü Ѩ ^•~°ú "≥ ∞ÿ Ü« ÚO_≥ #∞. J «_»∞ ã¨OHõ eÊOK≥ #∞.J «_» ∞ Jyflx 㨠$+≤ ìOK≥#∞. 㨠ü â◊ |Ì "åK« º"≥ ∞ÿ # [QÆ ü HÍ~° =Ú#O^Œ ∞ P « ‡ â◊ |Ì „Ñ Ü≥ ∂QÆ =Ú =Å¡ '' « ≥· Hõ ∆ « ——J#∞KÀ@ « ^£ J#∞#k 㨠~° fi<å=∞ â◊ |Ì =Ú. ã¨~°fi=Ú „|Ǩχ=Ú, •x <å=∞=Ú « ^£ Jx, •x Éè Ï="Õ ∞ « « Î fi"£∞.Jk „|Ǩ χ Ü≥ ÚHõ ¯ Ü« ∞^ä • « ‡º"£ ∞. ^•x<Õ K« ∂K« ∞ 㨠fiÉè Ï==Ú QÆ Å"å~°∞ « « fi^Œ ~° ∞≈Å∞.

DHõ∆ KÕ ã≤ Jyfl, [Å=Ú, Éè í ∂=ÚÅ#∞ 㨠$+≤ ìOz# P 㨠$+≤ ì Hõ~°Î #∞ ^Õ =`å â◊ |Ì =Ú`À Ѩ~å=∞i≈Oz,„â◊ √uÖ’ ''J<Õ # r"Õ # P « ‡<å J#∞„Ѩqâ◊ fi <å=∞ ~° ∂¿Ñ "åºHõ ~° "å˜ —— Jx K≥ Ñ≤ Êi. (KèåO. 6.3.2) WK« Û@ ‰õ Ä_»

[QÆ å¯~°=Ú P «‡ â◊|Ì=Ú q#|_»∞K«∞#flk. „Ѩ è •#=Ú ã¨$+≤ìHõ~ °ÎÜ≥ÿ∞# ^Õ=`å â◊|Ì=Ú`À Ѩ~å=∞i≈Oz Ü« ÚO_» =ÅÜ« Ú#∞. HÍx ''r"å « ‡<å—— Jxi. r=Ù_» #QÍ (K≥ · « #º=Ú) „áê=Ú è Œ iOz# â◊ s~å^è Œ º‰õ ∆ Ω_» x J~° ú =Ú.JKÕ «#"≥ ∞ÿ# „Ѩ ^è •#=Ú P «‡ â◊ÉÏú ~° ú =Ú HÍ<Õ ~° ^Œ∞.

P « ‡ HÍ~° º=ÚÅhfl KÕ Ü« Ú JKÕ «# „Ñ ^è •#=∞O^Œ∞ P «‡ â◊ |Ì „Ñ Ü≥ ∂QÆ =Ú QÍqOz~° #=K« ∞Û#∞ QÆ ^•. Z@¡ x# ~åAQÍ~° ∞ « # HÍ~° º=ÚÅhfl KÕ Ü« Ú Éè í„^Œ ¿ã#∞_» ∞ J#∞ ¿ã=‰õ Ωx Ü« ∞O^Œ ∞ ''=∞=∂`å‡ Éè í„^Œ ¿ã#ó—— Éè í„^Œ ¿ã#∞_» ∞ <å P « ‡ÜÕ ∞ Jx „Ѩ Ü≥ ∂yOz#@∞¡, „Ѩ ^è •#=Ú P « ‡ Ü≥ ÚHõ ¯ (Ѩ Ù~° ∞+¨ µx) Éè ’QÆ, "≥ ∂Hõ ∆ =ÚÅ HÍ~° º=Ú x~° fiÇ≤ ÏOK« ∞#x#„Ѩâ◊ fl‰õ Ω D 㨠∂„ «=Ú#∞ K≥ Ñ≤ Êi.

7. `« xfl+¨ª 㨺 "≥∂Hõ ∆Ѩ Õ âß`ü 1.1.7

ã¨∂„`å~°ú=Ú : [QÆ å¯~°"≥∞ÿ# „|ǨχÜ≥ÚHõ SHõº*Ï ˝#=Ú =Å# ѨÙ~°∞+¨µxH˜ "≥∂Hõ∆Ѩ Õâ◊=Ú „â◊√u LѨ ^Õ tOK« ∞K« ∞#flk. JKÕ « # „Ѩ ^è•<≥ · Hõ º *Ï˝#=Ú =Å# "≥∂Hõ ∆=Ú ^˘~° Hõ ^Œ ∞. „Ѩ è •#=Ú ã $+≤ì HÍ~° =Ú QÍ^Œ ∞Jx K≥Ѩ C@‰õΩ '#— HÍ~°=Ú Ñ Ó~° fi ã ∂„ « =Ú #∞O_ç J#∞=iÎ OK« ∞#∞''ã P`凗— ''Jk P « ‡—— Jx Ju ã¨∂Hõ ∆ ‡ P «‡ « «fi=Ú#∞ Ô Q· H˘x, F âı fi « H « ∞ '' « « fi =∞ã≤ —— J^Õ #∞=Ùfi, J#∞"åHõ º=Ú •fi~å =Ú=Ú‰õ ∆ Ω"≥· # âı fi « ∞=Ù#‰õ ΩP «‡x+¨ ª#∞ LѨ ^Õ tOzi. PK« ~° =O « ∞Öˇ · # Ѩ Ù~° ∞+¨ µÅ∞ P „|Ǩ χ#∞ ≥ Å∞㨠∞‰õ ΩO^Œ ∞~°∞. ''P *Ï˝ xH Ô H· =ź „áêÑ≤ Î H˜

Page 24: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 24/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

24

„áê~° |Ì Ñ¨ i㨠=∂Ñ≤ Î ÜÕ ∞ J=kè —— (KåO. 6.14.2) Jx "≥ ∂Hõ ∆ Ѩ ^Õâ◊ =Ú. KÕ « #"≥ ∞ÿ # =Ú=Ú‰õ ∆Ω=Ù#‰õ Ω [_»„Ѩ ^è •# x+¨ ª J㨠OÉè í ==Ú. J\˜ ì J#~° ú LѨ Õâ◊ =ÚKÕ ™êOYºâßG=Ú J„Ѩ =∂=Ú. HÍ# P «‡ â◊ |Ì =Ú K≥ · « #ºÑ¨ ~° =Ú.

8. ¿ÇÏÜ«∞`åfi =K«<åK« Û (1.1.8)

㨠∂„`å~° ú =Ú : #HÍ~° =Ú J#∞=iÎ OK« ∞#∞. „Ѩ ^è •#=Ú [QÆ `å¯~° =Ú HÍ*ÏÅ^Œ x K≥ Ѩ C@‰õ Ω. D P`À‡Ñ ^Õâ◊ =Ú ã¨ ∂÷ Å J~° ∞O^è Œf <åºÜ« ∞=Ú# „Ѩ ^è •#=∞x# Jk 㨠iQÍ^Œ ∞. 㨠∂÷ Å J~° ∞O^èŒ f <åºÜ« ∞=Ú ^•fi~å „Ñ¨ ^è •#=Ú x¿+kè OK« ÖË Œ ∞. JO^Œ ∞=Å¡ „Ѩ ^è •#=Ú ã¨ üâ◊|Ì "åK« º=Ú QÍ^Œ∞.

''ã P « ‡ « «fi=∞ã≤ —— J#flKÀ@ 㨠üâ◊|Ì "åK« º=Ú „Ѩ ^è •#=∞x#, „Ѩ è•#=Ú#∞ LѨ Õ tOK«=ÅÜ«Ú#∞.

=ÚYº P « ‡#∞ LѨ ^Õ tOK« ∞@‰õΩ âßG=Ú ã¨ ∂÷ Å J~° ∞O^è Œf <åºÜ«∞=Ú •fi~å P «‡#∞ LѨ ^Õ tOz# „Ѩ è •#=Ú#∞ Ѩ i « ºlOKå=∞x K≥ Ѩ ÊÖË ^Œ ∞. 㨠ü =∂„ « "≥ ∞ÿ# P «‡ *Ï˝ #=Ú =∞iÜ« Ú ^•xÜ« ∞O^Œ ∞ x+ª K≥Ñ≤Ê P~° = J^è •ºÜ« ∞=Ú =ÚyOzi. HÍ~° *Ï˝ #=Ú ^•fi~å Jxfl HÍ~° º*Ï˝ #=ÚÅ∞ Hõ Å∞QÆ ∞#x „Ѩ u[ KÕ ã≤i. J#QÍ P « ‡*Ï˝ #=Ú ^•fi~å 㨠~° fi*Ï˝ #=Ú „Ѩ ^è•#=Ú#∞ « ºlOK« =∞x K≥ Ñ≤ Ê# D „Ѩu[˝‰õ Ω q~À^è Œ=Ú Hõ Å∞QÆ∞#∞. JO^Œ ∞=Å# „Ѩ è •#=Ú ã¨ üâ◊|Ì "åK« º=Ú QÍ^Œ ∞.

ÃÑ· <åÅ∞QÆ ∞ 㨠∂„ « =ÚÅÖ’ „Ѩ ^è •#=Ú#‰õ Ω 'DHõ ∆— „H˜ Ü« ∞#∞ x~° ã≤ Oz, Jk [QÆ `å¯~° =Ú HÍ^Œ x YO_ç Ozi. WѨ Ù_» ∞ 㨠fi «O„ « ¿ÇÏ « ∞=ÙÅ •fi~å „Ñ¨ ^è •#=Ú#∞ [QÆ `å¯~° =ÚQÍ x~° ã≤ OK« ∞@‰õΩ (J„y=∞) =ÚO^Œ ∞ =¸_»∞ ã¨∂„ « =ÚÅ#∞ K≥Ѩ CK« ∞<åfl~° ∞.

9. ™êfiѨ ºÜ«∂`ü (1.1.9) ã¨∂„`å~°ú =Ú : ''#—— J#∞=iÎ OK« ∞#∞. „ѨHõ$ « 㨠ü â◊ |Ì "åK« º"≥∞ÿ # P «‡Ü«∞O^Œ∞ x„^ŒÖ’ D r=Ù_»∞

XHõ \∫K«∞<åfl_»∞. ''㨠`å ™œ=∞º « ^• 㨠OѨ<ÀflÉèí =u—— ''ã¨fi=∞Ñ‘ `ÀÉè í=u—— (ÉÏO. 6.8.1) WK«Û@ ÅÜ« ∞=Ú qxÑ≤ OK« ∞K« ∞#flk. =∞iÜ«Ú ã fiâ◊ |Ì =Ú`À P «‡<Õ K≥ Ѩ CK« ∞<åfl~° ∞. ''JÑ‘ « ó—— J#QÍ ÅÜ« ∞=∞x J~° ÷=Ú ã¨∂÷ Å, 㨠∂Hõ ∆ ‡ Láê^Œ ∞Å∞ LѨ ~° =∞=Ú HÍQÍ ã¨ ∞+¨ µÑ≤ Î Ö’ J*Ï˝ #=Ú « Ѩ Ê Láêkè qâı +¨ =Ú ÖË #O^Œ ∞#, P P « ‡K≥ · « #º=ÚÖ’Jxfl „áê∞Å∞ qÅÜ« ∞=∞QÆ ∞K« ∞#flq. P K≥· « #º=Ú<Õ ã¨ ü â◊ |Ì =Ú`À, [QÆ `å¯~°=ÚQÍ K≥Ñ≤Êi, HÍx „Ѩ è •#=Ú

HÍ^Œ ∞.

10. QÆ u ™ê=∂<åº`ü (1.1.10)

㨠∂„`å~° ú =Ú : Jxfl "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅÖ’ K≥ Ѩ C *Ï˝ #=Ú ™ê=∂#º=Ú. Jxfl LѨ x+¨ « ∞Î ÅÖ’ [QÆ `å¯~° =Ú K≥ · « #º=∞<Õ K≥Ѩ Ê|_ç #k. [_» „Ѩ è •#=Ú HÍ~° =Ú HÍ^Œ∞. ''#—— J#∞=iÎOK«∞#∞. ''P « ‡#ó PHÍâ◊ ó ã¨OÉè í∂ «ó——(„ ≥ ·.27) ''P « ‡# Ѩ = W^Œ O (Ѩ "Õ Œ O) Ѩ~°"£ ∞—— (Éè ÏO. 7.26.1) ''P « ‡#ó UëÈ ëêÀ *ÏÜ« ∞ Õ —— („Ñâ◊fl. 3.3)J#QÍ ''P « ‡ #∞O_ç PHÍâ◊ =Ú L « Ê#fl"≥ ∞ÿ #k——. ''P « ‡ #∞O_ç D 㨠OѨ Ó~° ‚ 㨠O™ê~° =Ú « Ê#fl=Ú—— ''P «‡ #∞O_ç

D „áê=Ú Ñ¨ Ù>ˇ ì #∞——. WÖÏO\˜ Jxfl "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅ∞ K≥ · « #º=Ú#∞ [QÆ `å¯~° =ÚQÍ „Ѩ uáêkOK« ∞K« ∞#flq. D QÆu ™ê=∂#º=Ú =Å# 㨠~° fi[ „|Ǩ χ"Õ ∞ [QÆ `å¯~° =Ú.

Page 25: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 25/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

25

11. „ â◊ √`« åfiK« Û (1.1.11)

㨠∂„`å~°ú =Ú : ''㨠HÍ~° O Hõ ~° Ïkèáêkè áÈ #Kåã º Hõ tÛ^£ [x`å #ÉÏkè Ѩ ó—— (âı fi. 6.9) J#∞ „â◊ √uÖ’ [QÆ å¯~°=Ú ã¨~°fi[˝ „|Ǩχ=∞x K≥ѨÊ|_ç#k. JO^Œ∞=Å¡ „|Ǩχ"Õ∞ [QÆ å¯~°=Ú. „Ѩ è•#=Ú QÍ^Œ∞.„Ѩ è •#=Ú#O^Œ ∞ "Õ •O « "åHõ º=ÚŠ㨠=∞#fiÜ« ∞=Ú HÍ<Õ~° Œ ∞. ZO^Œ ∞=Å¡ ##QÍ '„â◊ √ « `åfiK« Û—. ÃÑ· # K≥ Ñ≤ Ê#âıfi`åâ◊ fi~° "åHõ º=ÚÖ’ ã¨~°fi[˝ Dâ◊ fi~° ∞x „Ѩ ã¨OQÆ =Ú K≥ѨCK« ∞ ''P Dâ◊ fi~° ∞_Õ [QÆ `å¯~°=Ú, WO„kÜ« ∞=ÚʼnõΩJkè Ѩ u, r=ÙʼnõΩ JkèѨu, "åxx âßã≤ OK« ∞"å~° ∞ QÍx, "åx [#‡‰õΩ HÍ~°=Ú QÍx "Õ~˘Hõ ~° ∞ ÖË~°∞—— Hõ #∞Hõ

㨠~° fi[ Dâ◊ fi~° ∞_Õ [QÆ `å¯~°=Ú. „Ѩ ^è •#=Ú HÍ^Œ ∞.

6. P#O^Œ=∞Ü« ∂kèHõ~°=Ú (12–19) WO « =~° ‰õ Ω „|Ǩ χ qKå~°=Ú#‰õ Ω LѨ x+¨ « ∞Î ÖË „Ѩ =∂=ÚÅxÜ«Ú, J=xflÜ« Ú P Ѩ ~° "Õ ∞â◊ fi~° ∞x QÆ ∂iÛ

K≥ Ѩ CK«∞#fl=xÜ« Ú ã≤ ^•ú O «=Ú KÕ Ü« ∞|_ç #k. LѨx+¨ ^£ "åHõ º=ÚÅ∞ xifiâı +¨ „|Ǩ χ Ѩ ~° =ÚÅ∞.

UHõ ^Õ t=∞`«=Ú :–

㨠OQÆ u : „H˜ O^Œ \˜ JkèHõ ~° =ÚÖ’ DHõ ∆ =Ú Q“=∞x K≥ѨÊ|_ç#k. J>Ë ¡ ''P`å‡ #O^Œ=∞Ü« ∞ó—— ( ≥ · 2.5)J#∞ "åHõ º=ÚÖ’ =∞Ü«∞\ò „Ѩ « ºÜ« ∞=Ú qHÍ~å~° ú =∞QÆ ∞@KÕ « «fi x~°‚ Ü« ∞=Ú QÍ^Œ x K≥ Ѩ CK« ∞ „Ѩ « ∞º^•Ç¨ Ï~°

㨠OQÆu Hõ Å^Œ xi. q+¨ Ü« ∞=Ú : ''`å‡#O^Œ =∞Ü« ∞ó—— ''P#O Œ qHÍ~° =∞QÆ ∞ P « ‡ r=Ù_» ∞—— J#∞ ≥ · uÎ sÜ« ∞ "åHõ º=Ú qKå~° © Ü« ∞=Ú.

㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú : ''㨠« ºO *Ï˝ #=∞#O « O „|Ǩ χ—— J#∞ "åHõ º=ÚÖ’ "≥ Ú^ŒÅ∞ ɡ \˜ ì# „ѨHõ ~° =ÚÖ’ QÆ ÅP#O^Œ =∞Ü« ∞ó J#∞ â◊ |Ì=Ú ^•fi~å „|Ǩ χ=Ú K≥ Ѩ Ê|_ç #^•? ÖË Hõ "Õ~˘Hõ Ѩ ^•~° ú =Ú P#O^Œ=∞Ü« ∞ "åK« º=ÚQÍ

K≥ ѨÊ|_ç #^•?

ѨÓ~° fiѨHõ ∆=Ú : qHÍ~å~°ú "≥∞ÿ# =∞Ü« ∞\ò „Ѩ «ºÜ«∞=Ú =Å¡ „|Ǩ χ qaè#fl"≥∞ÿ # "Õ ~˘Hõ Ѩ ^•~° ú =Ú K≥ѨÊ|_ç #k. ^•xH „Ñ≤Ü«∞ "≥ ∂^Œ „Ѩ "≥∂^Œ =ÚÅ∞ J=Ü« ∞==ÚÅ∞.

ã≤ ^•ú O «=Ú : ѨÙ#~å=$uÎ =∞iÜ« Ú LÑ„Hõ=∞=ÚÅ#∞ ^Œ $+≤ ì Ö’ LOK« ∞‰õ Ωx K« ∂ã≤ #, P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú#∞

Ѩ Œ=Ú#‰õΩ „|Ǩχ=∞xÜÕ∞ J~°ú=Ú. WK«Û@ „ѨÜ≥∂yOz# =∞Ü«∞\ò „Ѩ «ºÜ«∞=Ú „áêK«∞~åº~°ú=ÚÖ’ QÍx qHÍ~å~° ú=ÚÖ’ QÍ^Œ ∞. x~° =Ü« ∞= qâ◊ √^Œ ú „|Ǩ χ=Ú #O^Œ∞ „Ñ≤ Ü« ∂k J=Ü« ∞==ÚÅ∞ P~ÀÑ≤OÑ |_ç#q. Jq Ѩ ~° =∂~°ú ^Œ$+≤ ìÖ’ ÖË=Ù.

"≥ ·.<åº.=∂. 25. 㨠O™êi „|Ǩχ"å P#O^Œ =∞Ü«∞ó 㨠O™ê~° ºÜ«∂ Éèí "Õ ü I qHÍ~å~°ú =∞Ü« ∞\ò â◊ ÉÏÌ „uÜ« ∂^Œ º=Ü« ∞"ÀH˜ Î « óII

Page 26: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 26/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

26

㨠«ºO *Ï˝#=∞#O „|Ǩ χ J#∞"åHõ º=Ú ^•fi~å LÑ„Hõq∞Oz# „|Ǩ χ"Õ ∞ P#O^Œ =∞Ü« ∞ â◊|Ì "åK« º=∂? ÖË Hõ 㨠O™êi r=Ù_®? qHÍ~å~° ú"≥ ∞ÿ # =∞Ü« ∞\ò â◊ |Ì „Ѩ Ü≥ ∂QÆ =Ú =Å##∞ „Ñ≤ Ü« ∞"≥ ∂^Œ „Ѩ "≥ ∂^Œ =ÚÅ∞ K≥ ѨC@=Å##∞„|Ǩ χaè#fl"≥∞ÿ # 㨠O™êi r=Ù_» x Ѩ Ó~° fiѨ Hõ ∆ x~° ‚Ü«∞=Ú.

"≥ ·.<åº.=∂.26. JÉè Ϻ™ÈѨ„Hõ=∂kÉè ’º „|Ǩ χ ##Ì=∞Ü≥∂ Éè í"Õ ü I„áêK« ∞~åº~Àú =∞Ü« ∞\ò â◊ |Ì ó „Ñ≤ Ü«∞^•ºóã¨∞º ~° ∂áêkè QÍóII

ѨÙ#~å=$uÎ LѨ„Hõ=∂^Œ∞Å#∞ Ѩ~°º"ÕH ∆Oz# P#O^Œ=∞Ü«∞ J#∞Ѩ Œ=Ú#‰õΩ „|Ǩχ=∞xÜÕ∞ J~°ú=Ú K≥ Ѩ Ê=ÅÜ« Ú#∞. '=∞Ü« ∞\ò— „Ѩ « ºÜ«∞q∞K«@ (qHÍ~å~° ú =ÚÖ’ HÍ^Œ∞) „áêK« ∞~åº~°ú =ÚÖ’ K≥ Ñ≤ Êi. qâ◊ √^Œú x~° =Ü« ∞=„|Ǩ χ=∞O^Œ ∞ „Ñ≤Ü«∂k J=Ü« ∞==ÚÅ∞ Báêkè Hõ =∞x UHÍ^Õ t=∞ « =Ú.

D P~° = Jkè Hõ ~° =Ú =ÚO^Œ ∞ UHõ ^Õ t=∞`å#∞ ™ê~° =Ú K≥ Ñ≤ Êi. „ ≥ · uÎ s Ü≥ ∂Ѩ x+¨ « ∞Î Ö’ Õ Ç¨ Ï, „áê=∞#, |∞kú, P#O^Œ~°∂Ѩ =ÚÅ#∞, J#fl=∞Ü« ∞, „áê=∞Ü«∞, =∞<À=∞Ü« ∞, q*Ï˝ #=∞Ü« ∞, P#O^Œ=∞Ü« ∞=Ú#∞ ¿Ñ~° ¡ À Ѩ OK« HÀâ◊ =ÚÅ#∞ „Hõ =∞=ÚQÍ XHõ ^•x֒Ѩ Å "Õ ~˘Hõ \˜ K≥ Ñ≤ Êi. JxflO\ Hõ <åfl ֒Ѩ Å#∞#fl P#O^Œ=∞Ü« ∞ HÀâ◊ =Ú ã¨ O™êi r=Ù_® ÖË Hõ Ѩ ~° =∂ « ‡Ü« ∂ Jx 㨠O^Õ Ç¨Ï=Ú.

㨠O™êi r=Ù_Õ P#O^Œ =∞Ü«∞=Ú. ZO^Œ∞ÅHõ #QÍ, P#O^Œ=Ú Ü≥ÚHõ ¯ qHÍ~° "Õ ∞ P#O^Œ=∞Ü« ∞=Ú qHÍ~å~°ú=Ú ã¨O™êi Ü«∞O^Œ∞ ã¨OÉè í==Ú JqHÍ~°" ≥∞ÿ# Ѩ~ °=∂ « ‡ Ü«∞O^Œ∞ ã¨OÉèí==Ú HÍ^Œ∞ . PP#O^Œ=∞Ü« ∞=Ú#‰õ Ω „Ñ≤ Ü« ∞=Ú t~° =Ú, "≥∂^Œ =Ú Œ Hõ∆ Ѩ Hõ∆ =Ú (Ô ~Hõ ¯). „Ѩ "≥∂^Œ =Ú L « Î~° Ѩ Hõ∆ =Ú, P#O^Œ =Úâ◊s~° =∞^è Œ º ÉèÏQÆ "≥ ∞ÿ # P «‡. „|Ǩ χ Ñ ÙK« Ûù =Ú (`ÀHõ J#QÍ P^è •~° =Ú) ( ≥ ·.2.5). W@∞¡ P#O^Œ=∞Ü« ∞=Ú#‰õ Ω

S^Œ ∞ J=Ü« ∞==ÚÅ∞ K≥ Ñ≤ Êi. HÀ~° ∞‰õ Ω#fl P=â◊ ºHõ "≥ ∞ÿ # =㨠∞Î =Ù#∞ K« ∂K« ∞@ •fi~å =K« ∞Û ã¨ ∞Y=Ú#∞ „Ñ≤ Ü« ∞=∞O^Œ ∞~° ∞.Jk ^˘iH˜ # =K« ∞Û ã¨∞Y=Ú#∞ "≥ ∂^Œ =∞O^Œ∞~° ∞. ^•xx J#∞Éèí qOK« ∞@KÕ =K«∞Û ã¨ ∞Y=Ú#∞ „Ѩ"≥ ∂^Œ =∞O^Œ∞~° ∞.J*Ï˝<Àáêkè ^•fi~å 㨠∞+¨ µáêÎ ^Œ∞ÅÖ’ Hõ Å∞QÆ ∞ ã¨∞Y=Ú#∞ P#O^Œ =∞O^Œ∞~° ∞. x~° ∞áêkè Hõ ã¨∞Y=Ú „|Ǩχ=∞=Ú„Ñ≤Ü« ∂k S^Œ ∞ J=Ü« ∞==ÚÅ#∞ « Å éˇHõ ¯Å∞ `ÀHõ Å`À áÈÅ∞Û@ Láê㨠# ™œÅÉè í º=Ú#‰õ Ω Ñ¨H˜ ∆ ~° ∂Ѩ=ÚQÍ

K≥ Ñ≤ Ê# P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú#‰õ Ω « Å éˇ Hõ ¯Å∞ =¸_» =Ü« ∞==ÚÅ∞. P « ‡ â◊ |Ì =Ú •fi~å â◊ s~° =∞^è Œ ºÉè ÏQÆ =Ú <åÅ∞QÆ =J=Ü«∞==ÚQÍ K≥ Ñ≤ Êi. Ѩ ÙK« Ûù =Ú q∞ye# ÉèÏQÆ =Ú. Jk P^è•~°=Ú. =∞x+≤ H P^è •~° =Ú áê^Œ =ÚÅ∞. J^Õ

S^Œ = J=Ü« ∞==Ú. HÍx JOâ◊ =ÚÖË x Ѩ ~° =∂ « ‡Ü« ∞O^Œ ∞ J=Ü« ∞==ÚÅ∞ Hõ eÊOK« ∞@ Ü« ÚHõ Î =Ú HÍ^Œ ∞. JO^Œ ∞=Å¡P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú P 㨠O™êiÜÕ∞ D q^è Œ =ÚQÍ K≥ Ñ≤ Ê#^•xH ã¨=∂^è •#=Ú. P#O^Œ =∞Ü«∞=Ú Ñ¨ ~° =∂ « ‡ÜÕ ∞

ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ J<ÕHõ ™ê~°∞¡ Ѩ Ù#~å=$uÎ K≥ Ѩ C@ =Å#. ''Ãã· ëê P#O^Œ 㨠º g∞=∂O™ê Éèí =u—— D q^èŒ =ÚQÍP#O Œ =Ú Ü≥ ÚHõ ¯ Ѩ Ó[º qKå~° =Ú [~° ∞QÆ ∞#∞. ''Ѩ « =∂#O^Œ =∞Ü« ∞ =∂`å‡#=ÚÑ ã¨ O„HÍ=∞u—— D P#O^Œ =∞Ü« ∞P «‡#∞ r=Ù_» ∞ á⁄O^Œ ∞K« ∞<åfl_»∞. D q^èŒ =ÚQÍ P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú Ü≥ ÚHõ ¯ Ѩ Ù#~å=$uÎ K≥ Ѩ Ê|_≥ #∞. "Õ •O «

"åHõº=ÚÅ `å « Ê~° º=Ú „|Ǩ χ=∞O^Õ Jx K≥ Ñ≤ ÊÜ«ÚO\ q∞. ''㨠«ºO *Ï˝#=∞#O « O „|Ǩ χ—— J# LÑ„Hõ =∞=ÚÖ’„|Ǩ χ#∞ K≥ Ñ≤ Ê, ''W^Œ O ã ~° fi =∞ã $l «—— D ^Œ $â◊ º=∂# ã OѨ Ó~° ‚ [QÆ «∞Î #∞ ã¨$+≤ ì OK≥ #∞. ã ~°fi=¸ ã¨$+≤ ì OK« ∞@

=Å# ‰õÄ_» P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú „|Ç Ï‡. ''=∞Ü«∞\ò—— (qHÍ~å~°ú =Ú) „Ѩ « ºÜ« ∞=Ú „|Ç Ï‡=Ú#O^Œ ∞ Ü«ÚH˜ ÎÜ« ÚHõ Î=Ú

Page 27: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 27/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

27

QÍ^Œ ∞. „áêK« ∞~åº~° ú =Ú ã¨ OÉè í ==Ú. „Ñ≤ Ü« ∂k J=Ü« ∞==ÚÅ∞ ‰õ Ä_» q+¨ Ü« ∞ ^Œ~°≈#=Ú ^•fi~å Láêkè L#fl « « fi=Ú#ˆ H HõÅ∞QÆ ∞#∞. JO^Œ∞=Å¡ P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú Ñ¨ ~° =∂ « ‡ÜÕ ∞ Jx UHõ Õ t=∞ « =Ú.

=$uÎHÍ~°=∞`å#∞™ê~°=Ú ã¨ ∂„ «=ÚÅ "åºMϺ#=Ú :–

12. P#O^Œ=∞Ü≥ ∂ JÉè Ϻ™ê`ü (1.1.12)

ã¨∂„`å~°ú=Ú :– P#O^Œ=∞Ü«∞ â◊|Ì=Ú#‰õΩ J~° ú=Ú Ñ¨~°=∂ «‡ÜÕ∞. ZO^Œ∞ÅHõ#QÍ Ñ¨~°=∂ «‡Ü« ∞O^Œ∞P#O Œâ◊ |Ì =Ú „|Ǩ χ J~° ú =ÚÖ’ J<Õ Hõ ™ê~° ∞¡ P=$uÎ QÍqOzi QÆ #∞Hõ . D Jkè Hõ ~° =ÚÖ’ P#O Œ =∞Ü« ∞ ~° ∂Ѩ =ÚQÍ

r=Ùx Láê㨠# Jx Ѩ Ó~° fiѨ Hõ ∆ "≥ ∞ÿ# xifiâı + „|Ǩχ#∞ JÉèË ^Œ ~° ∂Ѩ =ÚQÍ ™êH∆ Í « ¯iOK«∞H˘#∞@ Jx ã≤ ^•ú O « =Ú.

≥ ·„usÜ≥ ∂Ѩ x+¨ « ∞Î Ö’ J#fl=∞Ü« ∞, „áê=∞Ü« ∞, =∞<À=∞Ü« ∞, q*Ï˝ #=∞Ü« ∞ HÀâ◊ =ÚÅ∞ „H˜ Ü« ∞=ÚQÆ K≥ Ñ≤ Êi.''J<Àº#Î ~å`å‡ P#O Œ =∞Ü« ∞ó—— P « ~° ∞"å « q*Ï # =∞Ü« ∞ HÀâ◊ =Ú#‰õ Ω Ö’Ñ¨ Å •xHõ #fl aè #fl"≥ ∞ÿ # P « ‡ P#O Œ =∞Ü« ∞

HÀâ◊ =Ú QÆÅ^Œxi. ''㨠«ºO *Ï˝#=∞#O « O „|Ǩ χ—— J#∞ „ѨHõ $u Ѩ ~°„|Ǩχ=Ú#∞ P#O^Œ =∞Ü«∞ â◊ |Ì =Ú`À K≥ Ѩ CK« ∞<åfl~å? ÖË Hõ „|Ǩ χ aè #fl"≥ ∞ÿ # J=ÚYº P « ‡#∞ K≥ ѨCK« ∞<åfl~å? Jx ã¨Oâ◊ Ü« ∞=Ú. ZO^Œ ∞ÅHõ#QÍJ#fl=∞Ü« ∂k J=ÚYº P «‡ „Ѩ "åǨÏ=ÚÖ’ P#O^Œ =∞Ü« ∞ â◊ |ú =Ú =zÛ#k QÆ #∞Hõ „|Ǩχ aè #fl=㨠∞Î =Ùx K≥ Ñ≤ Ê~° x

Ѩ Ó~° fiѨ Hõ ∆ =Ú.

ã≤ ^•ú Ou Ѩ ~° =∂ « ‡ÜÕ ∞ P#O^Œ =∞Ü«∞ â◊ ÉÏÌ ~° ú=∞<≥#∞. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ Ñ¨ ~° =∂ « ‡Ü« ∞O^Õ P#O^Œ =∞Ü«∞â◊|Ì =Ú#∞ J<Õ Hõ ™ê~°∞¡ „Ѩ Ü≥∂yOzi. P#O^Œ =∞Ü« ∞ „Ѩ 㨠OQÆ=ÚÖ’ ''~° 㨠O ¿ÇϺ"åÜ« ∞O ÅÉÏÌ fi P#O^Œ Éè í=u—— D

r=Ù_» ∞ ~° 㨠=Ú#∞ á⁄Ok P#OkOK« ∞K« ∞<åfl_» ∞. ''Ü« ∞^Õ + PHÍâ◊ P#O^À #™êº ü —— ''D 㨠∞Y㨠fi~° ∂Ѩ Ù_≥ · # Ѩ ~° =∂ « ‡ Ǩ Ï$^Œ Ü« ∂HÍâ◊ =ÚÖ’ ÖË xKÀ D r=Ù_» ∞ Z@∞¡ P#O Œ =Ú#∞ á⁄O^Œ ∞#∞——. ''U+ ¿ÇϺ"å#O Œ Ü« ∂u—— D Ѩ ~° =∂ « ‡ÜÕ ∞ Ö’Hõ=Ú#∞ 㨠∞Y ÃÑ@∞ ìK «∞<å fl_ »∞ . '' (` ≥· 2.7) Ãã ·ëê#O^ Œã ¨º g∞ =∂O™ê— — P#O^ ŒqKå~°q∞kÜ Õ∞ .''Ѩ « =∂#O^Œ=∞Ü« ∞=∂`å‡#=ÚѨ ã¨O„HÍ=∞u—— *Ï˝x D P#O^Œ=∞Ü«∞=∂ «‡#∞ ^•@∞#∞. J#QÍ ^•x`À

`å^• «‡º=Ú#∞ =ke"Õ Ü« Ú#∞ ( ≥ · 2.8)

W@∞¡ J<Õ Hõ "åHõ º=ÚÅÖ’ P#O^Œâ◊ |Ì =Ú „|Ǩ χ Ѩ ~° =ÚQÍ K≥ Ñ≤ Êi. JO^Œ ∞=Å¡ P#O Œ =∞Ü« ∂ « ‡ „|Ǩ χ"Õ ∞.J=ÚYº P « ‡ „Ѩ "åǨ Ï=ÚÖ’ K≥ Ѩ C@ =Å¡ P#O Œ =∞Ü« ∞=Ú =ÚYº=ÚQÍ^Œ x#? Jk 㨠iQÍ^Œ ∞. J#fl=∞Ü« ∂^Œ ∞ÅÖ’JO « ~å « ‡QÍ P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú#flk ã¨∂÷ Å J~° ∞O^èŒ f <åºÜ« ∞=Ú`À J#fl=∞Ü« ∂^Œ ∞ʼnõ Ω ã¨ ~åfiO « ~° =Ú QÆ #∞HõP#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú Ñ¨ ~° =∂ « ‡ÜÕ ∞.

P#O^Œ =∞Ü«∞=ÚÖ’ '=∞Ü« ∞\ò— „Ѩ « ºÜ« ∂~° ú =Ú qHÍ~° =Ú.

13. qHÍ~° â◊ÉÏÌ<Õflu KÕ#fl „ áêK« ∞~åº`ü 1.1.13

㨠∂„`å~° ú=Ú : '=∞Ü« ∞\ò— „Ñ « ºÜ« ∞=Ú qHÍ~å~°ú =ÚÖ’ QÆ#∞Hõ P#O^Œ =∞Ü« ∞ â◊ |Ì=Ú#‰õ Ω J~° ú =Ú „|Ǩ χ=Ú HÍ^Œ x# J@¡ #∞@ 㨠iQÍ^Œ ∞. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ „áêK« ∞~åº~° ú =ÚÖ’ '=∞Ü« ∞\ò— „Ѩ « ºÜ« ∞ q^è •#=Ú QÆ Å^Œ ∞. JO^Œ ∞=Å#P#O^Œ =∞Ü« ∞ â◊|Ì =Ú Ñ¨~°„|Ǩ χ"Õ ∞.

Page 28: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 28/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

28

xifiHÍ~° „|Ǩ χ=Ú#O^Œ ∞ qHÍ~° =Ú ÖË ^Œ x# J#flqHÍ~° =Ú J#fl=∞Ü« ∞ â◊ s~° =Ú=Öˇ K≥ѨÊ=K«∞Û#∞ QÆ ^•. ' « ü „Ѩ Hõ $ «=K« <Õ =∞Ü«∞\ò— „áêK« ∞~åº~° ú =ÚÖ’ áê˜ x =∞ǨÏi¬ '=∞Ü«∞\ò— „Ѩ « ºÜ« ∞=Ú K≥ Ñ≤ Êi. ' « 㨺 qHÍ~° ó— 㨠∂„ « =Ú ^•fi~å WK« Û@ qHÍ~å~° ú=Ú QÍ^Œ ∞. ''J#fl=∞Ü≥ ∂ Ü« ∞[˝ó—— J#flKÀ@ J#fl „Ѩ K« ∞i «=Öˇ .„Ѩ K« ∞~° =∞#∞ëêº#O^Œ =Ú #∞O_ç „áê~° Oaè Oz =O^Œ Ô ~@∞¡, =O^Œ Ô ~@∞¡ P#O^Œ =Ú#∞ Z‰õ Ω¯=QÍ K≥ Ѩ CK« ∞ x~° uâ◊ Ü« ∞P#O^Œ =Ú „|Ǩ χ#O^Œ=∞xi. JO^Œ ∞ „áêK« ∞~åº~°ú =ÚÖ’ '=∞Ü«∞\ò— Jxi.

'=∞Ü«∞\ò— „Ѩ « ºÜ« ∂=Ú „áêK« ∞~åº~° ú=ÚÖ’ K≥ Ѩ C@‰õ Ω HÍ~° ÏO « ~° =Ú.

14. `« Õ ú`«∞ =ºÑ¨ Õ âßK« Ûù (1.1.14)

㨠∂„`å~°ú =Ú : ''U+¨ ¿ÇÏfi"å#O^ŒÜ«∂u—— D P#O^Œ =∞Ü« ∞ „|Ǩ χ"Õ ∞ ѨiѨ Ó~° ‚ qâ◊ fi=Ú#‰õ Ω P#O^Œ =Ú#∞ WK« ∞ÛK«∞#flk. JO^Œi P#O^Œ=Ú#‰õ Ω „|Ǩ χ"Õ ∞ HÍ~° =Ú. JO^Œ∞=Å¡ P#O^Œ =∞Ü« ∞ â◊ÉÏÌ ~° ú =Ú Ñ¨ ~°„|Ǩ χÜÕ∞.JO^Œi P#O^Œ =Ú#‰õ Ω „|Ǩχ HÍ~°=∞x K≥ѨC@=Å¡ „áêK« ∞~åº~° ú =ÚÖ’<Õ =∞Ü« ∞\ò „Ѩ « ºÜ« ∞=Ú. P#O^Œ =Ú#fl

"å_Õ "Õ ~˘Hõ iH˜ P#O^Œ g∞Ü« ∞QÆÅ_» ∞. Z@¡ #QÍ _» |∞ƒ#fl"å_Õ Ñ¨ OK« QÆÅ_»∞.

15. =∂O„ « =i‚Hõ "Õ ∞= wÜ« ∞`Õ (1.1.15)

ã¨∂„`å~°ú=Ú : ''㨠«ºO *Ï˝#=∞#O «O „|Ǩχ —— ( ≥·.2.1) D =∞O„ «=ÚÖ’ x~°‚~ÚOz# „|Ǩχ"Õ∞''J<Àº#Î~å`å‡#O^Œ =∞Ü« ∞ó—— J#∞"åHõ º=ÚÖ’ K≥Ñ≤Êi. „Ѩ HÍ~° =Ú •fi~å J^Õ „áêÑÎ =Ú. JO^Œ ∞=Å¡ P#O^Œ =∞Ü« ∞â◊ÉÏÌ ~° ú =Ú „|Ǩ χ"Õ ∞.

''„|Ǩ Ïq^•áÈflu Ѩ ~° "£ ∞—— ''„|Ǩ χ#∞ J#∞Éè í qOz# "å_» ∞ „|Ǩ χ=Ú<Õ á⁄O^Œ ∞K« ∞<åfl_» ∞. Jx LÑ„Hõ q∞Oz(„|Ǩ χ=Ú ã¨ « º=Ú#∞ *Ï˝ #=Ú#∞ J#O «=Ú<≥ · Ü«Ú#flk) ≥ · .2.1 Jx qâı +¨ =ÚÅ`À x~° ‚ ~ÚOzi. Wk

=∞O„ « "åHõ º=Ú. nx<Õ „ÉÏǨ χ "åHõ º=ÚÖ’ ''J<ÀºO « ~å`å‡#O^Œ=∞Ü« ∞ó—— "Õ~˘Hõ P « ‡ P#O^Œ =∞Ü«∞=Ú֒ѨŠ#∞#fl^Œ xi. =∞O„ « „ÉÏǨχ=Úʼnõ Ω UHõ "åHõ º «fi=ÚÖË xKÀ „â◊ √ « Ǩ x J„â◊ √ « Hõ ÅÊ<å ^À+¨=Ú Hõ Å∞æ#∞ QÆ#∞HõP#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú Ñ¨ ~° =∂ « ‡.

16. <Õ`«~À#∞Ñ Ñ¨ Õ Îó (1.1.16)

㨠∂„`å~° ú =Ú : P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú r=Ù_» ∞ QÍ^Œ ∞ (<Õ « ~° ó) ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ '™È HÍ=∞Ü« ∞ « —— J#∞ „â◊ √u"åHõ º=ÚÖ’ Ѩ ~° =∂ « ‡ Ü≥ ÚHõ ¯ 㨠$+≤ ì 㨠OHõÅÊ=Ú qxÑ≤ OK«∞K« ∞#flk. Jk r=ÙxH J㨠OÉèí ==Ú. JO^Œ∞=Å¡ P#O^Œ=∞Ü« ∞=Ú

Ѩ ~° =∂ « ‡ÜÕ ∞. r=Ù_» ∞ ZO^Œ ∞ʼnõ Ω P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú HÍ_»∞ Jx# Ü« ÚH˜ Π㨠OQÆ « =Ú QÍ^Œ ∞ QÆ #∞Hõ (J#∞ѨѨ Õ Îó). „ѨHõ $ «

P#O Œ =∞Ü« ∞ „Ѩ 㨠OQÆ =Ú#‰õ Ω q~À è Œ =Ú =K« ∞Û#∞. P#O Œ =∞Ü« ∞ „Ѩ 㨠OQÆ =Ú =^Œ eÃÑ\˜ ì P Ѩ ~° =∂ « ‡ 㨠OHõ eÊOK≥ #∞. <Õ #∞ J<Õ Hõ ~° ∂Ѩ =ÚÅÖ’ „Ѩ [Å∞QÍ ~° ∂á⁄O^Œ ∞#∞ QÍHõ 㨠$+≤ ì H Ѩ Ó~° fi=Ú ã¨ $+≤ ì OK« =Åã≤ # qHÍ~° =ÚÅ∞ 㨠$+≤ ì Hõ ~° Î ‰õ ΩJaè#fl=Ú. =∞iÜ«Ú HÍ=∞ 㨠OHõ ÅÊ=Ú#‰õ Ω r=Ù_» x# q~À^èŒ =Ú Hõ Å∞QÆ ∞#∞. JO^Œ ∞=Å¡ ã¨~°fiqHÍ~° =ÚÅ ã $+≤ ì

Ѩ ~° =∂ « ‡Hõ #fl aè #fl"≥ ∞ÿ # "åxÖ’ K≥ Ñ≤ Ê# Ü«ÚHÎ ã¨OQÆ «=Ú HÍ<Õ ~° ^Œ ∞.

Page 29: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 29/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

29

17. ÉèË Œ =ºÑ¨ Õ âßK« Ûù (1.1.17)

㨠∂„`å~°ú =Ú : ''~°ã¨ O ¿ÇϺ"åÜ« ∞O—— J#∞„â◊ √uÖ’ P#O^Œ =∞Ü«∞=Ú. r=ÙxHõ #fl aè #fl"≥ ∞ÿ# Ѩ~°=∂ «‡Ö’ K≥ Ѩ Ê|_≥#∞.

P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú r=Ù_» ∞ QÍ^Œ∞. ''~°™È"≥ · ã¨ó ~°ã¨ O ¿ÇϺ"åÜ« ∂ ÅÉÏÌfi #O^Œ Éè í=u—— Ѩ ~° =∂ « ‡ ~° 㨠㨠fi~° ∂ѨÙ_»∞. P ~° 㨠㨠fi~° ∂Ѩ"≥ ∞ÿ # P#O^Œ =Ú#∞ á⁄Ok D r=Ù_» ∞ P#Ok « ∞_» QÆ∞K« ∞<åfl_» ∞. WK« @ P#O^Œ =Ú á⁄O^Œ ∞"å_» ∞ r=Ù_»∞, á⁄O^Œ |_Õk P#O^Œ =∞Ü«∞=Ú Ñ¨~° =∂ « ‡Ü« ∞x ÉèË ^Œ ~° ∂Ѩ=ÚQÍ LѨ ^ÕtOzi. ZK« Û@#∂ á⁄O^Œ ∞"å_» ∞, á⁄O^Œ |_ÕkQÍ HÍ#~å^Œ ∞. JK« Û@ ‰õ Ä_» Láêkè Éè Ë ^Œ =Ú##∞㨠iOz ''Éè Ë ^Œ =ºÑ¨ ÕâßK«Û—— Jxi.JO^Œ∞=Å¡ áê~° =∂iú Hõ Éè Ë ^Œ=Ú (aè#fl « fi=Ú) â◊ OH˜ OѨ ~å^Œ ∞. J@¡ x# P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú „Ѩ ^è •#=∞x K≥ Ñ≤ Ê#

18. HÍ=∂K« Û <å#∞=∂<å¿ÑH∆ Í (1.1.18)

㨠∂„`å~° ú=Ú : ''™ÈHÍ=∞Ü« ∞ «—— J#∞ „â◊√u"åHõ º=ÚÖ’ P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú#∞ ã¨OHõ ÅÊ=Ú KÕ Ü« Ú"å_» xi. HÍ# J#∞=∂#=Ú ^•fi~å xâ◊Û~ÚOK«∞ ™êOY∞ºÅ „Ѩ ^è •#=Ú P#O^Œ=∞Ü« ∞=Ú HÍ<Õ~° Œ ∞.

JO Õ QÍHõ ''DHõ ∆ Õ ~åflâ◊ |Ì"£ ∞—— J#∞ 㨠∂„ « =ÚÖ’ „Ñ ^è•# HÍ~° "å^Œ =Ú x~åHõiOzi. =∞~° Å ^•x„Ѩ㨠OQÆ =Ú ã¨iHÍ^Œ #∞@ 㨠iQÍ^Œ ∞. ZO^Œ∞ÅHõ#QÍ HÍ=∞<å Hõ ~° Î $`åfi^Œ ∞Å „â◊==Ú=Å¡ D „Ѩ㨠OQÆ =ÚÖ’

=∞~° Å „Ѩ ^è •#=Ú x~åHõ iOK« ∞@ ^À+¨ =ÚQÍ^Œ∞.

19. Jã≤ ‡#fl㨠fiK« `« ÀºQÆO âßã≤Î (1.1.19)

㨠∂„`å~°ú =Ú K« ´ P#O^Œ=∞Ü« ∞=ÚÖ’

J㨺 ´ =Ú=Ú‰õ ∆Ω=Ù Ü≥ÚHõ ¯ z « Î =Ú

« ^ÀfiQÆO ´ =ÚH˜ Î `À JÉè Ë ^Œ=Ú

âßã≤ Î ´ K≥ Ѩ CK«∞#flk.

WO^Œ ∞=Å¡ QÆ ∂_» J#O Œ =∞Ü« ∞ â◊ ÉÏÌ ~° ú =Ú r=, „Ѩ ^è •#=ÚÅ∞ HÍ<Õ ~° =Ù. P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú#∞ ≥ Å∞㨠∞‰õ Ω#fl r=ÙxH ^•x`À UHõ « fi=Ú „â◊√u K≥ Ѩ CK« ∞#flk. [_» „Ѩ ^è•#=Ú K≥ · «#º=Ú`À UH© Éèí qOK« ÖË ^Œ∞.

''Ü« ∞^• ¿ÇÏfi"≥ · +¨ ã≤ « ã≤ ‡<£ J^Œ $âı º <å Õ‡º x~° ∞ˆ HÎ JxÅÜ« ∞<Õ Éè í Ü« ∞O „Ѩ uëêªO q#Ì Õ —— ( ≥ · 2.7) ZѨ C_»∞ WO„kÜ« ∞ JQÀK«~°=Ú, J㨠OQÆ=Ú, "å˜H Jq+¨ Ü« ∞=Ú =∞iÜ« Ú Jq<åtÜ≥ ÿ∞# P « ‡Ü« ∞O^Œ ∞ D r=Ù_»∞„Ѩ u+≤ ì « =∞QÆ ∞<À JѨ C_» ∞ P#O^Œ =∞Ü« ∞ 㨠fi~° ∂Ѩ Ù_≥ · # Ѩ ~° =∂ « ‡Ö’ ÖËâ◊ "≥ ∞ÿ ##∞ aè #fl « fi=Ú K« ∂_»_» ∞. JÉè í Ü« ∞=Ú#∞

á⁄O^Œ ∞#∞. 㨠O™ê~° =Ú #∞O_ç =Ú‰õ ΩÎ_» QÆ ∞#x âßG=Ú. '' « ^• « ‡<å Ü≥ ∂QÆ ó « ^ÀfiQÆ ó « ^£ Éè Ï"åѨ uÎ ó ´ =ÚH˜ Îó——P «‡=Ú`À UHõ «fiO « £ Ü≥ ∂QÆ =∞xi. ^•x<Õ =ÚH˜ Î JO^Œ∞~° ∞. P =ÚH˜ Î Ñ ~° =∂ « ‡#∞ „QÆÇ≤ ÏOK« ∞@=Å#<Õ ã i,

HÍx „Ѩ ^è •# r=Ùx „QÆ Ç≤ ÏOK« ∞@ =Å# QÍ^Œ∞. JO^Œ∞=Å¡ P#O^Œ =∞Ü« ∞"Õ ∞ Ѩ ~° =∂ « ‡Ü« ∞x UHõ Õt=∞ « =Ú.

Page 30: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 30/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

30

Éè íQÆ=^•Ê^Œ∞Å Ãã· •úOuHõ =∞ «=Ú

㨠OQÆ u : Jyfl [Å=ÚÅ DHõ ∆=Ú Q“=∞xÜ« Ú =ÚYº DHõ ∆ Hõ ~° Î „|Ǩ χ=∞xÜ« Ú x~° ‚ ~ÚOѨ |_ç #k. Ѩ ÙK« Ûù â◊ |Ì =Ú J=Ü« ∞"å~° ú "≥ ∞ÿ ##∞ xâ◊ ÛÜ« ∂~° ú x~å‚ Ü« ∞Hõ =Ú HÍ*ÏÅ^Œ ∞. D q^èŒ =ÚQÍ Ñ Ó~åfikèHõ ~° =Ú`À DJkè Hõ ~° =Ú#‰õΩ „Ѩ «∞º^•Ç¨Ï~° 㨠OQÆu.

q+¨Ü«∞=Ú : ã≤ ^•ú O « Ѩ Hõ∆ =ÚÖ’ '„|Ǩ χѨ ÙK« ÛO „Ѩ uëêª —— J#∞ "åHõº=Ú ( ≥· . 2.5) qKå~°© Ü« ∞=Ú.

㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú : P#O Œ =∞Ü« ∞ HÀâ◊ =Ú#‰õ Ω ÀHõ ~° ∂Ѩ =ÚÖ’ K≥ Ñ≤ Ê# D „â◊ √u"åHõ º=Ú „Ѩ ^è •#=ÚQÍ „|Ǩ χ=Ú#∞

LѨ ^Õ tOK« ∞K« ∞#fl^•? ÖË Hõ "Õ~˘Hõ ^•xH JOQÆ~°∂Ѩ =Ú`À K≥ Ѩ CK«∞#fl^•? ѨÓ~° fiѨHõ ∆=Ú : „|Ǩχ=Ú P#O^Œ =∞Ü«∞HÀâ◊=Ú#‰õ Ω JOQÆ =Ú. ZO^Œ∞ÅHõ #QÍ `ÀHõ JOQÆ ~° ∂Ѩ=ÚÖ’

„Ѩ ã≤ ^Œ ú =Ú.

ã≤ ^•ú O «=Ú : x~° =Ü« ∞= „|Ǩχ=Ú #O^Œ ∞ Ѩ ÙK« Ûù =Ú ã¨ OÉè í =Ú QÍ^Œ∞. ÑÙK«Ûù â◊ |ú =Ú#‰õ Ω 'P^è •~° =Ú— Jx ÅHõ ∆ Ï~° ú =Ú QÍqOѨ =ÅÜ« Ú#∞. P#O^Œ =∞Ü« ∞ â◊ |Ì =Ú#‰õ Ω r==∞x J~° ú =Ú. Jk „|Ǩ χ#∞ P„â◊ ~ÚOzÜ« Ú#flk. Hõ #∞Hõ Ѩ ÙK« Û "åHõ º=ÚÖ’ „|Ǩ χ „Ѩ ^è•#=ÚQÆ <Õ K≥ Ñ≤ Êi.

"≥ ·.<åº.=∂. 27 J<åºOQÆ O 㨠fi„Ѩ è •#O "å „|Ǩ χ Ѩ ÙK« Ûù q∞u „â◊√ «"£ ∞I ™êfi^•#O^Œ=∞Ü« ∞™êfiOQÆ O Ѩ ÙKÕ Ûù JOQÆ «fi „Ѩ ã≤kú « óII

„|Ǩ χѨ ÙK« ÛO „Ѩ uëêª J#∞KÀ@ q#|_» ∞ „|Ǩχ P#O^Œ =∞Ü«∞=Ú#‰õ Ω JOQÆ =ÚQÍ xˆ ~Ì tOz~å? ÖË Hõ„|Ǩ χ=Ú<Õ „áê è •#º=ÚQÍ „Ѩ uáêkOz~å? Jx 㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú. „|Ǩ χ P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú#‰õ Ω JOQÆ =Ú JOQÆ =ÚQ̈́Ѩã≤ ^Œ ú =Ú QÆ #∞Hõ ѨÙK«Ûù =∞#QÍ `ÀHõ .

"≥ ·.<åº.=∂. 28. ÖÏOQÆ ∞ÖÏ ã¨ OÉè í "å^Œ„ « Ѩ ÙKÕ Û <åº^è •~° ÅHõ ∆ ÏIP#O^Œ=∞Ü« ∞ r"Àºã≤ ‡<£ P„t`Àº «ó „Ѩ ^è •#`åII

x~° =Ü« ∞= „|Ǩ χ=∞O^Œ ∞ Ѩ ÙK« Ûù « fi=∞ 㨠OÉè í ==Ú. JO^Œ ∞=Å¡ Ѩ ÙK« Ûù â◊ |Ì =Ú#‰õ Ω ÖÏHõ ∆ ˜ Hõ =ÚQÍ P^è •~å~° ú =Ú K≥ Ѩ Ê=ÅÜ« Ú#∞. P#O^Œ =∞Ü« ∞ â◊ |Ì =Ú#Hõ ~° ú=Ú r=Ù_» ∞ D r=Ù_» ∞ „|Ǩ χ„t « ∞_» ∞. JO^Œ ∞=Å¡ Ѩ ÙK« Û~åHõº=Ú

#O^Œ ∞ „|Ǩχ=Ú<Õ „Ѩ è •#=ÚQÍ K≥Ñ≤ Êi. ã≤ ^•ú Ou « #=∞`å#∞™ê~°=Ú Jkè Hõ ~° =Ú#∞ K≥ Ѩ CK«∞<åfl~° ∞. ''„|Ǩ χѨ ÙK« ÛO „Ѩ uëêª —— J#∞ "åHõ º=ÚÖ’

q#|_»∞ „|Ǩχ â◊|Ì=Ú#∞ P#O^Œ=∞Ü«∞=Ú#‰õΩ JOQÆ=ÚQÍ xˆ~ÌtOz~å? ÖËHõ „|Ǩχ#∞ „Ѩ è•#=ÚQ̈́ѨuáêkOz~å? Jx 㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú. P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú#‰õ Ω J=Ü«∞=~° ∂Ѩ=Ú K≥ Ñ≤ Ê#O^Œ ∞=Å¡ Ö’Hõ =ÚÖ’ Ѩ ÙK« Ûâ◊ |Ì =Ú J=Ü« ∞=~° ∂Ѩ =ÚÖ’ „Ѩ ã≤ ^Œ ú =Ú QÆ #∞Hõ „|Ǩ χ P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú#‰õ Ω JOQÆ =Ú •xH ã≤ ^•ú Ou 㨠=∂^è •#=Ú: Ѩ ÙK« Ûù â◊|Ì =Ú J=Ü« ∞==Ú QÍ^Œ ∞. HÍx ÖÏOQÆ ∂Å"åz J#QÍ `ÀHõ . P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú#‰õΩ `ÀHõ 㨠OÉè í ==Ú

QÍ^Œ ∞. XHõ "Õ à◊ 㨠OÉè í ==∞x##∞ Ü≥ ∂QÆ º «#∞ |\˜ ì P^è •~° =∞x ÅHõ ∆ Ï~° ú =Ú K≥Ѩ Ê=ÅÜ«Ú#∞. r=Ùx Ü≥ÚHõ

Page 31: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 31/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

31

P#O^Œ =∞Ü« ∞ HÀâ◊ =Ú#‰õΩ „|Ǩ χ=Ú P^è •~° =Ú. r=HõÅÊ#‰õ Ω „|Ǩ χ"Õ ∞ P^è•~° =Ú QÆ #∞Hõ P#O^Œ =∞Ü« ∞HÀâ◊ =Ú Ñ¨ ~° =∂ « ‡QÍ^Œ ∞. ''=∞Ü« ∞\ò—— „Ѩ « ºÜ« ∞=Ú#‰õ Ω „áêK« ∞~åº~° ú =Ú K≥ Ѩ C@ QÆ ∂_» ‰õ Ω^Œ ~° ^Œ ∞. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ P#O Œ„Ѩ K« ∞~° «Jx# JÅÊ ^Œ ∞óY=Ú QÆ Å^Œ x J~° ú=Ú QÆ #∞Hõ . JO^Œ∞=Å¡ r=Ùx HÍ^è •~° "≥ ∞ÿ# „|Ǩ χ=Ú#∞ „áê^è•#º=ÚQ̈́Ѩ uáêkOzi. =∞iÜ« Ú 'J㨠=<Õ fl=ã Éè í =u, J㨠^£ „|¿Çχu "Õ ^Œ KÕ ü, Jã≤ Î „|¿ÇÏflu KÕ ^Õ fi^Œ 㨠#Î "Õ ∞#O À`Àq^Œ ∞ó

— ( ≥ · .2.6) „|Ǩ χ Ü≥ ÚHõ ¯ Jã≤ ÷ « fi=Ú ÖË ^Œ ∞ J#∞"åi Jã≤ ÷ « fi=Ú ã¨ =∞ã≤ áÈ=Ù#∞. „|Ǩ χ Ü≥ ÚHõ ¯ Jã≤ ÷ « fi=Ú#fl Œ #∞"å~° ∞ 㨠<å‡~° æ=ÚÖ’ „Ѩ =iÎ OK≥ Œ ~° ∞. "åix ™ê^è Œ ∞=∂~° æ=ÚÖ’ #∞<åfl~° x „|Ǩχ"Õ « Î Å∞ K≥ Ѩ C^Œ ∞~°∞. D "åHõ º=ÚÖ’„|Ǩ χÜ≥ ÚHõ ¯ Ѩ Ù#~å=$uÎ J#QÍ JÉè Ϻã¨=Ú K≥ Ѩ Ê|_ç #k. JѨ C_» ∞ ''„|Ǩ χ q^•áÈflu Ѩ~°"£ ∞—— „|Ǩ χ *Ï˝ x

Ѩ ~° « « fi=Ú#∞ á⁄O Œ ∞#∞—— J#∞ LÑ„Hõ =∞=Ú#∞ „|Ǩ χ=Ú<Õ „Ѩ ^è •#=ÚQÍ K≥ Ѩ CK« ∞<åfl~° #∞^•xH J#∞‰õ ÄÅ=∞QÆ ∞#∞.

<å=∞~° ∂Ѩ qHÍ~° Éè Ë ^Œ =ÚÅ QÆ Å Láêkè `À ‰õ Ä_» ∞H˘x#k 㨠QÆ ∞„|Ǩ χ=Ú. Láê㨺=Ú =∞iÜ«Ú *Ë Ü« ∞=∞x "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅÖ’ K≥ Ñ≤ Êi. nxH qѨ s « "≥ ∞ÿ # x~° ∞æ „|Ǩ χ=Ú Láêkè ~° Ç≤ Ï « "≥ ∞ÿ #k. D q^è Œ =ÚQÍ Ô ~O_» ∞ ~° ∂Ѩ =ÚÅ∞ QÆ Å „|Ǩ χ#∞ "Õ •O « =ÚÖ’ K≥ Ñ≤Êi. 㨠QÆ∞ „|Ǩ χ x~° ∂Ѩ=Ú Láê㨠<å qkè ^•fi~å xifiâı+ „|Ǩχ x~° ∂Ѩ =Ú#O^Õ `å « Ê~° º=Ú. WÑ C_» ∞ xifiâı +¨ „|Ç Ï‡ „Ñ uáê^ŒHõ qKå~°=Ú P~°Oaè OK« ∞@‰õ Ω D Jkè Hõ ~° =Ú.

12. P#O^Œ=∞Ü≥ ∂ ÉèϺ™ê`ü (1.1.12)

㨠∂„`å~°ú =Ú : ''P#O^Œ =∞Ü≥ ∂ Éè Ϻ™ê ü —— J#∞ P#O^Œ=∞Ü« ∞ „Ѩ 㨠OQÆ=ÚÖ’ „|Ǩ χѨ ÙK« Ûù O „Ѩ uëêª Jx ã¨fi „Ѩ^è•#=ÚQÆ< Õ WK«Û@ „|Ǩϟ ‡Ñ¨^Õâ ◊=Ú. HÍx P#O^Œ=∞Ü«∞ HÀâ ◊=Ú Ü≥ÚHõ J=Ü«∞=~°∂Ѩ=ÚQÍ

„|Ǩ ÏŸ‡Ñ¨ ^Õâ◊ =ÚQÍ^Œ ∞. ''P㨠<Õ fl# 㨠Éè í=u J㨠^£ „|¿Çχu "Õ ^ŒKÕ ü —— P „|Ǩχ Jã≤ Î « fi=Ú ã‘ fiHõ iOz# "åx LxH˜ LO_» ∞#∞, ã‘fiHõ iOK« x "åx Ü≥ÚHõ Jã≤ Î « fi=Ú ã¨=∞ã≤ áÈ=Ù#∞. „|ǨχѨ ^Œ =Ú#∞ Ѩ Å∞ =∂~° ∞Å∞ „Ѩ Ü≥ ∂yOzi. QÍ# P#O^Œ=∞Ü« ∞ â◊ |Ì =Ú ^•fi~å ã¨fi « O„ « =ÚQÍ „|Ǩχ#∞ K≥Ñ≤Êi.

13. qHÍ~° â◊ ÉÏÌ <Õ flu KÕ #fl „ áêK« ∞~åº`ü (1.1.13)

ѨÙK«Ûù â◊|Ì=Ú#‰õΩ J~°ú=Ú J=Ü«∞==Ú. J>ÿ¡# ã¨fi «O„ «=ÚQÍ „|Ǩϟ‡Ñ ¨ Õâ◊"≥∞@¡x# J=Ü«∞=„Ѩ㨠OQÆ =ÚÖ’ Ѩ iîOz#ѨÊ\ H˜ #∂fl Ѩ ÙK« Ûù â◊ |Ì=Ú J=Ü« ∞"å~° ú =ÚQÍ^Œ ∞. „|Ǩχ Ѩ ÙK« Ûù O „Ѩuëêª J#flKÀ@J=Ü«∞==Ú`À áÈ~Ú „Ѩ uëêª â◊ |Ì=Ú P^è •~° =Ú J~°ú =Ú QÆÅ^Œ xQÆ ∂_» qxÑ≤ OK«∞K« ∞#flk. Ñ ÙK« Ûù â◊|Ì =Ú#‰õ ΩJ~°ú =Ú P^è •~°=Ú. WK«Û@ 㨠~åfi^è •~° "≥ ∞ÿ # „|Ǩ χ#∞ LѨ Õ tOzi.

14. `« ÕÌ « ∞ =ºÑ¨ ÕâßK« Û (1.1.14)

« ÕÌ «∞ =º=^Õâ◊=Ú =Å¡ QÆO_» ѨÙK«Ûâ◊|Ì=Ú#‰õΩ J~°ú=Ú P^è•~°=Ú «ã¨fi ´ „|Ǩχó, ¿ÇÏ «∞ ´ qHÍ~° =ÚÅHõ xfl\ H˜ HÍ~°=ÚQÍ, =º=Ѩ ^Õâß ü LѨ ^Õ tOzi ''W^ŒO ã¨~°fiO J㨠$[ ü —— ( ≥ · 2.6) P Ѩ ~° =∂ « ‡ Ѩ iѨ Ó~° ‚ 㨠O™ê~° =Ú#‰õ Ω HÍ~° =Ú. P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú qHÍ~° =Ú. P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú`À áê@∞ 㨠OѨ Ó~° ‚ [QÆ « ∞Î #‰õ Ω HÍ~° =Ú „|Ǩχ"Õ ∞.

Page 32: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 32/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

32

15. =∂O„ « =i‚Hõ"Õ∞=K«wÜ« ∞`Õ (1.1.15)

ѨÙK«Ûù "åHõ º=ÚÖ’ „Ѩ ^è •#=ÚQÍ „|Ǩχ=Ú<Õ K≥Ñ≤Êi. HÍh P#O^Œ=∞Ü« ∞ HÀâß=Ü«∞==ÚQÍ HÍ^Œ ∞. ''㨠« ºO *Ï˝# =∞#O « O „|Ǩχ—— J#∞ =∞O„ « "åHõ º=ÚÖ’ U „|Ǩ χ#∞ „ѨuáêkOz~À ^•x<Õ „|Ǩ χѨ ÙK« Ûù O J#∞„ÉÏǨχ "åHõ º=ÚÖ’ 㨠fi « O„ « =ÚQÍ „|Ǩ χ#∞ K≥Ñ≤Êi. =∞O„ « „ÉÏǨ χ=Úʼnõ Ω UHÍ~° ú « fi=Ú K≥ Ѩ C^Œ ∞~°∞ QÆ #∞Hõ .

16. <Õ «~À#∞ÑѨ Õ Îó (1.1.16)

Ѩ ÙK« Ûù "åHõ º=ÚÖ’ „Ѩ ^è •#=ÚQÍ P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú#∞ ZO^Œ ∞‰õ Ω K≥ Ѩ C@ÖË ^Œ x#, <Õ « ~° ó # r=ó, J#∞Ѩ Ѩ Õ Î ó ´ Ü« ÚH˜ Π㨠OQÆ « =Ú QÍ^Œ ∞., # W « ~° ó ´ P#O^Œ =∞Ü« ∞HÀâ◊ =Ú QÆ Å r=Ùx WK« Û@ „ѨuáêkOK« ∞@ ÖË Œ∞,

ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ '' « 㨠º „Ñ≤ Ü« ∞"Õ ∞= t~° ó—— „Ñ≤ Ü« ∂"≥ ∂^Œ „Ѩ "≥ ∂^Œ =ÚÅ∞. J=Ü« ∞==ÚÅ∞QÍ QÆ Å"å_» ∞ 㨠$+≤ ì Hõ ~° Î Z@¡ QÆ ∞#∞? HÍ# WK«Û@ 㨠fi « O„ « =ÚQÍ „|Ǩϟ‡Ñ¨ ^Õâ◊"Õ ∞.

17. ÉèË Œ =º=Ѩ ÕâßK« Û (1.1.17)

Éè Ë ^Œ =º=Ѩ ^Õâ◊ =Ú =Å# WK«Û@ P#O^Œ =∞Ü« ∞ HÀâ◊ =Ú x~° ∂Ñ≤ «=Ú QÍ^Œ ∞. ''~° 㨠O¿ÇÏ"åºÜ« ∞O ÅÉÏÌ fi#O^Œ Éè í =u—— WK« @ P#O^Œ =∞Ü«Ú_» ∞ á⁄O^Õ "å_» ∞, á⁄O^Œ |_Õk „|Ǩχ J#∞ Éè Ë ^Œ LѨ ^Õâ◊ =Ú =Å¡ P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú#∞ 㨠fi «O„ «=ÚQÍ K≥ Ѩ ÊÖË Œ ∞ HÍx „|Ǩϟ‡Ñ¨ ^Õâ◊ =Ú KÕ ã≤i.

18. HÍ=∂K« Û <å#∞=∂<å¿ÑH∆ Í (1.1.18)

''P#O^À „|¿Çχu=º*Ï<å`ü—— J#flKÀ@ Uq^èŒ=ÚQÍ P#O^Œ=Ú#‰õΩ „|Ǩχ`«fi#∞ K≥Ñ≤Ê~À, J>Ë¡P#O^Œ =∞Ü« ∞ « fi=ÚÖ’ QÆ∂_» „|Ǩ χ «fi=Ú#∞ J#∞=∂xOK« =K« ∞Û QÆ ^• Jx# HÍ=∞º Õ Wu HÍ=∞ó ´ P#O^Œ ó,P#O^Œ, Jx# KÀ@ =∞Ü«∞\ò „Ѩ « ºÜ«∞=Ú q#|_»∞@ ÖË ^Œ ∞. J>Ë ¡ „Ñ≤ Ü« ∞"≥ ∂^Œ „Ѩ "≥ ∂^Œ=ÚÅ∞ q#|_» ∞@ ÖË ^Œ ∞.P#O^Œ=Ú „|Ǩχ=∞x# P#O^Œ=∞Ü«∞=Ú#∞ „|Ǩχ=∞x J#∞=∂#=Ú ^•fi~å K≥ѨÊ#=ã¨~°=Ú ÖË^Œ∞.P#O^Œ =∞Ü« ∞=ÚÖ’ qHÍ~å~° ú =ÚQÆ Å '=∞Ü« ∞\ò— „Ѩ « ºÜ« ∞=Ú#∞Ѩ Ü≥ ∂yOzi. QÆ #∞Hõ P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú „|Ǩ χ=Ú

QÍ^Œ∞.

19. Jã≤ ‡#fl㨺 K« « ÀºQÆO âßã≤ Î (1.1.19)

ѨÙK«Ûù "åHõº=Ú •fi~å K≥ѨÊ|_ç# „|Ǩ χ=Ú#∞ ÉÏQÆ ∞QÍ ≥eã≤ H˘x# D P#O^Œ =∞Ü«∞ r=Ù_» ∞ „|Ǩχ=Ú#∞

á⁄O^Œ ∞#∞ Jx âßG=ÚÖ’ K≥ Ñ≤ Êi. ''Ü« ∞^• ¿ÇϺ"≥ · +¨ U «ã≤ ‡#fl ^Œ $âı º J<å Õ ‡º Jx~°∞ˆHÎ JxÅÜ« ∞<Õ JÉè íÜ«∞O„Ѩuëêª O xi^Œ Õ ''U r=Ù_» ∞ J^Œ $â◊ º «fi=Ú "≥ Ú^Œ ÅQÆ ∞ ÅHõ ∆ =ÚÅ∞ QÆ Å P P « ‡Ö’ JÉè Ë Œ *Ï˝ #=Ú á⁄O^Œ ∞<ÀJ\˜ ì "åxH Éèí Ü« ∞=Ú ÖË ^Œ∞. ( ≥· . 2.7) âßG=ÚÖ’ „|Ç Ï‡#∞ ≥ eã≤ H˘x# "åiH˜ „|Ǩ χÉè Ï"åѨuÎ K≥ Ñ≤ Êi. nx

^•fi~å P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú „Ѩ uáê^Œ º=Ú HÍ^Œ x#k xâ◊ ÛÜ« ∞=Ú. HÍx P P#O^Œ =∞Ü« ∞=Ú#‰õ Ω P^è •~° "≥ ∞ÿ # xifiâı +¨„|Ǩ χ=Ú „Ѩ è•#=Ú. HÍ# P#O^Œ =∞Ü«∞=Ú#‰õ Ω „|Ǩχ=Ú J=Ü« ∞==Ú HÍ^Œ ∞.

Page 33: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 33/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

33

7. JO «~°kèHõ~°=Ú

㨠OQÆ u : ѨÓ~åfikèHõ ~° =ÚÖ’ P#O^Œ=∞Ü« ∞=Ú =∞iÜ« Ú P#O^Œ JÉè Ϻã¨=Ú J#∞Ѩ ^Œ=ÚÅ#∞ K«∂ã≤J<Õ Hõ „Ѩ=∂=ÚÅ∞O_»∞@ =Å¡ gx J~° ú=Ú xi≈U+¨ „|Ǩ χ=Ú<Õ x~°‚ ~ÚOѨ |_ç #k. J>Ë ¡ ~° ∂Ѩ=Ú=O\˜ J<ÕHõ„Ѩ=∂=ÚÅ∞ K«∂K«∞K«∂ Ç≤Ï~°‡Ü«∞ ѨÙ~°∞+¨µ_»∞ ã¨O™êi Jx ѨÓ~°fiѨH˜∆ K≥ѨCK«∞<åfl_»∞. JO^Œ∞=Å¡

Ѩ Ó~åfikè Hõ ~° =ÚÖ’ D JkèHõ ~° =Ú#‰õ Ω ^Œ $+≤ì O « 㨠OQÆ u.

q+¨Ü«∞=Ú : ''J^è Œ Ü«∞ UëÈ JO «~åk Õ º Ç≤ Ï~° ºó Ѩ Ù~° ∞¿+ ^Œ $â◊ º Õ—— J#∞ Kè åO^ÀºQÀfiѨx+¨ ü "åHõº=Ú

D Jkè Hõ~°=Ú#‰õΩ q+¨ Ü« ∞=Ú. 㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú : ã ∂~°º=∞O_» ÖÏO « ~° æ « Ç≤ Ï~°‡Ü«∞Ѩ Ù~° ∞+¨ µ_»∞ Hõ~°‡ Láê㨠#Å J#∞ëêª #=Ú ^•fi~å á⁄O^Œ ∞

L « ¯~° ¬ ™ê÷ # Õ = « Ü« ∂? ÖË Hõ Ѩ ~° "Õ ∞â◊ fi~° ∞_®? Ç≤ Ï~° ‡Ü« ∞ Ѩ Ù~° ∞+¨ µ_» ∞ =∞iÜ« Ú <Õ„ « 㨠÷ Ѩ Ù~° ∞+¨ µ_» ∞ Õ =`å 㨠fi~° ∂Ѩ =∂? ÖË Hõ Ѩ ~° "Õ ∞â◊ fi~° ∞_®?

ѨÓ~°fiѨHõ ∆ =Ú : Ö’Hõ =∞~åº^Œ Å#∞ è Œ iOK« ∞@ P^è•~° =Ú =∞iÜ«Ú ~° ∂Ѩ=Ú Ü≥ ÚHõ ¯ =~°‚ #=Ú LO_»∞@ =Å¡ ÃÑ· Ô ~O_» ∞ ™ê÷ #=ÚÅÖ’ #∞#fl Láê㨺=Ú ^Õ = « ÜÕ ∞, Dâ◊fi~°∞_» ∞ HÍ^Œ∞.

ã≤ ^•ú Ou : 㨠~åfi`å‡ =∞iÜ« Ú ã¨ OѨ Ó~° ‚ áêѨ~°Ç≤ Ï « "≥ ∞ÿ # ѨÙ~° ∞+¨ µx =~° ‚ # Ô ~O_» ∞ ™ê÷ #=ÚÅÖ’ KÕ Ü«∞|_ç #k.Jk Dâ◊ fi~° ∞xÜ« ∞O^Õ ã¨OÉè í==Ú. =∂Ü« ∞ Ü≥ÚHõ =∞Ç≤ Ï=∞ =Å# Ö’Hõ 㨠O„QÆǨ ~°ú =Ú "åxÖ’ ~° ∂Ѩ =~° ‚ #

Láêã¨# H˘~° ‰õΩ ã¨OÉèí ==Ú. =∞~åº^• =∞iÜ«Ú P^è•~° =Ú Ñ¨~°"Õ∞â◊ fi~°∞x Ü≥ ÚHõ Láê^Œ∞Å∞. JO^Œ ∞=Å¡Pk «º=∞O_» Å=ÚÖ’ <Õ„ « =ÚÖ’ QÆ Å Láê㨺 Ѩ Ù~° ∞+¨ µ_»∞ Ѩ~°=∂ « ‡ÜÕ ∞.

"≥ ·.<åº.=∂. 29 Ç≤Ï~°º"≥ ∂ ^Õ=`å`å‡ H˜O "å Ѩ ~° "Õ∞â◊ fi~° ó .=∞~åº^•^è •~° ~° ∂áȈ HÎó ^Õ =`å ≥ · ‡=<Õâ◊fi~° óII

Pk « ∞ºxÖ’ L#fl Ç≤Ï~°‡Ü«∞ Ѩ Ù~° ∞+¨ µ_»∞ Õ=`å «‡Ü«∂ ÖË Hõ Ѩ ~° "Õ∞â◊ fi~° ∞_®? =∞~åº^• P^è •~° =Ú =∞iÜ« Ú ~° ∂Ѩ =ÚÅ =~° ‚ #=Ú KÕ Ü« Ú@ =Å# ^Õ = « <Õ Láêã¨∞º_» x K≥ Ñ≤ Êi Dâ◊ fi~° ∞x QÍ^Œ ∞.

"≥ ·.<åº.=∂. 30. ™ê~åfi`出 « Ê~° fi ^Œ ∞i « =∞~åÇ≤ Ï`åºKÕÛâ◊ fi~À =∞ « óI =∞~åº^•^•º Láê㨠Πº~° úg∞âı +¨ 㨠∞fi~° ∂áêkè QÍóII

㨠~åfi`å‡ « è • 㨠OѨ Ó~° ‚ áêѨ ~åÇ≤ Ï « º=Ú QÆ Å Ñ¨ Ù~°∞+¨ µx q"å^Œã¨ ÷ =ÚÅÖ’ K≥ Ñ≤ Ê#O^Œ ∞=Å##∂ P ÅHõ ∆ =ÚÅ∞ Dâ◊fi~°∞xÜ« ∞O^Õ ã OÉè í ==Ú JQÆ ∞@ =Å¡ Ç≤ Ï~° ‡Ü« ∞Ѩ Ù~°∞+¨ µx Ü« ∞O^Œ ∞ QÆ Å"å_»∞ Dâ◊ fi~°∞_Õ Jx K≥ Ѩ ÊQÆÅ=Ú. =∂Ü« ∂ =∞Ç≤Ï=∞=Å##∂ Ö’HÍ#∞„QÆ Ç¨ ~° ú=Ú#∂fl P Dâ◊fi~° ∞x Ü«∞O^Œ ∞ ~°∂Ѩ =Ú K≥ѨÊ|_≥#∞. Láê㨠# H˘~° ‰õΩ Jk 㨠OÉèí ==Ú.

Kè åO^ÀQÀºÑ¨ x+¨ « ∞Î #O^Œ e „Ѩ ^ä Œ =∞ J^è •ºÜ« ∞=ÚÖ’ #∞#fl L^Œ æ « LѨ <åºã¨ =ÚÅ#∞ K≥ Ñ≤ Ê „Ѩ ^è •<Àáê㨠#=Ú K≥ѨC@‰õΩ D "åHõº=Ú K≥Ñ≤Êi. ''J^äŒÜ«∞ UëÈ JO «~åk`Õº Ç≤Ï~°ºÑ¨ Ù~°∞+¨ó ^Œ$â◊º Õ— — (KèåO. 1.6.6)

Page 34: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 34/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

34

''Pk`«º=∞O_»Å=ÚÖ’ Hõ#|_»∞ Ç≤Ï~°‡Ü«∞ѨÙ~°∞+¨µx QÆ_»¤=Ú g∞ã¨=ÚÅ∞ |OQÍ~°∞ =<≥flQÆÅq——. JK«@ Hõ ~À‡áê㨠#=ÚÅ Juâ◊ Ü« ∞=Ú =Å# Z=_À XHõ r=Ù_» ∞ Pk « º =∞O_» Å=ÚÖ’x Õ =`å « ‡ « fi=Ú á⁄Ok [QÆ « ∞Î Ö’Jkè HÍ~° =Ú ™êkè OK« ∞K«∞<åfl_» ∞. Dâ◊ fi~°∞_» ∞ ã ~° fi "åºÑ¨‰õ Ω_»QÆ ∞@ =Å# Pk « º =∞O_» Å=ÚÖ’ QÆ ∂_» L<åfl_» ∞.

WK« @ Ç≤ Ï~°‡Ü« ∞ Ѩ Ù~° ∞+¨ µ_»∞ ^Õ =`å « ‡Ü« ∂ ÖË Hõ Dâ◊ fi~°∞_® Jx ã¨Oâ◊ Ü« ∞=Ú Hõ Å∞QÆ ∞K«∞#flk.

Ç≤ Ï~° ºÜ« ∞ѨÙ~°∞+¨µ_» ∞ ^Õ =`å « ‡ÜÕ ∞, ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ? =∞~åº^Œ, P^è •~° =Ú, ~°∂Ѩ =Ú K≥ѨC@ =Å#—— ÜÕ ∞ Kå=Úëê‡ «Ê~åOKÀ Ö’HÍó Õ ëêO KÕ ¿+ì Õ =HÍ=∂<åOK«—— J « xÃÑ· #∞#fl Ö’Hõ =ÚÅÖ’ QÆ Å Õ = « Å WK« Ûù Å#∞''Pk «º =∞O_» Å=ÚÖ’ #∞#fl Ѩ Ù~°∞+¨µ_» ∞ âßã≤ OK« ∞#∞. (Kè åO. 1.7.6) D "åHõ º=ÚÖ’ J « x Sâ◊ fi~°=Ú =∞iÜ« Ú

=∞~åº^Œ K≥ÑÊ|_ç#k. ''JO « ~åk Õ º—— ''Pk « ∞ºx ֒Ѩŗ— J#∞K«∞ P^è•~° =Ú K≥ Ñ≤ Êi. ''Ç≤ Ï~° ‡Ü« ∞ó—— ''|OQÍ~° ∞

=<≥ fl QÆÅ—— Jx ~°∂Ѩ =Ú#∞ K≥ Ñ≤ Êi. 㨠ˆ ~fiâ◊fi~° ∞_» ∞, 㨠~åfi^è •~° ∞_» ∞, ~° ∂Ѩ ~° Ç≤Ï « ∞_≥ · # Ѩ~°"Õ ∞â◊ fi~° ∞xÜ« ∞O^Œ ∞ Sâ◊fi~°º, =∞~åº Œ, P è •~°, ~° ∂Ѩ =ÚÅ∞ J㨠OÉè í ==Ú. JO^Œ ∞=Å¡ Ç≤ Ï~° ‡Ü« ∞ Ѩ Ù~° ∞+¨ µ_» ∞ Õ =`å « ‡ÜÕ ∞. J#∞ Ѩ Ó~° fiѨ Hõ ∆ =Ú#‰õ Ω L « Î~°=Ú K≥Ѩ CK«∞<åfl~° ∞. Ç≤Ï~° ‡Ü« ∞ѨÙ~° ∞+¨µ_» ∞ Ѩ ~° "Õ ∞â◊ fi~° ∞_» ∞. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ ã¨ ~åfi « «fi=Ú q#|_»∞@ =Å#''Ãã·=|∞H± « åû#∞ « ^Œ ∞HõÎ O « ^Œ ºAó ^Œ„^Œ ÌǨ χ—— Uk |∞∞H± =∞O„ « "≥∂ J^Õ ™ê=∞=Ú, J^Õ Ü« ∞A~ü =∞O„ « =Ú,J^Õ „|Ǩχ=Ú—— (KèåO. 1.5.7). =∞O„`«=ÚÖ’#∞#fl `«`ü â◊|Ì=Ú ^•fi~å „Ñ¨Hõ$`« ã¨O^Œ~°ƒù=ÚÖ’ #∞#fl

Ç≤ Ï~° ‡Ü« ∞Ѩ Ù~° ∞+¨ µx 㨠O|O^è Œ =Ú#∞ K≥ Ѩ CK« ∂ •x<Õ |∞∞H± ™ê=∂k 㨠OѨ Ó~° ‚ [QÆ ü 㨠fi~° ∂Ѩ =ÚQÍ LѨ ^Õ tOzi.JkfifÜ« ∞ Ѩ ~° "Õ∞â◊ fi~°∞x Ü« ∞O^Õ J@∞¡ K≥ Ѩ C@ Ü« ÚHÎ Ü« ÚHõÎ =Ú HÍx Õ = « Ü« ∞O^Œ ∞ 㨠iQÍ^Œ ∞. =∞iÜ« Ú ''ã U+¨

㨠ˆ ~fiÉè í ºó áêѨ ‡Éè íºó Lk « ó—— (KèåO. 1.6.7). ''P Ѩ~°"Õ ∞â◊fi~°∞_» ∞ Jxfl áêѨ=ÚÅ∞ =∞iÜ« Ú "åx HÍ~° º=ÚÅ #∞O_ç =Ú‰õ ΩÎ_»∞——. ã¨~°fi áêѨ =ÚÅ ~åÇ≤Ï « º=Ú „|Ǩχ Ü≥ÚHõ ¯ J™ê^è •~° è Œ ~° ‡=Ú. ^Õ = « Å Ü« ∞O^Œ∞ áêѨ =ÚÅ∞ ÖË =Ù, ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ Hõ ~° ‡Å Ü« ∞O^Œ ∞ JkèHÍ~°=Ú ÖË ^Œ∞ QÆ#∞Hõ . HÍx ~åHõ∆ 㨠∞Å ^•fi~å HõÅ∞QÆ ∞ ^Œ∞óY=ÚO_»∞@ =Å# [<å‡O « ~° =ÚÅÖ’ KÕ ã≤ # 㨠Oz « áêÑ Hõ ~° ‡ LO_» <Õ L#flk. =∞~åº Œ, P è •~°, ~° ∂Ѩ =ÚÅ∞ (Ö’HÍ#∞„QÆ Ç¨ ~° ú =Ú ~° ∂Ñ „QÆ Ç¨Ï"£ ∞) "≥Ú^Œ ÅQÆ ∞ Láêkè ^è Œ~°‡=ÚÅ∞O_» ∞@ =Å# Ѩ ~°=∂ «‡#∞ Láêã # KÕÜ«∞QÆ Å~° ∞. JO^Œ ∞=Å¡ Ç≤ Ï~° ‡Ü« ∞Ѩ Ù~° ∞+¨ µ_» ∞ Dâ◊fi~°∞_Õ .

20. JO`« 㨠Î^Œ ú~À‡Ñ¨^Õ âß`ü 1.1.20

㨠∂„`å~°ú =Ú : ''J^ä Œ ÜÕ ∞ëÈ JO « ~åk Õº—— J#∞ „â◊ √u "åHõ º=ÚÖ’ ã ∂~°º=∞O_» ÖÏO «~°æ =iΠѨÙ~° ∞+¨µ_» ∞ 㨠∂~°∞º_» ∞ QÍ^Œ∞. '' « Œ ú ~À‡Ñ¨ Õâß ü—— ZO^Œ∞ÅHõ#QÍ áêÑâ◊ ¥#º`åfik „|Ǩ χÜ≥ÚHõ ¯ ^è Œ ~° ‡=ÚÅ∞ K≥ Ѩ Ê|_ç #q. Jq 㨠∂~°∞ºxÖ’ ÖË =Ù JO^Œ∞=Å¡ 㨠∂~°º=∞O_» ÖÏO «~°fiiΠѨ ~° "Õ ∞â◊fi~° ∞_Õ .

''ÜÕ ∞ëÈ JO « ~åk Õ º—— ''ÜÕ ∞ëÈ JO «~° H∆ ˜—— Jx q#|_» ∞ „â◊ √ « ∞ºHõΠѨ Ù~° ∞+¨ µ_» ∞ JO « ~å « ‡ Ѩ ~° "Õ ∞â◊ fi~° ∞_Õ ã¨ O™êi HÍ^Œ ∞. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ Ñ¨ ~° "Õ ∞â◊ fi~° ∞x è Œ ~° ‡=ÚÅ∞ LѨ ^Õ tOzi QÆ #∞Hõ . 㨠OѨ Ó~° ‚ áêѨ ~åÇ≤ ÏX « º=Ú "≥ Ú^Œ Å∞QÍ QÆ Å J<ÕHõ ^è Œ~°‡=ÚÅ∞ LѨ ^Õ tOzi. '' « ™Èºku<å=∞—— Pk « º =∞O_»Å㨠÷ Ѩ Ù~° ∞+¨ µx ¿Ñ~° ∞ 'L ü— Jx K≥ Ñ≤ Ê ''¿ã+¨ 㨠ˆ ~fiÉè í ºó áêѨ ‡Éè í ºó Lk « ó—— D "åHõ º=ÚÖ’ ã¨OѨ Ó~° ‚ áêѨ ~° Ç≤ Ï « ∞_» ∞ Jx K≥ Ñ≤ Êi. JO^Œ ∞=Å¡ Pk`åºO « ~° æ « Ѩ Ù~°∞+¨ µ_» ∞ Ѩ~°=∂ «‡ÜÕ ∞ 㨠∂~° ∞ºxÖ’ |OQÍ~°∞ =<≥ flQÆÅ QÆ_»¤ =Ú, g∞㨠=Ú, "≥ O„@∞HõÅ∞ Jx q#|_» ∞K« ∞#flk QÆ ^•! Jx Ѩ ~° "Õ ∞â◊ fi~° ∞x è Œ ~° ‡=ÚÅ∞ HÍ^Œ ∞ QÆ ^•? Jx Jx# Jk 㨠iQÍ^Œ ∞. P Ѩ ~° "Õ ∞â◊ fi~° ∞_» ∞ ¿ãfiK« Ûù QÍ J#O «â◊ H˜ Î

Page 35: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 35/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

35

QÆ Å =∂Ü« ∞ ^•fi~å Láêã¨# H˘~° ‰õ Ω =∞iÜ«Ú Ö’HÍ#∞„QÆ Ç¨ ~°ú =Ú J<Õ Hõ ~° ∂Ѩ =ÚÅ∞ QÆ Å"å_» ∞QÍ =∂~°∞#∞.P^è •~°=Ú Ü≥ ÚHõ ¯ LѨ ^Õâ◊ =Ú ‰õ Ä_» Láê㨠# H˘~° ˆH. Ѩ~°"Õ ∞â◊fi~°∞_» ∞ "åºÑ¨ Hõ "≥ ∞ÿ ##∞ Láêã¨# qâı +¨ã¨ ÷ Å=ÚÅÖ’

KÕ Ãã^Œ ~° ∞. HÍ# P^è •~° LѨ ^Õâ◊ =Ú q~° ∞^Œ ú =ÚQÍ Œ ∞. <Õ„ « =ÚÅÖ’ =∞iÜ« Ú Pk « ∞ºxÖ’ QÆ Å Ñ¨ Ù~° ∞+¨ µ_» ∞ Ѩ ~° "Õ ∞â◊ fi~° ∞_Õ .

'JO « ~ü — J#∞ â◊|Ì =Ú Ñ¨Ó~°fi ã¨∂„ « =Ú #∞O_ç J#∞=iÎ OK« ∞#∞. Hõ #∞flÅÖ’ =∞iÜ« Ú Pk « ∞ºxÖ’ q#∞Ñ≤ OK« ∞ ѨÙ~°∞+¨ µ_» ∞ Pk`åºk â◊s~° =ÚÅ Hõ#fl aè<åflaè =∂x, r=Ùx Hõ#fl aè#fl=Ú J «_» ∞ JO « ~åºq∞ Dâ◊ fi~° ∞_» ∞. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ Éè Ë ^Œ LÑ ^Õâ◊ =Ú=Å¡ Ü« ∞ Pk Õ º u+¨ ª <£ Pk`åº^Œ #Î~À Ü« ∞O Pk`Àº #"Õ Œ —— (|$.3.7.9) Z=_» ∞ Pk « ∞ºxÖ’ #∞<åfl_À "åxx Pk « ∞º_» ∞ Zé∞OQÆ_» ∞. "åx â◊ s~° =Ú Pk «∞ºx â◊s~° "Õ ∞. D„â◊ √uÖ’ ≥ Å∞ã¨∞‰õΩ<Õ "å_»∞ ≥ eã≤ H˘#|_Õk J<Õ ÉèË ^Œ =ºÑ¨ ^Õâ◊=Ú QÆ Å^Œ ∞. ''Ü« ∞ UëÈ JO « ~åk`Àº—— J#flKÀ@

JO « ~ü â◊ |Ì=Ú „â◊√uÖ’ q#|_» ∞K« ∞#flk. ^•x „Ѩ « ºaè [˝ =Å¡ ( « `åÎ W^Œ O`å J=QÍÇ≤ Ï *Ï˝#=Ú – J^Õ W^Œ#∞ *Ï˝ #=Ú) Pk « ∞ºxÖ’x Ѩ Ù~° ∞+¨ µ_» ∞ P Pk « ∞ºxHõ #fl aè #fl=∞x K≥ Ѩ C@ =Å¡ Pk « ∞ºxÖ’x Ѩ Ù~° ∞+¨ µ_» ∞ Ѩ ~° "Õ ∞â◊ fi~° ∞_Õ .

8. PHÍâßkèHõ~° =Ú

Ѩ Ó~åfikèHõ ~°=ÚÖ’ ã¨~° fiáêѨ~åÇ≤Ï « º=Ú "≥Ú^ŒÅ∞QÍ QÆ Å ¿ÇÏ «∞=ÙÅ ^•fi~å, 㨠∞=~° ‚ QÆ_» ¤=Ú =O\˜ ~° ∂Ѩ =Ú#fl#∂, J=ºaè K« i « J™ê^è •~° HÍ~°=Ú =Å¡ Pk « ∞ºxÖ’x Ѩ Ù~° ∞+¨ µ_»∞ „|Ǩ χ Jx K≥ Ñ≤Êi. DJkè Hõ ~° =ÚÖ’ PHÍâ◊ â◊ |Ì =Ú#‰õ Ω Éè í∂`åHÍâ◊ "Õ ∞ K≥ Ѩ Ê=ÅÜ« Ú#∞. ¿ÇÏ «∞ HÍ~° =ÚHõ#fl#∂ „â◊ √u „Ѩ=∂=Ú

|bÜ« ∞=Ú Hõ #∞Hõ WK« @ „Ѩ «∞º^•Ç¨Ï~° 㨠OQÆu. 㨠OQÆ u : Ѩ Ó~åfikèHõ ~° =ÚÖ’ Pk «∞ºxÖ’x Ѩ Ù~° ∞+¨ µ_»∞ „|Ǩχ=∞x K≥Ñ≤Êi. J^Õ q^è Œ =ÚQÍ PHÍâ◊„â◊√ux

„|Ǩ χ Hõ #fl aè #fl=ÚQÍ K≥ Ѩ ÊÖË =Ú. eOQÆ „Ѩ =∂=Ú (¿ÇÏ « ∞=Ù) Hõ #fl#∂ „â◊ √u „Ѩ =∂=Ú |Å"≥ ∞ÿ #k. JO^Œ ∞=Å¡ Ѩ Ó~åfikè Hõ ~° =ÚÖ’ nxH „ «∞º^•Ç¨ Ï~° 㨠OQÆ u.

q+¨ Ü«∞=Ú : ''J㨺 Ö’Hõ㨠º HÍQÆ uiu PHÍâ◊ WuǨ "åK« —— (Kè åO. 1.9.1) J#∞ Kè åO^ÀQÀºÑ¨ q+¨ «∞Î "åHõº=Ú D Jkè Hõ ~° =ÚÖ’ qKå~° © Ü« ∞ q+¨ Ü« ∞=Ú.

㨠Oâ◊Ü«∞=Ú : PHÍâ◊ â◊ |Ì=Ú Ñ¨ ~°„|Ǩϟ‡Ñ¨ ^Õâ◊ =∂? ÖË Hõ Éè í ∂`åHÍâß~°ú =∂?

ѨÓ~° fiѨHõ ∆=Ú : Ö’Hõ „Ѩ ã≤kú x K«∂K« ∞K« ∞ PHÍâ◊ â◊ |Ì =Ú#‰õ Ω Éèí ∂`åHÍâ◊=∞x J~° ú =Ú K≥Ѩ Ê=ÅÜ«Ú#∞.

„|Ǩ χ=Ú#∞ J~° ú =ÚÖ’ ™ê^Œ$â◊ º=Ú##∞㨠iOz „|Ǩ χ |^Œ∞Å∞ PHÍâ◊ â◊|Ì =Ú#∞ JHõ ¯_» Hõ ¯_» „Ѩ Ü≥ ∂yOzi. "åÜ« Ú"åºk „Hõ =∞=Ú##∞㨠iOz PHÍâ◊ =Ú ‰õÄ_» [QÆ « ∞Î #‰õ Ω HÍ~° „㨠+¨ ì J#QÆ Å=Ú.

ã≤ ^•ú Ou : PHÍâ◊ =ÚÖ’ ÉÏ@∞ ã¨OѨÓ~°‚ [QÆ « ∞ « ÊuÎ HÍ~° =Ú „|Ǩ χ=∞QÆ∞@ =Å#, Ö’Hõ ~°∂_è ç Hõ#fl#∂„â◊ √u "åHõ º=Ú |Å= « Î ~° =∞QÆ ∞@KÕ, PHÍâ◊ â◊ |Ì „Ѩ Ü≥ ∂QÆ =Ú KÕ ã≤ ##∞ •x J~° ú =Ú „|Ǩ χ=∞xÜÕ ∞ K≥ Ѩ Ê=ÅÜ« Ú#∞J#º=Ú QÍ^Œ ∞. ''ã¨~åfixǨÏ"å W=∂x K« ∂`åx PHÍâß^Õ = ã¨=Ú «º^Œ ºO Õ —— J#∞ "åHõº=ÚÖ’ „Ñ Ü≥ ∂yOz#''U= â◊ |Ì =Ú =Å¡ QÆ∂_» PHÍâ◊ â◊ |Ì =Ú#∞ „|Ǩ χ=∞xÜÕ ∞ J~° ú=Ú.——

Page 36: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 36/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

36

"≥ ·.<åº.=∂. 31. PHÍâ◊ WuǨ ÏŸ"åKÕ « º„ « YO „|Ǩ χ "å„ « Y"£ ∞Iâ◊|Ì ã¨º «„ « ~° ∂_è » `åfi ^•fiÜ«∂fi^Õ ó 㨠~° <å^Œ Ñ≤ II

''PHÍâ◊ Wu Ç ÏŸ"åK« —— J#∞„â◊ √u "åHõ º=ÚÖ’ PHÍâ◊ Ѩ ^Œ =Ú „|Ǩ χ#∞ K≥ Ѩ CK« ∞#fl • ÖË Hõ Éè í ∂`åHÍâ◊ =Ú<å?PHÍâ◊ Ѩ ^Œ =Ú Éè í ∂`åHÍâ◊ =∞#∞@Ö’<Õ „Ѩ ã≤ ^Œ ú =∞ =∞iÜ« Ú "åÜ« Ú=Ù "≥ Ú^Œ ÅQÆ ∞"åxH L « ÊuÎ H HÍ~° =Ú. JO^Œ ∞=Å#PHÍâ◊ Ѩ ^Œ =Ú#‰õΩ Éèí ∂`åHÍâ◊=∞x J~° ú=Ú.

"≥ ·.<åº.=∂. 31 : ™êHÍâ◊ [QÆ ^Œ ∞ «ÊuÎ ¿ÇÏ « ∞`åfi„KÒÛù~°∂_è ç « óI U=HÍ~åk<å Kå„ « „|ÃǷχ"åHÍâ◊ â◊ aÌ «"£∞II

„â◊ √ « ∞ÅÖ’ PHÍâ◊ Ѩ ^Œ=Ú „|ǨχÉè ’^Œ Hõ=Ú =∞iÜ« Ú „â◊√uÖ’ PHÍâ◊=Ú Jxfl Éèí ∂ « =ÚʼnõΩ HÍ~° =∞x

K≥ Ѩ Ê|_ç #k. Jxfl Éè í ∂ « =ÚÅÖ’ PHÍâ◊ =Ú ‰õ Ä_» JO « ~° æ « "≥ ∞ÿ L#flk. ''PHÍâß^Õ =—— J#flKÀ@ U= Ѩ Œ =Ú "Õ~°∞ HÍ~° =ÚÅ#∞ x~åHõ iOK« ∞K« ∞#flk. WK« @ PHÍâ◊ Ѩ ^Œ =Ú „|Ǩ χ "åK« Hõ =Ú.

ѨÓ~°fi=Ú K≥Ñ≤ Ê# Ç≤ Ï~° ‡Ü« ∞ "åHͺ#O « ~° =Ú ã¨~°fiÖ’HÍ^è •~° =Ú#∞ âßÖÏ= « º |∞∞+≤ J_» ∞QÆ QÍ ~åA„Ѩ "åǨ Ï∞_» ∞ D q^è Œ =ÚQÍ ã¨ =∂^è •#=Ú K≥ ÃÑÊ#∞. ''PHÍâ◊ WuǨ ÏŸ"åK« 㨠~åfixǨ Ï"å W=∂x Éè í ∂`å<åºHÍâß^Õ =

㨠=Ú^Œ Ê^Œ ºO Õ, PHÍâ◊OѨ٠« û㨠ΠOÜ« ∞xÎ, PHÍâ’ ¿ÇϺ"≥ · Éè ’º *Ϻܫ ∂<£, PHÍâ◊ ó Ѩ ~åÜ« ∞"£ ∞—— (KèåO. 1.9.1)

''PHÍâ◊ "Õ∞ D Ö’Hõ =Ú#‰õΩ P^è •~° =Ú. D 㨠=∞㨠ΠÉè í ∂ « =ÚÅ∞ PHÍâ◊ =Ú #∞O_Õ Ñ¨ Ù@∞ìK« ∞#flq. •xÜ«∞O^Õ ÅÜ«∞=Ú<˘O^Œ ∞K« ∞#flq. Jk Jxfl\ HõO>Ë #kè Hõ"≥ ∞ÿ #k, ã¨~°fi=Ú#HÍ„â◊Ü«∞"≥ ∞ÿ #k.—— DÃÑ· „â◊ √u "åHõ º=ÚÖ’ =zÛ# PHÍâ◊ â◊ÉÏÌ~° ú =Ú PHÍâ◊ =∞xÜ«∂? ÖË Hõ „|Ǩχ=∂? Jx 㨠O^Õ Ç¨ Ï=Ú.

ѨÓ~°fiѨH õ∆=Ú : PHÍâ◊ â◊|Ì=Ú Éèí∂`åHÍâ ◊=ÚÖ’ ~°∂_è »=Ú QÆ#∞Hõ Éèí∂`åHÍâ◊=∞x J~°ú=Ú Jxfl Éè í ∂ « =Úʼnõ Ω « ÊuÎ ÅÜ«∞=Úʼnõ Ω HÍ~°=Ú PHÍâ◊=Ú HÍQÆ Å^Œ ∞. ''PHÍâß^•fiÜ« Úó "åÜ≥ ∂ ~° yfló—— ( ≥ · .2.1)PHÍâ◊=Ú #∞O_ç "åÜ« Ú=Ù L « Ê#fl=∞Ü≥ ∞º#∞. "åÜ«Ú=Ù#∞O_ç Jyfl L « Ê#fl"≥∞ÿ #k. D „â◊ √ « ∞ÅÖ’ Jxfl

Éè í ∂ « =Úʼnõ Ω PHÍâ◊ =Ú HÍ~° =∞x K≥ѨÊ|_≥#∞.

ã≤ ^•ú Ou 㨠=∂^è •#=Ú : „|Ǩ χ"Õ ∞ PHÍâ◊ÉÏÌ ~° ú =Ú. ''ã¨~åfixǨ<≥· WK« @ 㨠OHÀK« =Ú ÖËx 㨠~° fi â◊|Ì =Ú ^•fi~å PHÍâ◊ =Ú`À ÉÏ@∞ Jxfl Éè í ∂ « =ÚÅ L « ÊuÎ q#|_» ∞K« ∞#flk. PHÍâ◊ =Ú PHÍâ’ « ÊuÎ H HÍ~° =Ú HÍ*ÏÅ Œ ∞. ~° ∂_è ç « fi=Ú Ö∫H˜Hõ PHÍâ◊ =Ú =~° ˆH ã‘ q∞ « =Ú. „â◊√ «∞ÅÖ’ „|Ǩχ‰õ Ω ¿Ñ~°∞ ÖË Hõ áÈ~Ú##∂ ''PHÍâ’"≥ · <å=∞ <å=∞~° ∂Ѩ Ü≥ ∂ifl~° fiÇ≤ Ï`å—— (Kè åO. 8.14) „Ѩ ã≤ ^Œ ú "≥ ∞ÿ # <å=∞~° ∂Ѩ =ÚÅ#∞ =ºHõ Î =Ú KÕ Ü« Ú#k („|Ǩ χ) D PHÍâ◊ "Õ ∞

Jx „Ѩ Ü≥ ∂yOzi HÍx ''PHÍâß^Õ =— J#flKÀ@ '%U=— HÍ~° =Ú HÍ~° ÏO « ~° =ÚÅ#∞ `˘ÅyOK« ∞K« ∞#flk. WkPHÍâ◊ ѨHõ∆=ÚÖ’ ã¨OÉèí==Ú QÍ^Œ∞. Ѷ¨∞\Ï^Œ∞ÅÖ’ PHÍâ◊=Ú Hõ#fl JuiHõÎ"≥∞ÿ# =∞$^•_ç HÍ~°=ÚÅ∞

HÍ#=K«∞ÛK« ∞#flq. „|Ç Ï‡ ѨHõ ∆ =ÚÖ’ 㨄^Œ ∂Ѩ "≥∞ÿ# „|Ǩ χ JxflO\ ˜ H˜ Jaè #fl=ÚQÍ #∞O_ç HÍ~° ÏO « ~° =ÚÅ#∞ `˘ÅyOK«∞K« ∞#flk. *ÏÜ« ∞㨠Πfi Ѩ ~åÜ« ∞ « fi=ÚÅ∞. WOH˘Hõ „â◊√uÖ’ „|Ǩ χ Ü≥ ÚHõ ¯ QÆ ∞=ÚÅ∞ q#|_» ∞K« ∞#flq. Ѩ $kè gHõ #fl ÃÑ^Œ Ìk, JO « iHõ ∆ =ÚHõ #fl Jkè Hõ "≥ ∞ÿ #k. ''*Ϻܫ ∂<£ Ѩ $kè "åºó, *Ϻܫ ∂<£ JO « iH∆ Í ü —— (Kè åO. 3.14.3)''q*Ï˝#=∂#O^•O „|Ǩχ ~åu~åú « ∞ó Ѩ ~åÜ« ∞"£ ∞:—— (|$–3.9.28)''q*Ï˝ #=Ú P#O^Œ 㨠fi~° ∂Ѩ "≥∞ÿ# „|Ǩ χ

Hõ ~° ‡ Ѷ Åq∞K« ∞Û@‰õ Ω ã¨ =∞~°ú =Ú. =∞iÜ«Ú Ñ¨ ~° =∂„â◊ Ü« ∞=Ú—— JO^Œ ∞=Å¡ PHÍâ◊â◊ |Ì =Ú`À „|Ǩ χ"Õ ∞ q=H˜ ∆ « =Ú.

Page 37: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 37/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

37

22. PHÍâ◊ ã¨Î e¡OQÍ`ü (1.1.22)

㨠∂„`å~°ú =Ú : ''PHÍâ◊ —— Wu Ç ÏŸ"åK« J#∞„â◊ √u"åHõ º=ÚÖ’ K≥Ñ≤ Ê# PHÍâ◊Ѩ ^Œ =Ú Ñ ~°„|ǨχѨ ~° "Õ∞ HÍx Éè í ∂`åHÍâ◊ =Ú HÍ^Œ ∞. „|Ǩ χ=Ú #∞O_ç Jxfl Éè í∂ «=ÚÅ∞ L «ÊuÎ K≥ O^Œ ∞K« ∞#flq. ^•xÖ’ b#=∞QÆ∞K« ∞#flq. L « ÊuÎ ÅÜ« ∞=ÚÅ∞ „|Ǩ χ=Ú#‰õΩ zǨ Ïfl=Ú ÖËHõ J#∞=∂#QÆ =∞º=Ú.

''㨠~åfixǨ Ï "å W=∂x Éè í ∂`å<åºHÍâß^Õ = 㨠=Ú^ŒÊ^Œº<Õ Î —— PHÍâ◊ O „Ѩ « ºã¨ ÎO Ü« ∂<åκHÍâ’ ¿ÇÏ"Õ Éè ’º *Ϻܫ ∂<£ —— (Kè åO. 2.9.1) J#∞ "åHõ º=ÚÖ’ 㨠=∞㨠ΠÉèí ∂ « ã $+≤ì ÅÜ« ∞=Úʼnõ Ω HÍ~° =Ú (¿ÇÏ «∞=Ù) JQÆ ∞@ =Å# „|Ǩχ"Õ∞ PHÍâ◊ â◊ÉÏÌ ~° ú =Ú. eOQÆ=Ú (¿ÇÏ «∞=Ù) Hõ #fl „â◊ √u |bÜ« ∞=∞x K≥Ñ≤Ê# J@¡ #∞@ ã¨iHÍ^Œ ∞. J<Õ Hõ„|Ǩ χ É’^è ŒHõ eOQÆ=ÚÅ∞ q#|_»∞K«∞#flO^Œ ∞# XHõ KÀ@ K≥ÑC PHÍâ◊ „â◊√u"åHõ º=Ú ÉÏkè « "≥ ∞ÿ# À+¨ =Ú ÖË Œ∞.PHÍâß~° ú =Ú „QÆÇ≤ ÏOz# ''PHÍâ◊ ^Õ =—— J#∞ xâ◊ ÛÜ«∂~° ú Hõ "≥∞ÿ# 'U=— â◊ |Ì „Ñ Ü≥ ∂QÆ =Ú Ü« ÚH˜ Î ã OQÆ « =Ú HÍ^Œ ∞.''㨠~åfi˜ —— J#flKÀ@ Éè í ∂`åHÍâ◊ =Ú QÆ ∂_ç JO « ~° æ « =∞QÆ ∞@ =Å# PHÍâ◊ =Ú #∞O_ç PHÍâ’ « ÊuÎ K≥ Ѩ C@ 㨠iQÍ^Œ ∞.JO Õ QÍHõ Jxfl\ ˜Hõ #fl ÃÑ^ŒÌk K≥ · « #º=Ú JxflO\˜H˜ P„â◊ Ü« ∞=Ú J#∞ qâı+ =ÚÅ∞ „|Ǩχ=∞O^Õ ã¨ OÉèí ==Ú

Wxfl HÍ~° =ÚÅ =Å¡ PHÍâ◊ „Ѩ ã≤ •ú ~° ú =Ú JH˜Oz ü Hõ ~° =Ú, ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ „|Ǩχ=Ú#O^Œ∞ =ÚYº=ÚQÍJ<ÕHõKÀ@¡ „ѨÜ≥∂yOzi. QÆ#∞Hõ L^Œæ`« "åHõº=ÚÖ’QÆÅ PHÍâ◊ â◊|Ì "åK«º=Ú „|Ǩχ=∞xÜÕ∞ Láêã¨#

KÕ Ü« ∞=ÅÜ« Ú#∞. '' « º*Ë ^Õ Hõ O ‰õ ΩÅ™êfiˆ ~ú —— J#∞ hu "åHͺ#∞™ê~° =Ú XHõ „â◊ √uÖ’ K≥ Ñ≤ Ê# PHÍâ◊ â◊ |Ì =Ú « ºlOz# ^À+¨=Ú ÖË ^Œ ∞. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ J<Õ Hõ „|Ǩχ eOQÆ "åHõº=ÚÅ q~À^èŒ =Ú HÍ#=K«∞ÛK« ∞#flO^Œ ∞=Å¡ .

9. „áêÏkäHõ~° =ÚPHÍâ◊=Ú#‰õ Ω K≥ Ñ≤ Ê# <åºÜ« ∞=Å<Õ WK«@ Ju^Õâ◊ =Ú QÍqOK« ∞K« ∞<åfl~° ∞.

ã¨OQÆu : Ju^Õâ◊=∞#QÍ XHõ KÀ@ K≥ѨÊ|_ç# ™ê=∞º=Ú#∞ |\ì =∞iÜ≥ ÚHõ KÀ@ LѨÜ≥∂yOK«∞@Ju^Õâ◊ =∞O^Œ ∞~°∞. Ju^Õâ◊ =∞QÆ ∞@ =Å¡ WK«@ QÆ ∂_» „Ѩ « ∞º^•Ç¨Ï~° ã¨OQÆ uÜÕ ∞.

q+¨Ü«∞=Ú : ''Hõ ^ä Œ=∂ ™ê Õ =`å——? ''„áêó Wu Ǩ ÏŸ"åK« —— (Kè åO. 1.11.4). D KèåO^ÀQÆ º„â◊√u "åHõ º=Ú WK« @ qKå~° © Ü« ∞ „â◊√u "åHõ º=Ú.

㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú : Kå„HÍÜ« ∞∞_»∞ J#∞ |∞∞+≤ ^è Œ<åaèÖÏ+¨ `À Ü«∞[ =Ú KÕÜ« ÚK« ∞#fl ~åA =^Œ Ì ‰õΩ áÈÜ≥ ∞#∞.

™ê=∞"Õ Œ=Ú K≥ Ѩ CK« ∞ ^Õ = «Å#∞ „™È΄ « =Ú KÕÜ«Ú"åix „Ѩ ™ÈÎ `å L^•æ å, „ѨuǨ Ï~åÎ JO^Œ ∞~°∞. P „Ѩ™ÈÎ « À Kå„HÍÜ«∞∞_ç @¡<≥ #∞. – D ™ê=∞"Õ Œ Éè ÏQÆ "≥ ∞ÿ# „Ѩ ™êÎ==Ú#O^Œ ∞ ™È΄ « =Ú KÕ Ü« ∞^Œ y# ^Õ = « Uk? ^•xx <≥ ~° ∞OQÆ ∞k "Õ x ã¨iÜÕ ∞, HÍxKÀ <å Z^Œ ∞@ P ^Õ = « ™È΄ « =Ú KÕ ã≤ # h « Å ≥ yáÈ=Ù#∞ J<≥ #∞. q^•fiO㨠∞Å =ÚO^Œ ∞ "åi P[˝ À Hõ~°‡ KÕÜ«∞=ÅÜ« Ú#x xÜ« ∞=∞=Ú. "åi P[ ÖË xKÀ Jx+¨ ì =Ú "å\ ˜ Å∞¡ #∞. „Ѩ™È « « Éè í Ü« ∞=Ú <˘Ok =Úxx D q^è Œ=ÚQÍ „Ѩ tflOK≥#∞. P Õ = « Uk? •xH˜ =Úx ''„Ñ ™ÈÎ « Õ = « „áê=∞<≥ #∞.—— D „áê=Ú#O^Õ „|Ǩ χ ÅHõ ∆ =ÚÅ∞ K≥ Ѩ C@ =Å# 㨠Oâ◊Ü«∞=Ú Hõ Å∞QÆ ∞K«∞#flk. „Ѩ ™ÈÎ « Õ = « „áê=∂? ÖË Hõ„|Ǩ χ=∂? Jx.

Page 38: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 38/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

38

ѨÓ~°fiѨHõ ∆ =Ú : „Ѩ ™È « « ^Õ =`å ~° ∂Ѩ=ÚQÍ WK« Û@ „áê=Ú#∞ K≥ Ѩ C@ÜÕ∞ Lz « =Ú. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ ã¨ ∞+¨ µÑ≤ Î ^Œâ◊ Ö’ ѨOK«Éèí ∂ « =ÚÅ ™ê~°"≥ ∞ÿ # WO„kÜ« ∞=ÚÅ∞ „áê=ÚÅ Ü« ∞O^Œ ∞ ÅÜ«∞=∞QÆ∞@ „Ѩ «ºHõ ∆ ã≤ ^Œ ú =Ú. =∞iÜ«Ú P J=ã÷ Ö’ „áê=Ú "åºáê~° =ÚÖ’ ‰õ Ä_ç #^≥· L#flk. D q^è Œ =ÚQÍ „áê *ÏQÆ ~° QÆ∂_» „Ѩ ã≤ ^Œ ú "Õ ∞.JO^Œ∞=Å¡ <Õ „Ѩ ™ÈÎ « ^Õ = « „áê=∞#∞@ Lz « =Ú.

ã≤ ^•ú O « =Ú : WK« Û@ „áê"åÜ« Ú=Ù#‰õ Ω J~° ú =Ú „áê=∞x K≥ Ñ≤ Ê#, 㨠~° fiÉè í ∂ « ÅÜ« ∞ HÍ~° =Ú „|Ǩ χ=∞x K≥Ѩ C J~°ú=Ú#‰õΩ ã¨OHÀK« =Ú HÍqOK«=ÅÜ«Ú#∞. ã¨OѨÓ~°‚ [QÆ Œ∞ «ÊuÎ ã≤÷uÅÜ«∞ HÍ~°=∞x K≥ ѨC@KÕ Ñ¨Ó~åfikè Hõ ~° =ÚÖ’ PHÍâ◊ â◊ |Ì =Ú#‰õ Ω „|Ǩ χ=∞x K≥ Ñ≤ Ê#@∞¡ WK« @ „áê â◊|Ì =Ú#‰õ Ω „|Ǩ χ"åK« Hõ =∞x J~° ú=Ú K≥ Ѩ C@KÕ Lz « =Ú.

"≥ ·.<åº.=∂. 33. =ÚY ™È÷ "åÜ« Ú ~°â’"å „áêó „Ѩ ™êÎ =^Õ =`åI "åÜ«Ú~° ƒù "Õ ü « «„ « 㨠∞áêÎ Éè í∂ « ™ê÷ ˆ~O„kÜ«∞Hõ ∆ Ü« ∂ ü II

''„áê Wu Ǩ ÏŸ "åK« —— J#∞„â◊ √uÖ’ K≥ Ñ≤ Ê# „áê=Ú "åÜ« Ú qHÍ~°=∂ ÖË Hõ „|Ǩ χ=∂? 㨠∞+¨ µÑ≤Î Ö’ Jxfl Éèí∂ «=ÚÅ ™ÈÉèí∂ «"≥∞ ÿ# WO„kÜ«∞=ÚÅ∞ „áê"åÜ«Ú=ÙÖ’ b#=∞QÆ∞K«∞#flq. JO^Œ∞=Å¡ D „áê=Ú "åÜ« ÚqHÍ~°"Õ ∞.

"≥ ·.<åº.=∂. 34. 㨠OHÀKÀ JHõ ∆Ѩ ~° Õ fi ™êfi ü ã¨~°fiÉèí ∂ ü ÅÜ« ∞„â◊ √ Õ óIPHÍâ◊ â◊ |Ì= ü „áêâ◊ |Ì¿ãÎ <Õ â◊ "åK« HõóII

㨠∞+¨ µÑ≤ ÎÖ’ H=Å=Ú WO„kÜ«∞=ÚÅ∞ „áê"åÜ«Ú=ÙÖ’ b#=∞QÆ ∞#∞. WK« Û@ Jxfl Éè í∂ « =ÚÅ ÅÜ« ∞=Ú K≥ Ѩ Ê|_≥ #∞. D „â◊ √uÖ’ „áê=Ú#∞ "åÜ« ÚqHÍ~° =ÚQÍ K≥ Ñ≤ Ê# ''㨠~åfi˜Ç¨ Ï"å—— J#∞ „â◊ √uÖ’ #∞#fl 㨠~° fiâ◊ ÉÏÌ ~° ú =Ú#∞ 㨠OHÀzOK«=ÅÜ« Ú#∞. PHÍâ◊ â◊ |Ì =Ú =Ö „áê â◊ |Ì =Ú QÆ∂_» „â◊ √u~° ∂_è ç •fi~å „|Ǩχ "åK« Hõ "Õ ∞.„áê"Õ ∞= J#fl KÀ@ 'U=— HÍ~°„Ѩ Ü≥ ∂QÆ =Ú =Å¡ QÆ∂_» „áê=Ú „|Ǩ χ=∞#∞#k ã≤ Œ ú =Ú.

(„Ѩ™ÈÎ « J#QÍ ™ê=∞"Õ ^Œ =Ú K≥ѨCK« ∂ Õ = «Å#∞ ™È΄ « =Ú KÕÜ«Ú"å~°∞) PHÍâ◊ « ~° ∞"å « "åHõ º=ÚÖ’„Ѩ™êÎ==∞#∞ ™ê=∞"Õ^Œ=Ú Ü≥ÚHõ¯ ^Õ=`«#∞ ã¨∞ÎuOK«∞ „Ѩ™ÈÎ`å J_çy#^•xH˜ L+¨ã≤Î Kå„HÍÜ«∞∞_»∞

㨠=∂^è •#q∞K≥ Û#∞. P „Ѩ ã¨OQÆ =Ú#∞ Ö’x "åHõ ºq∞k. ''„áê WuǨϟ"åK« 㨠~åfi˜ Ǩ Ï"å W=∂x Éè í ∂`åx„áê"Õ ∞= Jaè ã¨Oqâ◊ Ou „áê=∞Éè í ∞ºl˚ Ǩ Ï Õ I Ãã· ëê ^Õ =`å „Ñ¨ ™êÎ =# =∞<åfiÜ« ∞`åÎ —— Kè åO (14.4 1.11.5)„Ѩ™êÎ ==Ú# ^è •ºxOѨ ^Œ y# ^Õ = « „áê=Ú. D 㨠~° fiÉè í ∂ « =ÚÅ#∞ „Ѩ à◊ Ü« ∂=㨠÷ Ü« ∞O^Œ ∞ P „áê=Ú #O^Õ

b#=∞QÆ ∞#∞. L « ÊuÎ J=㨠÷ Ü« ∞O^Œ ∞ =∞~°Å ^•x #∞O_çÜÕ∞ [xOK« ∞#∞. P ^Õ = « „Ñ ™êÎ=㨠O|O^è Œ "≥ ∞ÿ #k. D "åHõº=ÚÖ’ =zÛ# „áê â◊ |Ì =Ú#‰õ Ω =ÚY aÖÏO « =iÎ "åÜ« Ú=x J~° ú=∂? ÖË Hõ „|Ǩχ=∞xÜ« ∂?

=ÚY aÖÏO « =iÎ "åÜ« Ú"Õ JQÆ ∞#∞. Jxfl Éè í ∂ « =ÚÅ ÅÜ« ∞=Ú JK« @ 㨠∞ÅÉè í =ÚQÍ JQÆ ∞#∞. 㨠∞+¨ µÑ≤ Î Ö’Jxfl Éè í ∂ « =ÚÅ ™ê~°=∞QÆ ∞ WO„kÜ« ∞=ÚÅ∞ „áê"åÜ« Ú=ÙÖ’ b#=∞QÆ∞K« ∞#flq QÆ ^• Jx# –

''㨠~åfi˜ Ǩ Ï"≥ · —— J#fl „â◊ √uÖ’ WO„kÜ«∞=ÚÅ ÅÜ«∞=Ú =∂„ « "Õ ∞ K≥ Ñ≤ Ê#, „â◊ √uÖ’x 㨠~° fi â◊|Ì =Ú#‰õ Ω ã¨ O‰õ Ωz`å~° ú =∞QÆ∞#∞. „â◊ √u~°∂_è ç =Å¡ 'U=— HÍ~° =Ú â◊ |Ì =Ú =Å¡ PHÍâ◊ â◊ |Ì =Ú=Öˇ „áê â◊ |Ì =Ú „|Ǩ χ

Page 39: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 39/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

39

"åK« Hõ =Ú. „áê â◊ |Ì =Ú „|Ǩ χ=∞#∞#k „â◊ √u ~° ∂_è ç Ö’ QÆ Å^Œ ∞. ''„áêã º „áê"£ ∞—— (|$. •.4.4.18) ''„áê=Ú#‰õ Ω„áê=∞#flKÀ@ „|Ǩ χ#∞ K≥ Ѩ C@ˆ H kfifÜ« ∞ „áê â◊ |Ì =Ú#∞ „Ѩ Ü≥ ∂yOzi. Hõ #Hõ „áê â◊ ÉÏÌ ~° ú =Ú Dâ◊ fi~° ∞_Õ ——.

23. J`« U= „ áêó 1.1.23

㨠∂„`å~°ú =Ú : „áê â◊ |Ì =Ú „|Ǩ χ Ѩ~°=Ú. ZO^Œ ∞Hõ Å#QÍ Ñ¨Ó~°fi 㨠∂„ « =ÚÖ’ K≥ Ñ≤ Ê# ¿ÇÏ « ∞=Ù =Å<Õ.

ˆ H=Å=Ú WO„kÜ« ∞=ÚÅ ÅÜ« ∞=Ú „Ѩ « ºHõ∆ „â◊ √u ^•fi~å K≥ Ñ≤Ê##∞, 㨠OѨÓ~°‚ Éèí ∂ « =ÚÅ ÅÜ« ∞=Ú#‰õ ΩP^è •~° =Ú „|Ǩχ=∞#∞#k, „|Ç Ï‡ Ü≥ ÚHõ J™ê^è •~° ¿ÇÏ «∞=Ù J\ ˜ ì J=ºaè K«i « „|Ç Ï‡eOQÆ =Ú#∞ K« ∂K«∞K« ∞„áê â◊ÉÏÌ ~° ú =Ú „|Ǩ χ=∞xÜÕ ∞ K≥ Ѩ Ê=ÅÜ« Ú#∞. ''Ü« ∞^è• ã¨∞Ѩ Îó # Hõ OK«# ã¨fiѨflO Uâ◊ fiuI J^ä •ã≤‡<£ „áêË

U"≥ · Hõ ^• Éè í =u—— (H“.3.3.) x„kOK« ∞K« ∞#fl =ºH˜ Î Hõ ÅÅ∞ K« ∂K« ∞@ ÖË ^Œ ∞. P J=㨠÷ Ö’ „áê=ÚÖ’ UH© Éè í qOK« ∞K« ∞<åfl_» ∞. D H“j « H© „â◊ √u ^•fi~å 㨠~° fi„ѨѨ OK« ÅÜ«∞™ê÷#=Ú „|Ǩ χ =∞xÜÕ ∞ ≥eÜ« ÚK« ∞#flk. "åHõ º „Ѩ =∂=ÚHõ #fl 㨠xflkè „Ñ¨ =∂=Ú Œ ∞~° ƒù Å=∞QÆ∞@ =Å# Ö’Hõ „Ѩã≤kú JH˜ Oz ü Hõ ~° =Ú („ѨÜ≥ ∂[#=Ú ÖË xk). ''„áê㨺 „áêó —— (|$. 4.4.18) „áê=Ú#‰õ Ω „áê=Ú WK« @ "≥ Ú^Œ \˜ „áê â◊ |Ì =Ú "åÜ« Ú Ñ¨ ~° =Ú Ô ~O_» =k „|Ǩ χѨ ~° =∞#∞@Ö’ 㨠O^Õ Ç¨ Ï=Ú ÖË ^Œ ∞. „áê â◊ |Ì =Ú „|Ǩ χ"Õ ∞.

10. *’ºuâ◊Û~° ÏkèHõ~°=Ú (24–27)

„|Ǩ χHÍ~° =ÚO_» ∞@ =Å# „áêâ◊ |Ì =Ú#‰õ Ω „|Ǩ χ=∞x#@∞¡, WK« @ „|Ǩ χ ¿ÇÏ « ∞=Ù ÖË #O^Œ ∞# „|Ǩ χѨ ~° =Ú HÍ^Œ x „Ѩ «∞º^•Ç¨Ï~° 㨠OQÆu`À K≥ Ñ≤ Êi.

㨠OQÆ u : ã¨HÍ~°=Ú ^•fi~å *’ºuó â◊|Ì =Ú#‰õ Ω „|Ǩ χ=∞x K≥ Ѩ C@‰õ Ω gÅQÆ ∞<À J\˜ ì zǨ Ïflq∞K« @ ÖË #O^Œ ∞# Ѩ Ó~åfikèHõ ~° =Ú`À nxH˜ „Ѩ « ∞º^•Ç¨ Ï~° 㨠OQÆ u.

q+¨ Ü«∞=Ú : ''J^ä Œ Ü« ∞^Œ «ó U~Àk"À *’ºu~ünѨ º Õ —— (Kè åO. 3.11.7) Wk "≥ Ú^Œ Å∞QÍ QÆÅ "åHõ º=Ú qKå~° ©Ü«∞=Ú.

㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú : D *’ºuó â◊ |Ì=Ú Pk`åº^Œ ∞ʼnõ Ω "åK«Hõ =∂? ÖË Hõ „|Ǩ χ"åK«Hõ =∂?

Ѩ Ó~°fiѨHõ∆ =Ú : „|Ǩχ=Ú Ü≥ÚHõ ¯ ã¨xflkè ÖË#O^Œ∞# HÍ~°º~°∂Ѩ"≥ ∞ÿ# Pk`åº^Œ∞Å#∞ *’ºuó â◊|Ì=∞x

K≥ Ѩ Ê=ÅÜ« Ú#∞. "åHõ º„Ѩ =∂=Ú# Hõ#fl eOQÆ „Ѩ =∂=Ú |Å= « Î ~° "≥ ∞ÿ#k. eOQÆ „Ѩ=∂=Ú ^•fi~å *’ºuóâ◊|Ì =Ú#‰õ Ω HÍ~°º*’º « ∞Öˇ · # Pk`åº^Œ∞Å∞ K≥ ѨÊ=ÅÜ« Ú#∞. ''„â◊ √u, eOQÆ, "åHõº, „ѨHõ ~° , ™ê÷ # 㨠=∂MϺ<åO

㨠=∞"åÜÕ ∞ áœ~° ^Ò~° ƒÅº =∞~° ÷ q„Ѩ Hõ ~å¬ ü —— J#∞ Ѩ Ó~° fi g∞=∂O™ê 㨠∂„`å#∞™ê~° =Ú (3.3.14) eOQÆ „Ѩ =∂=Ú |Å= «Î ~° "≥∞ÿ #k. WK« @ „â◊ √u„Ѩ =∂=Ú ã¨ fi «O„ «=Ú. eOQÆ=Ú "≥Ú^Œ @ „â◊ √ux Hõ ÅÊ# KÕ ã≤ P «~°∞"å « Hõ eÊ «„â◊ √u •fi~å J~° ÷ =Ú K≥ Ѩ C#∞. QÆ #∞Hõ J~° ú =Ú K≥ Ѩ C@‰õ Ω qÅOÉè í =∞QÆ ∞#∞. J>Ë ¡ "åHõ º^Œ ∞Å∞ J~° ú =Ú K≥ Ѩ C@Ö’XHõ ^•x « ~° ∞"å « XHõ \˜ ^Œ ∂~° =Ú JQÆ ∞K« ∞#flk. Ѩ Ó~° fi Ѩ H∆ WK« @ "åHõ º „Ѩ =∂=Ú# Hõ#fl eOQÆ „Ѩ =∂=Ú

Page 40: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 40/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

40

|Å=O «=∞x K≥ ÃÑÊ#∞. ZO^Œ ∞ÅHõ#QÍ "åHõº=Ú eOQÆ Hõ ÅÊ# KÕã≤, eOQÆ =Ú „â◊ √u HõÅÊ# KÕã≤ J~° ú=Ú K≥ Ѩ Ê=ÅÜ« Ú#∞ QÆ #∞Hõ.

ã≤ ^•ú O «=Ú : *’ºu â◊|Ì =Ú#‰õ Ω Ñ¨ ~° „|Ǩ χ=∞x J~° ú =Ú K≥ Ѩ C@ Lz « =Ú. ''áê^À J㨠º qâßfi Éèí ∂`åx——J#∞ "åHõº=ÚÖ’ „|Ǩχ=Ú#‰õ Ω <åÅ∞QÆ∞ áê^Œ =ÚÅ∞ K≥ Ѩ Ê|_ç #q. „ѨHÍâ◊ =Ú#‰õΩ KåÖÏKÀ@¡ *’ºuó â◊|Ì =Ú

K≥ ÃÑÊ^Œ ~° ∞. <åÅ∞QÆ∞ áê^Œ =ÚÅ∞ QÆÅ „Ѩ Hõ ~° QÆ « „|Ǩ χH˘~° ˆ H 'Ü« ∞ ü — â◊|Ì =Ú „Ѩ Ü≥ ∂yOzi. qâı +¨ „Ѩ ^Õâ◊ =ÚÖ’„|Ǩ χ=Ú#fl^Œ x K≥ Ñ≤ Ê# Jk « Ѩ ÊHõ BáêkHõ =∞QÆ∞#∞. P^è •~° =ÚÖËHõ Jkè Hõ~°=Ú xˆ ~Ì tOK« ∞@ Láê㨠#H˘~° ‰õΩ

Lz « "Õ∞. JO^Œ∞=Å¡ *’ºu nѨº Õ J#∞ "åHõº=ÚÖ’ 㨠∞㨠Ê+¨ ì =ÚQÍ „|Ǩ χ LÖË¡ dOK« |_ç#k.

"≥ ·.<åº.=∂. 35. HÍ~°ºO *’ºu~° ∞ « „|Ǩχ *’ºusÌ Ñ¨ º « W « º « óI„|Ǩ χÀ Jã¨Ox^Õ ó HÍ~° ºO Õ *’eOQÆ |ÖÏ^Œ Ñ≤ II

''J^ä Œ Ü«∞^Œ `åó U~À k"À *’ºu~ü nѨ º Õ—— J#∞ „â◊√uÖ’x *’ºuó â◊|Ì =Ú#‰õ Ω J~° ú =Ú HÍ~° º*’ºuÜ« ∂ ÖË Hõ„|Ǩ χ=∂? „|Ǩχ„ѨHõ ~° =Ú HÍ#O^Œ ∞=Å¡ =∞iÜ« Ú ''W^ŒO "å= « ^Œ ºk ^Œ =∞ã≤ ‡#flO « ó Ѩ Ù~° ∞¿+ *’ºuó—— J#∞

"åHõ º=ÚÖ’ [~î ° ~åyfl`À JÉè Ë ^Œ ~° ∂Ѩ "≥ ∞ÿ # *’ºuóeOQÆ =Ú „Ѩ f « =∞QÆ ∞K« ∞#flk. JO^Œ ∞=Å¡ D „â◊ √uÖ’ HÍ~° º*’ºux K≥ Ñ≤ Êi.

"≥ ·.<åº.=∂.36. K« « ∞ëêÊ ü „Ѩ Hõ $ «O „|Ǩχ Ü«∞K«Ûù ÉË Ì <å#∞=~° Î º Õ *’ºuó ™êû^•ƒù㨠Hõ O „|Ǩ χ eOQÆ O « ∂áêkèÜ≥∂QÆ « óII

''áê^À J㨠º qã ~åfiÉèí ∂`åx „uáê^Œ™êû=∞$ « Okq—— Jx "≥#∞Hõ \˜ „â◊ √uÖ’ K≥ Ñ≤Ê# <åÅ∞QÆ ∞ áê^Œ =ÚÅ„|Ǩ χ=Ú „Ѩ Hõ $ « =Ú. ''Ü« ∞^Œ « ó—— J#flKÀ@ P „|Ǩχ=Ú#∞ WK« @ Ü« ∞ ü â◊ |Ì =Ú`À J#∞=$uÎ QÍqOzi. *’ºuóâ◊|Ì =Ú#‰õ Ω J~° ú =Ú „Ѩ HÍtOK« ∞K« ∞#flk Jx „|Ǩ χ [QÆ « ∞Î #∞ „Ѩ HÍtOѨ KÕ Ü« ÚK«∞#flk. Õ *’eOQÆ =Ú Láêkè `À

‰õ Ä_ç# „|Ǩ χ=Ú #O^Œ∞ HõÅÊ# QÍqOK« =K«∞Û. Hõ #∞Hõ K≥Ñ≤ Ê# „â◊ √uÖ’ *’ºu â◊ |Ì =Ú#‰õ Ω „|Ǩ χܫ ∞x J~° ÷=Ú.

KèåO^ÀQÀºÑ¨x+¨ «∞Î «$fÜ« ∂^è •ºÜ« ∞=ÚÖ’ QÍÜ« ∞„f q^Œ ºÖ’ Ǩ Ï$^Œ Ü« ∞zÛù„^Àáê㨠# K≥ Ñ≤ Ê# « ~° ∞"å « D q^èŒ =ÚQÍ K≥ Ñ≤ Êi. ''J^ä Œ Ü« ∞^Œ « ó U~À k"À *’ºu~ünѨ º Õ——. D 㨠fi~°æ Ö’Hõ=Ú#‰õΩ g∞^Œ Jxfl Ö’Hõ =Úʼnõ Ω ÃÑ·# U *’ºu „Ñ ¨HÍtOK«∞K«∞#fl^À (KèåO. 3.13.7). JK«@ ^Œ∞ºÖ’Hõ=Ú#‰õΩ ÃÑ ·# „Ñ ¨HÍtOK«∞K«∞#flk. <Õ„ « =ÚÅ##∞„QÆ Ç≤ÏOK« ∞ HÍ~° º~° ∂Ѩ Õ [=∂? ÖË Hõ „|Ǩ χ=∂? Jx 㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú. „|Ǩχ J㨠xflÇ≤ Ï «=∞QÆ ∞@ =Å# HÍ~°º=Ú#∞ á⁄O^Œ∞@ =Å##∂ D *’ºu „|Ǩ χѨ ~° Hõ =Ú HÍ<Õ ~° ^Œ∞. QÆ ∞~° ∞Î Å∞O_» ∞@ =Å# HÍ~°º~°∂Ѩ "≥ ∞ÿ #

*’ºuÜ« ∞#∞@ Ü« ÚHÎ Ü« ÚHõÎ =Ú ''W^Œ O"å= « ^Œ ºk^Œ =∞ã≤ ‡#flO « ó Ñ Ù~°∞¿+*’ºuó—— ''W^Õ Ñ Ù~° ∞+¨ µx ֒ѨÅ#∞#fl *’ºu—— D "åHõ º=Ú [~î ° ~åyfl Jaè#fl"≥∞ÿ # *’ºu zǨÏfl=Ú K≥ѨCK« ∞#flk.

㨠=∂^è •#=Ú : J㨠xflkè ó Jã≤ ^Œ ú =Ú. Ѩ Ó~° fiѨ Ù QÍÜ« ∞„f YO_» =ÚÖ’ ''áê^À J㨠º 㨠~åfiÉè í ∂`åx „uáê^Œ™êfi =∞$ « O kq—— „|Ǩχ=Ú#‰õ Ω <åÅ∞QÆ ∞ áê^Œ =ÚÅ∞. D „Ѩ Ѩ OK« =Ú#O^Œe 㨠~° fiÉèí ∂ « =ÚÅ∞ XHõ ¯áê^Œ =Ú « H˜ # =¸_»∞ áê^Œ=ÚÅ∞ ^Œ∞ºÖ’Hõ=Ú# #∞#flq. <åÅ∞QÆ ∞ áê^Œ =ÚÅ∞ QÆ Å „|Ǩ χ „Ѩ 㨠OQÆ =Ú „Ѩ㨠∞Î « =Ú. ''Ü« ∞^Œ « ó——J#∞KÀ@ Ü«∞ ü â◊|Ì =Ú`À P „|Ǩ χ"Õ∞ „Ѩ ™êÎqOѨ |_ç #q. P „|Ǩχ=Ú#‰õ Ω ã¨ ~° fiÉè í ∂ « =ÚÅ∞ UHõ áê^Œ=Ú.

Page 41: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 41/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

41

q∞ye# =¸_» ∞ áê^Œ =ÚÅÖ’ ÅH˜ ∆ « "≥ ∞ÿ # J#O « 㨠fi~° ∂Ѩ =Ú Œ ∞ºÖ’Hõ =∞x# '㨠fiã≤ ‡<Õ fl"å= u+¨ ª Õ —— « # 㨠fi~° ∂Ѩ =Ú ÖË <Õ L<åfl_» x J~°ú =Ú. *’ºuó â◊ |Ì=Ú „|Ǩ χˆH K≥Ѩ ÊÖË ^Œ #∞@ 㨠iQÍ^Œ ∞. *’ºuÜ« ∞#QÍ „Ѩ HÍtOѨ *ËÜ«Ú#k JxJ~°ú =Ú. „|Ǩ χ [QÆ « ∞Î #∞ „Ѩ HÍtOѨ *Ë Ü« ÚK« ∞#flk. Láêkè QÆÅ „|Ǩ χ=∞O^Œ ∞ Õ *’eOQÆ =Ú Hõ eÊOѨ |_ç#q.

Hõ #∞Hõ *’ºu â◊ ÉÏÌ~°ú =Ú „|Ǩ χ"Õ ∞.

24. *’ºuâ◊Û~°Ïaè è •<å`ü 1.1.24

㨠∂„`å~°ú =Ú : ''J^èŒ Ü«∞^Œ « ó U~Àk"À *’ºu~ünѨº Õ —— J#∞ „â◊ √uÖ’ *’ºuâ◊|Ì =Ú ^•fi~å Ñ ~° =∂ « ‡ÜÕ ∞ K≥ Ѩ Ê|_ç #q. 㨠∂~°º K«O„^•^Œ ∞Å *’ºu K≥ Ѩ ÊÖË ^Œ ∞. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ ''áê^À J㨠º ã¨~åfiÉè í∂`åx „uáê^Œ ™êfi=∞$ « Okq—— J#∞ Ѩ Ó~° fi "åHõ º=ÚÖ’ „|Ǩ χ=Ú#‰õ Ω <åÅ∞QÆ ∞ áê^Œ =ÚÅ∞ K≥ Ѩ Ê|_ç #q. WK«Û@ *’ºu~ü "åHõ º=ÚÖ’ 㨠fi~° æ

㨠O|O^è Œ =Ú ^•fi~å P „|Ǩ χ Ü≥ ÚHõ „Ѩ « ºaè[ Ü« ∞QÆ ∞#∞——. '' « åÎ W^Œ O`å J=QÍÇ≤ Ï *Ï˝ #=Ú#∞ „Ѩ « ºaè[˝ Ü« ∞O^Œ ∞~° ∞——. J#QÍ •x Éè Ï==Ú =∞iÜ« Ú è Œ ~° ‡=Ú, nx Éè Ï= è Œ ~° ‡=ÚÅ#∞ q+¨ ~¸Hõ iOK« ∞ xâ◊ ÛÜ« ∞ *Ï˝ #=Ú#∞ Ѩ « ºaè [˝ Ü« ∞O^Œ ∞~° ∞. L^•Ç¨Ï~°=Ú#‰õΩ ™È JÜ« ∂ ^Õ =^Œ «ó

''`å"å#㨠º =∞Ç≤ Ï=∂ « `À *Ϻܫ∂Oâ◊ Û Ñ¨ Ó~° ∞+¨ ó—— áê^À J㨠º 㨠~åfi Éè í ∂`åx „uáê^Œ™êfi=∞$ « O kq——(Kè åO. 3.12.6) P Ѩ~°=∂ «‡ Ü≥ ÚHõ ¯ XHõ áê^Œ =ÚÖ’ 㨠OѨÓ~° ‚ 㨠$+≤ ì HõÅ^Œ∞. "åx =∞Ç≤Ï=∞#∞ K≥ Ѩ CK« ∞<åfl~°∞.

HÍx "åx =¸_» ∞ áê^Œ =ÚÅ∞ 㨠fi~° æ =Ú#‰õ Ω ÃÑ· # J=∞$ « =∞Ü« ∞=ÚQÍ#∞#flq. WK« @ „|Ǩ χ‰õ Ω <åÅ∞QÆ ∞ áê^Œ =ÚÅ∞J#QÍ K« ~° =ÚÅ∞ K≥ Ñ≤ Êi. U J~° ú =Ú#∞ „Ѩ HÍtOѨ *Ë ã≤ ##∂ •xÖ’ *’ºuó â◊ |Ì „Ѩ Ü≥ ∂QÆ =Ú Hõ #∞Ñ≤ OK« ∞K« ∞#flk.JO^Œ ∞=Å¡ „|Ǩ χ֒ *’ºu â◊ |Ì „ѨÜ≥ ∂QÆ =Ú Jq~° ∞^Œ ú =Ú. 㨠~° fi"åºÑ¨ Hõ "≥ ∞ÿ ##∞ „|Ǩ χ Láêkè qâı +¨ =Ú##∞㨠iOz

BáêkèHõ ~° ∂Ѩ =Ú`À xˆ ~Ìâ◊ =Ú K≥ Ѩ Ê=K« ∞Û#∞. Jkè Hõ ~° =∞#QÍ P^è •~° xˆ ~Ìâ◊=Ú. Láê㨠# H˘~° ‰õΩ K≥ѨÊ|_ç #q.„Ѩu~°∂Ѩ=Ú, J#º„`« J#º ^Œ$ëêìºÅO|#=Ú#∞ „ѨfHõ=∞O^Œ∞~°∞. <å=∂k „ѨfHõ=ÚÅ#∞ „|Ǩχ=ÚQÍ

Láêã≤ OK«∞#@∞¡ L^Œ ~° 㨠÷ *’ºux „Ѩ fHõ =ÚQÍ Éè ÏqOz •xÖ’ „|Ǩ ÏŸ‡áê㨠# KÕã≤ ##∞ À+¨ =Ú ÖË ^Œ ∞. JO^Œ ∞=Å¡ KåO^ÀQÀºÑ¨ x+¨ « ∞Î "åHõ º=ÚÖ’x *’ºuó â◊ |Ì =Ú „|Ǩ χ Ѩ~°=Ú.

25. Kè «O^À Jaè è •<å<Õflu KÕ#fl `« è• KÕ À J~° Ê xQÆ • « Î^è •Ç≤Ï ^Œ~°≈#O (1.1.25)

㨠∂„`å~°ú =Ú : Kè «O^Àaè è •<å ü ´ ''QÍÜ«∞„f "å W^Œ O ã ~° fiO Éè í ∂ « O—— J#∞ „â◊ √u"åHõº=ÚÖ’ QÍÜ«∞„f Kè « O^Œ 㨠∞û LÑ„Hõ =∞=Ú KÕ Ü« Ú@ =Å¡ „|Ǩ χ QÆ∞iOz HÍ^Œ ∞ Jx#, # ´ J@¡ #∞@ 㨠iQÍ^Œ ∞.

« ^è • KÕ À J~° Ê xQÆ ^• ü ´ QÍÜ« ∞„f Kè «O^Œã¨ ∞û ^•fi~å QÍÜ« ∞„uÖ’ #∞#fl „|Ǩχ=Ú#O^Œ∞ z « Î=Ú UHÍ„QÆ =Ú KÕ Ü«∞=Öˇ#x LѨ ^Õâ◊ =Ú.

« ^ä •Ç≤ Ï ^Œ ~° ≈#"£ ∞ ´ J>Ë¡ ''U « O ¿ÇϺ= |Ǩ ï|∞∞Kå =∞Ǩ Ï « ∞ºˆ H÷ g∞ =∂O㨠<ÕÎ —— J#∞ "åHõ º=ÚÖ’ qHÍi HÍ~° º„|Ǩ χ=Ú ^•fi~å HÍ~° „|Ǩ χ=Ú Ü≥ÚHõ Láê㨠# Hõ #|_» ∞K« ∞#fl^Œ x L^•Ç¨ Ï~° =Ú. QÍÜ« ∞„f Kè « O^Œ ã¨∞û Ѩ Ó~° fi "åHõº=ÚÖ’ K≥ Ѩ Ê|_ç #O^Œ∞=Å¡ *’ºuó â◊ |Ì=Ú „|Ǩ χѨ~°=Ú QÍ^Œ ∞ Jx# J@¡ x# 㨠iQÍ^Œ ∞. ZO^Œ ∞=Å¡?JHõ ∆ ~° =ÚÅ#∞ ‰õ ÄiÛ K≥ Ñ≤ Ê# QÍÜ« ∞„f Kè « O^Œ 㨠∞û 㨠~åfi « ‡Hõ 㨠fi~°∂Ѩ =Ú HÍ<Õ ~° ^Œ ∞. Kè « O^Œ 㨠∞û •fi~å •xÜ« ∞O^Œ∞#fl „|Ǩ χ=ÚÖ’ z « Î =Ú<Õ HÍ„QÆ =Ú KÕ Ü« Ú@ K≥ Ñ≤ Êi. Œ $ëêì O « =Ú ''Ѩ « O ¿ÇÏ= |Ǩ ï |∞∞Kå =∞Ǩ Ï « ∞ºˆ H÷ g∞=∂O㨠<Õ Î ——

Page 42: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 42/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

42

S « ˆ~Ü« ∞ P~° ºHõ =ÚÖ’x (3–2–3–12) "åHõ º=Ú. W^Õ „|Ǩ χ=Ú#∞ =∞Ǩ LHõ ÷=ÚÖ’ (Kå@∞ "åHõº=ÚÅÖ’) |∞∞ˆQfi^Œ=Ú K« Œ∞=Ù "å~°∞ g∞=∂O㨠KÕÜ«Ú^Œ∞~°∞. D ѨÓ~° fi "åHõº=ÚÖ’ QÆ∂_» „|Ç Ï‡‰õΩ Láêã fi=ÚQÍ Hõ #|_» ∞K« ∞#flk. Kè « O^Œ ã¨∞û QÍ^Œ∞.

26. Éè í ∂`åk áê^Œ =ºÑ¨ Õ â’ÑѨ Õ Î â‹· Û="£ ∞ (1.1.26)

㨠∂„`å~°ú =Ú : Éè í ∂`å^Œ ∞Å#∞ QÍÜ« ∞„u áê^Œ =ÚÅ∞QÆ K≥ Ѩ C@ =Å# WK« @ „|Ǩχ „Ѩ㨠OQÆ "Õ ∞. 'K«—HÍ~° =Ú ^•fi~å „|Ç Ï‡Ñ¨ ~° =ÚQÍ Ñ Ù~° ∞+ ã ∂Hõ Î =ÚÖ’ K≥ Ѩ C@ =Å# ‰õÄ_» WK« @ „|Ç Ï‡ „Ѩã OQÆ "Õ ∞. ''™œëê K« «∞+¨ Ê^• QÍÜ« ∞„f—— W^Œ O «Ü«Ú „|Ǩ χ"Õ ∞ Jx K≥ Ñ≤ Ê, QÍÜ« ∞„u Kè « O^Œ ã¨∞û#∞ xˆ~ÌtOzi. ÃÑ· „â◊√uÖ’ <åÅ∞QÆ ∞ áê^Œ =ÚÅ QÍÜ« ∞„u Jx K≥ Ñ≤ Ê D „â◊ √u •fi~å Éè í ∂ « 㨠=¸Ç¨ Ï =Ú, Éè í ∂q∞, â◊ s~° =Ú, Ǩ Ï$^Œ Ü« ∞=Ú, „áê=ÚÅ∞ K≥ Ñ≤ Ê#O^Œ ∞#„|Ǩ χ=∞O^Œ ∞ QÍÜ« ∞„f â◊ |Ì „Ñ Ü≥ ∂QÆ=Ú Lz « "Õ ∞. JHõ∆ ~° ã =¸Ç¨Ï"≥ ∞ÿ # QÍÜ« ∞„f Kè « O^Œ 㨠∞û#O^Œ ∞ Éè í∂`å^Œ ∞Å

áê^Œ LÑ ^Õâ◊ =Ú Ü« ÚHÎ, ã¨OQÆ « =Ú QÍ^Œ∞. JO^Œ ∞=Å¡ QÍÜ«∞„f "åHõ º=ÚÖ’ „|Ç Ï‡=Ú<Õ „ѨuáêkOzi. J^Õ„|Ǩ χ=Ú#∞ *’ºu~ü "åHõ º=ÚÖ’ 㨠fi~åæk 㨠O|O^è Œ =ÚQÍ „Ѩ « ºaè [ QÍqOK« ∞@ =Å# „|Ǩ ÏŸ‡Ñ¨ ^Õâ◊ "Õ ∞. Éè í ∂`å^Œ ∞Å#∞

áê^Œ =ÚÅ∞QÍ xˆ ~Ì tOK« ∞@, ''`å"å#㨠º =∞Ç≤ Ï=∞—— Jk „|Ǩ χ Ü≥ ÚHõ ¯ =∞Ç≤Ï=∞ J#∞ „â◊ √u ''q+¨ ì ÉϺǨ Ïq∞^ŒO—— 㨠OѨ Ó~° ‚ [QÆ « ∞Î #∞ XHõ JOâ◊=Ú`À "åºã≤ OѨ *Ë ã≤ Ü« Ú<åfl#∞ J#∞ w`å"åHõ º=Ú (w « : 10.42) ''Ü« ∞^≥ · fi « ^£„|Ǩ χ—— ''Uk QÍÜ« ∞„f ^•fi~å K≥ Ñ≤ Ê# „uáê^Œ J=∞$ « 㨠fi~° ∂Ѩ"≥ ∂ Jk „|Ǩ χ=Ú—— (KåO. 3.12.7) J#∞

Kè åO^ÀQƺ „â◊ √u ^•fi~å =ÚYº „|Ǩ χ xˆ ~Ìâ◊=Ú =Å# *’ºu â◊ |Ì =Ú ^•fi~å „|Ǩ ÏŸ‡Ñ¨ ^Õâ◊ "Õ∞.

27. LѨ Õâ◊ ÉèË •<Õflu KÕ #fl LÉè íÜ« ∞ã≤ ‡#flѨ º q~À^è •`ü (1–1–27)

㨠∂„`å~° ú=Ú : LѨ ^Õâ◊ Éè Ë `å ü ´ kq Jx 㨠Ѩ Î q∞ qÉè í HÎ Jx KÀ@ ''J^è Œ U~À kq—— Jx Ѩ OK« g∞ qÉè í H˜ Î "Õ~˘Hõ KÀ@ K≥ Ѩ C@ =Å#, # WuKÕ ü ´ ^•x<Õ WK« @ „Ѩ « ºaè *Ï˝ #=Ú ^•fi~å K≥ Ѩ C@ ÖË Œ ∞ Jx#

# ´ J@¡ #∞@ 㨠iQÍ^Œ∞.

LÉèí Ü«∞ã≤‡#flÑ≤ ´ Ô~O_» ∞~° Hõ=ÚÅ∞QÍ K≥ Ñ≤Ê##∞.

Jq~À^è • ü ´ q~À^è Œ =Ú ÖË Œ ∞.

''k=ó Ѩ ~° "£ ∞—— J#∞KÀ@ Ѩ OK« g∞ qÉèí H˜ Î ^•fi~å 㨠fi~° æ Ö’Hõ =∞~åº^Œ q#|_» ∞K« ∞#flk. ''kq—— J#flKÀ@ 㨠fi~° æ =Ú P^è •~° =ÚQÍ ã¨ÑÎ q∞ q#|_»∞K« ∞#flk. qÉè íH˜ Î aè #fl=∞QÆ ∞@ =Å# LѨ ^Õâ◊ =Ú Éè Ë Œ =∞QÆ ∞@ =Å# „Ѩ « ºaè [˝

ÖË ^Œ x K≥ Ñ≤ Ê# J@¡ #∞@ 㨠iQÍ^Œ ∞. Ô ~O_» ∞ ~° Hõ =ÚÅ∞QÍ K≥ Ñ≤ Ê##∞ q~À^è Œ =Ú ÖË ^Œ ∞. qÉè í H˜ Î "Õ Ô ~· ##∞ „áêuÑkHÍ~° ú =Ú(qÉè í HÎ KÕ~°∞Û@‰õΩ =ÚO^Œ ∞#fl â◊|Ì Éè ÏQÆ =Ú)#∞ „Ѩ «ºa[˝ QÍqOz~°x# q~À^èŒ =ÚO_» ^Œ ∞. =$H∆ Í„QÆ =Ú# #∞#fl „QÆ ^Œ Ì#∞ =$H∆Í„QÆ =Ú# „QÆ ^ŒÌ ÖË Hõ =$H∆ Í„QÆ=ÚÃÑ· # „QÆ ^ŒÌ Jx K≥ Ñ≤ Ê# Õ_® ÖË ^Œ ∞. J>Ë ¡ 㨠fi~° æ =Ú#‰õ Ω ÃÑ· #∞#fl „|Ǩ χ

㨠fi~° æ =ÚÖ’ „|Ǩχ Jx K≥ Ñ≤ Ê# ÉèË ^Œ =Ú ÖË ^Œ∞. JO^Œ∞=Å¡ Ѩ Ó~° fi=Ú K≥ Ñ≤ Ê# „|Ǩ χ Ü≥ ÚHõ ¯ „Ѩ «ºaè[˝ QÆ Å^Œ ∞. *’ºuóâ◊|Ì "åK« º=Ú „|Ǩχ"Õ∞.

Page 43: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 43/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

43

11. „Ѩ «~°ú<åkäHõ~°=Ú (28–31)

ã¨OQÆu : ѨÓ~°fi *’ºu~°kèHõ~°=ÚÖ’ „uáê^Œ „|Ǩχ q"ÕK«# ã¨O^Œ~°ƒ ù=ÚÖ’ 'Ü«∞ ü— â◊|Ì=Ú`À ™ê=∂<åkè Hõ ~° =∞QÆ ∞@ =Å# *’ºu â◊ |Ì =Ú# Hõ ~° ÷ =Ú „|Ǩχ=∞x K≥ Ѩ Ê|_ç #q. HÍx D Jkè Hõ ~° =Ú #O^Œ∞'„áêÀã≤ ‡ „Ѩ*Ï˝ «‡—— J#∞ "åHõº=ÚÖ’ r= „áêeOQÆ=ÚÅ∞O_»∞@ =Å##∂ J™ê^è•~° „|ǨχeOQÆ=Ú

ÖË #O^Œ ∞=Å¡ #∂ „áê â◊|Ì =Ú#Hõ ~° ú=Ú „|Ǩ χ=∞x K≥ Ѩ C@‰õ Ω gÅ∞ ÖË ^Œ ∞. D q^è Œ=ÚQÍ WK«@ „Ѩ « ∞º^•Ç¨ Ï~° 㨠OQÆ u.

q+¨ Ü« ∞=Ú : ''™êǨ ÏŸ"åK« „áêÀã≤ ‡ „Ѩ *Ï˝ « ‡ « O =∂iO=∂Ü« Ú~° =∞$ « Wu Láê㨠fi—— <Õ #∞ *Ï˝ # ~° ∂Ѩ =∞QÆ ∞„áê"Õ ∞ 㨠fi~° ∂Ѩ =ÚQÍ Hõ Å"å_»#∞. J\˜ ì ##∞fl PÜ« Úã¨fi~°∂Ѩ ÙxQÍ#∞ "≥ ∂Hõ ∆ ã¨fi~° ∂Ѩ ÙxQÍ#∞ Láêã≤OK«∞=ÚJx WO„^Œ∞_» ∞ „Ѩ « ~° Ê#∞xH LѨ ^Õ tOK≥ #∞. D H“j « H© LѨ x+¨ ü "åHõ ºq∞K«@ qKå~° © Ü« ∞ q+¨Ü«∞=Ú.

㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú : ÃÑ· "åHõ º=ÚÖ’ „áê â◊ |Ì =Ú •fi~å "åÜ« Ú=Ù<å WO„^Œ ^Õ = « "å r=Ù<å ÖË Hõ Ѩ ~°„|Ǩ χ=Ú<å LѨ ^Õ tOzi Jx 㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú.

ѨÓ~°fiѨHõ ∆ =Ú : ÃÑ· K≥ Ñ≤ Ê# <åÅ∞QÆ∞ J~° ú =ÚÅ zǨÏfl=ÚÅ∞O_» QÍ Xˆ H „|Ç Ï‡=Ú Ü≥ ÚHõ ¯ J~° ú =Ú K≥ѨC@ Lz « =Ú QÍ^Œ ∞.

ã≤ ^•ú O «=Ú : „áê â◊|Ì =Ú#‰õ Ω J~°ú =Ú „|Ǩ χ=∞xÜÕ∞ K≥ Ѩ Ê=ÅÜ« Ú#∞. J<Õ Hõ zǨ Ïfl=ÚÅ∞ „|Ǩ χ=∞O^Œ∞

=∂„ «"Õ ∞ J#ºaè K« i « ~°∂Ѩ =ÚQÍ ã≤ ^Œ ú =∞QÆ∞K« ∞#flq. „|Ç Ï‡ aè #fl J~°ú =ÚÖ’ P zǨ Ïfl=ÚÅ∞ x~°∞Ñ Ü≥ ∂QÆ =Ú. Hõ #∞Hõ „áê â◊|Ì =Ú#‰õ Ω J~° ú =Ú „|Ǩ χ=∞xÜÕ ∞ ã‘ fiHõiOѨ=ÅÜ«Ú#∞.

"≥ ·.<åº.=∂. 37. „áêÀã‘ ‡ « º„ « "åÜ« ÚqºO„^Œ [= „|Ǩ χã¨∞ã¨Oâ◊ Ü« ∞óI K« « ∞~å‚O eOQÆ ã¨ ^•ƒù"å « ∂Ê~° fi ѨHõ ∆㨠Πfix~° ‚Ü«∞óII

''„áêÀã≤ ‡ „Ѩ*Ï˝ `å‡ « O =∞=∂Ü« Ú~° =∞=∞$ « "£∞ W « ∞ºáêã¨fi—— D „â◊ √uÖ’ „áêâ◊ |Ì =Ú "åÜ« Ú"å ÖË Hõ WO„^Œ ∞_® ÖË Hõ r=Ù_® HÍHõ „|Ǩ χ "åK« Hõ =∂? K≥ Ñ≤ Ê# „â◊ √uÖ’ <åeæ \˜ zǨ Ïfl=ÚÅ∞#flq. JO^Œ ∞=Å¡ xâ◊ ÛÜ« ∞=ÚQÍ„áêâ◊ |Ì =Ú#‰õ Ω J~° ú=Ú K≥ Ѩ ÊÖË=Ú.

"≥ ·.<åº.=∂ 38. „|Ǩ χÀ J<ÕHõ eOQÍ `åx ã≤ ^•ú#º##º^ä •IJ<Õ fiëê =∞#º^ä • ã≤ ^Õ Ì~°∞º`åÊ^Œ ºO „|Ǩχ<Õ « ~° ü II

WK«@ „|Ǩ χ‰õ Ω J<Õ Hõ zÇ Ïfl=ÚÅ∞#flq. Jq Jhfl 㨠Ô~·#"Õ, J#=ã¨~°=ÚÅ∞ QÍ=Ù, „Ѩ |Å"≥ ∞ÿ #q. P zǨ Ïfl=ÚÅ∞ „áê, WO„^Œ, r=ÙŠѨ Hõ ∆ =ÚÖ’ ã¨=∞#fi~ÚOK« =Ù. HÍx nxH qÑ s « =ÚQÍ „áê, WO„^Œ, r= zǨ Ïfl=ÚÅ∞ „|Ǩχ֒ 㨠=∞#fiÜ«∞=∞QÆ ∞#∞. „áêÏeOQÆ =ÚÅ ã≤ ^Œú =ÚÅQÆ∞@ =Å# Œ ∞~°ƒùÅ=ÚÅ∞. K≥ Ñ≤ Ê# „â◊√uÖ’„áê â◊ |Ì =Ú`À „|Ǩ χÉè’^Œ Hõ Å∞QÆ ∞K« ∞#flk. „áê "åÜ« Ú=Ù HÍ^Œ ∞.

Page 44: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 44/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

44

H“j « H© LѨx+¨ «∞Î#O^Œ e WO„^Œ „Ѩ « ~° Ì# Hõ ^è ŒÖ’ WO„^Œ ∞_»∞ „Ѩ « ~° Ì #∞x`À K≥ ÃÑÊ#∞. ''„áêÀã≤ ‡ „Ѩ*Ï˝ å‡ `å =∂Ü« ∂Ü« Ú~° "£ ∞ J=∞$ « q∞ « ∞ºáê㨠fi—— (H“j « H 3.2) ''<Õ #∞ *Ï˝ # ~° ∂Ѩ =∞QÆ ∞ „áê"Õ ∞ 㨠fi~° ∂Ѩ =ÚQÍ QÆ Å"å_» #∞.J\˜ ì ##∞fl PÜ« Ú㨠fi~° ∂Ѩ ÙqQÍ#∞, "≥ ∂Hõ ∆ 㨠fi~° ∂Ѩ ÙxQÍ#∞ Láêã≤ OK« ∞=Ú. JK« @ <åÅ∞QÆ ∞ ~° Hõ =ÚÅ zǨ Ïfl=ÚÅ∞O_» ∞@

=Å# <åÅ∞QÆ ∞ „Ѩ HÍ~° =ÚŠ㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú—— W^Œ O â◊ s~° O Ѩ i QÆ $Ǩ ÏŸ‡`åΠѨ Ü« ∞u (H“. 3.3) D „áê=Ú â◊ s~° =Ú#∞„QÆÇ≤ÏOz #_»∞ѨÙK«∞#flk J#∞#k „áê"åÜ«Ú=Ù zǨÏfl=Ú. Jã≤‡ J#∞#k LѨ^Õt‰õΩ_≥·# WO„^Œ∞_çJǨÏOHÍ~° "å^Œ =Ú. WO„^Œ ∞_ç zǨ Ïfl=Ú. ''=HÍÎ ~° O q^•fi ü —— (H“. 3.8) ''K≥ Ѩ C"åxx ≥ Å∞㨠∞H˘#∞=Ú—— J#flKÀ@

=Hõ Î $ « fi=Ú r= zǨ Ïfl=Ú. ''P#O^À J[~À J=∞$ « ó—— ''P#O^Œ ã¨fi~°∂Ѩ =Ú, =$^•ú Ѩ º ~° Ç≤Ï « =Ú, J=∞~° ^è Œ ~° ‡=Ú—— J#∞#q „|Ǩ χ zǨ Ïfl=ÚÅ∞. WK« @ „Ѩ |Å Œ ∞~° ƒÅ q"Õ Hõ =ÚÖË #O^Œ ∞# x~° ‚ Ü« ∞=Ú HÍÖË ^Œ x Ѩ Ó~° fiѨ Hõ ∆ =Ú.

ã≤ ^•ú O « =Ú : „|Ǩ χ zǨ Ïfl=ÚÅ<ÕHõ =ÚÅ∞#flq. '' « fi"Õ∞= "Õ ∞ =$© +¨ fiÜ«∞O « fiO =∞#∞ëêºÜ«∞ Ç≤ Ï « «=∞O =∞#º¿ã—— (H“. 3.1) ''=∞#∞+¨ µºÅ‰õ Ω Ñ¨ ~° =∞ Ѩ Ù~° ∞ëê~° ú =∞#fl ÕkÜ≥ ∂ •xx h"Õ qKåiOz <å‰õ Ω J#∞„QÆ Ç≤ ÏOѨ Ù=Ú——.J#∞#k ''Ç≤ Ï « « =∞ « fi=Ú Ñ¨ ~° =∞ѨÙ~° ∞ëê~° ú ™ê^è Œ #=Ú XHõ zǨ Ïfl=Ú ''Ü≥ ∂ =∂O q*ÏhÜ« ∂ ü <å㨺 ˆ H# z#

H˜ ~° ‡Ï Ö’HÀg∞Ü« ∞ Õ #=∂ « $=^è Õ# #Ñ≤ « $=^è Õ<£ —— (H“. 3.1) '<åÜ« ∞^•~°ú ã fi~° ∂Ѩ"≥ ∞=_≥ ~° ∞OQÆ ∞<À J\ ˜ ì "åx "≥ ∂Hõ ∆ QÆ uH U Hõ ~° ‡=ÚÅ∞#∞ qѶ ¨ ∞fl HÍ~° =Ú HÍ<Õ ~° =Ù. =∂ « $Ǩ Ï « º QÍx Ñ≤ « $Ǩ Ï « º HÍx Éè í OQÆ =Ú Hõ eyOѨ <Õ ~° =Ù. *Ï˝# =∂„ «=ÚKÕ =∞Ǩ áê « Hõ =ÚÅ∞ ã¨Ê $tOK«=Ù. J#∞#k "Õ~˘Hõ „|Ǩχ=Ú. J>Ë¡ J#º L^•Ç¨Ï~°=ÚÅ∞ ‰õ Ä_» K≥ Ѩ Ê=K« ∞Û#∞. D zǨ Ïfl=ÚÅ∞ „áê, WO„^Œ, r= Ѩ Hõ ∆ =ÚÅÖ’ K≥ Ѩ C@‰õ Ω gÅ∞ QÍ^Œ∞. HÍx „áêÏk zǨ Ïfl=ÚÅ∞ „|Ǩ χ‰õ Ω K≥ Ѩ Ê=K« ∞Û#∞. „áêÏ^Œ ∞Å∞ „|Ǩ χ É’^èŒ ‰õ Ω ^•fi~å Éè í∂ «=ÚÅ∞. J@∞¡ „|Ǩ χ zǨ Ïfl=ÚÅ∞J<Õ Hõ =ÚO_»∞@ =Å# Jq HÍ~° =ÚÅ∞ QÍ^Œx K≥ Ѩ Ê#Åq HÍ#O^Œ ∞# „|Ǩ χ „áêÉè í ź=Ú. WK« @ „|Ǩ χ"Õ∞„ѨuáêkOѨ |_ç#q. „áêÏ^Œ∞Å∞ HÍ=Ù.

28. „ áê ã¨Î ä • J#∞QÆ=∂ ü 1.1.28

㨠∂„`å~° ú=Ú : „áê â◊ |Ì=Ú „|Ǩ χ "åK« Hõ"Õ ∞ JQÆ∞#∞. ZO^Œ∞ÅHõ#QÍ J<Õ J~° ú=ÚÖ’ q∞ye# „â◊√ « ∞Å∞J#∞㨠iOK« ∞@ =Å# „áê â◊ |Ì "åK« º=Ú „|Ǩ χ=∞<Õ ≥ Å∞㨠∞H˘#=ÅÜ« Ú#∞. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ Ñ¨ Ó~åfiÑ ~° Ѩ ~åºÖ’K« #

^•fi~å „|Ç Ï‡q+¨Ü«∞=ÚÖ’<Õ â◊ ÉÏÌ~° ú=Ú ã =∞#fiÜ« ∞=∞QÆ ∞K«∞#flq. J>Ë ¡ '' «fi"Õ ∞= "Õ ∞ =~° O =$© +¨fi Ü« ∞O «fiO =∞#∞ëêºÜ«∞ Ç≤ Ï « « =∞O =∞#º¿ã—— <å‰õ Ω #∞"Õ fi 㨠fiÜ«∞=ÚQÍ =~° •#=Ú x=Ú‡. Uk #∞=Ùfi =∞#∞+¨ µºÅ‰õ Ω Ñ¨ Ù~° ∞ëê~° ú ™ê^è Œ #=∞x qKåiOzu"À "åx<Õ W=Ú‡. Ç≤ Ï « « =∞=Ú =∞#∞+¨ µºÅ‰õ Ω „|Ǩ χ *Ï˝ #=Ú#Hõ #fl "Õ ~° ∞QÍ^Œ ∞.JO Œ ∞=Å¡ „|Ǩ χ"Õ ∞ „áê â◊ |Ì =Ú. ''Ü≥ ∂O =∂O "Õ ^Œ #Ǩ Ï"≥ · « 㨠º Ô H#K« = Hõ ~° ‡Ï—— Z=~° ∞ ##∞fl ≥ Å∞㨠∞H˘O^Œ ∞~À

"åiH Hõ ~° ‡ ÖË Ñ¨ =Ú ÖË ^Œ ∞. "å~° ∞ J[~å=∞~° ∞Å∞. Hõ ~° ‡ ^•fi~å "åiÖ’ ZK«∞Û «QÆ ∞æ Å∞ ~å=Ù. D „â◊√uÖ’ Hõ ~° ‡ J㨠O|O^è Œ =Ú =∞iÜ«Ú J=∞~° « fi=Ú Hõ ~° ‡ =$kú „"å㨠=ÚÅ∞ ÖË =x K≥ Ñ≤ Êi. W=xflÜ« Ú „|Ǩ χ Ѩ ~° =ÚQÍ K≥ Ѩ C@

=Å#<Õ ã¨ iÜ« ∞QÆ∞#∞. JO^Œ ∞=Å¡ WK«@ „áê â◊ |Ì =Ú „|Ǩ χѨ ~° "Õ ∞.

''=∂"Õ ∞= q*ÏhÇ≤ Ï—— #<Õfl ≥ Å∞㨠∞H˘#∞=Ú. Jx LÑ„Hõ q∞Oz, ''„áêÀã≤ ‡ „Ѩ *Ï˝ «‡—— <Õ #∞ „Ѩ*Ï˝ « ‡ „áê=Ú#∞ J#∞ JǨÏOHÍ~° "å^Œ zǨ Ïfl=Ú ^•fi~å WO„^Œ ^Õ = «#∞ K≥Ñ≤Êi Jx# –

Page 45: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 45/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

45

29. # =‰õ ΩÎ~å`À‡Ñ¨^Õ âßku KÕ Œ 蕺 «‡ ã¨O|O^è Œ Éè í∂=∂ ǨϺã≤‡<£ 1.1.29

㨠∂„`å~° ú =Ú : WO„^Œ ∞_»∞ „Ѩ « ~° ú #∞xH ''#∞=Ùfi #<Õ fl ≥ Å∞ã¨∞HÀ Jx P « ‡ qt+¨ ì"≥ ∞ÿ # â◊ s~°=Ú#∞ *Ë ˝ Ü« ∞=ÚQÍ K≥ ÃÑÊ#∞——. JO^Œ∞=Å¡ „áêÀã≤ ‡ „Ѩ*Ï˝ « ‡ J#∞„â◊ √uÖ’ WO„^Œ ∞_Õ Láê㨠∞º_» x# Jk ã¨iQÍ^Œ ∞. W^Õ "åHõ º=ÚÖ’„|Ǩ χ‰õ Ω P#O^Œ « fi=Ú J=∞$ « « fi=Ú PkQÍ QÆ Å J<Õ Hõ è Œ ~° ‡=ÚÅ∞ *ˇ Ѩ Ê|_≥ #∞. JO^Œ ∞=Å¡ „|Ǩ χ"Õ ∞ Láê㨠º=Ú.

Ѩ~°„|Ǩ χ "åK« Hõ =Ú „áê â◊ |Ì=Ú QÍ^Œ∞. ZO^Œ∞ÅHõ#QÍ #<Õ fl ≥ Å∞㨠∞H˘#∞=Ú. Jx LѨ Õâ◊‰õ Ω_≥· # WO„^Œ ∞_» ∞ K≥ Ñ≤ Ê#O^Œ∞=Å¡ ''J"åQÆ =∞<å—— (|$. 3.8.8) •xÖ’ =∞<À "å‰õ Ω¯Å∞ ÖË =Ù J#∞„â◊ √uÖ’ „|Ǩ χ =∞O^Œ ∞ LѨ ^Õâ◊ Ü≥ ∂QÆ º=ÚÅ U^Œ ∞. ''„áêO "≥ · |ÅO—— D „â◊ √uÖ’ „áê=Ú#∞ |Å~° ∂Ѩ=ÚQÍ K≥ Ñ≤ Êi. |Å=Ú#‰õΩ ^Õ = « WO„^Œ ∞_»∞ "åx<Õ „áê â◊ |Ì =Ú`À K≥Ñ≤Ê# q~À^è Œ =Ú ÖË ^Œ ∞. WO„^Œ ∞x *Ï˝ #=Ú J„Ѩ uÇ¨Ï « =Ú Hõ #∞Hõ„Ѩ*Ï˝ « ‡ Jx WO„^Œ ∞x K≥ Ѩ Ê=K« ∞Û#∞. D q^è Œ=ÚQÍ K≥ Ñ≤ Ê# ѨÓ~°fi ѨHõ ∆=Ú#‰õ Ω ã≤ ^•ú Ou K≥ Ѩ C ã¨=∂^è •#=Ú.''J è •º « ‡ 㨠O|O^è Œ Éè í ∂=∂ Ǩ Ϻã≤ ‡<£ —— ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ D J^è •ºÜ« ∞=ÚÖ’ „Ѩ « ºQÍ « ‡‰õ Ω ã¨ O|Okè Oz# LѨ ^Õâ◊ =ÚÅ∞J<Õ Hõ=ÚÅ∞ QÆ Å=Ù.

LѨ Õt‰õ Ωx P`À‡Ñ¨ ^Õâ◊ "≥∞@∞¡? ''#<Õfl „áê=ÚQÍ ≥Å∞ã¨∞H˘#∞=Ú—— Jx WO„^Œ ∞_» ∞ LѨ ^Õ tOK≥ #∞ QÆ ^•. Jk Z@∞¡ Ü« ÚH˜ Π㨠OQÆ « =∞QÆ ∞#∞?

30. âßG ^Œ $ëêì º `« ∞ LѨ Õ â’ "å=∞^Õ== ü 1.1.30

㨠∂„`å~°ú =Ú : "å=∞^Õ= â◊ √Hõ ^Õ =ÙÅ=Öˇ WO„^Œ ∞_»∞ QÆ∂_» „|Ǩ χ *Ï˝ x J#QÍ WO„^Œ∞_ç H˜ <Õ#∞ Ѩ~°„|Ǩ χ#<Õ

*Ï˝ #=Ú Hõ Å^Œ ∞. P „|Ǩ χ Œ $+≤ ì `À<Õ ''=∂"Õ ∞= q*ÏhÇ≤ Ï—— ''#<Õ fl ≥ Å∞㨠∞H˘#∞=Ú—— Jx „Ѩ f~° ú #∞xH LѨ ^Õ tOK≥ #∞.JO^Œ∞=Å¡ '„áêÀã≤ ‡—— J#flKÀ@ „áê=Ú „|Ǩχ"Õ ∞. LÑ ^Õâ◊‰õ Ω_≥· # WO„^Œ∞_» ∞ ''#<Õ fl ≥ eã≤ H˘#∞=Ú—— J#∞#k''JǨ Ï"Õ ∞= Ѩ ~° O „|¿Çχu âßG ^Œ $ëêìº „|Ǩ ‡`å‡#O Ѩâ◊ º<Õfl= LHõ Î"£ ∞—— <Õ<Õ Ñ¨ ~°„|Ǩ χ#x âßG ^Œ$+≤ ì `À « #<Õ„|Ǩ χ Œ $+≤ ì `À K« ∂K« ∞K« ∞ LѨ ^Õ tOK≥ #∞. Z@¡ #QÍ "å=∞^Õ = |∞∞+≤ âßG Œ $+≤ ì `À ''<Õ <Õ =∞#∞=Ù#∞, <Õ#∞ 㨠∂~° ∞ºx——Jx 㨠~åfi « ‡#∞ J#∞Éè íqOK« ∞K« ∞ K≥ÃÑÊ#∞. P q^è Œ =ÚQÆ <Õ WK«@ WO„^Œ ∞_»∞ K≥ ÃÑÊ#∞. JO^Œ ∞=Å¡ D LѨ Õâ◊=Ú„|Ǩ χѨ ~° "Õ∞.

J^è •º « ‡ 㨠O|O^è Œ =Ú Hõ #Ñ_ç ##∂ Õ "å « ‡Ü≥ ÿ ∞# „|Ǩ ÏŸ‡Ñ¨ ^Õâ◊ =Ú QÀK« iOK« ∞@ ÖË ^Œ ∞ QÆ #∞Hõ D "åHõ º=Ú Ñ¨ ~°„|Ǩ χ#∞ QÆ ∞iOz K≥ Ѩ C@ ÖË ^Œ x# –

31. r= =ÚYº „ áê eOQÆ <Õ flu KÕ<Àfláê™ê „ ≥· q^•º ^•„ t`« åfikǨ Ï `« ÀºQÍ`ü (1.1.31) 㨠∂„`å~° ú=Ú : r= =ÚYº „áê ¿ÇÏ «∞=ÙÅ∞ Hõ #|_» ∞@ =Å# ''„áêÀã≤ ‡ „Ѩ *Ï˝ « ‡—— J#∞ LѨ ^Õâ◊ =Ú

„|Ǩ χѨ ~° =ÚQÍ^Œ x# J@¡ #∞@ 㨠iQÍ^Œ∞. =¸_» ∞ ~° Hõ =ÚÅ Láê㨠# ã‘ fiHõiOѨ=ÅÜ«Ú#∞. „|Ǩ χ eOQÆ =Ú =Å¡„áê â◊ |Ì =Ú#∞ „|Ǩ χeOQÆ=ÚQÍ JOwHõiOK«∞@ =Å# Ѩ ~° =∞ Ѩ Ù~° ∞ëê~° ú =Ú D „â◊ √uÖ’ K≥ Ѩ C@ Ü« ÚH˜ Î

㨠OQÆ « =Ú.

Page 46: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 46/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

46

''=HÍÎ ~° O q^•º ü —— LѨ Õt‰õ Ωx ≥ Å∞㨠∞H˘#∞=Ú r=eOQÆ =Ú. ''W^ŒO â◊ s~°O Ѩ i QÆ $Ǩϟ‡`åÎѨܫ∞u—— D â◊s~° =Ú#∞ Ѩ @∞ì H˘x ÖË =<≥ « ∞Î K« ∞#flk. Wk =ÚYº „áêeOQÆ =Ú. D Ô ~O\ x ÖË Hõ U^À XHõ ^•xx J#QÍ r=Ùx ÖË Hõ „áê=Ú#∞ „QÆ Ç≤ ÏOK« =ÅÜ« Ú#∞ HÍx „|Ǩ χ=Ú#∞ QÍ^Œ ∞ Jx# Jk 㨠iQÍ^Œ ∞. ZO^Œ ∞ʼnõ Ω r"Àáê㨠#,„áêÀáê㨠#, „|Ǩ ÏŸ‡áê㨠# Jx „uq^è Àáê㨠#Å „Ѩ 㨠OQÆ =Ú =K« ∞Û#∞, Jk Jcè +¨ ì =Ú QÍ^Œ ∞. ''=∂ "Õ ∞= q*ÏhÇ≤ Ï——

#<Õ fl ≥ Å∞㨠∞H˘#∞=Ú Jx „áê~° OaèOz ''„áêÀã≤ ‡—— <Õ#∞ „áê=Ú#∞ Jx K≥ Ñ≤ Ê ''㨠ó U+ „áêË= „Ѩ *Ï˝ «‡ P#O^À Jl~À J=∞$ « ó—— Jk „áê=Ú „Ѩ *Ï˝ « ‡, P#O^Œ ã¨fi~°∂Ѩ =Ú, J[~°=Ú, J=∞~° ^è Œ~°‡=Ú. WK«@P#O^Œ ã¨fi~°∂Ѩ=Ú Jq^Œº=∂# [~å=$^•úѨº=Ú ÖˉõΩO_»∞@, J=∞~°^èŒ~°‡=Ú "≥Ú^ŒÅQÆ∞#q Ѩ~°=∂ «‡

ÅHõ ∆=ÚÅ∞. D „â◊ √uÖ’ LÑ„Hõ =∞ LѨ㨠OǨ ~° =ÚÅ UHõ"åHõ º « „|Ǩ χ Ѩ ~° =Ú K≥Ñ≤Ê#>ˇ ÿ¡ #<Õ ã¨ iÜ« ∞QÆ∞#∞.

J#º„`« „|ǨχeOQÆ=ÚO_»∞@ =Å# „áê â◊|Ì=Ú#‰õΩ „|Ǩχ=∞x J~°ú=Ú K≥Ñ≤Êi. J>Ë¡ WK«@ Ç≤ Ï « « =∞`åfik J™ê^è •~° „|Ǩ χeOQÆ ã¨O|O^èŒ =Ú ^•fi~å „|Ǩϟ‡Ñ ^Õâ◊"Õ ∞ QÍx J<åº~° ú=Ú QÍ^Œ ∞. Wk Ju 㨠Ê+ì =Ú. „|Ǩχ㨠∂„ « Ǩ Ï$^Œ Ü« ∞=Ú #O^Œ∞ „Ѩ ^è Œ =∞, J^è •ºÜ« ∞=ÚÖ’x „Ѩ è Œ =∞ áê^Œ 㨠OHõÅ#=Ú ã¨=∂Ѩ Î =Ú.

*****

Page 47: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 47/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

47

„Ѩ ä Œ=∂^蕺ܫ ∞=Ú – kfifÜ« ∞ áê^Œ =Ú

J㨠Ê+¨ ì „|Ǩ χeOQÆ =ÚÅ`À ‰õ Ä_ç # „â◊ √u"åHõ º=ÚÅ#∞ =∞iÜ« Ú Láê㨠º „|Ǩχ"åHõº=ÚŠ㨠=∞#fiÜ«∞ g∞áê^Œ =ÚÖ’ qKåiOK≥ ^Œ ~° ∞. „H˜ O^Œ \˜ áê^Œ =ÚÖ’ 㨠Ê+¨ ì „|Ǩχ zǨÏfl=ÚÅ∞ QÆ Å "åHõ º=ÚÅ#∞ 㨠OkQÆ ú "≥ ∞ÿ # H˘xfl "åHõ º=ÚÅ#∞ „|Ǩ χ=∞O^Œ ∞ 㨠=∞#fiÜ« ∞=Ú KÕ ã≤ i. P "åHõº=ÚÅO^Œ ∞ „|Ǩ χ q+¨ Ü«∞"≥ ∞ÿ # ¿ÇÏ «∞=ÙÅ∞ HõÅ=Ù. ã¨Ê+ì ¿ÇÏ`«∞=ÙÅ∞ ÖËx "åH õº=ÚÅ#∞ ã¨=∞#fiÜ«∞ Ѩ~ °K«∞@‰ õΩ kfifÜ«∞, «$fÜ«∞ áê^ Œ=ÚÖ’P~° Oaè OK« ∞K« ∞<åfl~° ∞. 㨠OѨ Ó~° ‚ [QÆ ü HÍ~° « fi=Ú "åºÑ¨ Hõ « fi=Ú x « º « fi=Ú "≥ Ú^Œ ÅQÆ ∞ „|Ǩ χ^è Œ ~° ‡=ÚÅ∞ "≥ #∞Hõ \˜

áê^Œ =ÚÖ’ „Ñ ã≤ ^Œú =ÚÅ∞. "åxx P^è•~°=ÚQÍ KÕ ã¨ ∞‰õΩx =ÚO^Œ ∞ Ô ~O_»∞ áê^Œ =ÚÅ∞ P~° OaèOzi. JO^Œ ∞=Å¡ Ѩ Ó~° fi áê^Œ=Ú`À D Ô ~O_»∞ áê^Œ =Úʼnõ Ω ¿ÇÏ « ∞¿ÇÏ « ∞=∞^£ Éè Ï= 㨠OQÆ « ∞Åx ≥Å∞ã¨∞H˘#=ÅÜ« Ú#∞.

12. ã¨~°fi„ « „Ñã≤^ŒúºkèHõ~°=Ú

㨠OQÆ u : WK«@ ''=∞<À=∞Ü« ∞ó „áê â◊ s~À Éè Ï~° ∂Ѩ (Kè åO. 3.14.3) J#∞ „â◊√u "åHõ º=ÚÖ’ 㨠Ê+¨ ì„|Ǩχ=Ú#∞ É’kèOK«∞ zǨÏfl=ÚÅ∞ ÖË=Ù. ã¨Ê+¨ì „|ǨχeOQÆ=Ú#fl „|Ǩχ Ѩ~°Hõ=ÚQÍ K≥ѨÊQÆÅ=Ú.

Ѩ Ó~åfikè Hõ ~° =Ú`À D JkèHõ ~° =Ú#‰õ Ω „Ѩ « ∞º^•Ç¨Ï~° 㨠OQÆu.

q+¨Ü«∞=Ú : Kè åO^ÀQÀºÑ¨ x+¨ « ∞Î Ö’x âßO_ç ź q^Œ ºÜ« ∞O^Œ∞ ''ã„Hõ «∞O ‰õΩsfi « =∞<À =∞Ü« ∞ó „áê â◊s~À Éè Ï~° ∂Ñ¨ó—— ^Œ ∞ó㨠OHõÅÊ=Ú#∞ q_çK≥ ^Œ #∞ Jx 㨠OHõ eÊOK≥#∞. Ѩ ~°„|Ǩχ=Ú#‰õ Ω =∞#¿ãû 㨠fi~° ∂Ѩ =Ú. *Ï˝ #â◊ H˜ Î,„H˜Ü«∂â◊HÎ („áê=Ú) J#∞"åx`À ‰õÄ_ç# ã¨∂Hõ ∆ ‡ â◊s~°"Õ∞ â◊s=ÚQÍ QÆÅ"å_»∞. D „â◊√u "åHõºq∞K«@

qKå~° © Ü« ∞=Ú. =∞<À=∞Ü«∞=Ú r"å «‡Ü«∂? Ѩ~°=∂`å‡ Jx ã¨Oâ◊ Ü« ∞=Ú.

ѨÓ~°fi Ñ Hõ∆ =Ú : „áê=Ú =∞#ã¨∞û r=ÙxH QÆ Å=Ù. Ç Ï$^Œ Ü« ∞=ÚÖ’ QÆÅ r=Ùx ^è Œ~°‡=Ú ã ∂Hõ∆ ‡ « fi=Ú. =∞<À=∞Ü« ∞`åfik ^è Œ ~° ‡=ÚÅ∞ QÆ Å r=Ùx WK« @ Láêã≤ OK« =ÅÜ«Ú#∞.

ã≤ ^•ú O «=Ú : 㨠~° fiO Yefi^Œ O „|Ǩ χ Wu âßO « Láêã‘ « W^Œ O « Ü« Ú „|Ǩχ"Õ ∞ Jx xâ◊Û~ÚOK«∞‰õΩxâ◊=∞^Œ =∂^Œ ∞Å#∞ J=ÅOaOz âßO « =ÚQÍ Láê㨠# KÕ Ü« Ú=Ú. D "åHõ º=ÚÖ’ „|Ǩ χ Láê㨠# •fi~å r=Ùx

Ç≤ Ï « =Ú K≥ Ѩ Ê|_ç#q. D Láê㨠<Õ âßO_çź q^Œ ºÜ« ∞O^Œ ∞ K≥Ñ≤Êi. "Õ •O « =ÚÖ’ „Ѩ ã≤ Œ ú "≥ ∞ÿ# [QÆ ü HÍ~° "≥ ∞ÿ#„|Ǩ χ#∞ ''㨠~° fiO Yefi^Œ O „|Ǩ χ—— J#∞ "åHõº=Ú`À K≥ Ñ≤ Ê =∞~° Å ^•x<Õ =∞<À=∞Ü« ∞`åfiu ^è Œ ~° ‡ qâı+¨ =ÚÅ`À

Láêã # H˘~° ‰õ Ω LѨ ^Õ tOzi. „áêÏ^Œ ∞Å`À 㨠O|O^è Œ =Ú Láêã # H˘~° ‰õ Ω K≥ Ñ≤ Êi Jx# „Ѩ 㨠OQÆ =Ú#∞ =^Œ Å=Åã≤ # ѨxÖË Œ∞. =∞iÜ«Ú J„áêã¨OyHõ=Ú ‰õÄ_» QÍ^Œ∞. JO^Œ∞=Å¡ D âßO_çź q^ŒºÖ’ =∞<À =∞Ü«∞`åfik qt+¨ ì QÆ∞=ÚÅ`À „|Ǩ χ"Õ∞ Láê㨠º=∞x K≥ Ñ≤ Êi.

"≥ ·.<åº.=∂. 39. =∞<À=∞Ü≥ ∂Ü« ∞O âßs~° Dâ’<å „áê=∞#¿ãI Ǩ Ï$^Œ Ü« ∞ã≤ ÷ « º© Ü« ∞¿ãfi r"Õ ã¨∞º¿ãÎ# r=QÍóII

Page 48: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 48/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

48

WK«@ K≥Ñ≤Ê# =∞<À=∞Ü«∞=Ú r=Ù_®? Ѩ~°" Õ∞â◊fi~°∞_®? „áê =∞#ã¨∞ûÅ`À ã¨O|O^èŒ=ÚO_»∞@, Ǩ Ï$^Œ Ü« ∞=ÚÖ’ #∞O_» ∞@ =∞iÜ« Ú Ju 㨠∂Hõ ∆ ‡=∞QÆ ∞@ =Å# r=ÙxÖ’<Õ ã¨ OÉè í ==Ú. =∞<À =∞Ü« ∞`åfik è Œ ~° ‡=ÚŠ㨠=∞#fiÜ« ∞=∞QÆ∞@ =Å# =∞<À=∞Ü« ∞=Ú r=Ù_Õ.

"≥ ·.<åº.=∂.40 â◊ =∞"åHõ ºQÆ « O „|Ǩχ «kú åk~° ¿ÑHõ ∆ Õ I„áêÏkÜ≥ ∂QÆ tÛO`å~åú tÛ#Î ºO „|Ǩ χ „Ѩ ã≤kú « óII

=∞<À=∞Ü« ∞Ѩ ^Œ =ÚÖ’ #∞#fl '=∞Ü« ∞\ò— «kú « Ѩ ^Œ=Ú. „áê â◊s~° Ѩ ^Œ =Ú |Ǩ ï „gÇ≤Ï ã¨ =∂㨠=∞QÆ ∞@ =Å# ''㨠~° fiO Yefi^Œ O „|Ǩ χ—— J#∞ „áê㨠OyHõ â◊ =∞ "åHõ º=ÚÖ’ #∞#fl „|Ǩ χ#¿ÑH˜ ∆OK« ∞#∞. „|Ǩ χ=∞O^Œ ∞ „áê =∞#㨠∞ûŠ㨠O|O^è Œ=Ú Láêã¨# H˘~° ‰õ Ω K≥ Ñ≤ Êi. Jxfl "Õ •O « "åHõ º=ÚÅÖ’ Láê㨺 ~° ∂Ѩ =ÚQÍ „Ѩ ã≤ ^Œú "≥∞ÿ#„|Ǩ χ=Ú<Õ „QÆ Ç≤ ÏOK« ∞@ Lz «=Ú. JO^Œ ∞=Å# =∞<À=∞Ü« ∞=Ú „|Ǩχ"Õ∞.

KèåO^ÀQÆ º « $fÜ« ∂^è •ºÜ« ∞=Ú #O^Œ e âßO_ç źq^Œ ºÜ« ∞O^Œ ∞ D q^èŒ =ÚQÍ K≥ Ñ≤ Êi. ''=∞<À=∞Ü« ∞ó„áê â◊ s~À ÉèÏ~° ∂Ѩ ó—— (Kè å. 3.14.3) K≥Ñ≤Êi. WK« @ r=Ù_®? Dâ◊ fi~° ∞_®? Jx 㨠O^Õ Ç¨Ï=Ú.

=∞#㨠∞û`À 㨠O|O^è Œ=Ú r=ÙxÖ’ 㨠∞㨠Oáê^Œº=Ú Hõ#∞Hõ r=Ù_» <åe. =∞#㨠∞û Ü≥ ÚHõ ¯ qHÍ~°=Ú =∞<À=∞Ü« ∞=Ú. Wk =∞<À ã¨O|O^è Œ=Ú. ''„áêó â◊ s~° =∞㨠º—— Jx „áê ã O|O^è Œ =Ú. D Ô~O_» ∞ Dâ◊ fi~° ∞x 㨠∞㨠Oáê^Œ º=ÚÅ∞ QÍ=Ù. ''JëêÀǨ Ϻ=∞<å â◊ √„Éèí ó—— (=ÚO. 2.1.3) ''P Ѩ ~° "Õ ∞â◊ fi~° ∞#‰õΩ ã¨∂Hõ ∆ ‡ â◊ s~°=Ú ÖË ^Œ∞, =∞#㨠∞û ÖË Œ∞, PÜ«∞# x~° ‡Å∞_»∞——. Jx Dâ◊ fi~° ∞x Ü«∞O^Œ ∞ =∞#㨠∞ x¿+kè Ozi. =∞iÜ« Ú ''U+ "Õ∞ P`å‡ J#Î ~ü Ǩ Ï$^Œ Ü« ∞"Õ∞ J© Ü« ∂<£ —— (Kè åO. 3.14.3) D<å P « ‡ Ǩ Ï$^ŒÜ«∞=Ú Ö’Ñ¨Å è•#º Hõ =Ú Hõ #fl Ü« ∞=Å Hõ =Ú Hõ #fl z#fl^≥ · Ü« Ú#flk. D „â◊√uÖ’ q#|_» ∞ Ǩ Ï$^Œ Ü« ∞=Ú֒Ѩ Å L#flk. J∞=∂„ « "≥ ∞ÿ Ü« Ú#flk J#∞ è Œ ~° ‡=ÚÅ∞ x~å^è•~° =ÚÅ∞, 㨠~°fiQÆ «"≥ ∞ÿ # Dâ◊ fi~° ∞x Ü« ∞O^Œ ∞ U q^è Œ=ÚQÆ#∞ Ü« ÚHÎ ã¨OQÆ «∞=ÚÅ∞ QÍ=Ù. JO^Œ ∞=Å# =∞<À=∞Ü«∞=Ú r=Ù_» ∞. DѨÓ~°fiѨHõ ∆ =Ú#‰õΩ ã≤ •ú Ou 㨠=∂^è •#=Ú – ''㨠~° fiO Yefi^ŒO „|ǨχI—— «[˚ ÖÏx WuâßO « Láêã‘ « (Kè åO. 3.14.1) xâ◊ÛÜ« ∞=ÚQÍ W^Œ O «Ü«Ú „|Ǩχ"Õ ∞. ZO^Œ∞ÅHõ#QÍ D [QÆ «∞Î "åe#∞O_Õ

L « Ê#fl"≥ ∞ÿ #k. "åxÖ’ b#=∞QÆ ∞K« ∞#flk. "åxÖ’<Õ ã≤ ÷ u HÍÅ=ÚÖ’ KÕ +¨ ì Hõ eyÜ« Ú#flk. JO^Œ ∞=Å¡ „|Ǩ ÏŸ‡áêã ‰õ Ω_» ∞â◊=∂^Œ ∞Å <åK« iOz âßOuOK« =ÅÜ« Ú#∞. D "åHõ º=ÚÖ’ â◊ =∞qkè Ѩ ~° =ÚQÍ q#=K«∞Û „|Ǩ χ=Ú<Õ «~° ∞"å «

K≥ Ñ≤ Ê# =∞<À=∞Ü«∂k „â◊ √u ^•fi~å qâı+¨ =ÚQÍ K≥ѨÊ|_ç#q. J#QÍ ''=∞<À=∞Ü« ∞ó „Ѩ â◊s~° ó—— J#∞ «kú « |Ǩ ï„gÇ‘ÏÅ ^•fi~å qâı +¨=ÚQÍ K≥ Ñ≤ Êi. â◊ =∞ "åHõ º=Ú#‰õΩ J~° ú =Ú ZO^Œ ∞=Å¡ W^Œ O « Ü« Ú „|Ǩ χ"≥∂ ^Õ x

#∞O_ç [QÆ ^Œ ∞ « ÊuÎ ã≤ ÷ u ÅÜ« ∞=ÚÅ∞ HõÅ∞æ K« ∞#fl"À P 㨠~åfi « ‡ „|Ǩ χ=∞O^Œ∞ ~åQÆ ^Õ fi+ q+¨ Ü« ∞=ÚÅ∞ 㨠OÉè í ==ÚÅ∞ QÍ=Ù QÆ #∞Hõ Láê㨠# HÍÅ=ÚÖ’ âßO « ∞_» "≥ · LO_» ∞=Ú. D "åHõ º=Ú „|ǨχѨ~°=Ú QÆ #∞Hõ qâı+¨ «fi=ÚQÍ K≥ Ñ≤ Ê# =∞<À=∞Ü« ∞`åfi^Œ ∞Å∞ QÆ ∂_» „|Ǩ χѨ ~° =ÚÅQÆ ∞#∞. „|Ǩχ=∞O^Œ ∞ =∞<À „áê 㨠O|O^è Œ =Ú Ü« ÚHõÎ =Ú QÍ^Œ x K≥ Ñ≤ Êuq QÆ ^• ^•xH˜ ã¨=∂^è •#=Ú q#∞=Ú – x~° ∞áêkè Hõ „|Ç Ï‡=Ú #O^Œ∞ Jq Ü«ÚHÎ Ü«ÚHõÎ =ÚÅ∞ QÍ=Ù QÍx Láê㨠fi"≥∞ÿ # ™ÈáêkèHõ =∞O^Œ∞ Jq Ü« ÚH˜ Î Ü« ÚHõ Î =ÚÖË . JO^Œ ∞=Å¡ Jxfl "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅÖ’ U„|Ǩ χ=Ú „Ѩ ã≤ ^Œ ú "≥ ∂ ^•x<Õ WK«@ ‰õ Ä_» Láêã≤OK«=ÅÜ« Ú#∞. "Õ •O « "åHõ º=ÚÅÖ’ r=Ùx Láêã¨fi=ÚQÍ

ZK« @#∞ K≥Ѩ ÊÖË ^Œ ∞. JO^Œ ∞=Å¡ =∞<À=∞Ü« ∞`åfik „|Ǩ χ"Õ ∞.

Page 49: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 49/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

49

32. ã~° fi„ « „Ѩ ã≤ ÀúѨ Õâß ü (1.2.1)

㨠∂„`å~° ú=Ú : Ѩ ~°„|Ǩχ=Ú<Õ [QÆ `å¯~°=ÚQÍ Jxfl "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅÖ’ Láê㨠º=ÚQÍ K≥Ñ≤Êi. =∞<À =∞Ü« ∞`åfik qâı +¨ QÆ∞=ÚÅ ^•fi~å P „|Ǩ χ"Õ∞ =∞Ü« ∞`åfik qâı +¨QÆ ∞=ÚÅ ^•fi~å P „|Ǩ χ"Õ ∞ Láêã º=Ú, r=Ù_»∞ HÍ^Œ∞.

Jxfl "Õ ^•O « "åHõ º=ÚÅÖ’ [QÆ `å¯~° =ÚQÍ „Ѩ ã≤kú K≥ Ok# „|Ǩχ=Ú<Õ ''㨠~° fiO Yefi^Œ O „|Ǩχ——J#∞ LÑ„Hõ=∞ "åHõ º=ÚÖ’ K≥ Ñ≤ Ê =∞~°Å ^•x<Õ =∞<À=∞Ü« ∞`åfik qâı+ QÆ ∞=ÚÅ`À K≥ Ñ≤ Ê#O^Œ ∞=Å¡ „|Ǩ χ"Õ∞

Láê㨠º=Ú. W@∞¡ K≥ Ñ≤ Ê# „ѨHõ $ « Ǩ x J„Ѩ Hõ$ « Láê^Õ Ü« ∞O HÍ^Œ ∞. "åHÀºÑ„Hõ =∞=ÚÖ’ â◊ =∂^Œ ∞Å#∞ qkè Oz##∞ 㨠xflÇ≤ Ï « =ÚQÍ LO_» ∞@ =Å# „|Ǩχ"Õ ∞ Láê㨠º=Ú. r=Ùx 㨠xflÇ≤ Ï « =ÚQÍ K≥Ѩ ÊÖË ^Œ ∞. =∞iÜ« Ú „|Ǩ χ=Ú`À 㨠=∂#=ÚQÍ r=Ùx K≥ Ѩ C "åK« Hõ â◊ |Ì =ÚÅ∞ ÖË =Ù. Hõ #∞Hõ =∞<À=∞Ü« ∞`åfik è Œ ~° ‡ qâı +¨=ÚÅ`À „|Ǩ ÏŸ‡áêã¨#"Õ∞ K≥ Ѩ Ê|_ç #k. JO « Ü« Ú „|Ǩχ qHÍ~° "Õ∞ QÆ #∞Hõ .

33. q=H∆ « QÆ ∞ÀÑѨ Õ Îâ◊Û 1.2.2

㨠∂„`å~°ú =Ú : Láêã¨# H˘~° ‰õΩ LѨ ^Õ tOѨ |_ç # 㨠« º 㨠OHõÅÊ « fi=Ú Éè Ï~° ∂Ѩ « fi=Ú "≥ e^Œ Å∞QÍ QÆÅ QÆ ∞=ÚÅ∞ „|Ǩ χ=∞O^Õ ã¨ =∞#fi~ÚOK« ∞#∞. JO^Œ ∞=Å¡ =∞<À=∞Ü« ∞=Ú „|Ǩ χ"Õ ∞.

=∞<À=∞Ü«∞`åfik "åHõ º=ÚÖ’ KÕã≤ #k „|Ǩ ÏŸ‡Ñ¨ ^Õâ◊ "Õ ∞. ZO^Œ ∞Hõ Å#QÍ ''Éè Ï ~° ∂Ѩ ó 㨠« º 㨠OHõ ÅÊó—— ã¨ « º 㨠OHõ Å∞Ê_»∞, „ѨHÍâ◊ ã¨fi~° ∂Ѩ Ù_»∞ J#∞ QÆ ∞=ÚÅ`À Láêã¨# H˘~° ‰õ Ω „|Ǩ χ=Ú<Õ LѨ ^Õ tOzi. 㨠«º ã¨OHõ ÅÊ=Ú

J#QÍ ã¨ $ëêìº^Œ ∞ÅÖ’ J„Ѩ u|O^è Œ â◊ H˜ Π㨠OѨ #∞fl_» ∞ J#∞#k Ѩ ~° =∂ « ‡ Ü« ∞O^Õ Ü« ÚH˜ Î Ü« ÚHõ Î =Ú. ''=∞<À=∞Ü« ∞ « fi=Ú„áê â◊s~°=Ú—— J#∞ r=ÅHõ∆=ÚÅ∞ Ѩ~°=∂`«‡Ü«∞O^Œ∞ K≥ѨC@ ã¨iHÍ^Œ∞ Jx# J@¡#∞@ ã¨iQÍ^Œ∞. =∞<À=∞Ü«∞`åfik r=Ùx J™ê^è•~° ^è Œ~°‡"≥ ∞ÿ ##∞ 㨠« º ã OHõ ÖÏÊk „|Ç Ï‡#∞ K≥ Ѩ C ¿ÇÏ « ∞=ÙÅ ^•fi~å =∞iÜ« Ú ã¨ ~åfi « ‡ Hõ « fi=Ú =Å¡ #∞ „|Ǩ χ=Ú<Õ =∞<À=∞Ü« ∞`åfi^Œ ∞Å •fi~å K≥ Ѩ Ê=ÅÜ« Ú#∞. 㨠~åfi « ‡ « fi=Ú J#QÍ JO^Œ iÖ’ 㨠=∂#=ÚQÍ L#fl K≥ · « #º ã¨fi~°∂Ѩ Ù_» ∞ Jk r=ÙxH 㨠OÉè í ==Ú QÍ^Œ ∞. ã¨~åfi « ‡=Ú âı fi`åâ◊ fi « ~ÀѨ x+¨ «∞Î Ö’ D q^èŒ =ÚQÍ K≥ Ñ≤ Êi. '' « fiO „ã‘ Î « fiO Ѩ Ù=∂#ã≤ —— (âıfi`å. 4.3) h"Õ „ã‘Î q, h"Õ Ñ¨Ù~° ∞+¨µ_» =Ù, h"Õ ÉÏÅ∞_» =Ù, h"Õ ÉÏeHõ q ''ã¨~°fi « ó áê áê^Œ O—— (w «. 13.13) P „|Ǩ χ=Ú#‰õ Ω KÕ « ∞Å∞, HÍà◊ √§, Hõ #∞flÅ∞, « ÅÅ∞, =ÚY=ÚÅ∞J#∞#q J#O « =ÚQÍ L#flq. D 㨠~åfi « ‡ « fi=Ú w « Ö’ ‰õ Ä_» „Ѩ ã≤ ^Œ ú=Ú. =∞<À=∞Ü« ∞`åfik QÆ ∞=ÚÅ ^•fi~å„|Ǩ χ"Õ ∞ Láê㨠º=Ú.

34. J#∞ÑѨ ÕΠ㨠∞Î # â◊ s~°ó (1.2.3)

㨠∂„`å~° ú=Ú : 㨠« º 㨠OHõ ÅÊ`åfik QÆ∞=ÚÅ∞ r=ÙxÖ’ 㨠OÉèí ==Ú QÍ=Ù. âßs~° ó ´ r=ó ´ ã¨ «º 㨠OHõ ÅÊ`åfik QÆ ∞=ÚÅ ^•fi~å Láê㨠∞º_» ∞ QÍ_» ∞ „|Ǩχ"Õ ∞ Láê㨠º=Ú.

㨠∂„ « =ÚÖ’ #∞#fl ' « ∞— â◊ |Ì=Ú xâ◊ÛÜ« ∂~°ú =Ú. =∞<À=∞Ü« ∞`åfik QÆ ∞=ÚÅ∞ QÆ Å"å_» ∞ „|Ǩ χ"Õ∞ r=Ù_»∞ QÍ^Œ ∞. ZO^Œ ∞ÅHõ#QÍ ''㨠« º ã¨OHõ ÅÊó PHÍâ◊ P « ‡—— (KèåO. 3.14.2) ''P"åH© J<å^Œ ~° ó—— (Kè åO.3.14.4) ''*Ϻܫ ∂<£ Ѩ $kä "åºó—— (Kè åO. 3.14.3) 㨠« º 㨠OHõ Å∞Ê_»∞ PHÍâ◊ =Ú`À 㨠=∂#"≥∞ÿ# ã¨fi~°∂Ѩ =Ú

Page 50: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 50/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

50

Hõ Å"å_» ∞. Ѩ ~° =∂ « ‡ WO„kÜ« ∞ ~° Ç≤ Ï « ∞_» ∞ P„QÆ Ç¨ Ï ~°Ç≤ Ï «∞_» ∞ J#QÍ HÀiHõ Å∞ ÖË x"å_»∞. Ѩ$kägHõ#fl „âı +¨ µª_» ∞. D QÆ ∞=ÚÅ∞ r=ÙxÖ’ ã¨OÉè í==Ú QÍ=Ù. HÍ# =∞<À=∞Ü« ∞`åfik ^è Œ~°‡=ÚÅ∞ „|Ǩ χ=Ú#ˆ H K≥ Ñ≤ Êi.

35. Hõ~° ‡ Hõ~° Î $ =ºÑ¨^Õ âßK«Û (1.2.4)

㨠∂„`å~° ú =Ú : ''U « ó q∞ « ó „¿Ñ`åºaè 㨠OÉèí q`åã≤ ‡—— J#∞ „â◊ √uÖ’ U « O â◊ |ú =Ú`À K≥ Ñ≤ Ê# „Ѩ Hõ $ « „|Ǩ χ=Ú á⁄O^Œ |_Õk – Hõ ~° ‡ 'Jaèã OÉè í q`åã≤ ‡— Jx r=Ù_» ∞ á⁄O^Õ \˜ =O\˜ Hõ ~° Î Jx LѨ Õ tOzi. =∞<À=∞Ü«∞`åfik QÆ ∞=ÚÅ`À „|Ǩ χ"Õ ∞ Láê㨠º=Ú r=Ù_» ∞ QÍ^Œ ∞.

Hõ ~° ‡ Hõ~°Î $ Éè Ë ^Œ LѨ Õâ◊=Ú =Å¡ Láê㨠º=Ú r=Ù_» ∞ QÍ^Œ ∞. ''U «q∞ «ó „¿Ñ`åºaè 㨠OÉèí q`åã≤ ‡—— (Kè åO.

3.14.4) U « O Ѩ Œ=Ú ^•fi~å =∞<À =∞Ü« ∞`åfik Láêã º QÆ ∞=ÚÅ ^•fi~å „|Ǩ χ=Ú Hõ ~° ‡QÍ K≥ Ѩ Ê|_ç #k.''Jaè 㨠OÉè í q`åã≤ ‡—— J#QÍ á⁄O^Œ ∞`å#∞ Jx r=Ùx Hõ ~° Î QÍ K≥ Ñ≤ Êi.

36. â◊|Ì qâı ëê`ü (1.2.5)

㨠∂„`å~°ú =Ú : ''JO « ~å «‡<£ ѨÙ~°∞ëÈ Ç≤ Ï~°‡Ü«∞ó—— (â◊ « ÉÏ 10.6.3.2) D „â◊√uÖ’ r= Ѩ ~° =∂ « ‡Å#∞ K≥ Ѩ C ã¨ÑÎ g∞ qÉè íH˜ Î =∞iÜ« Ú „Ѩ ^ä Œ =∂ qÉè í H˜ Î â◊ |Ì =Ú#‰õ Ω ÉèË ^Œ =ÚO_» ∞@ =Å# r=Ù_» ∞ Láê㨠∞º_» ∞ QÍ_» ∞.''JO « ~å « ‡<£ —— 㨠Ѩ Îg∞ qÉèí H˜ Î, Ѩ Ù~° ∞+¨ ó „Ѩ ^è Œ =∂ qÉèí H˜ Î.

â◊ |Ì Éè Ë ^Œ =Ú =Å¡ QÆ ∂_» r=Ùx Hõ #fl aè#fl=Ú =∞<À=∞Ü« ∞`åfik QÆ ∞=ÚÅ∞ QÆŠѨ~°=∂ «‡ WÖÏO\˜„ѨHõ ~° =ÚÖ’<Õ "Õ ~˘Hõ „â◊ √uÖ’ ''JO « ~å « ‡<£ Ѩ Ù~° ∞ëÈ Ç≤ Ï~° ‡Ü« ∞ó—— J#∞KÀ@ r=Ù "åK« Hõ =Ú JO « ~å «‡<£

J#∞ â◊ |Ì =Ú ã¨ Ñ¨ Î =∞ºO « =Ú. •xHõ #fl aè #fl=Ú Ñ¨ Ù~° ∞+ â◊ |Ì =Ú „Ѩ ^è Œ =∂O « =Ú. =∞<À=∞Ü« ∞`åfik qt+¨ ì QÆ ∞=ÚÅ∞ QÆ Åk Ѩ~°=∂ « ‡, Láê㨠fi 㨠fi~° ∂Ѩ =ÚQÍ K≥ Ѩ Ê|_ç #k. Hõ #∞Hõ „|Ǩχ"Õ∞ Láê㨠º=Ú.

37. 㨠‡$`Õ â◊ Û (1.2.6)

㨠∂„`å~°ú =Ú : ''Dâ◊ fi~°ó 㨠~° fi Éèí ∂`å<å"£∞—— J#∞ w`å"åHõ º=ÚÖ’ Éè Ë Œ 㨠‡~° =Ú =Å¡ r=Ù_» ∞ Láê㨠∞º_» ∞ QÍ^Œ ∞. (w «. 18.61) ''Dâ◊fi~°ó 㨠~° fiÉè í ∂`å<åO Ǩ Ï$^ÕÌâı ~° ∞˚ # u+ì u—— (w « 18.61) 㨠OѨ Ó~° ‚ Éèí ∂ « =ÚŠǨ Ï$^Œ Ü« ∞ ^Õâ◊ =ÚÖ’ Dâ◊fi~° ∞_»∞ LO_ç =∂Ü« ∞ ^•fi~å D Éèí ∂ « =ÚÅ#∞ „uѨCK« ∞<åfl_» ∞. WÖÏO\˜ 㨠‡ $ « ∞ÅÖ’ r= Ѩ ~° =∂ «‡Å Éè Ë ^Œ 㨠‡~°=Ú =Å¡ „|Ǩχ Hõ#fl aè #∞fl_≥ · # r=Ù_» ∞ Láêã¨∞º_» ∞ QÍ_» ∞. Hõ eÊOѨ |_ç # Éè Ë Œ=Ú =Å¡ QÆ ∂_» r=Ù_» ∞ Láê㨠∞º_» ∞ QÍ_» x K≥ Ñ≤ Êi. PHÍâ◊ =Ú JѨ izÛ#fl=Ú "åºÑ¨ Hõ "≥ ∞ÿ ##∞ Hõ eÊOz# Ѷ ¨ ∞\Ï^Œ ∞Å aè #fl « fi=Ú

=Å¡ Láêkè Éè Ë Œ =Ú ##∞㨠iOz =º=Ǩ ÏiO « ∞~°∞. J>Ë ¡ r"Àáêkè =Å¡ Éè Ë Œ =Ú ã‘ fiHõ iOzi. WO «=~°‰õ Ω r=Ù_» ∞ Láê㨠∞º_» ∞ HÍ^Œ x x~° ‚ ~ÚOz WѨ Ù_» ∞ Ѩ ~° =∂ « ‡ Láê㨠º « fi=Ú â◊OH˜ OK«∞K« ∞<åfl_» ∞.

38. J~°ƒù H“Hõ™êÎ fi`« Î ŒfiºÑ¨ Õ âßK« Û<Õ u KÕ #fl xKå Ü« ∞`åfi^Õ=O "Àº=∞=K« Û (1.2.7)

㨠∂„`å~° ú=Ú : J~°ƒù H“Hõ ™êÎ fi ü ´ JÅÊ ™ê÷#=ÚÖ’ #∞O_»∞@ =Å# « ^Œ fi㨺Ѩ Õâß ü ´ „â◊ u ã fiâ◊|Ì =Ú ^•fi~å JhÜ«∂<£ Jx K≥ Ѩ C@ =Å# r=Ù_Õ Láê㨠∞º_» ∞.

Page 51: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 51/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

51

# ´ Ѩ ~° =∂ « ‡ QÍ^Œ ∞.

Wu KÕ #fl U=O ´ J~°ƒù H“Hõ =Ú =∞iÜ«Ú J© Ü« ∞㨠Πfi=Ú "≥ Ú^Œ ÅQÆ ∞ qâı +¨~° ∂Ѩ =ÚÅ∞.

xKåÜ«∞`åfi ü ´ Ѩ ~° =∂ « ‡ ™êH∆ Í « ¯iOK« ∞#∞.

"Àº=∞=K«Û ´ 㨠~° fi"åºÑ¨Hõ "≥ ∞ÿ # PHÍâ◊ =Ú#∞ ã¨∂kÖ’ L#fl 㨠∂KåºHÍâ◊=∞x #@∞¡, „|Ǩ χ‰õΩJ© Ü«∞ãÎ fi=Ú LѨ ^Õ tOzi. JO^Œ ∞=Å¡ „|Ǩ χ"Õ∞ Láê㨺=Ú.

„â◊ √u 㨠fiâ◊ |Ì =Ú`À JÅÊ ™ê÷ #=ÚÖ’ #∞#fl P « ‡#∞ J© Ü« ∂<£ Jx LѨ ^Õ tOK« ∞@ =Å¡ r=Ù_Õ Láê㨠∞º_» ∞Jx# J@¡#∞@ ã¨iQÍ^Œ∞. JÅÊ ™ê÷#=ÚÖ’#∞#fl Ѩ~°=∂`«‡ÜÕ∞ Láê㨺=Ú. ã¨∂kÖ’#∞#fl PHÍâ◊=Ú#∞

㨠∂KåºHÍâ◊ =∞#fl@∞¡, "åºÑ¨ Hõ "≥ ∞ÿ ##∞ J© Ü« ∞㨠Πfi LѨ ^Õâ◊ =Ú Láêkè 㨠O㨠~° æ =Ú =Å¡ „|Ǩ ÏŸ‡Ñ¨ ^Õâ◊ "Õ ∞. J~° ƒù H“Hõ =Ú´ JÅÊ ™ê÷#=Ú Õ xH˜ Hõ Å^À Jk. •x ÉèÏ==Ú J~° ƒù H“Hõ㨠Πº=Ú ''U+¨ "Õ ∞ P « ‡ JO « ~ü ǨÏ$^Œ ÜÕ ∞—— D <å P «‡

Ǩ Ï$^Œ Ü« ∞=ÚÖ’ #∞#flk. ''J© Ü« ∂<£ „g¿ÇÏ ~åfiÜ« ∞"å •º——. =_» ¡ yO[Hõ O>ˇ #∞ Ü« ∞= c[=Ú Hõ O>ˇ #∞ 㨠∂Hõ ∆ ‡"≥ ∞ÿ #k.(Kè åO. 3.14.3) J#flKÀ@ „â◊ √u 㨠fiâ◊|Ì =Ú ^•fi~å ã¨∂Hõ ∆ ‡ ^Õâ◊ LѨ ^Õâ◊ =Ú K≥ ÃÑÊ#∞. W#∞Ñ pÅHõ Ü≥ ÚHõ (QÆ ∞é] Ѩ Ù |O_ç `ÀÅ∞ "åx KÕ uÖ’ #∞#fl Hõ„~° "≥Ú^Œ Å∞ Ü« ∞O^Œ ∞O_»∞ W#∞Ѩ pÅ J„QÆ Éè ÏQÆ =Ú) HÍ# =∞O„ « =Ú#∞P~å„QÆ=∂„`«=∞O^Œ∞~°∞. P~å„QÆ=∂„`«=ÚQÆ r=Ùx LѨ^ÕtOzi. ã¨~°fi "åºÑ¨Hõ"≥∞ÿ# Ѩ~°=∂`«‡#∞ WK«@

LѨ ^Õ tOK« ÖË ^Œ x#, J@¡ #∞@ 㨠iQÍ^Œ ∞. Ǩ Ï$^Œ Ü« ∞ Õâ◊ =ÚÖ’ ™êH∆ Í « ¯iOK« ∞#∞ QÆ #∞Hõ J~° ƒù H“Hõ 㨠Πfi=Ú J© Ü« ∞㨠Πfi QÆ ∞=ÚÅ`À K≥ Ñ≤ Êi. J©Ü«∞™êÎ fik QÆ ∞=ÚÅ`À Ǩ Ï$^Œ Ü« ∞ ^Õâ◊ =ÚÖ’ J#∞Éèí qOK« =ÅÜ« Ú#q LѨ ^Õâ◊ =Ú. Uq^è Œ=ÚQÍ âßÅ„QÍ=∞ tÅÖ’ q+¨ µ‚ ^Œ $+≤ ì #∞Oz ѨÓlOK≥ Œ ~À J>Ë ¡ . ã¨~°fi "åºÑ ‰õ Ω_≥ · ##∞ P Ǩ Ï$^Œ Ü« ∞=ÚÖ’ Láêã≤ Oz# „Ѩ ã¨#∞fl_» QÆ ∞#∞. QÆ #∞Hõ J© Ü« ∞™êÎ fik QÆ ∞ÀѨ ^Õâ◊ =Ú q~° ∞^Œ ú =Ú QÍ^Œ ∞. JO^Œ ∞=Å¡ "åx 㨠~° fi "åºÑ¨ =∞ «fik=Ú#‰õΩ Ç¨x HõÅ∞QÆ ^Œ ∞ PHÍâ◊ =Ú=Öˇ 㨠OÉèí ==Ú QÆ #∞Hõ 㨠~° fi "åºÑ¨ Hõ"≥ ∞ÿ ##∞ PHÍâ◊=Ú#∞ 㨠∂kÖ’ #∞#fl PHÍâ◊=Ú, ‰õ ΩO_» Ö’ #∞#fl PHÍâ◊ =Ú=Öˇ ã¨∂Hõ∆ ^Õâ◊=ÚÖ’ K≥ Ñ≤ Ê# q^èŒ =ÚQÆ Láê㨠# KÕ ã≤ ™êH∆ Í « ¯iOK«∞ L^Õ Ìâ◊ º=Ú`À J~°ƒù H“Hõ ãÎ fi=Ú, J© Ü« ∞㨠Πfi=Ú#∞ K≥ Ñ≤ Êi QÍx Ѩ ~° =∂~°ú ^Œ $+≤ ìÖ’ QÍ^Œ ∞.

Ѩ~°„|Ǩ χ=Ú ã¨ ~° fi "åºÑ¨ ‰õΩ_» x# Jxfl „áê∞ŠǨ Ï$^Œ Ü« ∞=ÚÖ’ 㨠O|O^è Œ=ÚO_»∞@ =Å# P „áê∞Š㨠∞Y Œ∞óY=ÚÅ∞ „|Ǩ χ‰õ Ω ‰õÄ_» HõÅ∞QÆ∞#x#, D 㨠O^Õ Ç¨ Ï=Ú =ÚO^Œ ∞ ã¨∂„ « =Ú •fi~å ѨiǨ ÏiOK« ∞K« ∞<åfl~° ∞.

39. ã¨OÉè ’QÆ „ áêÑ≤Î iu KÕ #fl "≥· âı ëêº`ü (1.2.8)

㨠∂„`å~° ú=Ú : ã¨OÉè ’QÆ „áêÑ≤ Î ó ´ Ñ ~° =∂ « ‡ ã ~° fiQÆ « ∞_»∞ QÆ #∞Hõ Jqâı +¨ K≥ · «#º=Ú =Å# ã ~° fi „áê∞Š㨠∞Y ^Œ ∞óY=ÚŠ㨠O㨠Ê~° ≈ "åxH QÆ Å∞QÆ∞#∞.

Wu KÕ « # ´ J@¡x# Jk 㨠iQÍ^Œ∞

"≥ ·âı ëêº ü ´ r= „|Ç Ï‡ÅÖ’ É’HõÎ $ « fi JÉè ’Hõ Î $ « fi qâı +¨ =ÚO_» ∞@ =Å# =∞<À=∞Ü« ∞`åfik QÆ ∞=ÚÅ`À Ѩ ~° =∂ « ‡<Õ Láêã≤ OK« =ÅÜ« Ú#∞.

Page 52: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 52/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

52

Ѩ~ °=∂`«‡ ã¨~ °fi "åºÑ¨‰ õΩ_ »QÆ∞@ =Å# K≥· «#º ã¨fi~°∂ѨÙ_»Q Æ∞@ =Å# r=Ùx =Öˇ ã¨∞Y ^Œ∞ó Y=ÚÅ#∞ÉèíqOK«∞#x#, J@¡#∞@ 㨠iQÍ^Œ∞. r=Ù_»∞ Éè’HõÎ, Ѩ ~°"Õ∞~° ∞º_»∞ Éè’HõÎ HÍ_» ∞. D Éè Ë Œ=Ú =Å# =º=Ǩ ~° ^Œâ◊ Ö’ r= „|Ǩ χÅ∞ "Õ ~° ∞. JO^Œ ∞=Å¡ r= Éè ’QÆ=Ú=Å¡ Ѩ ~° =∂ « ‡Ü« ∞O^Œ∞ Éè’QÆ =Ú ÖË ^Œ∞.

PHÍâ◊=Ú =Ö „|Ǩ χ "åºÑ¨ ‰õΩ_≥ · # Jxfl r=ÙŠǨ Ï$^Œ Ü« ∞=ÚÅÖ’ 㨠O|O^è Œ =ÚO_» ∞@ =Å# r=Ùx =Öˇ„|Ǩ χ 㨠∞Y Œ ∞óY=ÚÅ∞ J#∞Éè í qOK«∞#x Jk 㨠iQÍ^Œ ∞. r=Ùx Ü« ∞O^Œ ∞ QÆ Å Éè ’HõÎ $ «fi=Ú „|Ǩ χ Ü« ∞O^Œ ∞ ÖË ^Œ ∞

QÆ #∞Hõ . r=Ùx Éè ’QÆ=Ú ^•fi~å Ѩ ~° =∂ « ‡‰õ Ω ã¨ ∞Y ^Œ ∞óY=ÚÅ∞O_» =Ù. ''<å#º`À Jã≤Î „^Œ ëêì —— "åxHõ#fl aè #fl"≥∞ÿ# "Õ~˘Hõ „^Œ+¨ ì ÖË_» ∞ (|$–3.7.23) '' « « fi=∞ã≤ —— W`åºk „â◊ √ « ∞Å ^•fi~å r=Ù „|Ǩ χŠUHõ «fi=Ú ≥ eÜ« ÚK« ∞#flk. HÍ# r=Ùx ^Œ ∞óY=Ú „|Ǩχ‰õ Ω Hõ Å∞æ#∞ Jx K≥ѨC@‰õΩ QÆ ∂_» gÅ∞ ÖË ^Œ ∞. q∞^ä •º *Ï˝ #=Ú ^•fi~å Hõ eÊOѨ |_ç#

㨠∞Y Œ ∞óY=ÚÅ∞ 㨠=∞ºH± *Ï˝ #=Ú#‰õ Ω q+¨Ü« ∞"≥ ∞ÿ # „|Ǩ χ=∞O^Œ ∞ÖË=Ù. J*Ï˝ #∞Å∞ PHÍâ◊ =Ú#O^Œ∞ =∞e# « fi=Ú, É’i¡Oz# =¸‰õ Ω_ç =Ö Hõ #∞Ñ≤ OK« ∞#∞ J#∞ è Œ ~°‡=ÚÅ P~ÀÑ≤ Oz##∞ "å㨠Π==ÚQÍ P^è Œ ~° ‡=ÚÅ`À PHÍâ◊ =Ú#‰õ Ω ã¨ O|O^è Œ =Ú ÖË ^Œ∞. q∞^ä •º *Ï˝ #=Ú ^•fi~å Hõ eÊOѨ |_ç# Éè ’QÆ =ÚÅ∞ QÍx, "åx QÆO^èŒ ÖËâ◊ =Ú QÍx Dâ◊ fi~° ∞x Ü« ∞O^Œ ∞ HõeÊOѨ â◊Hõ º=Ú QÍ^Œ ∞. D =∞<À=∞Ü« ∞`åfik QÆ ∞=ÚÅ ^•fi~å Dâ◊fi~° ∞_Õ Láê㨠∞º_» ∞.

13. J„ «ÎkäHõ~° =Ú (1.2.9)

㨠OQÆ u : Ѩ Ó~åfikè Hõ~°=ÚÖ’ „|Ǩ χ=∞O^Œ ∞ Éè ’Hõ Î $ « fi=Ú ã¨ OÉè í==Ú HÍ^Œ x K≥Ñ≤ Êi. D Jkè Hõ~°=ÚÖ’

„|Ǩ χ=∞O^Œ ∞ Hõ ~° Î $ « fi=Ú QÆ ∂_» ÖË ^Œ x K≥ Ѩ CK«∞<åfl~° ∞. HÍ# WK« @ „Ѩ «∞º^•Ç¨Ï~° 㨠OQÆu. q+¨ Ü«∞=Ú : ''Ü« ∞㨠º „|Ç Ï‡K« Hõ ∆ „ « OK« LÉè Ë Éè í= ü F^Œ #ó—— ''Z=xH˜ ã ~° fiÖ’Hõ ã≤ ÷ u HÍ~° ‰õ ΩÅQÆ∞ „ÉÏÇ Ï‡

Hõ ∆„uÜ« ∞ ‰õ ΩÅ=ÚÅ∞ (PǨ ~° =Ú) J#fl ™ê÷hÜ« ∞=ÚÖ’—— (Hõ ~î ° . 1.2.24) J#∞ Hõ~î° „â◊ √uÖ’ Éè í ∞lOK« ∞"å_» ∞ q#|_»∞K« ∞<åfl_»∞. JkÜÕ ∞ WK« @ qKå~°©Ü«∞=Ú.

㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú : D „â◊ √uÖ’ Éè í ∞lOK«∞"å_» ∞ r=Ù_®, JyflÜ«∂ ÖËHõ Dâ◊fi~°∞_®? Jx ã¨Oâ◊ Ü« ∞=Ú.

ѨÓ~°fi ѨHõ ∆ =Ú : J#fl=Ú r=ÙxH W+ì =Ú. =∞iÜ« Ú '™êfi^ŒuΗ— ~° ∞zHõ ~° "≥∞ÿ #q u#∞#∞ Jx „â◊ √uÖ’ QÆ ∂_» K≥ Ñ≤ Êi. JO^Œ ∞=Å¡ Éè í ∞lOK« ∞"å_» ∞ r"å « ‡Ü« ∞x K≥ Ѩ Ê=ÅÜ« Ú#∞. ÖË Hõ Jyflx Éè í ∞lOK« ∞"å_» ∞ Jx K≥ Ѩ Ê=ÅÜ« Ú#∞. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ ''Jyfl~° <åfl^Œ ó—— ''Jyfl 㨠OѨ Ó~° ‚ J#fl=Ú#∞ u#∞"å_» ∞—— (|$. 1.4.6) J#∞„â◊ √uÖ’ Jyflx J<åfl^Œ ó

Jx K≥ Ñ≤Êi QÆ #∞Hõ. „ÉÏǨ χ Hõ∆ „uÜ« ∞ ‰õ ΩÅ=ÚÅ∞ =∞iÜ« Ú Ñ¨ ÓiÎ QÍ [QÆ « ∞Î Z=iH Éè ’[º=ÚÖ’ JÖÏO\˜ Dâ◊ fi~° ∞_Õ Éè ’Hõ Î HÍQÆÅ_» ∞. Dâ◊ fi~° ∞_ç q+¨Ü« ∞=ÚÖ’ „Ñâ’fl « Î ~° =ÚÖ’ #zˆ H « Ü« ∞=∞~åAʼnõ Ω [~°∞QÆ ∞K«∞#flq.JO Õ QÍHõ J « $ « Î fi =∞#QÍ WK« @ 㨠OǨ ~å~° ú =Ú Jx K≥ Ѩ C@ÜÕ ∞ Lz « =Ú. QÍ# Ѩ ~°=∂ « ‡ÜÕ ∞ Éè ’Hõ Î ~° ∂Ѩ =ÚQÍ

K≥ Ѩ Ê|_≥ #∞. Éè’Hõ Î WK« @ Ѩ ~° =∂ « ‡ÜÕ∞.

"≥· .<åº.=∂.41.3 r"Àyfl sâ’"å`åÎ ™êfi^À^Œ <Õ r= W+¨ º`å"£ ∞I''™êfi^ŒfifÎu——„â◊ Õ~°fiÇ≤ Ïfl~åfiyfl~°<åfl^Œó W « º « óII

Page 53: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 53/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

53

''Ü« ∞㨠º „|Ǩ χK« Hõ ∆ „ « OK« —— D =∞O„ « =ÚÖ’ Hõ #|_» ∞ ''J åÎ —— (Éè ’HÍÎ) r=Ù_® JyflÜ« ∂, ÖË Hõ Ѩ ~° "Õ ∞â◊ fi~° ∞_®? Éè ’HÍÎ r=Ù_Õ, ZO Œ ∞ÅHõ #QÍ '' « ÜÕ ∞~° #ºó Ñ≤ Ѩ ÊÅO ™êfi^Œ fiuÎ —— P Ô ~O\ Ö’ XHõ \˜ =∞ è Œ ∞~° Hõ ~° ‡Ñ¶ ¨ ÅO J#∞Éè í qOK« ∞#∞.Jq r=Ùx Éè ’Hõ ÎQÍ K≥ Ñ≤ Êi. ÖËHõ Jyfl Éè ’HõÎ J#=K« ∞Û#∞. ZO^Œ ∞=Å##QÍ ''Jyfl ~°<åfl^Œ ó—— Jyfl J#fl Éèí Hõ ∆‰õ Ω_»#fl „â◊ uÖ’ Jyflx Éè ’HõÎ QÍ K≥ Ñ≤Êi.

"≥· .<åº.=∂.42.4 „|Ǩ χ Hõ ∆ „`åk [QÆ À Éè’[º`åfi`åûºk ¿ÇÏâ◊fi~° óI Dâ◊„Ñâ’fl « Î ~° åfiK« Û ã¨ OǨ ~° ãΠ㨠fi Kå «Î $`åII

„â◊ √uÖ’ „|Ǩχ, Hõ∆ „ « Ñ ^Œ =ÚÅ∞ ã OѨ Ó~° ‚ [QÆ « ∞Î #‰õ Ω LѨ ÅHõ ∆ =ÚÅ∞. ã OѨ Ó~° ‚ [QÆ « ∞Î #∞ Éè í H∆ OK« ∞@(ã¨OǨ ÏiOK« ∞@) =Å# WK«@ Éè ’HõÎ Dâ◊fi~°∞_Õ . Ô ~O_» = =∂@ – ÃÑ· K≥ Ñ≤Ê# „â◊√u Dâ◊fi~° q+¨ Ü« ∞ „Ñâ◊ fl‰õ Ω

㨠=∂^è •#=ÚQÆ K≥Ñ Ê|_ç #k. Hõ #∞Hõ WK«@ J`åÎ Dâ◊ fi~° ∞_Õ . J`åÎ J#QÍ ã OǨ ~° Hõ ~° Î. [QÆ « ∞Î #∞ Dâ◊ fi~° ∞_Õ ã¨ OǨ ÏiOK«QÆ Å_» ∞.

Hõ ~î ÀѨx+¨ «∞Î Ö’ Ô ~O_»==e¡ Ö’ K≥ Ѩ Ê|_ç #k. ''Ü«∞㨺 „|Ǩ χK« Hõ∆ „ « OK« LÉèË Éèí = « F^Œ #ó——, =∞$ « $ Ü« ∞™ÈºÑ ¿ãK« #O Hõ W`åú "Õ ^Œ Ü« ∞„ « ã¨ ó—— (Hõ ~î À 1.2.24) ''„ÉÏÇ Ï‡ Hõ∆ „uÜ« ∞ *Ïu Z=iH J#fl ™ê÷ hÜ« ∞"≥ ∂ =∞$ «∞º=Ù ‰õÄ~° ™ê÷hÜ«∞"≥∂, P ѨÙ~°∞+¨µ_»∞ LO_»∞ ™ê÷#=Ú ''W^Œq∞ «÷O—— ''Wk D „ѨHÍ~°=∞x Z=~°∞ ≥ Å∞㨠∞HÀQÆ Å~° ∞?—— Z=~° ∞ ≥ Å∞㨠∞H˘#ÖË~°x J~° ú =Ú. WK« @ J#fl=Ú, ‰õ Ä~° Å∞ J<Õ â◊|Ì =Ú =Å# Z=~À Éè í Hõ∆ ‰õ ΩÅ∞<åfl~° x ≥ eÜ« ÚK«∞#flk. J «_» ∞ r=Ù_®, JyflÜ«∂, Dâ◊ fi~° ∞_® Jx 㨠Oâ◊Ü«∞=Ú.

r=Ù_» <Õ K≥ Ѩ Ê=ÅÜ« Ú#∞. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ ''P Ô ~O_ç Ö’ XHõ \˜ =∞^è Œ ∞~° Hõ ~° ‡ Ѷ ¨ Å=Ú. J#∞Éè í qOK« ∞K« ∞#flk.Jx r=Ùx Éè í Hõ ∆ ‰õΩxQÍ K≥ Ñ≤ Êi QÆ #∞Hõ. ÖË • Jyfl J#fl Éè í Hõ∆ ‰õ Ω_» #∞@ =Å# Jyflx Éè í Hõ ∆ ‰õΩ_» x K≥ѨÊQÆ Å=Ú. D

Ѩ Ó~° fi Ѩ Hõ ∆=Ú#‰õ Ω ã¨ =∂^è •#=Ú. „ÉÏǨ χ Hõ ∆ „uÜ«∞ *Ï « ∞Å∞ LѨÅHõ ∆ =ÚQÆ K≥ Ѩ CK« ∞ 㨠OѨ Ó~° ‚ [QÆ « ∞Î xK« @ Éè ’[º=ÚQÆ K≥ Ñ≤ Êi. J@∞=O\˜ Éè ’[º=Ú#∞ Éèí ∞lOK« ∞"å_» ∞ Dâ◊ fix Hõ #fl J#∞º_» ∞ QÍÖË_» ∞. =∞iÜ«Ú ^è Œ~å‡ ^è Œ ~° ‡=ÚÅ Hõ#fl P=Å#∞#flk. Hõ $`å Hõ $ « =ÚÅ Hõ #fl "Õ Ô ~· #k Éè í ∂ « Éèí q+¨ º «∞ÎÅ Hõ #fl aè#fl"≥∞ÿ# « « fi=Ú#∞ h=#∞Éè íqOK«∞^•xx QÆ∞iOz K≥ѨC=Ú Jx #zˆH « ∞_»∞ Ü«∞=∞^ èŒ~ °‡~åA#_çÔQ#∞. ^èŒ~å‡^èŒ~å‡f «=Ú HÍ~° ºHÍ~° Ïf «=Ú „uHÍÅf « "≥ ∞ÿ# Ѩ ~° "Õ ∞â◊ fi~° ∞x QÆ ∞iOz #zˆ H « ∞_»_» ∞QÆQÍ ''Ü« ∞㨠º „|Ç Ï‡K« —— J#∞ "åHõº=Ú ^•fi~å Ü« ∞=Ú_» ∞ ã =∂^è •#q∞K≥Û#∞. JO^Œ ∞=Å¡ WK« @ Dâ◊ fi~° ∞_Õ „Ѩ uáê^Œ∞º_» ∞. ''J#â◊ fl#º<Àº Jaè KåHõ ju——''Ô ~O_»= "å_» ∞ ^Õ xx Éè í ∞lOK«Hõ T~°‰õ ΩO_» ∞#∞——. Jx Dâ◊ fi~° ∞x Ü«∞O^Œ ∞ Éè ’Hõ Î $ « fi=Ú x¿+kè Ozi. WK« @

Éèí∞lOK«∞@ J «Î $ «fi=Ú J#QÍ ã¨OǨ~° Hõ~°Î $ «fi=Ú ^•xx x¿+kèOK«ÖË Œ∞. ã¨OǨ~° Hõ~°Î $ «fi=Ú Jxfl "Õ •O « =ÚÅÖ’ „Ѩ ã≤ ^Œ ú"Õ ∞.

40. J`åÎ K«~åK«~° „QÆǨ ÏÏ`ü (1.2.9)

㨠∂„`å~° ú =Ú : Éèí ∞lOK« ∞"å_» ∞ J#QÍ ã¨ OǨ ~°Hõ ~°Î . Ѩ ~° =∂ « ‡ÜÕ ∞ ÖÏHõ∆ ˜ Hõ =ÚQÆ ™ê÷ =~° [OQÆ =ÚÅ#∞ 㨠OǨ ÏiOK« ∞"å_» ∞ Jx K≥Ѩ C@ =Å# 㨠~° fi 㨠OǨ~° Hõ ~° Î $ « fi=Ú Ñ¨ ~°=∂ «‡Ü«∞O^≥ XѨ C#∞. r=Ùx Ü«∞O^Œ ∞JyflÜ« ∞O^Œ∞ HÍ^Œ∞. Éè ’Hõ Î (Éèí ∞lOK«∞"å_»∞) WK« @ Ñ ~° =∂ « ‡ÜÕ ∞, ™ê÷ =~° [OQÆ=ÚÅ#∞ Éè í ∞lOK« ∞"å_» ∞ J#∞@

Page 54: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 54/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

54

=Å# Éè í ∞lOK« ∞"å_» ∞ J#QÍ ã¨ OǨ ~° Hõ~°Î . 㨠OѨ Ó~° ‚ K« ~åK« ~° [QÆ « ∞Î #∞ Ѩ~°=∂ « ‡Hõ#fl aè #fl=∞~Ú# "åÔ ~=~° ∞ 㨠OǨ ÏiOK« *ÏÅ~° ∞. 㨠OѨ Ó~° ‚ 㨠O™ê~° =Ú „ÉÏǨ χ Hõ ∆ „uÜ« ÚÅ •fi~å LѨ ÅH˜ ∆ « "≥ ∞ÿ #k. •xx 㨠OǨ ÏiOK« ∞"å_» ∞ Ѩ ~° =∂ « ‡ÜÕ ∞ HÍx U ^Õ =^•#=ÙÅ ^•fi~å 㨠OÉè í ==Ú QÍ^Œ ∞. JO^Œ ix 㨠OǨ ÏiOK«∞ =∞$ «∞º^Õ= « "åxH˜ LѨ ¿ãK« #=Ú (‰õ Ä~° ÖË Hõ T~°QÍÜ« ∞) Jx K≥ Ѩ C@ =Å# ã OѨÓ~°‚ „áê∞Å∞ J#fl ™ê÷ hÜ«ÚÅ∞ QÍ# 㨠OѨÓ~°‚ [QÆ « ∞Î #∞ ÅÜ« ∞=Ú KÕÜ«Ú"å_»∞ Ѩ~°=∂ «‡ÜÕ ∞. =∞i ''J#â◊fl<£ J<Àº JaèKåHõ ju—— J#QÍ XHõ Ѩ H˜ ∆ Éè’HÍÎ Ô ~O_»=k ^•xx „ѨHÍtOѨKÕ Ü« Ú#x K≥ Ñ≤ Ê#O^Œ∞=Å¡ =ÚO_» Hõ „â◊ √uÖ’, Ѩ ~° =∂ « ‡ Éè í∞lOK« ∞"å_» ∞ J#∞@ 㨠iQÍ^Œ ∞. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ ÃÑ· =ÚO_»Hõ „â◊√uÖ’ Ѩ ~° =∂ « ‡Ü« ∞O^Œ ∞ Hõ ~° ‡Ñ¶ Å Éè ’HõÎ $ « ==Ú x¿+kèOzˆ ~ HÍx qHÍ~°~°∂Ѩ "≥ ∞ÿ # 㨠OǨ ~° =Ú#∞ x+¨ Gkè OK«ÖË ^Œ ∞. JO^Œ ∞=Å¡ Ѩ ~° =∂ « ‡ÜÕ ∞ ''J`åÎ —— 㨠OǨ ~° Hõ~åÎ.

41. „ ѨHõ~° ÏK«Û (1.2.10) 㨠∂„`å~°ú =Ú : Hõ ~î ° „â◊ √uÖ’ Ѩ~° =∂ « ‡ „ѨHõ ~° „Ѩã OQÆ =Ú =Å¡ Ñ ~° =∂ « ‡ÜÕ ∞ J`åÎ ã ∂„ « =ÚÖ’x 'K« —

HÍ~° =Ú ^•fi~å ''Hõ W`å÷ "Õ ^Œ Ü« ∞„ « ã¨ó—— ''"åxx Z=~°∞ „QÆ Ç≤ÏOK«QÆ Å~° ∞—— Ѩ~°=∂ « ‡ÜÕ ∞ ã OǨ~° Hõ ~° Î "Õ Ô~=~°∞ QÍ^Œ ∞. ''# *ÏÜ«∞ Õ „q∞Ü« ∞ Õ "å qѨ tÛ ü ——. ''K≥ · «#º P «‡#∞ J#∞Éè íqOK« ∞ *Ï˝ xH˜ Kå=٠Ѩ Ù@∞ì Hõ Å∞ ÖË =Ù—— (Hõ ~î ° .1.2.18) Jq Ѩ~°=∂ «‡ „Ѩ ã¨OQÆ =Ú „Ѩ Hõ $ « q+¨ Ü«∞ „Ѩ Hõ ~° =Ú. 㨠∂„ «=ÚÖ’x K« HÍ~° =Ú ^•fi~å "åxx

Z=~° ∞ ≥eã≤ H˘#QÆ Å~°∞ J#∞ „â◊ √uÖ’x „QÆ Ç≤ ÏOzi. Ñ~°=∂ «‡#∞ ≥ Å∞㨠∞H˘#∞@ KåÅ Hõ +¨ ì =Ú J#∞ J™ê^è •~° ¿ÇÏ « ∞=Ù QÆ∂_» Ѩ ~° =∂ « ‡<Õ J`åÎ J#∞K«∞#flk.

14. QÆ ∞Ǩ käHõ~° =Ú ã¨ OQÆ u : Ñ Ó~åfikè Hõ ~° =ÚÖ’ „ÉÏǨ χ Hõ∆ „uÜ« ÚÅ ã¨g∞Ѩ =Ú# =∞$ « ∞ºÑ¨ ^Œ =ÚÅ∞O_» ∞@ =Å# 㨠OѨ Ó~° ‚

[QÆ « ∞Î Jx « º=∞x K≥ Ñ≤ Ê •xx 㨠OǨ ÏiOK« ∞"å_» ∞ Ѩ ~° =∂ «‡Ü« ∞xi. J>Ë ¡ WK« @ 'Ѩ | ü— â◊ |Ì =Ú#‰õΩ ã¨ g∞Ѩ =Ú#'QÆ ∞Ǩ — „Ñ "Õâ◊ â◊ |Ì=Ú QÆÅ^Œ ∞. QÆ ∞Ǩ „Ñ "Õâ◊ â◊ |Ì=Ú QÆ Å^Œ ∞. QÆ ∞Ǩ „Ñ "Õâ◊ ‰õ ΩÅ∞ |∞kú r=ÙÅx Ѩ Ó~° fi Ñ Hõ∆ =Ú

KÕ ã≤ #O^Œ∞# D Jkè Hõ ~° =Ú "≥ Ú^ŒÖˇ · #k. WK«@ ^Œ $ëêì O « 㨠OQÆu.

q+¨ Ü« ∞=Ú : '|∞∞ « O Ñ≤ |O`Ò ã¨ ∞Hõ$ « 㨠º Ö’ˆH QÆ ∞Ǩ O „Ѩ uëœì Ѩ ~° "Õ ∞ Ѩ ~åˆ~÷—— Hõ ~° ‡ Ѷ ¨ Å=Ú##∞Éè í qOK« ∞K«∞ Ǩ Ï$^Œ Ü«∂HÍâ◊ QÆ ∞ǨÏÜ«∞O^Œ ∞ h_», ZO_» =Öˇ Ѩ ~° 㨠Ê~° aè #fl ã¨fiÉèÏ==Ú`À W~° ∞=Ù~°∞ Hõ~° ‡ QÀK«~° ∞Öˇ · L<åfl~° ∞. (Hõ~î°

1.3.1) J#∞ „â◊√u qKå~° © Ü« ∞ q+¨ Ü« ∞=Ú. 㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú : D „â◊√uÖ’ QÆ ∞Ǩ ÏÖ’ „Ѩ "ÕtOz# "å~°∞ |∞kú r=ÙÖÏ? ÖË Hõ r"å «‡ Ѩ ~° =∂ « ‡ÖÏ Jx

㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú.

Ѩ Ó~° fiѨ Hõ ∆ =Ú : ZO_» h_» Å =ÖË aè #fl ÅHõ ∆ =ÚÅ∞ QÆ Å [_» |∞kú K≥ · « #º r"å « ‡ÜÕ ∞ QÆ ∞Ǩ ÏÖ’ „Ѩ "Õ tOKå~° x K≥ Ѩ Ê=ÅÜ« Ú#∞.

ã≤ ^•ú O «=Ú : r"å «‡ Ѩ ~° =∂ « ‡Å<Õ K≥ Ѩ Ê=ÅÜ« Ú#∞. ''Ñ≤|O`Ò—— J#∞ kfi=K« # „ѨÜ≥∂QÆ=Ú =Å# XHõ_» ∞

Page 55: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 55/172

Page 56: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 56/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

56

㨠OYº q#|_» ∞@ =Å# Ô ~O_» =k =¸_» =k Jx K≥Ñ≤Ê@#∞¡ ^•xH˜ ã *ÏfÜ« ∞ =ã ∞Î =Ù#∞ „QÆ Ç≤ ÏOK« ∞@ „Ѩâ◊ ã≤ Î.'Ñ≤|<ÒΗ „`åQÆ∞K«∞<åfl~°∞ Jx ã≤^Œú"≥∞ÿ# r"å`«‡`À Ѩ~°=∂`«‡ÜÕ∞ `À\˜ "å_»QÆ∞#∞. ZO^Œ∞ÅHõ#QÍ W^ŒÌ~°∂

K≥ · «#º=O « ∞Å∞. |∞kú [_» =Ú QÆ #∞Hõ `À\˜k QÍÖË ^Œ ∞.

r= Ѩ ~° =∂ « ‡Å<Õ WK«@ „QÆ Ç≤ ÏOK« =ÅÜ« Ú#∞. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ ''P «‡<Ò—— J#∞@ =Å# K≥ · «#º=ÚÅ<Õ„QÆ Ç≤ÏOK« =ÅÜ« Ú#∞. ''|∞∞`Ò Ñ≤|<ÒÎ — Jx Ѷ Å LѨÉè’QÆ =Ú r"å «‡‰õ Ω q#|_»∞K« ∞#flk. HÍ# Ô ~O_»=k QÆ ∂_»P «‡ÜÕ∞ J#∞@ÜÕ ∞ <åºÜ« ∞=Ú. 㨠OYº qx#ѨC_» ∞ Ô ~O_» =k QÆ ∂_» 㨠=∂# 㨠fiÉè Ï==ÚÖˇ · #"Õ Jx „QÆ Ç≤ÏOK« ∞@

Ö’Hõ „Ñ ã≤ ^Œ ú=Ú. D Z^Œ∞Ì [ «#∞ ≥ =Ú‡ Jx# Ô ~O_»= Z^Œ ∞Ì #∞ ≥ K« ∞Û#∞ QÍx QÆ ∞é]=Ú<À =∞x+≤ x fã ∞‰õ Ωx ~å~°∞. Hõ ~° ‡ Ѷ Å Éè ’QÆ =Ú =Å# xâ◊ ÛÜ« ∞"≥ ∞ÿ # r"å « ‡ [ « #∞ K≥ ѨC@‰õΩ Ñ¨~°=∂ «‡ÜÕ ∞ Ü« ÚHÎ ã¨=∞‡ « =Ú.

Ѩ ~° =∂ « ‡Ü« ∞O^Œ ∞ Hõ ~° ‡Ñ¶ ¨ Å Éè ’QÆ =Ú ÖË Hõ áÈ~Ú##∞ Kè «„u <åºÜ« ∞=Ú ^•fi~å WK« @ Ѩ ~° =∂ « ‡<Õ K≥Ñ≤Êi. Q˘_»∞QÆ ∞ QÆ Å"å~° ∞ áÈ=Ù K« ∞<åfl~° x# "åi`À Q˘_» ∞QÆ ∞ ÖËx "å~°∞ QÆ ∂_» LO_» ∞@<Õ Kè «„u <åºÜ«∞=∞O^Œ ∞~°∞. 'QÆ ∞Ǩ Ç≤ Ï « O QÆ Ç¨ fiˆ~+¨ ª O ѨÙ~å"£ ∞— (Hõ~î ° 1.2.12) ''Ü≥∂ "Õ ^Œ xÇ≤Ï « O QÆ ∞Ǩ Ü« ∂O Ѩ ~° "Õ ∞ "Àº=∞<£ — ( ≥ ·.2.1) ''q+¨ =∞ ™ê÷ #=Ú ÖË Hõ QÆ Ç¨ Ï# ™ê÷ #=ÚÖ’ #∞#fl z~° O « # Ѩ Ù~å Ѩ Ù~° ∞+¨ µ_» ∞ â◊ s~° ~° ∂Ñ QÆ ∞Ǩ ÏÖ’ „Ѩ "Õ tOK≥ #∞—. 'Ǩ Ï$^ŒÜ« ∞ QÆ ∞ǨHÍâ◊ =ÚÖ’#∞#fl Ѩ ~°=∂ «‡#∞ ≥eã≤ H˘#fl "å~° ∞— J#fl D „â◊ √ « ∞ÅÖ’ Ѩ ~°=∂ «‡ |∞kú ~°∂Ѩ "≥ ∞ÿ # QÆ ∞Ǩ ÏÖ’ L<åfl_» x K≥ Ѩ C@ =Å# WK«@ QÆ∂_» 'QÆ ∞Ǩ Ç≤ Ï « « fi ^Œ~°≈#=Ú— QÆ ∞Ǩ ÏÖ’ L<åfl_» x K≥Ñ≤ Ê# q~° ∞^Œú =Ú QÍ^Œ ∞. Ѩ ~° =∂ « ‡ 㨠~° fi "åºÑ¨ ‰õ Ω_≥ · ##∞ LѨ ÅaÌ H˘~° ‰õΩ Õâ◊ qâı +¨ =Ú K≥ Ñ≤ Ê# q~°∞^Œ ú=Ú QÍ^Œ ∞ JO^Œ ∞=Å¡ r=Ѩ~°=∂ «‡ÖË QÆ ∞Ǩ ÏÖ’ „Ѩ "Õ tOz~° #∞@ Lz « "Õ ∞.

43. qâı+¨ ÏK«Û (1.2.12) 㨠∂„`å~°ú =Ú : r=Ѩ ~° =∂ « ‡Å#∞ QÆ =∞# Hõ ~° Î QÆ O « =º=ÚQÆ #∞ =∞## Hõ~° Î =∞O « =º=ÚQÆ #∞ „â◊ √ « ∞ÅÖ’

qâı +¨=Ú K≥ Ñ≤ Êi. ã¨∂„ « =ÚÖ’ #∞#fl 'K« — HÍ~°=Ú Ñ¨ ~° =∂ « ‡ „ÑHõ ~° =Ú ã¨∂zOK«∞K« ∞#flk. 㨠∂„ « "åºYº r= Ѩ ~° =∂ « ‡ÖË QÆ ∞Ǩ ÏÖ’ „Ѩ"Õ tOzi. ZO^Œ ∞‰õ Ω? ''P`å‡#O ~°kä #O qkè ú, â◊ s~° O ~° ^è Œ"Õ ∞= « ∞—— (Hõ ~î ° 1.3.3)

''™È J^è Œ fi#ó Ѩ ~° =∂áÈflu «kfiëÈ‚ Ѩ ~° =∞O Ѩ ^Œ O—— (Hõ ~î ° 1.39) ''J ä •º « ‡ Ü≥ ∂QÍkè QÆ "Õ ∞# Õ =O =∞`åfinè ~À Ǩ Ï~° ¬ â’H“ [Ǩ u—— (Hõ ~î ° 1.2.12)

''P « ‡#∞ ~° ä Œ ™êfiq∞QÆ #∞ â◊ s~°=Ú ~° ^ä Œ =ÚQÆ #∞ ≥eã≤ H˘#∞=Ú——. ''P ™ê^è Œ ‰õ Ω_» ∞ =∂~° æ J=^èŒ ∞Å#∞ ^•\ ˜ q+¨ µ‚ =Ù Ü≥ ÚHõ ¯ Ѩ ~° =∞^è •=∞=Ú#∞ KÕ ~° ∞#∞. J#QÍ r=Ù_» ∞ WO„kÜ« ∂^Œ ∞Å#∞ x„QÆ Ç≤ ÏOK« ∞<Õ x Ѩ ~°„|Ǩ χ ~° ∂Ѩ =∞QÆ ∞

™ê÷ #=Ú#∞ á⁄O^Œ ∞#∞.''''㨠fi„Ѩ HÍâ◊ ~° ∂Ѩ Ùx "Õ ^•O « *Ï #=ÚKÕ <≥iOy# ^è ≥ · ~° ºâße ǨÏ~° ¬ â’Hõ =ÚÅ#∞ á⁄O^Œ_» ∞.—— ÃÑ· „â◊ √ « ∞ÅÖ’

r=Ùx KÕ ~° ∞"å_» ∞QÆ#∞ Ѩ ~° =∂ « ‡#∞ QÆO « =º~° ∂Ѩ=ÚQÆ#∞ =∞iÜ« Ú r=Ùx =∞##∞ KÕ Ü« Ú"åxQÆ #∞ Ѩ ~° =∂ « ‡#∞ =∞## Ü≥ ∂Qƺ=ÚQÆ#∞ 㨠Ê+ì Éè Ë Œ=Ú K≥Ñ≤Êi. ã¨∂„ « =ÚÖ’#∞#fl 'K« — Kå~° =Ú ^•fi~å Ѩ ~° =∂ « ‡ „Ѩ ã¨OQÆ =Ú #_» ∞K« ∞K«∞#fl^Œx K≥ Ñ≤ Êi. JO^Œ ∞=Å# WK«@ r= Ѩ ~° =∂ « ‡Å<Õ „QÆ Ç≤ÏOK« ∞=ÅÜ« Ú#∞.

Page 57: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 57/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

57

15. JO «~åkäHõ~°=Ú (13–17)

㨠OQÆ u : ѨÓ~åfikäHõ ~° =ÚÖ’ 'Ñ≤ |<ÒΗ J#∞ Ѩ Œ =Ú •fi~å kfi « fi ã¨OYº q#|_» ∞@KÕ K≥· « #º=O « =ÚÖˇ · # r= Ѩ ~° =∂ « ‡ÖË |∞kú ~°∂Ñ QÆ∞ǨÏÜ«∞O^Œ ∞ „Ѩ"Õ tOz~° xi. J>Ë ¡ WK« @ „â◊ √uÖ’ "≥ Ú^Œ@ ^Œ $â◊ º Õ JxÜ«Ú,PYiÖ’ J=∞$ « `åfik QÆ ∞=ÚÅ∞ K≥Ñ≤Ê##∞, „Ѩ « ºHõ ∆ Hõ ä Œ #=Ú ^•fi~å <Õ„ « =ÚÖ’ „Ѩ uaOaOK« ∞@ =Å##∞,PYi „â◊ √ux 㨠∞Î uѨ ~° =ÚQÍ K≥ ѨÊ=ÅÜ« Ú#x ^Œ $ëêì O « ã¨OQÆ u.

q+¨Ü«∞=Ú : KèåO^ÀQÀfiѨ x+¨ « ∞Î Ö’x LѨ HÀâ◊Å q^Œ ºÖ’ ''Ü« ∞ UëÈ JH˜ ∆© Ѩ Ù~° ∞ëÈ ^Œ $â◊º Õ U+¨ P`å‡

WuǨ ÏŸ"åK« U « ^£ J=∞$ «=∞Éè íÜ«∞"Õ ∞ « ^£ „|¿Çχu—— (4.15.1) #∞#fl D „â◊ √u qKå~° ©Ü«∞ q+¨ Ü« ∞=Ú. 㨠Oâ◊Ü«∞=Ú : HõO\˜ Ü« ∞O^Œ ∞ „Ѩ ã≤ Œú =ÚQÍ HÍ#=K« ∞ÛK« ∞#fl „Ѩ uaO| Ѩ Ù~° ∞+¨µx ÖË Hõ Kè åÜ« ∂Ѩ Ù~° ∞+¨ µx

QÆ ∂iÛ K≥ Ñ≤Ê~åÖËHõ „|Ǩχ#∞ QÆ∞iOz K≥Ñ≤Ê~å? Jx ã Oâ◊ Ü« ∞=Ú.

ѨÓ~°fiѨHõ ∆ =Ú : P^è •~° =Ú =∞iÜ« Ú '^Œ $â◊º ≥ — J#∞ „H˜Ü«∞ K≥ Ñ≤ Ê#O^Œ ∞=Å# Dâ◊ fi~° ∞x =ke Kè åÜ« ∂ r"å « ‡Å∞ ÖËHõ ^Õ"å « ‡ D =¸_çO\˜Ö’ XHõ_» ∞ JH˜ ∆ ã÷ Ѩ Ù~° ∞+¨µ_» ∞.

ã≤ ^•ú O « =Ú : ''Hõ O „|Ǩ χ YO „|Ǩ χ—— 㨠∞Y 㨠fi~° ∂Ѩ =Ú „|Ǩ χ=Ú. PHÍâ◊ =Ú=Ö "åºÑ¨ Hõ « « fi=Ú „|Ǩ χ=Ú. D q^è Œ =ÚQÍ "≥Ú^Œ @ LѨ ^Õ tOz# „|Ǩ χ=Ú<Õ <Õ„ «=ÚÖ’ #∞<åfl_» x K≥ Ѩ CK«∞ "å=∞h « fiO HÍ=∞„áêѨ Hõ « fi=Ú "≥Ú^Œ ÅQÆ∞ QÆ ∞=ÚÅ`À Láê㨠º=∞x K≥ѨÊ|_ç#k. Ѩ ~° "Õ ∞â◊ fi~°∞x =ke h=Ù K≥ Ñ≤ Ê# q∞ye# =¸_ç O\ Ö’

J=∞$ « `åfik ^è Œ~°‡=ÚÅ∞ ÖË =Ù. JO^Œ ∞=Å¡ Ѩ ~° =∂ Õ ‡ JH∆ 㨠÷ ѨÙ~°∞+¨ µ_» ∞. "≥ ·.<åº.=∂.45.7 Kè åÜ« ∂ r"Ò ^Õ = Õâ∫ "å™ê Ü≥ ∂H˜ ∆ ^Œ$â◊ º Õ I

P^è•~° ^Œ $â◊º`ÀˆHÎ âß^Œ <Õ º+¨µ „u+¨ µ Hõâ◊ Û#II

'Ü« ∞ UëÈ JH˜ ∆ Ѩ Ù~° ∞ëÈ Œ $â◊º Õ — J#∞ „â◊ √uÖ’ „Ѩ uáêk « ѨÙ~° ∞+¨µ_» ∞ KèåÜ«∂`å‡ ÖËHõ r=Ù_® ÖËHõ Õ =`å ÖË Hõ Ѩ ~° =∂`å‡? P Ѩ Ù~° ∞+¨ µx <Õ„ « ~° ∂Ñ P^è •~° =Ú K≥ Ѩ Ê|_ç #k. =∞iÜ« Ú "åxx Œ $â◊ º=∞xi. HÍ# Ѩ ~° =∂ « ‡Hõ #fl aè #fl"≥∞ÿ# =ÚQÆ∞æiÖ’ XHõ ix Kè åÜ« ∂ « ‡ Jx K≥ Ѩ Ê=K« ∞Û#∞.

"≥ ·.<åº.=∂.46.8 Hõ O YO „|Ǩχܫ ∞^Œ ∞Hõ ÎO „áêQ∑ « Õ "åH∆ ∞ºáê㨠ÕI "å=∞h`åfik <å<Õ º+¨ µ <å=∞$ « `åfik 㨠OÉèí =óII

Hõ O „|Ç Ï‡=∞x ѨÓ~°fi "åHõº=ÚÖ’ K≥Ñ≤Ê# „|Ǩχ<Õ „Ñ ã¨ ∞Î « "åHõ º=ÚÖ’ Jxfl Ѷ ¨ Å=ÚÅxK« ∞Û "å=∞h « fi QÆ ∞=ÚÅ`À Láêã≤ OK« =∞xi. Kè åÜ« ∂`å‡ Jx =¸_ç O\ Ö’ J=∞$ « `åfik èŒ ~°‡=ÚÅ∞ 㨠OÉè í ==Ú QÍ=Ù. HÍ=Ù# "å\˜ P^Õâ◊=Ú WK« @ ÖË ^Œ∞.

KèåOQÀQÆ º K« «∞~å÷ ^è •ºÜ«∞=Ú #O^Œ ∞ LѨHÀâ◊ Å q^Œ ºÖ’x "åHõ º=Ú q+¨ µº_≥ ·# LѨ HÀâ◊ Å∞xH QÆ∞~° ∞"≥· # 㨠« ºHÍ=Ú_» ∞ K≥ Ñ≤ Ê# "åHõ ºq∞k. Ü« ∞ UëÈ JHõ ∆ Ѩ Ù~° ∞ëÈ ^Œ $â◊ º Õ . U+¨ P Õ ‡u Ǩϟ"åK« U « ^Œ =∞$ « =∞Éè í Ü« ∞"Õ∞ « ^£ „|Ǩ χ (Kè åO. 4.25) Hõ O\ Ü« ∞O^Œ∞ 㨠~° fiÖ’Hõ „Ѩã≤kú_≥ · HÍ#=K« ∞Û Ñ¨ Ù~° ∞+¨ µ_≥ =_»∞ QÆ Å_À J «_Õ P « ‡. =∞##

Page 58: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 58/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

58

~° Ç≤Ï «∞_»∞. J «_Õ <åâ◊â◊ ¥#∞º_» QÆ ∞@KÕ Éèí Ü« ∞~° Ç≤ Ï « ∞_» ∞. J «_Õ „|Ǩ χ=Ú. WK«@ <åÅ∞QÆ ∞ „Ѩ HÍ~°=ÚÅ∞QÍ ã¨ Oâ◊Ü«∞=Ú. ''JHõ ∆ 㨠ˆ ~fi^Œ $â◊ º=∂<å Kè åÜ« ∂—— Hõ#∞flÅÖ’ JO^Œ ~° ∂ K« ∂K«∞ KèåÜ« ∂ ѨÙ~°∞+¨ µ_» x K≥Ѩ Ê=K« ∞Û#∞. Hõ #∞flÅ P^è •~° =Ú, ^Œ $â◊ º «fi=Ú K≥Ѩ Ê=K« ∞Û#∞. ~° ∂Ѩ=Ú K« ∂K« ∞ ã =∞Ü«∞=ÚÖ’ P r=Ù_» ∞ Hõ #∞flÅÖ’ LO_» ∞@ =Å#, J#fiÜ« ∞ =ºuˆ ~Hõ =ÚÅ ^•fi~å ~° ∂Ѩ =Ú K« ∂K«∞@ =Å# r=Ù_»∞ J#=K« ∞Û#∞. ÖË Hõ ^Õ = « J#=K« ∞Û#∞.''Pk « ∞º_» ∞ Hõ #∞flÅÖ’ ^Œ$+≤ ì ~° ∂Ѩ =ÚÖ’ „Ѩ "Õ tOK≥ #∞—— Jxi QÆ #∞Hõ . Z@∞Å K« ∂z##∞ Ѩ ~° "Õ ∞â◊fi~° ∞_» ∞ QÍ_» ∞.

Kè åÜ« ∂ r= ^Õ = «ÅÖ’ Z=~À XHõ~°∞ J#=K« ∞Û#∞. D Ѩ Ó~° fi Ѩ Hõ ∆ =Ú#‰õ Ω ã¨=∂^è •#=Ú ''Hõ O „|Ǩ χ YO„|Ǩ χ—— „|Ǩχ P#O^Œ 㨠fi~°∂Ѩ =Ú PHÍâ◊ =Ú =Ö Ñ¨ iѨ Ó~° ‚ =∞x Ѩ Ó~° fi "åHõ º=ÚÖ’ K≥ Ñ≤ Êi. ^•x<Õ ''Ü« ∞ UëÈJH˜ ∆ ˜—— Jx „Ѩ Hõ $ « "åK« Hõ "≥ ∞ÿ # ' « ü — â◊ |Ì=Ú`À K≥ Ñ≤ Ê, K« ‰õ ∆Ω=ÙÅÖ’ Láê㨠º=Ú#∞ LѨ ^Õ tOz, "å=∞h «fi

Éè Ï=∞g «fi, 㨠OÜ«∞^£ "å=∞ « fi QÆ ∞=ÚÅ#∞ Láê㨠# H˘~° ‰õΩ K≥Ñ≤Êi. "å=∞h «fi=∞#QÍ HÍ=∞=ÚÅ#∞ „áêÑ≤ Î OѨ *ËÜ«Ú#k. Éè Ï=∞h « fi=∞#QÍ [QÆ « ∞Î #∞ „Ѩ HÍtOѨ *Ë Ü« Ú#k. ã¨OÜ« ∞^£ "å~° ∞ h « fi=∞#QÍ Jhfl HÍ=∞#Å#∞ á⁄Ok#"å_» x J~° ú =Ú. D QÆ ∞=ÚÅÖ’ Láê㨠# KÕ Ü« Ú „|Ǩ χ=Ú ™Èáêkè Hõ =∞QÆ ∞@ =Å# K« ‰õ ∆ Ω=ÙÅ#∞ P^è •~° =∞x K≥ Ѩ C@, K«∂K« ∞K« ∞<åfl_» x K≥ ѨC@ âßG ^Œ $+≤ì `À q~À^è Œ=ÚQÍ^Œ∞. KèåÜ«∂ Ѩ Ù~° ∞+¨ µ_»∞ r=Ù_» ∞ ^Õ = «ÅÜ«∞O^Œ ∞J=∞$ « « fi=Ú =∞iÜ« Ú JÉè í Ü« ∞ « fi=Ú J#∞QÆ ∞=ÚÅ∞ 㨠OÉè í ==ÚÅ∞ QÍ=Ù. JO^Œ ∞=Å¡ WK« @ Dâ◊ fi~° ∞_Õ Láê㨠∞º_» ∞.

44. J#Î~° LÑѨ Õ Îó (1.2.13)

㨠∂„`å~°ú =Ú : JH˜ ∆ 㨠÷ Ñ Ù~° ∞+¨ µ_»∞ Ѩ ~°=∂ «‡ÜÕ∞. WK«@ K≥Ñ≤Ê# P « ‡`åfi =∞$ « åfi Éè í Ü« ∞`åfik ^è Œ~°‡=ÚÅ∞ Ѩ ~° =∂ « ‡Ü« ∞O^Õ Ü«ÚHÎ Ü«ÚHõ Î=ÚÅ∞ KèåÜ« ∂`å‡^Œ ∞ÅO^Œ∞ HÍ^Œ ∞.

''Hõ #∞flŠ֒Ѩ ÅÖ’ #∞#fl Ѩ Ù~° ∞+¨ µ_» ∞ Ѩ ~° =∂ «‡ÜÕ∞. ZO^Œ ∞ÅHõ#QÍ Ü« ÚH˜ Î Ü« ÚHõ Î =Ú QÆ #∞Hõ . P «‡ « fi=Ú,J=∞$ « « fi=Ú, JÉè í Ü« ∞ « fi=Ú "≥ Ú^Œ Å∞QÍ QÆÅ è Œ ~° ‡=ÚÅ∞ Ѩ ~° =∂ « ‡Ü« ∞O^≥ XѨ C#∞. JK« @ F âı fi « ˆ H`å! P P « ‡

L#flk J^Õ h=Ù. ''㨠P « ‡ « « fi=∞ã≤ —— J#∞ „â◊ √u ^•fi~å P «‡ « fi =ÚYº=ÚQÍ Ñ¨ ~° =∂ « ‡Ü« ∞O^Õ Ü« ÚHõÎ =Ú.J=∞$ « « fi=Ú, JÉè í Ü« ∞ «fi=Ú J<ÕHõ =∂~°∞¡ „â◊√uÖ’ q#=K«∞ÛK« ∞#flk. =∞i Hõ #∞flÅÖ’x Ѩ Ù~° ∞+¨ µ_»∞ J#∞#k 㨠~° fi

^À+¨ ~° Ç≤Ï « ™ê÷ #=Ú QÆ #∞Hõ LѨ Õ tOzi. ''U « O ã =∞º^•fi=∞ W`åfi K« Hõ ∆ Õ —— ''U « O Ç≤ Ï ã¨~åfi˜ "å=∂#ºaè 㨠OÜ« ∞xΗ— (Kè åO. 4.15.2)

"åxx 㨠OÜ« ∞^•fi=∞ Jx JO^Œ ∞~° ∞. J#QÍ Hõ ~° ‡Å‰õ Ω Lz « Hõ ~° ‡Ñ¶ Å=ÚÅ∞ Ѩ Ù\˜ ì OK« ∞@ =∞iÜ« Ú Hõ ~° ‡Ñ¶ ¨Å=ÚÅ∞ JO^Œ *ËÜ«Ú@. (Kè åO. 4–15. 2,3) D ÃÑ· „â◊ √ « ∞ÅÖ’ xˆ ~Ì tOz# 㨠iÜ«∞^•fi=∂k QÆ∞=ÚÅ∞

Ѩ ~° =∂ « ‡ Ü«∞O^Õ Ü«ÚHõÎ =ÚÅ∞. ^Õ~˘Hõ KÀ@ QÍ^Œ ∞. JO^Œ ∞=Å¡ Hõ #∞flÅÖ’ L#fl Ѩ Ù~° ∞+¨ µ_» ∞ Ѩ~°=∂ Õ ‡.45. ™ê÷ <åk =ºÑ¨^Õ âßK« Û (1.2.14)

㨠∂„`å~° ú =Ú : ''Ü« ∞ó K« ‰õ ∆ Ω+≤ u+¨ ª <£ —— Z=~° ∞ Hõ #∞flÅ`À LO_ç # ' « ™êºku— "åxH 'L ü — <å=∞=Ú. ''Ç≤ Ï~° ºã¨ ‡„â◊ √ó — "åxH˜ „Ѩ HÍâ◊ =O « "≥ ∞ÿ # g∞ã¨=Ú Hõ Å^Œ ∞. D „Ѩ HÍ~° =Ú „â◊ √ «∞ÅÖ’ ™ê÷#=Ú, <å=∞=Ú =∞iÜ« Ú ~° ∂Ѩ=Ú K≥ Ñ≤ Êi. JO^Œ ∞=Å¡ Hõ #∞flÅÖ’ #∞#fl Ѩ ~° =∂ « ‡ÜÕ ∞ Láê㨠º=Ú.

Page 59: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 59/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

59

PHÍâ◊=Ú=Öˇ 㨠~° fi"åºÑ¨ Hõ "≥ ∞ÿ # Ѩ ~° =∂ « ‡‰õΩ Z@∞¡ Hõ#∞flÅÖ’ ™ê÷#=Ú K≥ ÃÑÊ^Œ ~° ∞? Jx# 㨠=∂^è•#=Ú.'Ü« ∞ó Ѩ $kè "åºO u+¨ ª<£ — Z=_» ∞ Éèí ∂q∞Ö’ LO_ç Éè í ∂q∞x #_çÑ≤OK«∞K« ∞<åfl_À, HÍx Éèí ∂^Õ qH "åx *Ï˝ #=Ú ÖË ^Œ ∞.

"åxH˜ Éè í ∂q∞ÜÕ∞ â◊ s~°=Ú. Éè í∂q∞x xÜ« ∞q∞OK«∞"å_»∞. "å_Õ h P « ‡, JO «~åºq∞ J=∞$ « ∞_» ∞ (|$.3.7.3) D "åHõº=Ú •fi~å Ѩ $kä "åºk ™ê÷#=ÚÅÖ’ P Ѩ~°=∂ « ‡ xˆ ~Ì tOѨ|_ç <å_»∞. 'Ü« ∞ó K« ‰õ∆ Ω+≤ u+ì <£ — Z=_»∞ <Õ„ « =ÚÖ’ ã≤ ÷ « ∞_À, <Õ„ «=Ú֒Ѩ Å #∞<åfl_À, Z=xx <Õ„ «=Ú ≥ Å∞㨠∞H˘#ÖË ^À, <Õ„ « "Õ ∞ "åxH â◊s~° "≥∞ÿ Ü« Ú#fl^À, "å_Õ hP «‡ JO «~åºq∞ J=∞$ «∞_» ∞ Jx Hõ #∞flÅ∞ Ѩ ~°=∂ «‡‰õ Ω ™ê÷ #=∞x K≥ Ñ≤ Êi. JO Õ QÍHõ '' « ™Èºku <å=∞—— "åxH˜

<å=∞=Ú 'L ü— Jx ‰õ Ä_» K≥ Ñ≤ Êi. 'Ç≤ Ï~° º 㨠‡„â◊√ó— (KåO. 1.6.6.7) "åx ~°∂Ѩ =Ú |OQÍ~°∞=<≥fl QÆÅ g∞㨠=ÚÅ∞#fl"å_»xi. q∞ye# KÀ@¡ ™ê÷ #=Ú, <å=∞=Ú, ~° ∂Ѩ =ÚÅ∞ Láê㨠# H˘~°‰õ Ω K≥Ñ≤Ê#@∞¡ WK« @ ‰õ Ä_»

㨠~° fi "åºÑ¨Hõ "≥ ∞ÿ # Ѩ ~° =∂ « ‡‰õ Ω JHõ ∆ ™ê÷ # xˆ ~Ìâ◊ =Ú LѨ ÅaÌ H˘~° ‰õΩ K≥ Ñ≤ Êi. Z@¡ #QÍ ™êÅ„QÍ=∞=∞O^Œ ∞ q+¨ µ‚ ^Œ $+≤ì K≥ Ñ≤ Ê#@∞¡ .

46. 㨠∞Y xtëêª aè è •<å^Õ=K« (1.2.15)

㨠∂„`å~° ú=Ú : '„áêÀ „|Ǩχ Hõ O „|Ǩχ YO „|Ǩ χ— (Kè åO. 4.10.5) '„áê=Ú „|Ǩ χ=Ú, 㨠∞Y=Ú„|Ǩ χ=Ú, PHÍâ◊ =Ú „|Ǩ χ=Ú—. J#∞ LÑ„Hõ =∞ "åHõº=ÚÖ’ ã¨∞Y qt+ì "≥∞ÿ# „|Ǩ χ#∞ K≥ Ñ≤Êi. « ~° ∞"å «JH˜∆™ê÷# ѨÙ~°∞+¨µ_»∞ Ѩ~°„|Ǩχ"Õ∞#x K≥Ñ≤Êi. WK«@ UHõ"åHõº x~åfiǨÏHõ"≥∞ÿ# „ѨHõ~°=Ú eOQÆ=ÚHõ#fl

|Å= «Î ~° "≥∞ÿ#k. ÃÑ· Kè åO^ÀQÆ º"åHõ º=ÚÖ’ LÑ„Hõ q∞Oz# 㨠∞Yqt+ì "≥∞ÿ # „|Ǩχ=Ú<Õ WK« @ JHõ ∆ ™ê÷ #=ÚÖ’ K≥ Ѩ C@ =Å# „ѨHõ $ « „Ѩ Hõ ~° =Ú „|Ǩ χ=Ú^Õ . '„â◊ √ueOQÆ "åHõ º „ѨHõ ~° ™ê÷ # 㨠=∂Éè Ϻ<åO ã¨=∞"åÜÕ ∞

áê~° ^Ò~° ƒù źO J~°ú q„Ѩ Hõ~å¬ ü — "≥ #∞Hõ\˜ "åiHõ O> =ÚO^Œ ∞#flq `å «Ê~° º x~° ‚ Ü« ∞=Ú# „Ѩ |Å=ÚÅ∞. eOQÆ zǨ Ïfl=Ú =ÚO^Œ ∞#flk. „ѨHõ ~° =Ú « ~° ∞"å «k. Hõ #∞Hõ Œ ∞~°ƒÅ=∞x# •xH ã¨=∂^è •#=Ú. JHõ ∆ ™ê÷ #=Ú eOQƄѨ=∂=Ú. „áê=Ú „|Ǩ χ=∞#∞#k „Ѩ Hõ ~° „Ѩ =∂=Ú. HÍx WK« @ UHõ "åHõº x~åfiǨ ÏHõ"≥ ∞ÿ # „Ѩ Hõ ~° =Ú

eOQÆ=Ú Hõ #fl |Å"≥∞ÿ#k. „ѨHõ $ « „Ѩ 㨠OQÆ QÆ « „|Ǩ χ=Ú#‰õ Ω JHõ ∆™ê÷ #=Ú K≥ Ñ≤ Ê ã¨ OÜ« ∞^•fi=∞`åfik QÆ ∞=ÚÅ∞ K≥ Ѩ C@ =Å##∞ =∞iÜ« Ú =ÚO^Œ ∞ QÆ ∞~° ∞=Ù t+¨ µº#‰õ Ω JiÛ~åk L « Î ~åÜ« ∞ =∂~° æ =Ú#∞ LѨ ^Õ tOK« ∞@ =Å##∞, D "åHõ º=ÚÖ’ 'Ü« ∞ó U+¨ µ JH˜ ∆© Ѩ Ù~°∞ëÈ^Œ$â◊ º Õ — „|Ǩ ÏŸ‡Ñ¨ Õâ◊ "Õ ∞.

47. „ â◊ √`ÀѨ x+¨ « ¯QÆ`«ºaè ä •<åK« Û (1.2.16)

㨠∂„`å~° ú=Ú : LѨ x+¨ £ ~° Ǩ Ï㨠º=ÚÅ#∞ J#∞+≤ ì OK« ∞ ã QÆ ∞Àáê㨠‰õ Ω_» ∞ áÈ=Ù ^Õ =Ü« ∂# =∂~° æ=Ú „â◊ √u

㨠‡ $ « ∞ÅÖ’ „Ѩ uáêkOK« |_ç #k. •x<Õ WK« @ JH˜ ∆ 㨠÷ Ѩ ~° ∞ëÈáê㨠‰õ ΩxH K≥ Ñ≤ Êi. eOQÆ „Ѩ =∂=Ú •fi~å ‰õ Ä_»„|Ǩ χ « fi=Ú K≥ Ѩ CK« ∞<åfl~° ∞. eOQÆ =∞#QÍ ¿ÇÏ « ∞=Ù ÖË Hõ HÍ~° =∞x K≥ Ѩ Ê=K« ∞Û#∞. „|Ǩ χ q+¨ Ü« ∞"≥ ∞ÿ # ~° Ǩ Ï㨠º=ÚÅ∞ "Õ Œ=ÚÖ’ LѨx+¨ «∞ÎÅÖ’ "Õ ^•O « =ÚÖ’ K≥ Ѩ Ê|_ç #q. J@∞=O\˜ ~°Ç¨ Ï㨠º"≥ ∞ÿ # „|Ǩ χ#∞ ≥ Å∞㨠∞H˘x# "åxH˜ ^Õ =Ü«∂# =∂~° æ =Ú#∞ „Ñâ’flѨ x+¨ « ∞Î Ö’ K≥ Ñ≤ Êi. 'J^ä À « Î ˆ ~ «Ñ¨ ™ê „|Ǩ χ K« ~º— („Ñâ◊ fl 1.10). „|Ǩ χK« ~° º=Ú =∞iÜ« Ú « Ѩ 㨠∞û ^•fi~å L « Î~åÜ« ∞ =∂~°æ =Ú# Ѩ Ü« ∞xOz „|Ǩχ֒Hõ =Ú#∞ KÕ ~° ∞#∞. 㨠‡uÖ’ 'Jyfl~À˚ u ~° Ǩ Ïâ◊√≈Hõ ¡ ó— (w « . 8.24) ' Õ *’aè =∂# ^Õ = «, *’ºu~°aè=∂# ^Õ = «, k<åaè=∂# ^Õ = «, â◊ √Hõ ¡Ñ¨ H∆ Íaè =∂# ^Õ= «

"≥Ú^Œ ÅQÆ∞ Õ = «Å •fi~å L « Î~åÜ« ∞ =∂~° æ =ÚÖ’ fã¨∞HÀáÈ|_ç #"å_» ∞ uiy~å_» ∞— Jx K≥ ѨÊ|_ç#k. P QÆ ux

Page 60: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 60/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

60

WK« @ KèåO^ÀQÀºQÆ=ÚÖ’ ''Pk`åº ü K« O„^Œ =∞ã¨O K« O„^Œ =∞™È q^Œ ∞º «"£∞— (KèåO. 4.15.5) Jx K≥ Ñ≤Êi.Pk «ºÖ’Hõ =Ú #∞O_ç K« O„^Œ Ö’Hõ =Ú#‰õ Ω, JK« @ #∞O_ç q^Œ ∞º ü Ö’Hõ=Ú#‰õ Ω PÜ«∂ Ö’HÍaè =∂#^Õ = «Å∞ P

r=Ùx „|Ǩ χ Ö’Hõ=Ú#‰õ Ω Q˘OáÈ=Ù^Œ ∞~° ∞. D q^è Œ=ÚQÍ ã¨ QÆ ∞Àáê㨠‰õ Ωx „|Ǩ χ֒Hõ „áêÑ≤ Î K≥ Ѩ C@ =Å# JH∆ 㨠÷ Ѩ Ù~°∞+¨ µ_» ∞ „|Ǩ χ"Õ ∞#x xâ◊ ÛÜ« ∞=∞QÆ ∞K«∞#flk.

48. J#=ã≤ ÷ Õ ~°ãO Éè Ï"åK« Û<Õ «~°ó (1.2.17)

㨠∂„`å~° ú =Ú : Láê㨠‰õ Ωx Hõ O\ Ö’ Kè åÜ« ∂ ÖË Hõ „Ѩ uaO|=Ú Ñ_» ∞#@∞¡ KÕ Ü« Ú "Õ ~˘Hõ Ѩ Ù~° ∞+¨ µ_» ∞ Láê㨠‰õ Ωx =ÚO^Œ ∞ ‰õ Ä~˘Û#∞@ J㨠OÉè í ==Ú. J=∞$ « «fi=Ú JÉè í Ü« ∞ « fi=Ú "≥ Ú^Œ Å∞QÍ QÆÅ QÆ ∞=ÚÅ∞ Kè åÜ« ∂ « ‡=∞O^Œ ∞J㨠OÉè í ==Ú. JO^Œ∞=Å¡ „|Ǩ χaè #fl"≥ ∞ÿ # JH∆ 㨠÷ ѨÙ~°∞+¨ µx LѨ ^Õ tOK«∞@ ÖË ^Œ ∞.

Kè åÜ« ∂ « ‡QÍx, r"å « ‡QÍx, ^Õ "å « ‡QÍx Hõ #∞flÅÖ’ L#fl Ѩ Ù~°∞+¨ µ_» x# J@¡ #∞@ ã¨iQÍ^Œ ∞. Láê㨉õ Ωx Hõ #∞flÅÖ’ „Ѩ uaO|=Ú H˘~° ‰õΩ ZÅ¡ Ѩ C_»∞ aO|Éè í∂ « "≥∞ÿ# "Õ ~˘Hõ ѨÙ~°∞+¨ µ_» ∞ Z^Œ∞~° ∞QÍ #∞O_» ∞@ ‰õ Ω^Œ ~° ^Œ∞.nx<Õ ã¨ ∂„ « 㨠÷ ''J#=™ê÷<å ü —— J#∞ Ѩ Œ=Ú`À K≥ Ñ≤Êi. J=∞$ « `åfik QÆ ∞=ÚÅ∞ Kè åÜ« ∂ « ‡#O^Œ ∞ LO_» ∞@J㨠OÉè í ==Ú. nx<Õ ã¨ ∂„ « =ÚÖ’ J㨠OÉè í "å^£ Jx K≥ Ñ≤ Êi. J>Ë¡ r"å «‡ Ü« ∞O^Œ ∞ J=∞$ « `åfik QÆ∞=ÚÅ∞J㨠OÉè í ==Ú. ^Õ"å «‡#∞ QÆ ∂_» ã‘ fiHõ iOK«ÖË =Ú "å~° ∞ |Ç≤ Ï~° ∞‡Y∞_» ∞ – ''U~å„QÆ ∂Ѩ åfi ü—. JO ÕQÍHõ ^Õ = «Å

L « ÊuÎ ÅÜ« ∞=ÚÅ∞ K≥ Ѩ Ê|_ç #q. ^Õ= « Å J=∞~° « fi=Ú z~°HÍÅ=Ú ã¨fi~° æ=ÚÖ’ LO^Œ ∞~° ∞ QÆ #∞Hõ K≥ Ñ≤ Êi. "åi Sâ◊ fi~° º=Ú Ñ¨ ~° "Õ ∞â◊ fi~å è Œ #=Ú ã¨ fi « O„ « =Ú QÍ^Œ ∞, ™êfiÉè ÏqHõ =Ú QÍ^Œ ∞. JO^Œ ∞ =Å¡ JH˜ ∆ 㨠÷ Ѩ Ù~° ∞+¨ µ_» ∞ Ѩ ~° "Õ ∞â◊ fi~° ∞_» <Õ„QÆ Ç≤ÏOK« =ÅÜ« Ú#∞.

16. JO «~åº=∞ºkäHõ~°=Ú (18–20)

㨠OQÆ u : Ѩ Ó~° fi Jkè Hõ ~° =ÚÖ’ ''Ü«∞ó Ѩ $kä "åºO u+¨ ì<£ — (|$.3.7.2) J#∞ JO « ~åºq∞ „ÉÏǨχ=ÚÖ’ #∞#fl 'Ü« ∞ó K« ‰õ ∆ Ω+≤ u+¨ ì<£ — J#∞ "åHõ º=Ú#∞ L^•Ç¨Ï~° =ÚQÍ K≥ Ñ≤ Ê '™ê÷ <åk =ºÑ ^ÕâßK«Û— J#∞ 㨠∂„ «=ÚÖ’JO « ~åºq∞ „|Ǩ χ=∞x K≥ Ñ≤ Êi. ^•xH Pˆ H∆ Ѩ=Ú#∞ K≥ Ñ≤ Ê ã¨ =∂^è•#=Ú K≥ Ѩ C@ =Å# Pˆ H∆Ѩ 㨠OQÆu.

q+¨Ü«∞=Ú : |$Ǩ Ï^•~° ºHõ =ÚÖ’x JO « ~åºq∞ „ÉÏǨ χ=ÚÖ’ ''Ü« ∞ó Ѩ $kä "åºO u+ì <£ Ѩ $kä "åº JO « ~À Ü« ∞O Ñ $kä g #"Õ ^Œ Ü« ∞㨠º Ñ $kä g â◊ s~° O Ü« ∞ó Ñ $kä g=∞#Î ~À Ü« ∞=∞Ü« ∞u, U+¨ Õ P`å‡ JO «~åº=∞º=∞$ « óII

(|$.3.7.2)—— ''Z=fi_» ∞ Éè í ∂q∞ Ü« ∞O^Œ ∞<åfl_À Éè í ∂q∞H ֒Ѩ Å L<åfl_À W@∞¡ #fl#∂ P Éè í ∂^Õ q Z=fix Z~° ∞OQÆ ÖË ^À Z=xH P Éèí ∂^Õ qÜ≥ ∂ â◊ s~°"≥ ∂ Z=_» ∞ P Éè í ∂q∞H ֒Ѩ Å#∞O_ç xÜ« ∞q∞OK« ∞K« ∞<åfl_À "å_Õ h P « ‡ J «_ÕJO « ~åºq∞, J «_Õ [~å=∞~° â◊¥#∞º_» ∞— J#∞ D "åHõ ºq∞K« @ qKå~°© Ü«∞ q+¨ Ü« ∞=Ú.

㨠Oâ◊ Ü« ∞=Ú : WK« @ K≥ Ñ≤ Ê# JO « ~åºq∞ ™êOY∞ºÅ „Ѩ è •#=∂? ÖË Hõ J =∂k Sâ◊fi~° º=ÚÅ∞ á⁄Ok# Ü≥ ∂y Ѩ Ù~° ∞+¨ µ_®?

Page 61: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 61/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

61

Ѩ Ó~° fi Ѩ Hõ ∆ =Ú : [QÆ `å¯~° =∞QÆ ∞@KÕ „Ѩ ^è•#=Ú xÜ« ∞=∞Hõ=Ú HÍQÆ Å^Œ ∞. ÖË Hõ Hõ ~° ‡ „Ѩ ^è •#=∞QÆ ∞@KÕ r"å « ‡ QÆ ∂_» [QÆ xflÜ«∂=∞Hõ =Ú HÍQÆ Å^Œ ∞.

ã≤ •úO «=Ú : r=Ùx`À UHõ «fi=Ú =∞iÜ«Ú J=∞~°Ïk JO «~åºq∞ ^èŒ~°‡=ÚÅ∞ K≥Ñ≤Ê#O^Œ∞=Å# [QÆ xflÜ« ∂=∞Hõ=Ú Dâ◊ fi~° ∞xÜ«∞O^Õ ã¨ OÉè í==Ú. '„+¨ µª åfik— JKÕ «#=Ú [_» "≥ ∞ÿ # „Ѩ ^è •# ^èŒ ~° ‡L HÍ<Õ ~° Œ∞. r=Ù_» ∞ xÜ« ∞q∞OÑ |_» ∞"å_» ∞ QÆ #∞Hõ xÜ« ∂=∞‰õ Ω_» ∞ HÍ*ÏÅ_» ∞. r=Ù_» ∞ « #∞fl`å<Õ xÜ« ∞q∞OK« ∞H˘#ÖË_» ∞. JO^Œ ∞=Å¡ WK« @ Ѩ~°=∂ «‡ÜÕ ∞ JO «~åºq∞ ~° ∂Ѩ =ÚQÍ Láê㨠∞º_» ∞.

"≥ ·.<åº.=∂.47.9 „Ѩ è •#O r= Dâ’"å HÀ JO « ~åºq∞ [QÆ„ «ÊuI HÍ~° `åfi ü „Ѩ ^è •#O ™êºr˚"À"å Hõ ~° ‡À =ÚMÏ ü II

''Ü« ∞ó Ѩ $kä "åºO JO « ~ÀÜ« ∞=∞Ü« ∞u—— D „â◊ √uÖ’ Ѩ $kä "åº^è Œ ∞ÅÖ’ [QÆ « ∞Î Ü≥ ÚHõ ¯ JO « ~åºq∞x Jx K≥ Ñ≤ Êi. Jk „Ѩ è •#=∂? ÖË Hõ r=Ù_®? ÖË Hõ Ѩ ~° "Õ ∞â◊ fi~° ∞_®? 㨠~° fi[QÆ « ∞Î #‰õΩ Láê^è •#=∞QÆ ∞@ =Å# „Ѩ ^è •#=ÚJO « ~åºq∞.

"≥ ·.<åº.=∂.48.10 r"≥· Hõ åfi=∞$ « `åfi^Õ ~° #Î ~åºq∞ Ѩ ~â◊fi~° óI„^Œ +¨ /ì åfi^Õ ~° fl„Ѩ è •#"£ ∞ # r"À Ñ≤ xÜ« ∞=∞º « óII

''U+ Õ P`å‡ JO « ~åºq∞ J=∞$ « ó—— D „â◊ √uÖ’ r=ÙxHõ #fl Jaè #fl=ÚQÍ =∞iÜ« Ú J=∞$ « `åfik è Œ ~° ‡=ÚÅ∞ Ѩ ~° "Õ∞â◊ fi~°∞x Ü« ∞O^Õ L#flq. JO « ~åºq∞x „^Œ ëêì, „â’`å Jxi. JO^Œ ∞=Å¡ [_» „Ѩ è•#=Ú JO «~åºq∞

HÍ*ÏÅ^Œ∞. r=Ù_»∞ xÜ«∞q∞OѨ |_» ∞"å_» ∞QÍ# JO « ~åºq∞ QÍ*ÏÅ_»∞. JO^Œ∞=Å¡ Ѩ ~° "Õ ∞â◊ fi~° ∞_Õ JO « ~åºq∞. |$Ǩ Ï^•~° ºHõ =Ú 5= J^è •ºÜ« ∞=ÚÖ’ Ü« ∞[˝ =Å∞¯_» ∞ L^•Ì ʼnõ ΩxH K≥ Ñ≤ Ê#k. ''Z=_» ∞ D Éèí ∂q∞x ֒Ѩ Å #∞O_ç #_ç Ñ≤ OK« ∞K«∞<åfl_À "å_Õ h‰õΩ <å‰õΩ#∞ P « ‡. J «_Õ JO «~åºq∞ [~å=∞~° â◊¥#∞º_»∞.

Éèí ∂=∂º^Œ ∞Å #∞O_ç ã¨OѨ Ó~° ‚ [QÆ « ∞Î Ü≥ÚHõ JO « ~åºq∞ Ü« ∞O^Œ ∞ =∞ T_» ∞ q^è Œ =ÚÅ ã¨Oâ◊ Ü« ∞=Ú.JO « ~åºq∞ „Ѩ ^è •#=∞x Ѩ Ó~° fiѨ H∆ K≥ Ѩ CK« ∞<åfl_» ∞. P „Ѩ ^è •#=Ú ã¨ OѨ Ó~° ‚ [QÆ «∞Î#‰õΩ Láê^•#HÍ~° "≥∞ÿ « #

HÍ~° º"≥ ∞ÿ # xÜ« ∂=∞Hõ =Ú#‰õ Ω ã¨ =∞~° ú "≥ ∞ÿ Ü« Ú#flk. ÖË Hõ è Œ ~å‡ è Œ ~° ‡~° ∂Ѩ "≥ ∞ÿ # Hõ ~å‡#∞ëêª #=Ú =Å¡ r=Ù_» ∞ JO « ~åºq∞. r=Ù#‰õΩ Hõ ~° ‡ Ѷ Å=ÚxK« ∞Û@‰õ Ω Ñ¶ ¨ÅÉè ’QÆ ™ê^è Œ#"≥ ∞ÿ# [QÆ «∞Î#∞ 㨠$+≤ ì OK≥ #∞. Hõ ~° ‡ ^•fi~å [QÆ « ∞Î #∞ ã¨$+≤ ì OK« ∞@ =Å# r=Ù_» ∞ JO « ~åºq∞ J#QÍ ã≤ ^•ú Ou 㨠=∂^è •#=Ú ''D h P « ‡ JO « ~åºq∞ J=∞$ « =Ú—— ''U+ Õ P «‡ JO « ~åºq∞ J=∞$ «ó—— JO « ~åºq∞x r=`å^• «‡º=ÚQÆ#∞ J=∞$ « « fi=ÚQÆ#∞ K≥ Ñ≤Êi. J>Ë ¡ Éèí ∂q∞ #∞O_ç

JO « iHõ ∆ =Ú =~° ‰õ Ω Jxfl =ã ∞Î =ÙÅÖ’ JO « ~åºq∞ LѨ ^Õâ◊ =Ú =Å¡ ã ~° fi "åºÑ≤ « fi=Ú „Ѩf « =∞QÆ ∞K« ∞#flk. D Ô ~O_» ∞ HÍ~° =ÚÅ =Å¡ JO « ~åºq∞ Ѩ ~° "Õ ∞â◊ fi~° ∞_» ∞. „Ѩ ^è •#=∞O^Œ ∞ JO « ~åºq∞ « fi=Ú ã¨ OÉè í ==Ú QÍ^Œ ∞. ''J^Œ $ëÈì„^Œëêì Jâ◊$ « ó „â’`å—— P JO « ~åºq∞ Ѩ ~° ∞ÅKÕ K« ∂_» |_» Hõ 㨠~° fi=Ú#∞ K«∂K« ∞"å_» ∞, 㨠~° fi=Ú#∞ q#∞"å_» ∞.

WK« @ q#|_» ∞ „^Œ +¨µª « fi „â’ « $ « fi=ÚÅ∞ JKÕ « # „Ѩ è•#=∞O^Œ∞ Jã OÉè í ==ÚÅ∞. JO «~åºq∞ r=Ù_» ∞ QÆ ∂_» QÍ<Õ ~°_» ∞. ''Ü« ∞ P`å‡#O JO « ~À Ü«∞=∞Ü« ∞u—— ''Z=_» ∞ r=Ùx ֒Ѩ Å #∞O_ç xÜ« ∞q∞OK« ∞K« ∞<åfl_À—— J#flKÀ@ r=Ù_»∞ xÜ« ∞q∞OѨ |_» ∞"å_» ∞, JO^Œ ∞=Å¡ JO « ~åºq∞ Ѩ ~° "Õ ∞â◊fi~°∞_Õ .

Page 62: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 62/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

62

49. JO`«~åº=∞ºkè ≥ ·"åk+¨ µ `« Œú~° ‡=ºÑ¨ Õ âß`ü (1.2.1)

㨠∂„`å~°ú =Ú : ''Ü«∞ó Ѩ $kä "店— "≥ Ú^Œ Å∞QÍ QÆ Å „â◊ √ « ∞ÅÖ’ K≥Ñ≤ Ê# âßã¨#Hõ~°Î JO « ~åºq∞ Ѩ ~° =∂ « ‡ÜÕ ∞. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ „â◊ √ «∞ÅÖ’ P « ‡ « fi, J=∞$ « `åfik Ѩ ~° =∂ « ‡ ^èŒ ~° ‡=ÚÅ∞ K≥ Ѩ C@ =Å#.

Jkè ^≥ · "å^Œ ∞ÅÖ’ q#|_» ∞ JO «~åºq∞ Ѩ ~° =∂ « ‡ÜÕ ∞ "Õ~˘Hõ_» ∞ QÍ_» ∞. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ P Ѩ ~° =∂ « ‡ ^è Œ ~° ‡=ÚÅ∞ K≥ Ѩ C@ =Å# P Ѩ ~° =∂ « ‡ Ü≥ ÚHõ ¯ 㨠~åfiO « ~åºq∞ « fi=Ú J=∞$ « « fi=Ú, P « ‡ « fi=Ú J#∞ J™ê^è •~° ^èŒ~°‡=ÚÅ#∞ WK«@ LѨ ÕtOK«∞K«∞<åfl~ °∞. Éèí∂q∞ PkQÍ QÆÅ ã¨~°fi qHÍ~°=ÚŠ֒ѨŠã≤÷ «∞_≥· "å\ ˜xâßã≤OK«∞K« ∞<åfl_»∞. Wk Ñ ~° =∂ « ‡ Ü≥ ÚHõ ¯ âßã # ^è Œ ~° ‡=Ú. D h P « ‡ JO «~åºq∞ J=∞~° ^è Œ ~° ‡=Ú QÆ Åk.''U+ Õ P «‡ JO « ~åºq∞ J=∞$ «ó—— J#∞ "åHõ º=ÚÖ’ P « ‡ « fi J=∞$ « åfi^Œ ∞Å∞ =ÚYº=ÚQÍ Ñ¨ ~° =∂ « ‡Ü« ∞O^Õ

Ü« ÚHÎ ã¨OQÆ «=ÚÅ∞. JO^Œ∞=Å¡ Ѩ ~° =∂ « ‡ÜÕ ∞ JO « ~åºq∞.

''J^Œ $ëÈì J„â◊ √ « ó—— J#∞ „â◊ √u LÑ ^Õâ◊=Ú ^•fi~å ~° ∂áêk Ç‘Ï#"≥ ∞ÿ # Ѩ ~° =∂ « ‡=Ö ™êOYº„â◊ √uÖ’ Hõ eÊOÑ |_ç # „Ѩ ^è •#=ÚÅÖ’ ‰õ Ä_» D è Œ ~° ‡=ÚÅ∞ LO_» ∞@ =Å# „Ѩ ^è •#=Ú JO « ~åºq∞ Jx# D 㨠∂„ « =Ú#∞ K≥ Ѩ CK«∞<åfl~° ∞.

50. # K« ™ê‡~° Î=∞`« Œ ú~å‡aèÖÏáê`ü (1.2.19)

„Ѩ ^è •#=Ú JO « ~åºq∞ HÍ*ÏÅ^Œ ∞. ZO^Œ ∞ÅHõ #QÍ „Ѩ ^è •#=Ú Hõ #fl aè #fl"≥ ∞ÿ # K≥ · « #º=ÚÖ’ L#fl „^Œ +¨ µª « fi,„â’ « $`åfik ^è Œ ~° ‡=ÚÅ∞ K≥ Ѩ C@ =Å#.

™êOYºã¨ ‡ $uÖ’ Hõ eÊOѨ |_ç # „Ѩ ^è •#=Ú JO « ~åºq∞ Ѩ Œ =Ú#‰õ Ω J~° ú =Ú QÍ^Œ ∞. „Ѩ ^è •#=Ú Hõ #fl aè #fl"≥∞ÿ# Ѩ~°=∂ «‡ H˘~° ‰õ Ω D ^è Œ ~° ‡=ÚÅ∞ J#QÍ J^Œ $ëÈì „^Œ ëêì Jâ◊$ « ó „â’`å ''P JO « ~åºq∞ W « ~° ∞ÅKÕ K« ∂_» |_» ∞ JO^Œ ih K«∂K« ∞"å_» ∞. W «~°∞ÅKÕ q#|_»Hõ 㨠~° fi=Ú#∞ q#∞"å_» ∞——. Jx "åHõ º âı +¨ =ÚÖ’ K≥ Ѩ C@ =Å#.

51. âßs~°â’ÛÉèíÜÕ ∞ Ñ≤Ç≤ ÏÉè Ë Õ <≥ · #=∞nèÜ« ∞`Õ (1.2.20)

'#HÍ~°=Ú Ñ¨ Ó~° fi ã¨∂„ « =Ú #∞O_ç J#∞=iÎ OK« ∞#∞.

㨠∂„`å~°ú =Ú : r=Ù_» ∞ QÆ ∂_» JO « ~åºq∞ QÍ_»∞. |$Ǩ Ï^•~° ºHõ =ÚÖ’x Ô ~O_» ∞ âßYÅ∞, HÍ~° ºâßYÜ« Ú =∞iÜ« Ú =∂^è Œ ºO k#âßYÜ« Ú QÆ∂_» JO « ~åºq∞ •fi~å r=Ù_» ∞ xÜ« ∞q∞OѨ |_» ∞ "å_» QÆ ∞@KÕ JO « ~åºq∞ Hõ#fl r=Ùx aè #fl=ÚQÍ K≥ Ѩ CK« ∞#flq. Jkè ^≥ ·"åk „â◊√ « ∞ÅÖ’ K≥ Ñ≤ Ê# JO «~åºq∞ Ѩ ~° =∂ « ‡ Jx ã≤ ^Œ ú =∞QÆ ∞K« ∞#flk.

''Ü≥∂ q*Ï˝<Õ u+ì <£ —— r=Ùx ֒ѨŠ#∞O_ç "åxx xÜ«∞q∞OK« ∞K« ∞ J#∞ HÍfiâßYÖ’ ''Ü« ∞ P « ‡x u+¨ ì <£—— Z=_» ∞ D P «‡Ö’ ã≤ ÷ « "≥ ∞ÿÜ«ÚO_ç •xx #_ç Ñ≤ OK«∞<À Jx =∂^è ŒºO k# âßYÖ’ QÆ∂_» JO « ~åºq∞ Hõ #fl r=Ùx K≥ Ѩ CK« ∞#flq. Éè í ∂q∞ "≥ Ú^ŒÅQÆ ∞ "åx=Ö r=Ùx P^è •~°=ÚQÆ#∞ xÜ« ∞q∞OѨ|_»∞"åxQÆ #∞ K≥ Ѩ CK«∞#flq.Xˆ H ^Õ Ç¨Ï=ÚÖ’ W^ŒÌ ~° ∞ „^Œ+¨ ìÅ∞ LO_» ~° x K≥ Ѩ Ê~å^Œ ∞. J㨠OÉè í ==Ú QÍ^Œ ∞. W^Œ Ì~°∞ „^Œ +¨ ì Å∞O_» ∞@ 㨠OÉè í==Ú.Jq^Œ º =Å# 㨠OÉèí qOz# HÍ~° ºHÍ~° ~° ∂Ѩ =∞~Ú# Láêkè ^•fi~å „^Œ +ì ÅO^Œ ∞ aè #fl «fi=Ú#∞ áê~° =∂i÷Hõ

Page 63: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 63/172

"≥ ·Ü«∂ã≤Hõ <åºÜ« ∞=∂Å

63

^Œ $+≤ì Ö’ „^Œ+¨ ìÅ UHõ « fi=Ú#∞ K≥Ñ≤ Êi. Ѩ ~° =∂ « ‡ XHõ ¯_Õ J~Ú##∞ Ѷ ∞\ÏHÍâ◊ =∞Ǩ HÍâ◊=Ú =Ö Láê^Œ∞Å •fi~å Éè Ë ^Œ =º=Ǩ ~°=Ú HõÅ^Œ ∞. J>Ë ¡ ''Ü«∞ «„ ^≥ · fi « q∞= Éèí =u——. ZK«@ ^≥ · fi « =Ú#∞ P„â◊ ~ÚOz ã ~° fi =º=Ç ~°=Ú LO_» ∞#∞. ''Ü«∞„ « « fiã¨fi Ѩ ~° =∂ ≥ · ‡ "åÉè í∂ ü « ü ˆH#HõO Ѩâı Û ü —— ''*Ï˝# ã≤÷ u Ü« ∞O^Œ∞ ѨÙ~° ∞+¨/xH ã¨~°fi=ÚP « ‡ÜÕ ∞ Ü«∞QÆ ∞#∞. JѨC_»∞ Z=_» ∞ Z=xx K« ∂K« ∞#∞——. D „â◊ √ « ∞ÅÖ’ Éè Ë ^•Éè Ë ^Œ =º=Ǩ ~°=Ú Hõ #∞Ñ≤ OK« ∞K«∞#flk.JO^Œ∞=Å¡ Jkè ^≥ ·"å^Œ ∞ÅÖ’ Ѩ ~° =∂ «‡<Õ JO « ~åºq∞QÍ K≥ Ñ≤ Êi.

Page 64: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 64/172

7. అదృశకరణము.

సంగ- పకరణమల‘‘యపృం ష ’’ బృ.ఉ.3-7-2.అన అంతబ హణమల యచ ష

అన కమన ఉహరణరపమస వపచ అన సూత మల అంత బ హమ

. ఇపడ ఆపమ సమనమ పటక ఈ అకరణమ ఆరంభమన. త రణడ

మత . ఇచట పచర.

షయమ –యత ద శమ హమత మవర మచ త ం తదణదం తం భం సరగతం ససూం

తదవయం య భం పపశం . (మం.1.1,6.) జ ం యమలక అచరంబన,మరతంబన, జనంబన, జ ం య క ం య రతంబన, శతంబన, సరశ య

సరపకంబన, అసూంబన సరపపంచరణంబన రల నచర. ఈ కచట

రనణయ షయమ.

సంశయమ-భత పధనమ? తయ లక పరమతయ? - అసంశయమ.

పరపమ - భత ఉనరణమగటవలన పనమనవచన. త రణమగటవలన

తగడ భతగలడ. ఈంటలఏ ఒకట సనవచన.

ంతమ - సరజ ధరమల పటవలన భత పరమత అర మపట ఉతమ.

‘‘హమర పరష’’. పరషడ వడ మయ ఆరరతడ. ఇట వగణమల పటవలన

వడ భతద. ‘‘అ పరత పరష’’. అరమన అకృతమనరగల సరరమలక

ఆశ య న పరశర అవలంం ఆవరణ యన భతసూ. ఏట న ఉత మంద

జమనంద అంకరమవల పరశరయందన పంచభతమల అరమలనబడన. ఇ శమ ల.ఈఅరమనకన పర న పరశరడ అ ప పనమకన నమ భత అ

సష మగచన. కనక పనమ గడ భత ద. అందవలన పరమత అంతరపమల

ఉసమ పబన.

యకయమల –

భత పనం య శర ఆ పవనత నత

Page 65: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 65/172

ఈశ భత తరజ ర -ద ర వ న పనం త

“తదవయం య భతం పపశం ” ఈ ల న భత పనమ? వ? లక

ఈశర? శబ మనక అర మ ఉనరనమ, మయ త రణమ. అందవల జగత పమలపణమమ ంద పనమ జగత నక ఉనరణమ అగటవల భత లక ధధరమల

జత ఉత య వడ ఉనరణమ. ఈపరపమనక సమనమ. “య సరజ సర” అన

ల సరజ తమ సరత ృతమ దలగల బ హ హమల పబన. అందవల పరశర

భత.భత వమ సరపకమ మయ జనరతమ పబడన. అందవల పనమ

మయ జదలగల వడ భత రడ. “అతరత పర” అన ల అరశబ చ న

పనమకన నమ భత అ. అందవల పనమ భత ద.బ హమ సంపర జగత నక

ఉనణమ మయ త రణమ. అందవల ఈశర భత అనన ద మగచన.

మండపషత ల ‘‘తదవయం య భతం పపశ ’’

ఆ అవయమన సరపపంచరణమన అగఅరంబన కవంతల చూచచ అ. అచట

మడరకమల సంశయమ కలగన. పనమ వ అన పదయమ ప మ. శబ మ ఉన

త రణచకమ. పనమ శరపమ పణంచటవలన ఈశమనక ఉనరణమమత .

వడ ధధరమల త రణమ మత అన పరపమనక

ఇకడ న సమనమ పచర.

‘‘య సరజ సర యస జ నమయం తప’’ (మం.1-1-6.) ఆ బ హమ సరజ మ మయ సర.

మన రపమ అయ నడ కనక సరజ తమ కలడందర. షమ అయ

నడకనక సర అందర. అంక రరపమన తపస కలడ. ఈ ధమన

బ హహమల పబనందవలన భత పరశర. వడ భతమలక రణమజలడ.

‘హమర పరష సబభంత హజ’’ (మం.2-1-2.)

ఆ జరకణపరషడ సరపశసరపడ, రడ, అంక లపల బయట ం ఉనడ

జనలడ. ఈ ధమ లపల బయట ం ఉండట మయ జనతమ నబడటవలన

పన న జదలగల వడ భత జలడ. పనమ భత అ పట య యక మ

ద. “అ పరత పర” (మం.2-1-2. ) అ అరశబ చ న పనమకననమ భత

. అంవల భత ఈశర.

Page 66: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 66/172

52. అదృశగణ ధ .1.2.21

సూ ర మ- యత ద శ (మం.1.1.6.) అన ల అదృశ గణమల కలడ పరమత.

భతమలక రణమ పనమ లక వడ ద. ఎందలకన “య సరజ సర” (మం.1.1.9) సకలపర మల మన జ నమ మయ ష జ నమ గలడ అన ల భత సరజ దల గల

పరశర గణమల ంపబన. ఫ నమల వల ఆగణమల లవ.

ఇచట పరపమల పనమ లక వ నమ. ంతమల షబ హజ నమ అ ఫలధమ.

“యత ద శ”అన ల అదశగణమలగల పమత భత కర ద. ఎందలకన ఆ

పరమత ధరమల పబడటవలన “య సరజ సర” (మం.1.1.9.) ఎవడ సకల పర మల

జ నసంపన మనమ సర డందర. అజ నమ షమ నన సర అందర.

పరమత అంట క మన ష జ నమల కలడ. అందవల సరజ సర అ

అతన న పనమంద పన న వ యంద సరజ తమ సరదతమల సంభవమ

ద. జడపనమనంద, అంతకరణమన పన ఉగల వ యంద సరజ గణమల సంభవ

లనపడ భతరణమ యంద ఎట సంబవమ. “యర సృజ గృహ చ య

పృషదయ సంభవ , య సత పర శలమ తతంభవహ శ” (మం.1.1.7) ల

పరగ తనహమనం రమన సృం మరల తనయం ఇమడ ననట భనం ఒషవనసతల పట నట , ం యన పరష నం తలద శమల, హమ మమల

పట నట , ఆఅరతతమ నం సంపర శమ ఉతనమగ చన. లపరగ దృ ంతమ చూన

ంతమ జడమ చచన. ఎందలకన లపరగ జడహమనం రమ ఉతనమగచనద

పట సద. దృ ంత ంతమలయంద అతంతమమండవలయనన యమమలద.

మమన దృ ంత ంక వ ఉండద. చందమ అనపడ చందంబమల కనల మక

కనబడటలద క దృ ంతమ నంద అనకలషయమలం సమతమ పట లకపద మ. అందవల దృష గణమలగల పరశర భతమలక రణమ.

53.షదవప చ త.1.2.22

సూ ర మ “హమర ” అన ల వతమ అపనతమ, సరపకతమ, దలగ

షగణమల భత

Page 67: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 67/172

ర. వయంద ఈగణమల లనందవల వడ భత డ. “అ పరత పర” అన ల

అరతతమనక పరమతక దమ పట వలన పనమ భత ద.పరమత భతమలక

రణమ.

షమ గణమల మయ ధమ పటవలన పరశర భత వ పనమల వ.

‘‘ హమర పరష.’’(మం.2-1-2.) పరషడవసరపడ మయ ఆరరతడ. ఇచట

వకలణమ భత . “అ పరత” (మం.2.1.2.) అన ల

భత పనమకన నమ . వ కన లణ నఅకృతమన మరపమల

జవస రప న అరమకనపర నడ పరమత. అందవల భత పరమత.

54.రపచ.23.

సూ ర మ “అ ర చ చందసూ” దలకమ రస చందసూరల కనల.(మం.2.1.4) అన

ల భత క సతతమన పట వలన గడ భత పరమత.

‘‘ఏతజ య ణ మన స ం యణ చ ఖం య పపృ’’(మం.2.1.3.)ఈ

ణమ,మనస, అఇం యమల, ఆకశమ, యవ,అ , జలమ, భ ఉతన న.పణదలనం

పృ వరక సృ ‘‘అ ర చ చన సూ’’ దలకమ రస,చందసూరల కనల అన

లసరతక నభత క రపసమ ంచట వలన పరమత భత అ

వృ ర మతమ. భగవద మతమల ఇ భత క రపసమ ద ,ఏలనన

మందగడ రమత ఉత పట వలన. అత “పరష ఏదం శం కర” ఈ సంపర సంరమ

పరషరప పరషకన న న శమలద అ మండక ల పటవలన

సతకరపసమవల పరమత భత. ఇచట ల రపసమన ఒపనక

సరరపమ వ ంచట వలన పరమతయం భతతమ .

18. నకరణమ.

సంగ—పకరణమల రంభమల అదృశ రణధరమలన కషమలగల సరజ

తవల ఆరమ బ హపరకమ ర. అట ఇచట ఉపక మమలనన నర శబ మనక

Page 68: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 68/172

కషమలగల హమకరణ తవ ఆరమ జఠ పరకమ పవలయన. ఈ ధమ

దృ ంన సంగ రణమవల శనకరణమ రం.

షయమ— నరతతమ ఈఅకరణమల రణయ షయమ.సంశయమ—ఛంగఉపషత ల గల నరదయంద న “దమ ” అన సర మ

ఆ నర రస అ నర తతమ పబన.అ జఠ య,భ య, ఆ

వతయ, తయ లక పరమతయ అ సంశయమ.

పరపమ— నరడ మయ ఆత శబ మల పగమ వల ఈశరకన న న పర మ గ ంచ

వచన.

ంతమ—“మర ” చూచచ మయ బ హశబ పగమవల న పరశర నర

శబ మనక అర మ అ పట ఉతమ. ఈశర స మల నరడయ ఆత అయ శబ మల

పగమ బహ కంచచన

యకయమల

నర భతవశష క నతశబ శ ష కశన.

దమర బ హశబ శర ఇష నతశబ శర చ.

“ఆనం నరమ ” అన ల న నరడూ జఠ య, భ య, వతయ, వ

లక పరశర నర శబ మ జ ల,భగల, మయ వతయంద రఢమ,మయ ఆత

శబ మ వచకమ. అందవల ఈశరకనన న న లగల ఏ ఒకట నర శబ మ

పవచన. అన పరపమనక ం సమనమ. “దలకమ రస” అన నర

అవయవమల వర న ఉన. మయ “ న ఆ ం బ హ” “మఆత ఏ బ హ ” ఈపరమఉపక మ న. అందవల నరమ బ హ. నరశబ మ గవృ బ హమం

సమనయమగచన. ఆతశబ మ మఖవృ బ హచకమ.

ఛంపషత ల పంచమ అయమల నరదల “ఆనం నరమప ” అ.అన

త నర ఉసన యచనమ. (ఛం.5-18-1). ఈ నరడ జఠ య, భ య,

ఆతవతయ, తయ లక పరమతయ అ సంశయమ. అచట నరశబ మవల దట మద

పమల ప మ అన జఠ , భ , ఆతవతల పరపమ. “అయమ న

Page 69: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 69/172

ఽయమన పర దమనం పచ” నబన ంప ఏ న లపలఉన,

(బృ.ఉ.5-9-1) అన ల న శబ మ జఠ యంద పం. “శ అ భవయ

నర” వతల సమస లలక పగట హమ న సూరరపమల ర. (ఋ.సం10-

88-12). అన ట నర శబ మ బయటనన భ యంద పం “ నరస సమ ”

నర మంమనసల ఉందమక.( ఋ.సం.1-98-1). అన ట నర శబ మ వతయంద

పం. అందవల పత యమ ప మ. ఆతశబ మ వయంద రయగట వలన వ

నరడనవచన. ఈశరడనట యక మ ద హమల లనందవలన అన పరపమనక

సమనమ ఇచచర.

నరశబ మనక బ హమ అర మ పట ఉతమ. దమర యశపృం శ వణ. “తస

హ ఏతస ఆత నరస మ వ సజ”(ఛం.ఉ.5-18-2.) ఆ నర ఆతక సర మ రస.

ఈ ల స దల కన సంపర జగత నర అవయవమల నబడచన. ఇ ఈశర

కన న నల సంభవమ ద. మయ “ న ఆ, ం బ హ” (ఛ.ఉ. 5-11-1) మ ఆత ఏ? బ హ

వర? అన పశల బ హ శబ మ ఈశరయంద మఖమ పం, నరశబ మ గ

బ హమంద గలద. “శ నరశ నర” ఏవర శరపల మయ నరల నరల లక

సంపర జగత సరప వ నరడందర.అ పరమత ల న. నరడ అన

సతపరషడ అర మ నర నరడ. ఆత శబ మ వ బ హలల ఉపంతర. అందవల

నరడ పరశర.

55. నర రణశబ 1.2.24

సూ ర మ “ య తవం శమత మమనమనం నరమ ” ఛం (5.18.2)

దలదల గపబన ప గనట య, పతతరపమ ుంగబడనట య ససరప

భత నట య ఆ నరవడంచ అగమల లంచన.ఈ

నరశబ మ జఠ , భ , ఆ వతలయంద ధరణరపమగన త ఆత శబ మ

ధరణమగన ఉపంతర. అట ధరణమ పంన నర ఆత శబ మలన పరమతయంద

షమ పంచట కనబడచన. “తస హ ఏతత నరస మ వ సజ శ

శరప ణ పృథగ సంహ బహ బ వ ర పృ వ ” “ఆతరపడగ ఆ

నరనక దలకమ రస, సూరడ కనల, యవత ణమ, రసనం నడమ వరక గల

హ ఆకశమ, జలమ భగమ, భదమల” (ఛం.5.18.2) ఈ మంద న దలకమ

Page 70: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 70/172

రస అన షణమల సరపక న పరమత అర మన ంచ చన. ఉపక మమల “న ఆ ం

బ హ” (ఛం.5.11.1 ) “మ ఆత ఏ, బ హ ” ఈ ఆత బ హ శబ మల పగమ పరశర

నరడ పటక హమ లక తవ. అందవల రడ పరమత.

56.సరమణమనమనం .1.2. 25.

సూ ర మ “య సం” “ఎవ అ మఖ దలకమ ర” అనసృ పంన

ల ఆతక మలభత న అనమనమ పచూ పరమతన ర ంచ చన.

సృతలక మలభతమగ తల పమణమల అ అనమనమ శయమగచన.

ఇందవల గడ పరమత నరడ. మరతమ ంపరమల 47-68 ల “యసం

ర ఖంశరణ । సూరశ శ త ం త లత నమ॥” ఎవ అ మఖ, దలకమ

ర, ఆశమ , పృ దమల, సూరడ త , శల త మల అటవంట సంపర

లకరపమనవ ంచ సృ నరశబ మనక పరశరడ అర మ పచూ కంచచన

మయ నర శబ మనక పరమత అఅర మ జ పకమ ంచ చన. సూత మల నన ఇ శబ మ

తర కమ.

ఇంక పరమ ఆపమ ంన సమనమ పచూ న

మ పంచ చర.57. శబ ఽన ప చ న, త దృష పదసంభ పరషమ నమయ. 1.2.26.

సూ ర మ జఠదగలల శనర శబ మ రఢమ. ఆ అ “హృదయ ర పత” అ మడ

పరమల అగల కలన యబన. “తదదక ం పథమమగ త యం”(ఛం.5.10.1.) ఈ

ణహ ఆ అగలన ణహ ఆరమ ప మయ శ రమలపల ఉనద. ఈ రణమవల

నరడ రడఅన అట నటసద. ఎందలకన జఠ యంద పరమ దృ ఉపశమగనక.

జఠ సర మ రస, సూరడ త మ రద. జసయఖర నర పరషడ

అనచర. జఠ పరషడ ద.అందవల పరమత నరడ.

నరశబ మ పరమత రద.అ జఠదలంద ర కనక. అంకఁ‘‘ హృదయ ర పత’’( ఛం.

ఉ.5-18-2) అ అ మడధమల కంచటవలనన మయ‘‘తదదక ం

పథమమగ త యం’’(ఛం.ఉ.5-10-1) భంచటక మంద వన అదల ణగలక

హమమ యవలయన. ఈ న న (ఛం5.10.1) రణమల వల ణహ అకరణమ

గ ంచవలయన. ఈ తవల నర జఠ అనవచన. మయ “అన ప

Page 71: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 71/172

పరఽన ప తం ద’’´ ఈ నరడ పరష అన వ లపల ప త యడ అ

నబడటవలన నర జఠ అనవలయన.పరశరడ ద అన. అట అనట సద. ‘‘మ

బ తత’’ మనస బ హమ ఉ సనయమ(ఛం. ఉ. 3-18-1) ‘‘ మమయ ణశ రప’’(

ఛం.ఉ. 3-14-2) “ ఆబ హమ మమయమ, ణశరమ మయ పశసరపమ” మమయమన

మన యమ, ణశరమన సూశరమ, రపమన తన లణరపమ. ఇ తల

జఠ పరశర దృ ఉసన యటక ఉపం. జఠ ల నర శబ మ మఖమ

పంర పటక లలద. ఏలనన దలకమ రస, పృ దమల అన ష పగమ

అసంభవమగటవలన. ఇంక పర పరష నర జసయఖర అధయనమ

ంచచర. ‘‘స ఏఽ న యతరష స తవమ ం నరం పరషం పరఽన

ప తం ద’’(శ.బ .10-6-1-11) ఈ నర అ పరషడ, ఏ పరషడ ఆ శనర తనఅన కరణమల ప త యడ న, అన కమల నర పరష శబ మ .ఆ

పరశరడ సరపకడగట వలన పరషతమ మయ పరష లపల ఉండటయ అన ధరమల

య యక మల. అందవల నరడ పరమత.

58. అత ఏవ న వ భతం చ.1-2-27.

సూ ర మ భ అ అమనవత నరశబ చమ ద. దలకమ రస అననలగడ అసంభవమ. జఠ ఉల నన పరమత నరడ.

న రణమలవలన భ అమనవత నరడ రడ. భ ల ఉష తమ

మయ పశతమన గణమల మత గలవ యంద సర మ రస అన కలన కదరద.

దలకమ, భ రపమన రమల. ఒకరమ నం కరమతనమ

రద.సరము రస అ పటవలన నరడ జఠ కనన వత అనవచన క అన

సూతము ర. వతయందగల ఐశరమువల గడ దమరదల సంభవము ద.వతల స దలక రణము జలర. అంక వత ఐశరము పరశనము. అందవల రంకశ

ఐశరముగల సత న పరశర నరడ.

జఠ ఉగల పరమత ఉస మయు శరములపల ప త యుడ నరడ

పరమతయ ఇంతవరక రం. ఇపడ పకము లక ఉ కలన లకండగ త పరమత

ఉసనపటవలన ధము లద జ ఆరల పచర.

59. దపధం జ 1.1.28.

Page 72: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 72/172

సూ ర మ జ మహ పనమన బ హమనంద జఠ ఉ లక నరశబ మనక

బ హచకమ పటల ధమ లద. పపరమలన ఆలంచటవలన నరశబ మ బ హ

అనన సశయమ.

నరశబ మనక ండ రకమల అర మ పవచన “శ నరశ” ఎవడ శరపమ నం

నర లక “ ం ఽయం నర” శమనక నర, “ నర అ ” సంపర శమ ఎవ నర

ఆతడ సతరపడగట పరమత నరడ. నర శబ మనక ర మల

సయదలవల త త పతయమగట నరడగన.పరపదమనక “న సంజ య” అన

సూత మ ర ఘమన. ఈధమ యర మ చూనన బ హపరమ నవలయన. “అ

నయ” మందం నంచడ. అంద త అ సత అగటవలన ర ప కలన, ణహ,

అకరణమ పరశరయంద యక . ఇంతకముంద జఠ ల పరమత ఉసన . ఇపడ

పక ఉ లక త రమత ఉసన నన ధము లద జ ఆరల ప

చర. ఈ సూతముల.పపర ఆలచన నర శబమునక పరమత అ శయము ప

వచన. పరమతక న త పశత ఖనము యుచర.

60.అవ శరథ 1.2.29.

సూ ర మ జ నల హృదయమల అనభవమనక వచట వలన శమత య సంగతమ. ల ఉపసకలన అనగ ంచటక హృదయ పణమణమ పరశర . ఆ హృదయమనంద

పరశరడ పకటమగన ఆశరరల పచర.

హృదయముల అవ అగుటవలన సరగత పరమతన త పశముల పట యుక. ఏలనన

హృదయముల “అవ ” అవ లక పకటమగుటవలన. హృదయశముల అనభవమునక వచట

ఆశరరల ఈధము అ. ఉసకల కరమునక అట , మయు ఉసకలన

అనగ ంచట హృదయశముల పకటమగున.

61.అనసృద 1.2.30.

సూత ర మ బద ఆరల మతమన శమత మగల మనసల నన పరమతన మనస

నమ య రణమ పరశరగడ శమత మ(స ృత అంగష తర మధ గమ

శమత మ లక లడ అందర.)గల డందర.

Page 73: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 73/172

శమత న హృదయ నముల ప త ఉనందవలనన మనస సరణ దల వలనన

పక నన శమతమ ణపగము ంర బద ఆరల అనచర. ఏధము ఒక

రలన నమున రనము అందర అ శమతతము ల అ.

62.సంప జ స దరయ.1.2.31.

సూ ర మ రస నం చబకమ వరక శమత నమల సంప (సమన పకరణమల న

న సందన) నర ఉంచట వలన పకపరశర పశమత డ ర. జ

ఆరల మత. జసయ బ హణమగడ రసనం గడ మ వరక గల నమల నర

ఉసన .

తలనం గడ మవరక వయవమలల అన శమత మల నర ఉసమ పంచటవలన

పరశర పన పమణమ ప మన. శమత మన అ జ ఆరల

అనచర. క ల –“ శమత వ హ స అసంప” “దలల వతల

అపన న ఈశర సంప ఉసన శమత డ సంపనల.” నహంన

జసయ బ హణమనంద సర మనం పృవరక ఉన నవయవమలన మర అన తల

గమనం చబకమ అన గడ మ వరక గల అవయవమలల ల నర . అన

లత నర శమత తమన .

63.ఆమన నమ .1.2.32.

సూ ర మ జబల రసనం గడ మ వరకగల మధగమల పరశర ఉపంచవలన ప-

.

జబల ల ఈ శమత మనగం ‘‘య ఏఽనన ఽవక ఆ ఽమ ప త । వరణయం

ంచ మ ప త’’ ॥ (జ.1) అనంత సష ముంగ యండ పరశరడ

అమక మన(బద న వ యంద) నడ. అమక చట నన? వరణకన క మధల ఆత

ప త న. (ణకల అందవల అంతర రణ కనబమల మధ నమ అ) వ పరశరల

ధమ కతమ గనక వయంద ఉనడ పరశర. అందవల పరశర పటక శమత

య యక మ. సతసరప న పరమత నరడనన ద మన.

హసూత

హృదయమ నంద పధమయమల యద సంకలనమ సమప మ.

Page 74: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 74/172

పథమయస యద సమప .

పథమ తృయద.

19.దదకరణమ.1-7.

ఈ దమనంద అసష బ హ హమలగల జ యబ హషయమల (ర ణ బ హ) రమ బహళమ

గలద. అసష బ హ హమలన ంత కమలందగల ఉస బ హషయమలన బ హమంద

సమనయమగటన ఈదమల పదం. జ యబ హమంద సమనయమ ంచటక ఈ దమ

రంం.

సంగ ందట అకరణముల మడలకములల ప న( లత) నర పరమత అ.

అపడ మడ లకముల ఆయతనము లక ఆరము పరమత కన నమగున అన ఆపమునక

సమనము ఈ అకరణము రంభమగు చన. అందవల పర అకరకణమ ఈ అకరణమనక

ఆప సంగ.

షయమ “య పృ న తం మన సహ ణ శ స । త కం జనథ ఆనమ

మంచమృత ష త”॥ (మం.2-2-5). ల దలకమ, పృ, అన మ, మయ సంపర

ఇ యమల ట మనస గడ ఓత త ఆఒక ఆత నమ, అనఅతషయమల న

వయమ, ఇ సంరమన టం అమృతతమ ందటక తవ. ఈ కమ ఈ

అకరణమనక రణయ షయమ.

సంశయమ -దలదల ఆరమ పనమ, వ లక పరమతయ? అనన సంశయమ.

పరపమ - సృల ప న పనమ జగత రణ నందన అంట ఆరమ . ల క అనందన గ పపంచమనక ఆరమ వడన వచన.

న మ - దలక భలదల ఆరమ పరమత, పనమ వడ జలర. ఎందలకన

పరమతన ప ఆత శబ పగమ వల . మక పరషల గన వ నమ వడ పనమ

ద. బ హ క పరణమ జరగ చన, ఆ బ హమనక సరజ మ, సరశ మతమ కలద.

వల దలదల ఆరమ పరమత, అనమ జలద.

యకయమల.

Page 75: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 75/172

సూత ం పనం దయతనం భ । సృప ం క ృ శతర .॥

ఽఽ పతశబ న మక గమత । బ హపరణశ సరజ తస ॥

“య పృ” అన ల దలకమ భలదలక ఆరమ సూ త (రణగరడ) లక

పనమ, వ క ఈశర అ సంశయమ పరప సృతలల పద న మయ

ఆతశబమ యచనందన క ృతమ నబడటవలనన ఈశరడ క సూ త, పనమ లక

వడ సరలక ఆరమనన. దలదలక ఆరమ పరమత సూ త పనమ

వడ ద అ న మ. ఎందలకన ఆత శబ పగమవలన. అంక మక పరషడ

పనమన వ జరడ ఈశర జరన. సరజ గణమల గల బ హ పకరణమ

నడచచన వన ఈశర దలదలక ఆరమ.

మండపషత ల ఈదమ పబన “య పృ న తం మన సహ ణ శస ।

త కం జనథ ఆనమ మఞమృత ష త ॥” (మం.2.2.5) ఏ అర పరషయంద

దలకమ, భ, ఆశమ, మనస ణమల స ం యమల ప ంపబయన ఆత ఆత. అత

ఏకసరపడ. న పంక షయలచన డమ. ఇ అమృతతమనక మర మ.

న చూన ముండక ల దలక భలదల గల సంపర జగత నక ఆత ఆరము. ఆఆరము తన ఆతరపము నము ఆశయుంయున దభలదలన ద. న

న అతన పంచ తర వచనములన వయుము, ఏలనన అ పరర ధనముల

వ. ఇచట సంశయము. ద (సర భుములక)ఆరము సూ తయ, పనమ, కవ లక

ఈశర. సూ తరణగరడ వచన.‘‘యు తమ సూణయం చ లక పరశ లక సణ

చ భ సందృబ భవ ’’ (బృ.3.7.2) , తము యువ ప డ ఈ లకములయు

పరలకములయు మయు భతములయు యువన సూతముల ( కట బ) గుచబ యున.(బృ.ఉ.3-7-2.) అన ప యువ సూ త దబయతనము అ యు

చన. పనము వచన ఏలనన ంఖసృల సరము పమన చర న. క

వడన వచన ఏలనన త కం జనథఽఽన భమదలక ఏ పరమర క

నము. అ ఆత శబ పగము వల . ఈ పరప సంశయమునక సమనము. సూ త,

పనములన దట ండ పముల సంభవ లద ఏలనన ఇ సరభములక ఆరము రవ.

Page 76: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 76/172

ఆతశబము నక క వడన ఆతడగడ సరభములక ఆరము రడ. “య పశ పశ

రకవరం క రశం పరషం బహం । త పణ ధూయ రంజన పరమ

మము ”॥(ముం.ఉ. 3-1-3.) “ఎపడ తతద సయంజసరప న సవర న, బహఉత

న న జగత పరశర, పరపరష, న (అనభంచ) అపడ పణపములన

దం రంజన అ తరపమన సమనతమున ందన.” దయతనమున ముకపరషల

ందదర అ ంచచనందన క అన వడ సరము జలడ. “కన భగ జ

సరదం జ తం భవ” (ముం.1.1.3) న సరము యు, అ ఒక ఞ నము

సరజ నము షయము ఉపకం. “బహ ద బ వ భవ” (ముం.3.2.9) బహమున న

డ బహరప అగున, అ ఉపసంరము ం. బహ పకరణమగుట వలన సరజదల పట

వలన భతములక రణము, ఆరము పటవలన దయతనము బహ.

64.దయతనం సశబ .1-3-1.

సూ రము “య పృ నత” “యంద వలకము, భలకము, అంతలకము

దలగున కతముల” అన యంద దలదలక ఆశయము పరబహ ఎందలకన

బహచకము ఆతశబము ల గలద.

ఇచట పరపముల పదల ఉసన. నముల బహజ నమ ఫలదము. “శ భశ దభు,

దభు యశ జగత తదభ” సరము భలకము ల పనముల అట సరలరము

పరబహ అగున. కంట “స శబ ”. పరబహ సరపము పట ఆతశబపగము ం.

“త కం జనథ ఆనం” (ముం.2.2.5.) ఆ ఆతక నము. అనట ఆతశబము పరమత

షముల సంభవము అనత ద. ఉష న తయందకడ ఆతశబము పంతరక

అనటక లలద. “త కం జనథ” అన ల “ఏవ” శబము (శయరకము)మయు “ ఆత” శబ

పగము వల రరపమన ష తనము గ హణము ద రక ర ణ ర పరబహ జ యము అ అరము. ద వదత డ కర సకరము అన కరన ఆసనము

సవచదర వదత ద.అట ఏకరస ఆత అంట ఆయతనము, అ జ యము అ

ఉపం.అందవల ఉపకమముల నన ఆయతనతమున ణ తత తవ ం పథమ

ఆతశబ పగమువల పరబ హము ఆయతనము ంచవలయున.

ము పసృపవప.1.3.2.

Page 77: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 77/172

సూ రము “బహజ మరపములనం ముక అన అజ నము క రములనం వ

పతర న సతృష వపరష ఏభంచన”. అన ఈ కముల ముక పరషల

పరబహ పమ పబన, గనక వలక భమదలక ఆరము పరబహ.

పరబహ దలక భమదలక ఆయతనము, ఏలనన ముకపరషల ందన ఈపరబహ అ

“ము పసృప” అనపదము ఉపంచటవలన. ము పసృప పదమునక ము పసృప అ అరము.

అన అదవలన దలంద ఆతబు ఉండటవలన హపజదలంద గమున, మయు దల

అదరము వలన షము చూడబదచన. అద నంచటవలన పతము

షములనం ముక ల దభములక ఆరమన బహము ఐకము అ అరము. “త

మర ముక పతరం పరషము వ” తతత మరదలనం ముక

సతృష వపరష ందన, అ ముండపషత (3-28 వ కము) ల ఉపం.

పదలల ముకపరషడ జరన ఏ లనూ ఏస ములన ఉపంచలద. అందవల

దలదలక ఆయతనము పరబహ.

66. నమనమతచబ 1.3.3.

సూ రము ంఖల పకత న పనము దలదలక ఆశయము రద. ఎందలకన

“య ” అనకముల పన చక శబము లద.

అనయ ఇ అనమనం, ంఖల కలన యు పనము ఇచట దయతనము రద.

ఎందలకన ఈ అతన పనము క పదనము యు శబము లనందవలన సూతముల

అతచబ అ. “య సరజ సర” మనము షము అయు నడ అ ల

జడమునక పత న తనమున పంచ శబముల గలవ న పనము దభఖలపకత న పనము దలదలక ఆశయము రద.

67. ణభృచ 1.3.4.

సూ రము వడ గడ సరభములక ఆశయము జలడ. ఎందలకన పపంచ శబముల

లవ.

Page 78: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 78/172

సూతముల చ శబము పరసూతముల దయతనము మయు,అతచబ అన పదముల

క అనవరనము సూంచన. పనమువల ద భలకముల ఆయతనము వడ, అన శబముగడ

తలల నద. వల ఆతతము తనతము ఉనన ఉ పన నండట వలన

సరజ గుణముల లవ. అందవల గడ వడ ద దల ఆయతనము జలడ. వ

ఆయతనతము ఖంన తరత ముంద మడ సతముల అన తవన పచర.

68. దవప.1.1.5.

సూ రము ఆ ఒ ఆతన నము. అ ల జ త జ యరపముల వపరమతల ధము

పట వలన వడ భమదల ఆశయము రడ.

ద యతనము మయు ణభృచ అన పదముల ముంద మడ సూతములల అనవ ంచన.

‘‘త కం జనథ ఆనం’’ ముండపషత ల ఆ ఆత నము అ ణము ధంన ముమువన

జ త న, ఆతశబచ న బహము జ యమ వలన బహముగన వపశము

అన నముల ఉపంచట వలన వడ దయతనము జలడ.

66. పకరణ.1.3.6.

సూ రము “ న ఇదంతయ సబడ” అ పకరణము ఆరంం. ఇ బహ పకరణము.న వడ భమదల ఆశయము రడ.

‘‘క న భగ జ సరదం జ తం భవ’’ భగవ న ఈ సంపర సంరము

బడన.(ముం.1-1-3). ఒకజ నము ర సరజ నము క పసంగము న వచచన. అ

బహజ నము సంభవము. సంపర సంరమునక అ నము బహ, న ల

కత సంపర సంర జ నము కలగున. బహపకరణముల వడ దయతనము రడ.

67. తదం చ. 1.3.7.

సూతరము - “ సప ” అనమంతముల ఔన పరక , కరఫలగము, పరమత, త ల ద

శము ఉనందవల వడ భమదల ఆశయము రడ.

“ సప ” అన మంతముల ఒ వృము సమన సవముగల ండ పల గలవ. “తరన

పలం ద ” ల ఒకట కరఫలరప న ద పండన ఆరంచన, “అనస అ

అక” ండవ వలము యుండన.(ముం.3-1-1) అ ఉన వము ం.

Page 79: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 79/172

అరము శరరపమన వృము కరఫలములన అనభంచ తరపమయున పయు

మయు పరబహరమన ప ఉన వము నం ఆవనక పశము చచండ న అరము.

ఒక ఉనగన క కరఫల కగన అన రణము వడ దయతనము లడ

పరబహ సయతనమ దము.

0 భమకరణము.1.3.8-9.

సంగ- ందట అకరణముల ఆతశబపగమువల దలదల ఆయతనము పరమతఅ, అటనట

సద. ఏలనన “తర కమత” (ఛం.ఉ.7-1-3.) “ఆతత కమున టన” ఈ పకరణముల

పతరముల పరంపర ణముకనముంద నబడట లద,అందవల ణముల ఆతశబపగము

సంభవము. ఈధము ఆపము కలగుటవలన ఈఅకరణము రంభమన. న పరణము

ఆపసంగ.

షయము- “భమ వ జ తవ” ‘‘భమనం భగ జ స’’ ‘‘యత న పశ న ణ

న జ స భమ’’ (ఛం.ఉ.7-23, 24.) భమతతము ఉంచవలయున. సనతమర ఈ

ఉపశమున రదడ ఉపన రము భమతతము ఉంతన భమతతమున

యజయుడ, అన ఏ ల ధకడ తనకన నవస వన చూడ, న, న భమతతమందర. ఈ కము ఈ అకరణమల రణయ షయము.

సంశయము-భమ శబమునక అరము ణమ లక పరమతయ? అ సంశయము.

పరపము- రద సనతమర పసంగముల మము నం ఆశవరక పతరముల నవచ చన

ముంద పతరముల న వచట లద. అందవల అనగత న అత శబము భమపరము

పట వలన భమశబ రము యువ అనవలయున.

ంతము- ‘‘ఏష త అవద య స వద’’ అ అగుడ సతము అ

అగుచనడ (ఛం ఉ. 7-16) త అన శబము ణపకరణము ర సతము క పసంగము

రంభమన. అందవల భమ పదమునక అరము పరమత. మఉపకమము గడ పరమత.

సమస వము ( తము క అవము) గడ పరమతనం, న భమపదము క అరము

పరమతఅ శయమన.

యకయమల

Page 80: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 80/172

భమ ణ ప పశపత వర । అనవ తం భ సవ స॥

ష ణం సతపకమత । మహపకమ ఆ ఽయం తరణ॥

రదసనతమరల పసంగముల “యత నతశ నచృణ” ఈ కముల వన

భమశబము ణమ లక ఈశర అన సంశయమునక పరప పణపనరము పతరముల లవ

మయు అతము అనవ ంచట వలన భమ శబ రము ణ అనన. ం సమనము. “ఏష

త అవద” అన కముల ‘త’ శబము ణ పసంగమున ర “య స వద” అన

కముల సతశబము ముందన అనర (ం మధ) పకరణము ఆరంం. పకరణము

దలనం ఆతశబ పగము గలద. మయు “యత నతశ” అ తధము ం. అందవల

భమశ బమునక అరము ఈశర.

ఛంగముల సపమయముల రదన సనతమరల మము ఆరంం ముందముంద

అకతతములన ఉపం ఆఖల అశయతమన భమతతమున ఉపం..‘‘యత న

పశ న చృణ న జ స భుమ’’ (ఛం.ఉ.7-24-1). ఈ అరము ‘ఏ ల అనము

చూడ, అనము న, అనము న అ భమతతము’.అచట భమ శబ చముల

ండరకముల సంహముగలద. పశపత తరముల లకవటవలన భమశబ రము ణమ పము.

పరము మతతములల ‘‘అ భగ భయ’’ (ం.ఉ. 7-1-5.)”కన ద కల” అ రదడ

మట మట అన ‘కలద’ ‘అ ’ అ సనతమరల జ ర. ఈ ధము

పశపవచనముల మ దల ణము వరక తతమున ఉపం ణముతరత

పశసమనముల లక భమతతమున ఉపం. న ణ భమదల మధ ఛ దకశబము

లకవట భమశబ రము ణ. ణతతమునపం ణ ఉసమ అతమన

రగల ఉతరమున ణఛ దక సంహ వృ రక ఆ అతమున అనవృ

భమతతమునపం ణ భమశబముల అధము సూం, కనక ణ భమశబ రము.

అన పరపమునక సమనము ఇచచనర.ఈ భమతతము పరశర. ఏలనన ‘‘ఏష

అవద య స న అవద’’ (ఛం.ఉ.7-16-1). ఎవడ సతతతమున ఆత అనభం అ

సతమ ప ఆత యరము అ (సతముఱం పలకడ) ఇచట అత

రణము ణమన ‘త’ శబము లం ముఖ అత రణము బహమనటక ‘సత’

శబము ర రంం. అంక పర పకమముల ‘‘తర కమత ’’ (ఛం.ఉ.7-1-3)

ఆతత కగరరప న ఈ సంరమున టన. అ ద తతము పమత అ. మయు ‘‘యత

Page 81: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 81/172

న పశ’’ ఏ ల ండవ తతమున చూడ అ తధము భమతతము క

లణము , న అ త పరమతతత భమరము.

71.భమ సమదధప.1.3.8.సూ ర మ “భమ వ” భమతత నటక గ న, అన ల న భమతతమ

పరమత ఎందలకన ణపశమ తరత భమ ఉపశమ ం.

పరప భమతతమ ణపశమనన, బ హజ పశమనన. ఛంగమల ఏడవ

అయమల “భమతతమ ఉసన యవలయన” సనతమరడ రద న. రదడ

భమతతమన యజయమన. ఏ యంద ధకడ తనకననవస వన చూడ, న,

న ఆ భమ అందర. ఈకమ ఇచట రణయమ. ణమ ఆశకన ప అ

సనతమరడ న తరత రద సనతమరల పత ర పరంపర లద. ణ భమతతమ

పరపమ. ఎందలకన ణత న అ అ అనన.

భమతతమ పరశర. ఏలనన “సమదధప” ఏ అవస ల వడ సంపర మ

పసనడవ ఆ అవస న సంపదమందర. అ సష . ఆ సంపద అవస ల ణమల

జగరకమలయండన. సంపద శబ మ ణమనందర. ఆ ణమనకన న ఉపశమ గలద.

“ ణద” ణపశమ తరత భమతతమన ఉపం. ణపశమ తరత పశ

సమనమల లవనట సద. ణ ఉపశమ ఊరన అకృర న రదల సనతమరల

సయమ ణన న భమతతమన ఉపం. అతమ ణషయ ననట సద. “ఏష

త అవద య స వద” ఎవడ సత న ఆతుం ప యర మ అ అగన.

ఈ ల ‘త’ శబ మ ణమ క అతమ లం సత పదచ పరమతదమన

అతమ పచ ణన న భమతతమన ఉపం. మయ ‘తర కమత’ అన

కమల కపద చమన అరమన సంరమన ఆతజ నమ టట పట

భమతతమ పరమత అ అననవలయన.

72. ధపప శ1.3.9.

సూ ర మ - “యత నతశ” “ఏ అవస ల ఇతరలన చూడ అ భమ” అన ల చూచట నట

నట అన సరవవవమ అన వవరమ లకండట భమధర న పరమత యం

య యక మ. అందవల గడ భమ తతమ పరమత.

Page 82: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 82/172

భమ తతమ పరమత. ఏలనన ‘యత న పశ’ అన ల దరదల వవవమ

భమతతమల అ. అంక ‘ భమ త సఖం’ ‘ భమ తదమృత’ శయమ

భమతతమ సఖసరపమ మయ అమృతసరపమ. ఈ ండ ధరమల పరమతయం యక మ.

అందవల భమతతమనక అర మ పరమత.

21. అకరణమ.1.3.10-12.

సంగ- ందట అకరణమల సత శబ మ బ హమంద రఢమనందన భమశబ మనక అర మ

బ హమ.అట అరశబ మ వ ర మనంద రఢమనందన అర మ వర అగన. అన దృ ంన

సంగ వలన ఈ అరణమ దలన.

షయమ-‘స హ త తదరం బ హణ అవదన సూ ల’ (బృ.3-8-7/8.) ఆశమ

అరమల ఓత తమ, బ హత ల సూ లత, అణత ధరమల రతమ అందర. ఈకమ ఇచట

రణయ షయమ.

సంశయమ- అర శబ మ వర మ, లకపరమతయ అ సంశయమ.

పరపమ-అర శబ

మ వర మల పద మ. అదవల

ఇవట అరశబ

మనక అర మ

పణరమనవలయన.

న మ- పృనం అకృత పరంతమ సంపర జగత నక ఆరమగటవలనన, ఏ ధరమల

లకంటవలనన,సనకర అగటవలనన, దష ృ తన ధరమలన చూచచ అరశబ మనక అర మ

బ హమనట ఉతమ.

యకయమల.

అరం పణవ ం బ హ లఽ । వ ప త పణవ దస .॥

అకృర సర ధర ధత। సదదష ృశ బ రమచ.॥

“ఏత తదరం బ హణ అవదం అసూ లమనణహ స” అన కమల ననఅరమ పదమ

పణవమ లక బ హమ అన లకమల అర శబ మ వర మల పద మగట వలన పణరమ ఉసనక

రనవలయన. ‘అరమ’ అకృతమ ఆశమనక ఆరమగటవలనన, ల అ రకమల

Page 83: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 83/172

ధరమల ంచటవలనన , అ సంపర జగత నక సనకర అగటవలనన, ఇం యమలక

అచరమగటవలనన మయ దష అనట వలనన బ హ అరశబ ర మ.

బృహరణపషత ల మడవ అయమల యజ వలడ న “ఏత తదరం బ హణ అవద అసూ లమనణహ స” (బ .3.8.8.) బృహరణపషత ల ఐదవ అయమల

యజ వలడ ఇన సమనమలకమ. “ , ఆ అరమన గం బ హత ల ఈధమ

పచర సూ లతమ అణతమ హ సతమ దలగల ధరమల ల.” ఇచట అరశబ మ

పణవమ లక బ హమన పచన అ సంహమ. పణవమ పరపమ. ఏలనన ‘‘ర

సమమయమగమ’’ అన ట అర శబ మ వర మల రఢమనందన పణవరమన ఇచట

ఉశమ పవలయన.

సమనమ- అరశబ చమ బ హ. ఏలనన ‘అంబన ధృ ’ పృ ఆశపరన మ గల

రమలన ధంచట వలన. ‘‘ఏత ఖల శ ఓతశ తశ’’ “, , ఈఅరమల

ఆశమ ఓత తమ.(పడగ కవల) (బృ.ఉ.3-8-11). ఆశశబ చమన అకృతమనకగడ

ఆరమ అర, పణవమనక అ అసంభవమ. ఇం ‘అసూ లమనణహ స’ ఆఅరమనంద

సూ లత అణత హ స ధరమల లవ అనచ సంపర సంరధరమలన ం.మయ ‘‘ఏతస

అరస పస సూచందమ దృ ష త’’ ఈ అరమ క సనమల

సూరచంద లర. (బృ.ఉ. 3-8-9). అ ఈ అరమ సంపర జగత క సనమచచన.

అంక ‘‘త ఏతదరం అదృష ం దష ృ అ తం తృ’’ , , ఈఅరమ చూడబడద అంద అ

దష నలమ అందలనం అ నచన. (బృ. 3-8-11). ఈ ల దష ృదలక అన

చూచట అన మణమలక అ షయమ ద అ. ఇవయ పణవ పమల కంచలమ. అందవల

బ హ అర శబ ర మ.

73. అరమమన ధృ 1.3.10.

సూ ర మ “ఏ త తదరం ఇ అ అరమ సూ లమ ద, అణవద. ఈ ల

అరశబ ర మ బ హ. అ భ నం ఆశమ వరక అ రమలన ధంచచన.

అరశబ మ వర మంద ర అగటవలన ‘ఓంర ఏదం సరం’ అన ట ఓంరమన సతరపమ

Page 84: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 84/172

ఉంచవలయననట అరశబ మ వర మం అర మ పరపమ. న మల ‘న ర ఏవం అ ఇ

అర’ ఏ నంచ మయ పక అరమందర. అందవల తమ పకమ అన ధరమల

అరమ పరమత. ఏలనన ‘అమన ధృ ’ ఆశమ పరంతమ సంపర జగత నక రణమ

కయండట పరబ హనక కన న సంభవమద. శఓతస తచఏత న ఖల

(బృ.ఉ.3-8-11). ‘ , ఈఅరమల ఆశమ ఓత తమ’. ఈ ల పృదల ఆశమ వరక

రజతమలనసంపర జగత ఈఅరమల ఓత త యన. బ హ కన న నల ఈ

ఆరతమ సంభవమ ద. ‘‘ఓంర ఏదం సర’’ ఇదం ఓంర, ఇలంట కమల బ హ

ధనరపమ పచూ ఓంర స .

రమ రణనమ న ఆశమ వరక రణ పనమనక గడ సంభవమ అన ఆశంకక

సమనమ.

74. చ పస.1.3.11.

సూ ర మ:- ఆ భతమల రణ పరశర కర, అతన న పదలద.

ఎందలకన ఈఅర సనమల సూరచంద ల షరపమ తలయనర అన ఈ ల

సనమ పబన.

ఆశమవరక అంట ధంచట పరశర కర. ఏలనన ‘ఫ స’´ అంట ంచటవలన.

“ఏతస అరస పస సూచందమ దృ ష త” ఈ అర పసనమల సూరచంద ల

ధంపబ యర (బృ.3.8.9). పరశర సన కర నబడచన. అతనపనమల జగత న

ంచ శ లద. మట కండ ంచట చూడబడట లద గ.

75.అనవవృ శ.1.3.12.

సూ ర మ:- అర శబ ర న బ హమల అతన న పదల ధరమ లద. అందవల గడ అర మ

బ హ పనమ ద. “త ఏతదరం ర దృష ం దషృ” (బృ.3.8.11). “ అ ఈ అరమ

పర చూడబడద న చూచన.” ఇచట పబన దష ధరమల పనమనంద సర

అసంభవమ. అందవల పరబ హ అరపదచమ, వర మ ద.

22.ఈకరవపకరణమ.1.3.13.

Page 85: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 85/172

!!"!"#$%&'()*+,-./$%012"#"$"#$"

345#&

6789$#

:./$%012;<

'%=12;<

%>?@A B8

:"%CDE128$F

5GH

DIJ&1K

:%L12

MNOP QRS"

T4U9;$8V- WX-,-*/YGZ12;$F 34)[%= \5Z] ^ 8$F 3R-_.`%189 :a-.`%0bcZ]'d ';8 1RSe2

'8 "%# :fgh+6-( i`C812 ;jK*/) 6-()$@A B8*/ :89 'd(ZQ# *`_R- :"%12 DIJ&1K MN)QDkl8*/"

3112V- :*+Rm#V- nop '*+C)RSqr8g12) s;ft #( :89 bcZ]'d;*`_R- ')%( CDE1289

bu%0(5%v)%12V- wxPXy8';e289" nop Uz- | 8^ 345#")d%~]H• 1GH• 1€ZI;h 5Gkl8

)RS)[R‚ = 4X-%12 i`;4D25 Vƒ „XyK )%@…C_%89†-xP4o9i‡* :89 !6-$(12 ˆM`%0‰e12"

34Ce12& !ft #;< )%DIJ& .+ (e1€ ;j$ :)%DIJ&@A B8 bu%0(5%vH• .+ (e1€+ :K 34Ce12"

)[%_)"12& ,3 a-1Š%‹geh+ DIJ&;Œ$* -)I"."./ ! ˆŽ@A B8 *+C)RSqr8gs;12 MN )p ';8

:)% DIJ&@… *+ (e1K MN)Q';e289"

xP*` ‘ 8^12& .`(Z'(%>)12;< nop )%DIJ&12i’ “)*+”4qRS" :*/ '–8)%12" .`(8128$F

$%&152 ˆ~e12 YGZ)*`%L12 X-'o9—89 X-K 31(5E%˜8128$F ˆ~eYGZ12 )%DIJ&@…"

)d%~ )% CDE12;*`_R- :*+ .+ (e12 ™$š )IZ(Š\› :5289" )RSqr8gs;12 $t112Xœ ^ 8Ožl4q

MN)QRS V-8 ˆRŸŽ12 ;jU9"

67 e€xP$i`(e1€;&

#I1€ZI)I06’ .+ (e1)%4 DIJ& 6-)% DIJ&;<$s;<X- ^ *+%)%4 DIJ& 51(h+

!žlZ6¡( '–i`ZQ%a- ^ Z¢£Z(Š\›h` ! Y6’*+ ‘ e4 )%4 DIJ& $t112Xœ ^¥ s¦~(#

" ,e¥ )d8R§Z4 #I1€h+ I0¨©h+ (h+i7 6-"R§0 )%4 )d%~1Š.`(ª«Z*-)I"."./ :89ft #;< 1GH•

1€ZI;h 5Gkl8 ¬4X-%1289 :)% DIJ&12V- .`(K4o';e2i` ;j$ )%DIJ&12V-i`+ DIJ&;<$

518189 x©Zs;12 MN)Qp';8 nop :)% DIJ&12 .+ (e12 :89 )[%_)"128$F

31€.`812" 6-X-(8^12;<

Page 86: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 86/172

3RŸ_Z]š~| ˆR-p® I )) bu%0(5%v12;$8g “Zš~|@A B8*/ a-ž¯ZšRSo9Xy8';e28KRS" ')%12( 1RSe2

')d%~ ( CDE12; *`_R- )%DIJ& )IZ(Š\› :52o98g*/" DIJ&.`(8128$F DIJ&;<$†-I OP ^ s;12 X-U9

X-K W°RS;< 12Xœ ^" :4U9';± DIJ&@… .+ (e1K xPU‘152o98g*/"

)I,²g)K~Z] ^ ;< ˆ8DU9o98g*/ ,e¥ )d8R§Z4 #I1€h+ I0¨©h+ (h+i7 6-"R§0 )%4 )d%~1Š.`(ª«Z* '³

)d%~]H• 1GH• 1€ZI;h 5Gkl8 )RS)[RŸ = 4X-%12 i`;4D2V- Vƒ „XyK )%@…C_%89†-xP4o9i‡( :89

ft #;< .+ (e'39 ^ 'd bu%0(5%v152 :)% DIJ&1€ ;j$ )%DIJ&1€+ :K 34Ce12" :)%DIJ&1K

)[%_)žl :Š†-I e12" T4U9;$8V- ,3 a-1Š%‹geh+ DIJ&;<$* -)I"."./ Zzwe

1€h` I %>)12;52 a-114ZI12;M+ DIJ&;<$128$F V‚K†´DH•89" -14ZI12;$F %>)12 $;UK

µ1€43$F; :¶†-I e12/ :K $1;€38;<$†-I OP ^ ˆ8DH•o98g*/" :4Z1€ZI12M+

)%DIJ&.`(812™$š )%1)d%-%L189 s;12 $;F5U9" ' )%4 )d%~4( :89)% CDEˆ,·~012

:)%DIJ&14U95GH ˆK¸VS4Z]%" *+¹U9;8Ožl4q )%12V-8 :)%DIJ&1289 )%18'o9—89

V-8 :)%DIJ&@… .+ (e1K )[%_)"12"

*ºKXœ xP*` ‘ K^ 31€.`812" )%DIJ&@… .+ (e12" .+ (eZ_12*`_R- hN¦xPXy8';xP8 )%DIJ&12 ™$š

)IZ(Š\› ft #;< MNOP QRS" ,3 ³Za-&»'–i`ZQR-ZQ%4 )d%~ µ"h+*-)I"."./ Wa-Ž$FH• '31GJ@A B8 bu%0(5%vK$8g 6’Rƒ „8 ,· t~|)d%~]K :8V- :4URSJzUe12;<898g )%1€Z&89 o¼o989" “†-38*`_R- DIJ&;<$12 \§RS8 a-Ž$FH• O½ Ž12V- )%DIJ&1289 o¼o989" :op

o¼H';xP8 )%1€Z&i’ 6-X¾()$t112;< .`(8ˆ~e12V- MN)QRS" )% )d%~ CDE12; *`_R- )%DIJ&12™$š )IZ(Š\› M+xPRS" X§';12 DIJ&;<$ †-I OP ^ª¿ s;12 X-U9" $t112Xœ ^ 34Y'152p';8

)%DIJ&@… .+ (e12"!"# !"#$%&'()*+,-ZÀ¥# %#&#%&#

3¼h` I %L12& ,e¥ )d8R§Z4 #I1€h+ I0* 'T'H• 1GH• 1€ZI;F5; ¬4X-%1289 )d%~%>)dKV-

.`(K4o9i‡( :89 ft #;< .+ (e12 )%DIJ&1K “)*+”4qRS" :)%DIJ&12X-U9" T4U9;$8V-

')R-ZQ%4( ,bu%0(5%vK $8g )%@A B8 :4URSCRm%12;< )I6’”4q8* :K 6-$(,·~12 $8DH•o98g*/"

*ºK;<

.+ (e@A B8

U%˜8

ˆ~e12

MNOP QRS"

$¦QZ).`%L12

UzÁP |VŸo%12X-U9" ,

3

a-1Š%‹geh+

DIJ&;<$* 'Zzwe€1€ZI %>)d;Â8 a-114ZI12;M+ DIJ&;<$128$F V‚K†´DH•89(" nop

*+C)RSqr8g@A B8 s;12 ˆ8DH•pM+ :)%DIJ& .+ (e1K )[%_)"12"

31€.`812& .+ (e12 )%DIJ&@…" ,!"#$%&'()*+,-ZÀ¥* T4U9;$8V- o¼o9p :89 :89Y'

\Ã › 8128$F $%&V- )%DIJ&89 O½ 3¼ZI12;< “)*+”4o9p ';8" ,3 ³Za-&»'–i`ZQR-Ä )%4

Page 87: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 87/172

)dRSCe4 )d%~µ"h+* -)I"."./ 'W a-Ž$FH• ! '31GJ bu%0(5%vKX-8g 6’Rƒ „8 ,· t~Å )d%~]K

:4URS JzUe12;< 898g )%1€Z&V- o¼o989(" !ˆŽ12V- 6-$(,·~12;< “)*+”4o9p';8

.+ (e12 )%DIJ&@…" .`(8 $%&ˆ~e12 :ZÆ`YGZ 1'_'o9—89 X-K !"0$%&ˆ~e12 -o¼o9p/

ZÆ`YGZ@…

:5289"

)%DIJ&@…

31($E%˜8

ˆ~e12)

*`Ki’

!"0$%&

ˆ~e12V-

MNOP QRS"

:*+

nop

')% )%~ ( CDE12;*`_R- .+ (e%>)@A B )IZ(Š\› :52o98g*/" *+C x©Z s;12 MN)o94HV- )%DIJ&

.+ (e1K MN)Q;j12 :K8 :p±89p 3RSV-U9" #I1€ZI ¬4X-R-;4D12 *`_R- DIJ&;<$ †-I OP ^ Z%6-Z

31($E%˜812 “ZQ8g15289" ! ˆŽ12V- $t112Xœ ^ :Š†-I e12h MNOP Q8 ˆRŸŽ12 ;jU9"

!$"UJR-./$%012"#"$"#0.!#"

345#& )[R-_./$%012;< )% )d%~ CDE12;F DIJ& :%L12;< %>?152p';8 DIJ& Ҡ-3(1KRS"

nop WX-CCDE12 YGh`X-C12;< %>?152p';8 :*+ Ҡ-C(1K T4U9$F MN)QR-U9+ :89

Wž§)345#" ˆ~e12&,:Ç e*/UU1xP &8È£J&)dR§ UJ%4 )d4HRm$4 6’3&

UJRŸ!xP &8g8R-X-C3xP &8(U83Ui’ _!~|'(* -É`"1"#"#/" ')IZ("12V- ³*/ X-8'o9—o98g*Ê :*/

DIJ&)d%12" É`Ke4U9 :;Q152 JzUe$1;189 5zJ12$;U9" :4U9 *`K$4pË :;Q152

WX-C12 “8g*/" W JzUe$1;1285; WX-C12i’ hN¦xPXy8912"*`KK Ct6-i`U9;M+

67Z]$';e289(" ! 6-$(12 nop ˆM`%0‰e12" 34Ce12& 'UJ%4 )d4HRm$4( :89MÌp

MNOP Q8

WX-C12

YGh`X-C1€+

;j$

)%1€Z&e€+

:89

34*+J12

$;F52o98g*/"

)[%_)"12& UJ%)U6-o(12 YGh`X-C18';e289" WX-CCDE12 YGh`X-C12;< %>H12589$"

“†-./ *`_R- )RSqr8g@A B84U98 UJ%)U6-o(12 'dH8'o9—89"

xP*` ‘ 8^12& D͹(X-C12 ™$š “)1€ U¹R-X-C12 Xy%$F MN)QRS" 1RSe2 *`Ki’ 3%_ YGZ12;$F

W.`%1K 5GH MN)QRS" :)JZ †-)&Z_12) xZ]Z_12 :89 ˆ,·~12;F 5GH MN)QRS" :4U9';±

UJR-X-C128$F 39K”—Z@A B8 :%L12 )%1€Z&ª¿"

67 e€xP$i`(e1€;€

UJ%¥ X¾ ˆe»6¡ DIJ& 6-!!X-CCDEZ¥ ˆeh`ÀUÇ6-!;QZ_ft h+Rm »6¡ Yˆ~(#"#

Y¹(X-,²)1€i’8 U9(YG1€(*/31€buh+¥ Wh`&!)JZ†-)&h`_*+ ÀZ]h`_o— )R§C_%¥

,:Ç e*/U1xP &8È£J&)dR§ UJ%4 )dHRm$4 6’C&* ! ft #;< UJ% CDÍ E %L12 YGh`X-C1€+ 'dk`+ ;j$

DIJ&1€+ UJ% CDÍ E %L12 YGh`X-C18'o9—89" WX-CCDE12 Y2h`X-C14U9 %>Îl 589$) ;j$

)RSqr8g@A B8 'dH• UJ% CDÍ E %L12 X-'o9—89" ft #;< 'K :;FQHKRS" *ºKXœ 31€.`812"

Page 88: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 88/172

D͹(X-C12h “)1€ MN)Qp';8) U9(YG1€(U9; W.`%152p';8) WZ&Z_) †-)R-buh`(*/

Ž%&12;F4H•p ';8) ;<$1R-(U a- L )$FH52p';88¼ UJR-X-C12 )%@…C_%k+"

É`4*ÊVŸ()K~Z] ^ ;<K :~|1€.`(e12;< ,:Ç e*/U1xP &8È£J&)dR§ UJ%4 )d4HRm$4 6’C&)

UJRŸ!

xP &8g4ZR-X-C¥

ZxP &8(U8¥)

ZUi’ _~|'()

Z*`_'

ˆÏ\à › xPZ'(* -

É`4"1"#"#/ '

!

CRm%@…

DIJ&)d%12" *`Ke4U9 :;Q152 JzUe$1;189 5zJ12 $;U9" :4U9 *`K$4pÐ :;Q152

i`X-C128g*/" W JzUe$1;1284U98g WX-C12i’ hN¦xPXy8';e289" *`Ki’ Ct'0 18812;M+

67Z]$';e289(" DIJ&™$š “);¶‘a- L 8152pM+ CRm%12 DIJ&)d%12" WJzU$1;14U95;

WX-C128 1GH• 34Ce12;F 5;'d" 'ˆeÄ( CDE12 WX-C12;< %>?152p';8 'ˆeÄ(

:KV-K) UJ% CDE12*`_R- :;QZ_12MN)pM+ )RSqr8g'dH• V-K :5289" DIJ&12 X-i’%U9"

:8g 34Ce128$F xPÑ` ‘ 8^12" WX-CCDE6-o(12 DIJ&@…" ,e6-i`_ :e1€X-Ca- ^ 6-i7´ !8^%ÒzUe

WX-C¥"*- É`4"1"$"#/ ,! DbuR-X-C12 T4ZO½UE*Ê) :4h+ O½UE*/ JzUe€X-C12*" ! )IxPU‘ ft #';8

JzUe€X-C1289 DbuR-X-C12h †´¦—RS" WX-C128$F WX-C@… “)1€ X-\Ã;U9" :;Q@A B8 'dK

6-()$ WX-C12h †´;—;j12" ;<$%>ÎÓ ft #%>?12*`_R- ÔÍ./Z15289" 1RSe2 ,“ÔÕ :xP &i` E 6-

)zÆ/Ö :8R§' 31€buh+* -É`4"1"#"$/ ,3_%× YG12;F !WX-C12;<i’ xP LZ@A B e28gˆ*" ! ˆŽ12V-

3_%× YG1€(U9; 34)[%= \5Z] ^ 8$F W.`%12 ! UJR-X-C12 :K ˆ8DH•o98g*/" ,:ÆN ~

Wh`&!)JZ†-†-&* -É`4"1"#"./ ,!UJ%X-C@… 3%_$%& 34YU12;jK WZ&* nop WZ&Z_12)

1RSe2 †-)%buZ(12 ˆ8DH• o98g*/" ,e Wh`& 3 xZ]RS _Žz#¥* -É`4"1"0"#/ 'WZ&eK MN)QDkl8

!UJR-X-C@… 3%_;<$12;89 $t1212V- 8H•)d8pØ | xZ]'d) 1RSe2 ŽRS4o98pØ | '39 ^ 'd(" \5Z] ^

™$š1R-(U 3©&Ct012 X-$F4H xZ]'d';j ! WZ& :4URS‹ ŽRS4q e28g*/" ! O½ bcZ]'d; ';8

UJR-X-C12 )%1€Z&ª¿"

22" UJ% “ZR§Y(¥" #"$"#0

3¼h` I %L12& ,CRm%%>OP DIJ&)d%12;< 898g :;QJzUe$1;1284U9 ;<); UJR-X-C12 $;U9*"

*ºK;< MNOP Q8 UJR-X-C12 )%1€Z&ª¿" T4U9;$8V- “)34¹%12;< WX-C12h †´;F—p) 3_%×

YG12;$F WCte1K MN)p) WZ&ZZ_189p) 3$;†-)R-buZ(12 ÙU;52 Ž%&12;F DIJ&

qJg12;F"

WX-C CDE12 YGh`X-C12;< %>?152p';8 ,UJ% )d4HRm$12;< ˆ8DH• UJR-X-C12*

YGh`X-C1€+ 'dk` ;j$ )%1€Z&e€+ :K 34Ce12" %>Îl';± UJR-X-C12 YGh`X-C18'o9—89

;j$ 1i‡†-./ ';8 'dH8'o9—89" :89 ! )[%_)"128$F xP*` ‘ 8^12" UJR-X-C12 )%1€Z&ª¿"

Page 89: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 89/172

,e€6-i`_ :e1€X-C a- ^ 6-i’´!8^%ÒzUª¿ WX-C “ÔÕ :xP &i` E Ú6- )zÆ/Ö :8^R§' 31€buh+*

-É`4"1"#"$!0/

'DepØ WX-C12 T4ZO½UE*Ê :4h+ O½UE*/ JzUeX-C12" 3_%× YG12;F ! WX-C12;<i’

xP LZ@A Be28gˆ( ,

³~

Wh`&

:)JZ†-†-&

ˆ\RŸ

ˆ1zZ](Rm _Z,²$¥* '

!

WZ&

†-)%buZ12)

\R-1%0%buZ12 1RSe2 ,Û$%buZ12( -É`4"1"#"$!0/ ! ft #;< WX-C“)1€8Z_12) 3_%×YG12;

WCteZ_12) WZ&Z_12) :)JZ†-)&Z_12 ÙU;52 Ž%&12; “)*+C12';8 UJR-X-C12

YGZX-C12V-K) 'dH•V-KX-U9"

%>Îl';± YGh`X-C189p$F Ö;F;jU9" ÜX§*`Ke4U9 “)1€8 “)@…eZ_ ÔÍ'12 MN)Qp 3RSX-U9" ÜX§

WX-C12;< Dep ;<); $¦QZ ÔÕŽ12 *`_R- “)1€8 “)@…e12 MN)Q'o9—889p $FU%U9" :5h`(

X-;QK$ ÔÕŽ12 x _$RS4Z]%" 1RS 'dK;< WZ&CDE )I 512';± DIJ& :ÔÕUˆ'"12h

3%_5Zh`_U9;F U¹%CDE 6-o(@A B8 'dK;< 34Y'12 5*` :K8 :*/ 3RSX-U9" 124U9MNOP Q8

X-%012;';8 DIJ&14U9 :Kg Ž%&12;F e2Xœ ^ 345Z12;F" TpÝ ± o¼q88¼ 'dK;< DIJ&

Ž%&12;F 34Y'12X-U9" :4U9';± )%1€Z&ª¿ UJ%CDÍ E %L12"

UJR-X-C12 DIJ& )%189p$F X-%0`4Z%12;F MN)o9i`g%"

21" 5#CDÍ E ÔÍ(4 ZÆ`bu Uz~|4 ¦454 o" #"$"#."

3¼h` I %L12& 'd;4U%> JzUe€X-C%>)@A B8 DIJg;<$12;< )I#*/812 )I6’”4o9o9i`g%" ! 6-$(!

,·~12;< )I#*/851812 DIJ& ;<$CDE12*`_R- 'dH• DIJ&12;< )I6’”4o9o9i`gHK

hN¦e2o98g*/"

! )IX-%12 :8(ft Z];F 5GH '51(12 DIJ&1K MN)o98gˆ" 'DIbÞ ß &' ;<$¥ DIJ& ;<$¥( 'DIJ&@…

;<$12( :K 31€i`./$%012 *`_R- MN)p';8 UJR-X-C12 DIJ&@…" )I#*/812 'dH• bu%=5%v

;<$128$F †´\Ã;H•" :4U';±5GH UJR-X-C12 DIJ&@…"

,n1€¥ 3R-_¥ )I\Ã :J%J%×or8^¥ ³'4 DIJ&;<$4 8 ˆ8E4#* '!'d;4U%> )I#*/812

UJR-X-C%>)12 :52 DIJ&;<$128$F 39~]OP ^;< †´'do98g8¼ *`KK hN¦xPXy8;j$Fi`g%(

-É`4"1"!"!/ nop UJ%CDE1289 DIJ&12V- MNOP Q WDIJ&ˆ~e 51812 MNOP QRS" )I\Ã CDE6-o(@A B8

'd;89 )I#RŸà

UJ%DIJ&12 †á4U9o9i`g%89o9 5#) DIJ& CDE12;*`_R- UJ%X-C12 DIJ&1KRS" :pË ± ,3h` a´1(!

Z*` 34)i‡g Y'#* -É`4"3"1"#"/ ''d;F 39~]†- ^ '3L;< DIJ&1289 MN4U9o9i`g%" )I#RŸà

DIJ&ˆ~e@A B8 51812 o¼HDH•o98g*/" 'DIJ&@… ;<$12( DIJ&;<$12" $%&.`%e 31€312

Page 90: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 90/172

*`_R- a-1€i`./$%012 -:ÔÕ.`8_e DâŽ$Z_12/ x _$RS4o9p UJR-X-C12 DIJ&189p$F bcZ]'d"

)I#RŸà

39~]OP ^;< 'd;F bu%0(5%v;<$12 †´'dp 34Y'12V-U9"

24" Žzh+C— 1buãg!a-(xP &89g);DÕ ‘¥ #"$"#3"

3¼h` I %L12& WZ&xZ]'d :Kg4pØ‹ ŽRS4o98*/" ,:Ç e Wh`&* :89ft #;< .`%0X-%012';± 5GH

UJR-X-C12 )%1€Z&ª¿" ,³~ YGZ†-;¥* )%1€Z&YGZ12;89 †-¦4o9 xZ]'d" :4URS‹

ŽRS4o96-H•" ;<$12;89 ŽRS4o96-H• :89 1bu1 O½ ft #;< MN)QRS" 'Žz#( ŽRS4o9p )%1€Z&*+"

UJR-X-C1289 KR§ EC4q ,3 xZ]RS _Žz#R§-4 ;<X-i`134ÔÕ.`e* :KRS" -É`41"0"##/ '! UJR-X-C@…

3%_;<$12;89 $t1212V- 8H•)d8pØ | xZ]'d :8V- ŽRS4o98pØ | MN Z8(12( !ft #;< Žz#X-%012';±

DIJ&@… UJR-X-C12" ,³~ )%@…C_%) ³~ YGh`./)#R§~ YGZ†-; ³~xZ]RS _Ž%0 ³-4

;<X-i`134ÔÕ*`e* '! )%@…C_%k+ 3%_Ke€1$FH•) 3%_YGZ12;$F 8./)#) 3%_Y2Z12;89

)RS†-¦4o96-H•) 3%_;<$12;89 $t1212V- 8H•)d8pØ | xZ]'d) 3%_1289 ŽRS4o96-H•(

:89X-%012; ';8 UJR-X-C12 DIJ&@…"

15" )IxP*+ ‘C— #"$"#2"

3¼h` I %L12& ')IxPU‘ WX-C@… i`1%>)12; KR-&012 M+e28*/( !ft #;< WX-CDE12 )%1€Z&e4*+

%>Îl" :4U9';± UJR-X-C12 )%1€Z&ª¿"

;<$%>ÎlK :Ožl4q ,ä t Z%>Îl Dåe12" ,WX-,² 67 i`1 i`1%>)¸RS g%_buh`* -É`41"#"0/ 'ft Z];;<

)IxPU‘@A B8 WX-C12 O%5; WZ& i`1%>)12;89 KR-&012 M+e2o98g*/(" ,3%_0æ J 6- n1€K

YGh`K WX-,-*+' 312ZQU(i’ ^* -É`4"#"4"#/ '! YGZ12;KgeG WX-C12894klª¿ “ZQ8g@A B8ˆ(

! O½ Rƒ4H• ft Z];;< 1RSe2 nh`(*/ ft Z];;< ,ä t Z%>kl D;'Z^%@A B84U98 UJR-X-C12

)%1€Z&e4*+ )IxPU‘12" X-8 )%1€Z&ª¿ UJR-X-C12 YGh`X-C12 X-UK xPU‘@A B8*/"

UJR-X-C12 YGh`X-C12 X-KMÌ )IZ(V-Z& :KMN)p$F Ö;5289$*`+ :K8

1#" nZ%)R-1R-˜ZÀ n#M+i`g31v6-Ä"#"$"#1"

3¼h` I %L12& ,³~ 34)Ia-U¥* :89 ft #*`_R- ')R-1%˜ M+e2o9i`g%" X-8 'dH• UJR-X-C

CDÍ E %L12) :KMN)p 3RSX-U9" WX-C12;< UJ%CDE1289 Z];i`Z&$12V- MN)p) †-)R-buZ(12 :89

Ž%&12;F 'dK;< 34D'12V-'d"

Page 91: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 91/172

6-$( ,·~D;12*`_R- UJR-X-C12 )%1€Z&eK MNOP Q8pË ± ! Xœ t4*/ ft #;< 6-$(,·~12 *`_R- 'dK

MN)Q'o9—895*`" ,:Ç ³~ 34)Ia-*Ê :a-&orRSR-ZÀ12h` L e* -É`4"1"$"0/ '! CRSR-Š1€812 '*/¦

:8V- !CRS%12894kl O½ Xœ ;jq 39~]OP ^;< 34)Ia-U -31(ç )IxU# n# 34)Ia-U¥/ e2$ 15289"

39~]OP ^;<

W84U1289

:89Yˆ4o989"

!34)Ia-U

CDE12';±

'dH•

UJR-X-C1K8

:p±89p

3RSX-U9"

:34Y'12" 'dK;< WX-C“)1€Z_12) †-)RSbuZ(12 ÙU;52 Ž%&12;F :34Y'12" :4U9';±

UJR-X-C12 )%DIJ&@…" MNOP Q8 :34Y'bcZ]'d :xPU‘189 C4$$F 31€.`812 !124U9 3¼ZI12"

1!" “Z^R-M+ —*`ˆ%>vZ3_%>)39 ^ "#"$"#4"

3¼h` I %L12& $89g;;< $KOP4o9 )d%~]H• WZ& :K )I\Ã)# “)*+C12" 'dK;< †-)R-buZ( Ž%&12

MN)QDkl8*/" :4U9';± UJR-X-C12 'dk+ :K8) :*/ 3RSX-U9" DIJ&YGZ@A B8 'dK™$š )%1€%L!

3_%>)12

6-$(

,·~12;<

MNO½ QUi789

X-K

'Ž%&12;F

5;

'dK

MN)QU;4o;jU9

)I\Ã)#"

X-8

UJR-X-C12 'dH• X-U9 X-K DIJ&@…"

,e Wh`& :)JZ†-)&* '! WZ&†-)%buZ12 :K )I#\›M+xP )I\Ã)#( ,e ³´ :žl0æ )d%´ Uz~(h+

³~ Wh`&* -É`4"1"2"0/ 'i’ZI12;;< $KOP4o9 )d%~]H• WZ&( :K \Ã5 tU'3L;< 'dK †-)R-buh`(*/

Ž%&12;F 34Y'152p';8 'dk+ UJR-X-C )U 6-o(1K8+ *`KXœ 31€.`812"

,Wˆ%>vZ3_%>)39 ^ * Ct'0`U9;*`_R- JzUe12;< Wˆ%>vZ 3_%)@… ')U 6-o(12" 3¼ZI12;<

898g 'Z]( CDE12 'dK ™$š WC4$ hè;VS4o9p$F" 'dK;< †-%1€RS L$@A B8 )%1€%L;"0125;

3_%>)12 Wˆ%>vZ152p';8 'dK MN)Q'o9—89) X-K 'Z_%>)12h 'dK MN)p

:é~|12X-U9" ,)%4 \ê(#%)34)U( x _8%>O0`ŠK~QU_h+* -É`4"1"#!"!/ ')%4\ê(#K †á4*/

Z83_%>)12h :Š'($^15289( :K “)34¹%12 X-8'o9— o98g*/" ˆ6’$12) ˆ\Ã › 812 ;j8)H•

:8Š'($ 3_%>)12 X-K ˆ6’$12) ˆ\Ã › 812 $¦VS8)H• :Š'($ 3_%>)125; 'dK DIJ&Z_12V-

MN)pM+ :)JZ†-)&h`_*/ 34Y'@A B889 'Z_128g)H• :)JZ†-)&h`_*/ DIJ& ;"012;F

34Y'12 V-'d 589$ )[%_3¼ZI12;< MNOP Q8 bcZ]'d;F -WX-C “)1€Z_12) †-)R-buZ(12/

:34Y'12 V-U9 ;j$ :xPU‘12V-U9 X-8 UJR-X-C12 )%1€Z&ª¿"

1$":i`(%LC— )R-1%˜¥" #"$"!5"

3¼h` I %L12& ,e ³~ 34)Ia-U¥* :89 UJ% 6-$( ,·~12;< ')R-1%˜ '(%L15289 :K8 *`KXœ

!3¼ZI12 *`_R- 31€.`812 MNOP QRS"

,x _8 %>O0`ŠK~QU(h+* Z8 ™$š K\%>)12h 'dH• *+KK †áU9U9kÊ :*/ )%1€Z&ª¿"

Page 92: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 92/172

†-)%buZ]H•) )%1€Z&89 †áU9pM+ DIJ&6’Z;F ')R-1%˜ MN)QRS" )[%_ )R-1%˜ “†-38Xy%$F

ft #;< MN)QRS) X-K 'dK :%L12 )I#†-*/4o9p$FX-U9" X-8 UJR-X-C12 )%1€Z&ª¿"

10" :;Qft h+RS# M+Z^U9$^"#"$"!#"

3¼h` I %L12& ,UJRŸ :xP &ë* ! JzUe12;<); q8g :X-C128g*/":4U9';± UJR-X-C12 )%1€Z&

X-U9) X-K 'dH•" :p±89p 3RSX-U9" *`KXœ 31€.`812 ':%vXì$a- ^ ÚÄ(-#"!"2/ :89 3¼ZI12;<

MN )Q#©" :4U9';± UJR-X-C12 )%1€Z&ª¿"

,UJRŸ!xP &8g8R-X-C¥* nop 'JzUe12 ;<); q8g WX-C128g*/( :K :;€QX-C12

ˆ8DH•o98g*/" :*/ )%@…C_%Ke4U9 e2Xœ ^ e2$^12X-U9" n89) í; Xy8 ÔÍ512 WR-5 t14U9%"

'dK WR-5 t 1€ZIZ_ “)*+C12 ';± :;QZ_12 'dK e4U9 34Y'12" :4U9';± UJR-X-C12

'dk+

)%@…C_%H•

X-U9

:K8

*ºKXœ

31€.`812 ,

:%vXì$a- ^ ÚZU_)*+,-o—

i’#

M+8g)

KM`e(h`_*+'4 6¡(1'o—* -#"!"2/ :89

3¼ZI12;< MNOP Q#©" :4U9';± UJR-X-C12 )%1€Z&ª¿" Note: This following one is Extra Adhikaranam found only in the publication of kailashashrama but

not in other publications, that is why no sutras in this adhikarana.

!0" †-I \Ã)Z(ˆ*`(./$%012

345#&

)[%_./$%012;<

MNOP Q8

X-%012

:34Y'189

Wž§)1289

MNOP Q

!

:./$%012;<

*`KXœ

31€.`812 MN)QRS" X-'d8 )I345 345#"

ˆ~e12& ,e Wh`&!)JZ†-)&* -É`4" 1"2"#"/ '! WZ& †-)%buZ12(" )I\Ã)# ™$š ! 6-$(@… !

:./$%0128$F ˆM`%0‰e ˆ~e12"

34Ce12& \5 t*`*/ :'3L;;< 898g 'dK †-)%buZ]HK MNOP QR- ;j$ DIJ&89 MNOP QR-+ :K 34Ce12"

)[%_)"12&\Ã5 tÄ) 3_)g) 39~]OP ^ :'3L;F 5; 'dK K%>OP4q%89pª¿ “qZ12"

xP*` ‘ 8^12& ,e Wh`& :)Jh`†-†-&* !)I34512;< W°RS;< ,3 “Z^1¥ )d%~¥* :KRS" :4U9';±

!C_%k+ !)I34512;< )I#†-U( ˆ~e1K KC—e152o98g*/" 'dK ™$š K\3_%>)1289 Dâ./4o9p$F \Ã5 t*`*/ :'3L; '%=8 M+eDkl8*/"

67 e€xP$i`(e1€;&

e¥ )I\Ã)#ˆ*`(e€4 3 Xœ4 6¡!Ç6’C_%¥ \Ã5 tZÀÚ)g39~]†´ ^ X§ ^3^*`_‹»' nîqZ¥

Wh`&!!)JZ†-O &# )I$t1€(i’ ^ 3 “Z^1¥ )d1€KZ]($ !,²!ZI \Ã5 t*`U('D2U‘ª¿

Page 93: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 93/172

n4UI ÖRŸo89;$F )I\Ã)# M+xP8 “)*+C12;< 'dK 52RS4q MNOP QR-+ ;j$ !C_%K “)*+C1€+ 'dK

™$š \Ã5 tZÀÚ)g 39~]OP ^ :'3L;F MN)p ';8 'dK “)*+C189p “qZ12" *`KXœ 31€.`812"

,Wh`&!)JZ†-†-&* :K “)$t©4q) “)34¹%12;< ,“Z^1 )d%~¥* :K MN)p';8 “)*+C12

!C_%K*+"

\Ã5 t*`U('3L;F

,-°€o4UIi`(e12

*`_R-

)%1€Z&

DâŽ$F

“)¸512;F"

U¹%ˆU( Z%6-Z )I\Ã)#ˆU(;< n4UI ˆRŸo8 )I\Ã)Z]; 346-U12 ˆ8DH• o98g*/" ,e ³´ :žl0æ

)d%´ Uz~(h+ ³~ Wh+ &# î6-o* '! $89g;;< 898g )d%~]k+ WZ&( :89MÌp 6-Z&89 MNOP QRS"

T4U9;$8V-) :'a- L ZIe12;F MN)Qp';8" ,:žl0æ )d%~¥* :8gMÌp '\Ã5%0¨)i`(C12( ,e ³~

3_O g 1bu1€8C—%#* -É`4" 1"#5"#/ :89 ft #;< '3_†-g'3L;< 1bu1;F :89Yˆ4o9 o9i`gH•("

,39)^¥ 313^¥ 34)I38g¥ 3_)g4 8 ˆ\Ãi`#* :8V- 'KUI;< 34)[%=12V- )I389gkN 3_)g12;F

hN¦xPXy89p;jU9(" :K 3~]OP ^ :'3L89 'RS =4qRS" ! ˆŽ12V- :'a- L ZIe12;F MN)pM+ ! :'3L;F5;

'dK “)*+C1K MN)p “qZ12" !C_%89e4U9 :'3L;F ;j'd5*`" *ºKXœ 31€.`812" )I\Ã)# !C_%i’ “)*+”4MN8K MN)Q';e289" T4U9;$8V- ,e Wh`&

:)Jh`†-†-&

ˆ\RŸ ˆ1zZ](¥* :8gMÌp '! WZ& †-)%buZ12) \R-1zZ]('d;F ;jK*/( :K )%1€Z& “)*+C12

“)$t©4q ,3 “Z^1¥ )d%~¥* :ZH• “Z^1)d%~]H• :K )%1€Z&h “)*+C12 “)34¹%12

V-ˆ4qRS"

! ˆŽ12V- MNOP Q8 'dK \Ã5t*`*/ :'3L; '%=0 '(%L1528K8 3RSX-U9) C°€o4U9 I Ki`(e12 *`_R-

)%1€Z& DïŽ M+e2p$F “)¸512V-8 !C_RŸ)*+C@… )I\Æ-# ˆU("

!." :89$zZ(./$%012"#"$"!!!!$"

345#& 6789$pØ :./X-%012;< ,)%4 \ê(#%)34)U(* :8V- ')%1\ê(#K †á4*/( :89 6-$( ,·~12;<

UJR-X-,-%L12 DIJ&1K MN)QRS" \ð(#)I34512';± ,8 ZZI 3¼RŸ( ÔÍ# 8 o4UIh`%$4 i’1€ ˆU9(hÔÍK

$Fh!e1VS g¥* ':op3¼%(H•X-K)o4U9 I H•X-K)8"ZI12;FX-K)@Añ9)d;FV-K):VS gX-K)IX-”4)U9(

-124"!"!"#5/" ! 6-$(12 ˆo%0‰e15289" nop )I345 345#"

ˆ~e12& O½ 8 MNOP Q8 124H$ 6-$(12 ˆM`%0‰e12"

34Ce12& 3¼R-(*/ 34)[%= \5Z] ^ 89 )IX-”4)\§e2 h+\39À ³*Ê Ü$ .`Z] ˆ,·~1€+ )%1€Z&e€+

:K 34Ce12"

)[%_)"12& :./$152 h+\39À*`_R- :;Q12;52 h+\39À;F #%3šRS4)DH•p ;<$12;< o¼HDH•

Page 94: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 94/172

o98g*/" X-8 h+\39À :89 CDE12 *`_R- ³*Ê Ü$ .`Z] ˆ,·~12 MN)QRS"

xP*` ‘ 8^12& \5Z] ^ K )IX-”4)\§e2 3¼%(U9; h+\39À DIJ&@…" T4U9;$8V- *`K :89$%012 ©VS¦8

:Kg h+\39À;F M+e2o98gˆ" DI¹&#RS$^12) 3¼%(Kh 31€8@A B8 1RS™$ h+\39À ³*º )IxPU‘12

V-U9"

Ü$6’ò )IxPU‘@A B8 :*/ 3¼R-(U9;89 )IX-”4o989 :89Xy8 'o9—89" :4U9';± MN Z8( WZ&ª¿

3¼%(U9;$F )IX-C©o9—8*/) X-K 3¼R-(U9;F *`KK )IX-”4)\§e;j%" WDIJ&h+\39À *`_R-i’

3¼%(U9;F )IX-”4o9o98gˆ" ,Z3( ÔÍa- 3%_©U4 ˆÔÍ#* -$"!"!"#./ W DIJ& )IX-C12';± nU4ZeG

)IX-”4o9o98g*/" )IX-,-)IX-C%>)@A B8 34)[%=\5Z] ^ 89 )IX-”4)\§e2p MN Z8( Ž%&@…" ,e*`*/Z(5Z4

h+\ê \5*`v3eh+!ó;* -VmZ"#."#!/ 'W*/Z](K;< 898g h+\39À 34)[%=\5Z] ^ 89 )IX-”4)\§e2

o98g*/"

! 3&z# 6-$(12 *`_R- 5Gk 3¼R-(*/ 313^h+\39À;$F h+\39À DIJ&MN Z8(1K xPU‘152 o98g*/" 67 e€xP$i`(e1€;&

8 ZZI 3¼RŸ( ÔÍw# h+\ê8^%12h`ZI qÄ h+\êŠÔÍ'$h+ _8 h+\8^%©U4 1JÄ

qh`ÀZôÀR-(*/ ÔÍ3(h`_h` ^ UzX§ ^\ê!)IxP*/ ‘Z¥ 3%_a-&Z]Q%h ÔÍ8Z^*`va- M`8(ÔÍ3i`Ä

,8ZZI 3¼RŸ( ÔÍ# 8 o8Eõh`%$4* !ft #;< MNOP Q8 \5*`v3$Z_12 3¼%(U9;$8g Š8g@A B8

h+\ê)*`%L1€ ;j$ DIJ&1€+ 3¼R-(*/ h+\39À;F 14UVS4o9pM+ Wh+\39À 3¼%(U9;$8g Š8g@A B8

ˆ)d;h+\39À :K hN¦e2o98g*/" *ºKXœ 31€.`812" 3¼R-(U9;*`_R- )IX-”4o$†´'dpM+ 3¼%(K

h+\39À89 14UVS4o9 6’R‚$ h+\39À )IxPU‘12 X-$†´'dp';8) :4URS$i`g 124U9 )IX-”4q) :Kg4pØ‹

Z8 )IX-C12M+ )IX-”4)\§e2 X-%012';± MNOP Q8 ft #;< \5Z] ^ 89 )IX-”4)\§e28*/ MN Z8(

3_%>)@A B8 DIJ&@…"

124HX¾)K~Z] ^ ;< ˆKOP4o9o98g*/" ,8 ZZI 3¼RŸ( ÔÍ# 8 o8Eõh`%$4 i’1€ ˆU9(h ÔÍK

$Fh!e1VS g¥ Z@…' ÔÍ8^189ÔÍ# 3%_4 Z3( ÔÍa- 3%_©U4 ˆÔÍ#* -12"!"!"#5/ ':op

3¼%(H•X-K) o4U9 I H•X-K) 8"ZI12;FX-K) @Añ9)d;FX-K) :VS gX-K) )IX-”4)U9) WZH•

)IX-”4o9o94H 8ZKh5Gklª¿ 3%_ )*`%L12;F )IX-”4o989" WZK )IX-C12M+Zi’ ! X-8'o9—

313^4D289 )IX-”4o989( )[%_12 MNOP Q8 \ê(Z];$F \ê(#K )IX-”4)\§e;j%" X-K *`K )IX-C1289

:893RS4q 34)[%=\5Z] ^ )IX-”4o9o98g*/" )IX-”4o9 31e128 \5Z] ^ 3_Z4ZI12V- )IX-”4o;jU9"

1RS ³ˆŽ12V- :K8 )IX-”4)\§e2 )*`%L12*`_R- nU4Ze2 )IX-”4o989" ! 6-$(12;< ˆ8DH•

\5Z] ^ 89 )IX-”4)\§e28*/ 3¼R-(U9; 3UzC@A B8 :8( h+\a-À ;j$ MN Z8(1€ :K 34Ce12"

'h+\ê8^%( :K )[%_)"12" T4U9;$8V- 3¼%(U9; h+\39À89 #%3šRS4o9p';8 ;j$ Z$Fš'

Page 95: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 95/172

M+e2p';8" ;Œ$128 :./$ h+\39À :;Q152 h+\39À89 #%3šRS4o9 o98g*/" “*`J%0128$F

3¼%(K 3KgŽ;< *º)12" 3¼%(U9;89 #%3šRS4o98*/ 3¼%(U9;$i`g V‚)Qh+\39À :ª “4H';Â89"

*`KXœ 31€.`812" 3¼R-(U9;89 )IX-”4)\§e28*/ MN Z8(@…" T4U9;$F+ 3¼R-(U9; h+\39À89

#%3šRS4o9

6’R‚$

V‚)Qh+\3À

:)IxPU‘152p';8"

X-K ,

Z@…'

ÔÍ8^4

:89ÔÍ#

3%_*

3%_h+\39À;F

!

ft Z]($^ '39 ^ 'd8893RS4q )IX-”4o9o98gˆ" :Kg4pØ 6789$894kl )IX-”4)\§e28*/ MN Z8( Ž%&@…"

W;€528i’ ,Z3( Ya- 3%_©U4 ˆÔÍ#* UK )IX-C12';± nU4ZeG )IX-”4o9o98g*/" )IX-C12;jK

3%_ \5Z] ^ K )IX-”4)\§e28*/ )IX-C12h 5Gkl8 MN Z8( Ž%&@…" ! 6-$(12;< MN Z8(12i’

)I#†-*/4qRS"

1." :89$zh+3^3( o"#"$"!!"

3¼h` I %L12&,

8

ZZI

3¼RŸ(

ÔÍ#*

nh`(*/

ft Z];;<

MNOP Q8

'39 ^ 'd

h+\ê

ˆ,·~12X-U9

X-K

DIJ&@…

T4U9;$8V- ft Z];;< *`K )IX-C12i’ :‹g :89$RS4o9o98gˆ) 1RSe2 *`K )IX-C12 *`_R-i’

34)[%= \5Z] ^ )IX-”4o9o98g*/ :K ˆ8DH• o98g*/"

)ID;@A B8 h+\39À *`_R- U9%ö;@A B8 h+\39À #%3šRS4oDH•pM+ 'ˆ,·~@A B8 h+\ê.`Z]'d( :K

)[%_)"12" xP*` ‘ K 3¼R-(U9; 34)[%= \5Z] ^ 89 )IX-”4)\§e28*/ DIJ&MN Z8(@… :8989" T4U9;$F+

:89$%012';8 ,Z@…' ÔÍ8^189ÔÍ# 3%_* -12"!"!"#5/ )%1€Z& h+\39À8893RS4q 3¼%(U9;F

3%_12 )IX-”4o9o98gˆ" WˆŽ125i’ ,ÔÍ%>)¥ 3Z(34$;Q¥* ')IX-C3_%>)dH• 3Z(34$;FQH•( :89

É`4*Ê5(ft #;<5GH MN Z8( WZ&i’ )IX-C3_%>OPKV- MNOP QRS" WMN Z8( WZ&89 3¼R-(U9;F :89$%012 V-ˆ4o9o98gˆX-K ˆ,·~ h+\ê.`Z]'d89 X-U9" *º)12 6’R‚$ *º)1289 )IX-”4o9p

X-8'o9—p;jU9":p±K8 3¼%(U9;F 3_e12V- )IX-”4o9o98gˆ :89 1#K hè;VS4o9o98g*/ ft #

,Z3( Ya- 3%_©U4 ˆÔÍ#* '*`K )IX-C12';± 3%_12 )IX-”4o9o98g*/( :K Ôâ./4o9o¼" )ID;

h+\39À*`_R- :K MN)p :34Y'12) ³;88 )ID; h+\39À U9%ö; h+\39À89 #%3šRS4q8UK MNOP Q8

U9%ö;@A B8 3¼%(U9; )IX-C12 VŸo%12X-U9" :*+ 14ZI12;< MNOP Q8 'ZZI( )U12 *`_R- *+KK 3_%×

YG1(U9;$F

W.`%1KRŸ *`KK )I$zZ )I34512;<898g DIJ&1289 )R-1RS ˜4qRS" *`K™$š 3h` ^ 3¼QRS ^ ';±i’

i`1%>)Xœ te€X-%$ s;\ÃZ12;F :Š'($^152o98g " :4U9';± MN Z8( 3_e4\ê(# 3¼%(U9;89

)IX-”4)\§e2o98g*/"X-K ;÷Xœ$ h+\39ÀX-U898*/ xPU‘@A B8*/"

Page 96: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 96/172

Page 97: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 97/172

!C_%k+" JzUe *+C12;< !C_RSK “);¶‘ :5289 V-8 JzUe12;< xP L#) :452~Å)I1€012

!C_%K;< 34Y'12"

O½ ft #6-$(12;< !C_%i’ MNOP QRS" ,:452~Å1€ZI¥ )d%´ 1Ž( WZ&K #~Å# !,-i‡ YGZY'(3( 8

Zh

ˆà52)Àh+* -

$"!"0"!/ '

:452~Å1€ZI

)d%~]H•

WZ& -

CRm%12/

1Ž(128

89i`gH•"

Y2ZYˆ~(Z] ^ ;89 ,-”4o96-H•" ZZ_\Ã › K *`KK hN¦xPXyK Z8 39%" q4Z8 M+eH•("

:452~Å)I1€0125;6-H• 'dH•) T4U9;$8V- :;Q )I1€012 MN)p';88¼ ,1Ž( WZ&K #~Å#*

:K *+J 1Ž(*+C xP L# MN)p';88¼" :89 )[%_)"128$F \6-D2" )%1€Z&ª¿ :452~Å1€Z] I H•)

³;88 ,!,-i‡ YGZY'(3(*YGZYˆ~(Z] ^ ;89,-”4o96-H•" ,-C$Z_12 'dK e4U9 ;jU9" 'dH•

,-”4oDH•6-H•":;Q )I1€012) *+J 1Ž(xP L# )%1€Z&$F 5GH 34Y'12" JzUe)d4HRm$12;<

)%1€Z& “);¶‘ :8V- :89Y'12 :52p';8" *`K8Ožl4qª¿ :;Q )I1€012) *+J1Ž(xP L# MN)QRS"

:4U9';± )%@…C_%k+ :452~Å1€Z] I H•"

12"CDÍ E *+')I©Z¥"#"$"!0"

3¼h` I %L12& ,:452~Å1€ZI¥* :89ft #;< :452~Å1€ZI )d%~]H• ' Š8g@A B8 )%1€Z&ª¿" ³;88

ft #;< :4URSK ,-”4o96-H• :89 CDE12 'o9—p';8"

“†-./ “4H•p';8 :452~Å 1€Z] I H• 'dHK )[%_)"12" xP*` ‘ K :898*/ :452~Å1€ZI )RS1€012

“8g6-H• )%1€Z&ª¿" T4U9;$8V- (CDÍ E Ä( :8V- ft # “)*+C12';± " ft #;< ,!,-i‡ YGZY'(3(*

YGZ Yˆ~(Ä '%^1€812;$F ,-C$FHKRS" K%4$FC ûC_%(12 ˆ8DH•p';8" :452~Å1€ZI189 'qJg189 bcZ]'d “4UK8 :*/ 3RSX-U9" bcZ]) ft Z];;< ft #ª¿ D;@A B8*/" :452~Å1€ZI128g

'dK :89'*/4qDIJ&Ô⎠Xy%$F )%1€Z&89 5GH :452~Å1€ZI1K MN)p e2Xœ ^e2$^@…" ,:8(ZI

ŽR-&U8(h` I !ŽR-&U8(h` I !a-&Zšzh`$zh`Ä* '³*/ Ž%& :Ž%&12;$F) X-%( X-%012;$F :wZã( :K

)I$zZ )I34512 DIJ&89 MN)o¼ *`Ki’ :452~Å1€ZI1K MN)QRS" 1RSe2 '³Z*N _ZÄ( n*/ :*+ ZZ_12

*+KK 52RS4q ‹'d :klVS#6¡. !ft Z];89 üM`RS4q88¼ )%1€Z& )I345@…8K hN¦e2o98g*/" )%1€%L

UzÁP |;< 'dH• 3%_6-()$@A B8 DIJ& 3_%>)dkN 8 6-KK :452~Å1€ZI1K TpÝ ± MN)Q5;%89

34Ce128$F ! Xœ t4*/ 3¼ZI12*`_R- 31€.`812MNOP QRS"

11" JzU(O"e€ Z] 189-(./X-%h`_Ä" #"$"!."

3¼h` I %L12& ,-3^ý14U9 189~(KX§ :./X-%12 5;U9" 189~](; JzUe*+C12 :452~Å1€ZI

)RS0`112$;*/" WJzUe12;< 894H•p';8 JzUe€X-C1289 :Ožl4q )%@…3_%K

Page 98: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 98/172

:452~Å1€ZI1K MN)QRS"

3%_6-()$FkN 889 )%1€Z& JzUea- L 8128Ožl4q :452~Å1€ZI1K MN)p “qZ12" Dï452 5H;<K

)%_12;;< 894H• WX-C1289 ':%#g( )RS1€01€X-C1K MN)Q8pÝ ± " nop )%_18V- 6’0`_*/ 5 t4./¥"

:%#g

:8V-

M`q8

qpØXƒ8

6’ I;F5;

OPklXœ¦h

5Gkl8

1G%"

:452~Å1€ZI

)RS1€012

189-(./X-%12

';8 MN)QDkl8*/" )%DIJ& :452~Å1€ZI1K8 :ˆ%U‘12 1RSe2 )%1€Z&89 MN)6-$(©*/"

!2"*+'h`./$%012"#"$"!3!$$"

345#& )[%_./$%012;< DIJ&ˆU(e4U9 189~](;$F :./X-%12 $;UK MN)QRS" 189~](;Xƒ „8 6’Rƒ „8

*+'Z;$F W ˆU(;< :./X-%12 ;jUK MN)Q'o9—89" ! ˆŽ12V- nop Wž§) 345#" :./X-%)I34512;<

189~](;';j *+'Z;$F :./X-%12 'd8gUK MN)p';8 nop )I345345# :K5GH MN)Q'o9—89"

ˆ~e12& ,n4*Ê I J 67 *+6-i`1Š)I'6- I \* -É`4"1"2"!/ ,Z*Ê( ¸ *+6-i`4 )IZ(D2Ž(Z 3 ³' ZUY'Ä*

-Dz"#"0"#5/ '*+'Z;;< n4U9 I H• DIJ& ˆU( Xy%$F )I\Ã)# 'UE$F 67þÿ !89( '*+'Z;;< T'Rƒ'% DIJ&89

hN¦xPXyKRŸ 6-% DIJ& 3_%>)d;j :ªRS("!)IX-%12V-5; 6-$(12;F nop ˆM`%0‰e12;F"

34Ce12& *+'Z;$F DIJ& ˆU( e4U9 :./X-%12 $;*`+ ;j*`+ :K 34Ce12"

)[%_)"12& *+'Z;F CRm%.`%;F V-% $89$ 6-RSXœ CXœ ^ ;jU9" :4U9';± *+'Z;$F DIJ&ˆU(;<

:./X-%12;jU9"

xP*` ‘ 8^12& ˆRŸŽ12;jK :%L6-U14ZI12;*`_R- *+'Z;F CRm%.`%;K KC—e152 o98g*/"1G;X-%012h U9¥°12;89 hè;VS4o9Xy89p$F 1RSe2 )%1€84U †-I OP ^Xœ nor *+'Z;$F 5GH

39;Y@…" CRm%12 a-1%L12 xPU‘152p ';8 *+'Z;$F 5GH DIJ&ˆU( e4U9 :./X-%12 $;U9"

67 exP$i`(e1€;€&

i`./Xœ tei’ ^ ˆ*`(e€4 *+6-¥ Xœ46-!./X-RS0¥ ˆ*+Jh+ _8 a-1%L¹i’Rƒ „ g-1./Xœ te€¥

:ˆ%*` ‘ %L6-*`*/ 14h` I *+R§ EJ3Z_Z¥ :RS Lh`_*+C— a ";ÔÍ(h+ E6-*`( :./X-RS0¥

DIJ&ˆU(e4U9 *+'Z;$./X-%128g*`+ ;j*`+ CRm%12 a-1%L12 ;j84U98 *+'Z;$F DIJ&ˆU(!

e4U9 :./X-%12;jU9 :89 )[%_)"128$F 31€.`812" 6’R‚$)I1€012*`_R- ˆRŸŽ12;jK 39 ^ #

6-$(12;*`_R- 1RSe2 14h` I U9;*`_R- *+'Z;F CRm%.`%;K hN¦e2o98g*/" \Ã › 8 Ï›\Ã › 3 5GH

39;Y@…" :4U9';± *+'Z;$F DIJ&ˆU(;< :./X-%12 $;U9"

DzJ*`%0(X¾)K~Z] ^ ;<K 1GH' :.`(e12;< 898g ft # ,Z*Ê( ¸ *+6-i`4 )IZ(D2Ž(Z 3 ³'

ZUY'Ä) ZÇRm #0`* '*+'Z;;< T'Rƒ'% DIJ&1289 hN¦xPXyKRŸ 6-% DIJ& 3_%>)d;j :ªRS)

Page 99: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 99/172

$~];;<5GH:*+ Ž12V- DIJ&1289 hN¦xPXyK86-% DIJ&3_%>)d;ÂRS( -Dz"#"0"#5/" :op

*+'Z;;< \à › i`RS LZ_12 ;jUK )[%_ )"12" ³;88 ,:Rm L) 31RŸ L ) ˆ*`_i`˜x ^ ý0`)%(U3^¥ :./Xœ teh+*

\Ã › 8OP†-a-) a-1%L12) ˆU_h` ^ 1RSe2 ,-3^ý12*`_R- KÁ./4)$FH•p :89 ;"012;F “8g6-R§

\Ã › i`% Ò ;F"

*+'Z;$F

CRm%12

;j84U98

O½ 8

MNOP Q8

:RS Lh`_U9;F

;j84U98

6-RSXœ

\Ã › i`./X-%12

;jU9"

:%L6-U12) 14ZI12;*`_R-*+'Z;$F CRm%12 $;U9 $*` :K8 ˆŽ9;h ³$6-$(Z_1289 †á4*/8

14h` I U9;4U9 a-_%L h`ZQ%(12 ;jU9" !)[%_)"128$F 31€.`812"

:%L6-U12 1GH•%$12;F" 5206-U12) :896-U12) YGh`%L6-U12" ,W*/Z](H• eG)3^4Y12*

,Ž%v12ÁP | e\1€89H•* :89MÌp )IZ(" ˆRŸŽ12';8 W*/Z](K';j e€512 K%_bu4o9p$F

W*/h`(*/ CDE12;*`_R- 5206-U12 “);žlZ12" ,:VS g o¦Xœ %~Ž12* 6-e2'd Z_%V-Öo9 *+'Z*

!6-$(12;< )I1€0`4Z%12*`_R- xP*` ‘ %L1289 :89'*/4o9p';8 :896-U12" ! O½ Rƒkl4pØ;<

a-_%L12;< h`ZQ%(12 ;j$†´ª8 ;j$ †´'dV-$" ,n4*Ê I 'zh` I e '\I12UeorÄ* 'n4U9 I H• 'zh` I 39%K

'\I12h o4O½89(" nh`(*/ 6-$(12;;< )IZ(ž¯*/ )I1€012*`_R- ˆRŸŽ12;j84U98

:896-U12X-84U98 YGh`%L6-U 39 ^ #)I1€012*`_R- a-_%L1289 MN) h`ZQ%(1289 KR-$RS4o9p$F

C$(12X-U9" YGh`%L6-U12 )*N $6-$(12; *`_R- a-_%L12;< :6-8% h`ZQ%(1289MNOP Q

6-Xƒ „ ($6-$(12; *`_R- ˆ./;<1Jh` ^ ZQ%(1289)I#†-*/4o989" 14ZI12;;< 5GH

n*+i`(e12 MN)Q';e289" 14h` I %L6-U12; D;12h *+'Z;$F CRm%128gUK K%=ª4o9p ';8

Ct'0`U9;4U9 6-RSXœ a-1%L128gUK5GH KC—e1ª8*/" :RS LZZ_12 ;j$ \à › 8 Ï\à › 3 û3_%(12

žÓ0æ4o9p ';8 6-RS;< $;F5289" Ù"128$F a-Ž8@A B8 DIJ& ˆU(;<5GH 6-RSXœ )I'z# $;F5289"

,-3^ý \Ã › 812 “)8e812 ;j$†´ª889 3_e4ÔÍZ 6’UZ_12 *+'Z;$F $;U9" :4U9';± *+'Z;$F

DIJ&ˆ*`(./X-%12K6-RS4o;j12" W*/Z(h`_*/ ˆ*`(s;12 †-I )12" $89$ W*/h`(*/ 3520 “†-38;<

:./X-%12 ;j$†´ª889 K% × 0 DIJ&ˆU(;< *+'Z;$F :./X-%124Hi’ “4*/"V-8 DIJ&ˆU(;< *+'Z;$F

:./X-%12 5;U9"

14" ZU9)%(OP DÍUR-e0¥ 34Y6-Ä #"$"!3

3¼h` I %L12& 189~](;$8g ,· t~Å@A B8 *+'h`U9;™$š :./X-%12';8 :RS LZ_12 a-1%L1234Y'12"

:4U9';± 6-% 5GH DIJ&ˆU($F :./X-%;K :K DÍUR-e0`M`%(; 1Z12"

*+6-U9;$F DIJ&ˆU(;< :./X-%12;jUK )[%_)"12" xP*` ‘ 8^12;< *+6-U9;$F :ŽX-%12

DIJ&ˆU(;< $;UK DÍUR-e0`M`%(; :Š†-I e12" T4U9;$K8 34Y'12589$" Ùž§or

Page 100: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 100/172

-:RS LZ_12/ *+'h`U9;;< 34Y'12" :RS LZ_12 6-RS;< :KZ(Z_ W;<o8';8 $;F5289" a-1%L12

6-RS;< “4Hi’ “4*/" 14ZI) :%L6-U) n#¹3) )dR-0) ;<$12;*`_R- 6-RSXœ CRm%12 $;UK

ˆKOP4o9o98g*/" )[%_89Y'12*`_R- $¦VS8 34a-š%12;';8 3_e12V- 34)[%= 6’*`%L12 6-RSXœ

)I$p15289"

DIJ&ˆU(89

†á4U9p$F ,

³$CZ4

J

67

'R- # 0æ

1–'ë

)I\Ã)h &

DIJ&o%(126-3* -

É`4"

1"##"$/ '8¼p'$pØ 34'ZÀ%12;F n4U9 I H• )I\Ã)#'UE84kl DIJ&o%(12 †-¦4MN89(" DIJ&oR-(Ct1

†-;8 U%˜812';8 “)8e812 ;j$ †´ª889 ˆ*`(./X-%12 hè;5U9" :452~Å1€ZIft # 3_ 3_

:452~Å128Ožl4qMN)QRS" :4U9;Xƒ „ *+'Z;$F DIJ&ˆU(;< :./X-%128g*/"

45" ˆRŸŽ¥ $%&0‰# M+i`gi’$)I#)h+ ^%E%˜i`Ä" #"$"!2"

3¼h` I %L12& *+'Z;$F CRm%128g Ü$CRm%125; *+'Z$F :i’$ 3L;12;;< \%52o98g$%&12;;<

ÜX§a-RS

“)xP L#

W'C($12"

:*/

:34Y'12"

e\Ã › */

$%&;F

:34Y'12

:89

)ICg$F

31€.`812" ,

W

*+'Z Ü$%>)12) 1GH• %>)12;F) ûU9 %>)12;F 1RSe2 :i’$%>)12;F *`;F—89*" ! ft #;<

ÜX§ 31e12;< ÜX§ *+'Z :i’$ CRm%12;F ŽRS4o9p o¼HDH•o98g*/" ;jKMÌ e€512 *+'Z89*+ E”4q

:i’$F;F ÜX§31e12;< UI'(h`(512 M+e2p5GH $;U9" :4U9';8 *+'Z;$F CRm%128g8¼

$%&12;;< ˆRŸŽ12 R-U9"

*+'Z;F CRm%.`%;Â889 DIJ&ˆU(;< :./X-%12$;UKRS" CRm%124H•p';8 $#_$Fš;';j

e€531e12;< 6-RS “)xP L# :K6-%(12" :)dH• $%&;;< ˆRŸŽ12$;F5289" :i’$3L;12;;<

ÜX§a-RS \%52 e€512;;< n4*` I U9; “)xP L#) n*` I U9; 3Kg./ :34Y'12$* eK8 *`KXœ xP*` ‘ 4#

31.`812"':i’$)I#)h+ ^%E%˜i`Ä( :8V- ÜX§ *+'Z :i’$ %>)12;F ÜX§a-RS ÜX§31e12;< ŽRS4o9p

o¼HDH•o98g*/ 'T4U% *+'Z;F( :K “)$t©4q '1GH•6’; 1GH•'4U; 1252 × % *+'Z;KRS("

Z%6-Z '6-% T'%( :K :H•5V- 'nU4h` 6-RS 1bu1 6-3^'128$F 12O½ Q1252 × % *+'Z;KRS("

-Dz"$"4"#!!/ !ft Z];;< ÜX§*+'Z$F :i’$%>)12;F MNOP Q $t1212V- 1%; :4URS :4ZR-v'12

Ü$†-I 0*+'Z;<i’ MNOP QRS" ! ˆŽ12V- :i’$%>)12;;< )Ih+ ($*+'Z ™$š “†-38 $;U9"1RSe2 ÜX§

*+'Z

:i’$%>)12;;<

ˆY$^@A B

ÜX§31e12;<

:i’$e€512;;<

“)xP L#X-5;U9"

;jKMÌ

ÜX§*+'Z

52RS4q :i’$F;F :i’$MÌp± ÜX§e€512 V-ˆ4q889 6-(3O' ;Â86-% :i’$F; 81a-š%12 :X§a-RS

x _$RS4q8pÝ ± ÜX§*+'Z :4URSe€51289 ÜX§a-RS x _$RS4o989" T452;$8V- W *+'Z;$F :4ZR- ‘ 8 CXœ ^

1RSe2 :i’$%>)12;F †á4U9 û3_%(12$;U9 589$" :4U9';8 *+'Z;F CRm%.`RS;Â889 $%&12;;<

ˆRŸŽ12;jU9"

Page 101: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 101/172

4#"CDE n# M+i`gZ¥ )IY6-Z¢£Z(ž¯891€i`DÍ(" #"$"!4"

3¼h` I %L12& 6’U6-$(12;;< ˆRŸŽ12$;F528K8 :*/3RSX-U9" T4U9;$8V- 6’UCDE12;894klª¿

*+'Z;h5Gkl8 34)[%=\5Z] ^ “ZQ# :ª8*/" '³h+( :89 )U1289o—RS4q *+'Z;89 3&RS4q )I\Ã)#

*+'Z;89 3zÁP |4MN89" 3zÁP |Xœ ÙU;F;< )%@…C_%H• 6’UCDE12;*`_R- YGZ12;89 i`1%>)$%&;F “ZQ# V-ˆ4MN89"

! ˆ~e12 ft # 3 ( £Z];;< 3Q~|12" *+'Z;$F CRm%124H•p';8 $%&;;< ˆRmŽ12 ;j$ †´'dV-$) X-K

6’U6-$(12;;< ˆRŸŽ12 'o9—89" 189~](;';j :KZ( CRm%125; *+'Z;h KZ( 67 */$CDE12;

34D4Ž12 $FU%U9" Kh`(KZ(12;F ˆ%U‘12;F" 67 */$CDE12;F 6-K :%L12;F 1RSe2 6-K

34D4Ž12 KZ(1K 67 */$6-$(12;*`_R- )I1€0Z xP L%)kl8*/" KZ()I1€012;Â8 6’U12;4U9

CRm%125; *+'Z;89 :4Vm$RS4o9p';8 ˆRŸŽ12 $;F5289" :89 )[%_)žl 34Ce128$F

31€.`812" ,:Z¥ )IY6-Ä* 67 */$CDE12; *`_R-i’ 34)[%= \5Z] ^ “ZQ# MN4U9o98g*/" ,\i`&U(3(

eZ¥* -DI"3¼"#"#"!/ :8g3¼ZI12;< DIJ& 894kl \5U9ZQ# MNOP QRS" n)H• 6’UCDE12;894kl

\5U9ZQ# TpÝ ± MN)o9i`g%" 6’UCDE12;*`_R- \5U9ZQ# MNOP Q889 'a-_*/ *+'Z; “ZQ#^K

xP _$RS4q8 6-RS;< :KZ(Z_12 6-pØ;F ± 89" W 'a-_*/ *+'Z; “ZQ# MN) 67 */$CDE12;;< 5GH

:KZ(Z_12 'o9—89" !xP L#;< ÙUp MNOP Q8 6’UCDE12;;<K ˆRŸŽ12 eÆ`ZÇ12" :p±89p

3RSX-U9" ³;88 n4*` I */*+'Z; CRm%12;F :KZ(@A B889 6-RS W$zZ]; -WX-%12;/ 34D4Ž12

CDE12;*`_R- x _$RS4o9p ';8 W$zZ];F KZ(12" W$zZ];*`_R-i’ 67 */$CDE12; KZ(34DŽ12

MN)p “qZ12" '($F ^ ;F :i’$F;F 589$ :4UZRSh CDE 34DŽ5 tJ012 e2Xœ ^e2$^12 X-U9"

W'd ÙU;Â8 '($F ^ ;F “ZQ# :ª8)QpØXœ89g 6-K W$z# “ZQ# X-U9" :4U9';8 W'($F ^ ;h 6-KK

MN) W$z# CDE12; KZ(Z_12 x _$RS4q8 ‹'d MNOP Q8 67 */$CDE12; ˆRŸŽ12 hè;VS†´'d89"

CDE12; *`_R- \5U9ZQ# DIJ&894kl “ZQ#';jX-U9" \5U9ZQ#^Xœ DIJ&@… “†-*`8X-%012" X-K

CDE12894kl “ZQ# :pÝ ± X-U9" 1RS ³ˆŽ12V-:K8 KZ( CDE12 *`K :%L12 WRƒ4klpØXœ 34D4Ž12

“4H•p';8" '('¹%128$F ¸5(@A B8 '39 ^ ˆ,·~12 CDE12*`_R- :Š'($^152pM+ CDE12894kl

\5U9ZQ# MN) :Š†-I e12"

*+6-U9; “ZQ# CDE12894kl :K TpÝ ± hN¦xPXy85;12+ ,)IZ(ž¯891€i`ÔÍ(* )IZ("18V-

ft #6-$(12;F) ,K%O" %'¥ ft #¥* :89 ft # 6-$(12*`_R- Wft # 6-$(12;$F 6’% )I1€012;

W'C($12 ;jU9" :891€818V- 3&zZ];F" 6-K )I1€012;$F ft Z]; :O" 5;U9" '³h+( :89

CDE12*`_R- )I\Ã)# *+'Z;89 3&RS4q 6-RSK 3zÁP |4MN89" ,:i`*/KŽi` Kh`( 6-52ZÀz- | 3_e4Y26-

Page 102: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 102/172

W* & 6’U1ª« Kh`( eZ¥ 3R-_ )I'zZ^e¥* -1"ÔÍ",-"!$$!0/ '3_e4YG )%1€h`& 3zÁP |Xœ W%4Y12;<

WU(4Z%buZ12;Â8 KZ(12) */'(@A B8 6’U6-0æK 3zÁP |4MN89" *`K*`_R- :Kg%$12; '('¹%12;F

†-I %4Y1ª8ˆ(" nop 'CDE 3zÁP |( :8V- 52%”~](; 34)I*`e )I'z# :K :%L12" 1893&z#;< 5GH

,

6’U

CDÕ EY(¥

³6-* &

K%&@…

3

1bcC_%¥* -

189"#"!#/"

)%1€Z&

3zÁP |X œ

W%4Y12;<

67 */$ CDE12; 894klª¿ \5U9ZQ# V-ˆ4MN89" :4U9';8 *+6-*/ '($F ^ ; “ZQ# 6’UCDE12;*`_R-i’ :K

hN¦e2o98g*/" 6-RS W$zZ];$F CDE12;h†-pÝ KZ(34D4Ž124H•p';8 *+'Z;F CRm%.`%;Â889

6’UCDE12;h ³ˆŽ@A B8 ˆRŸŽ12 ;jU898*/ xPU‘@A B8*/" 6’U12;$F 3_Z4ZI $%^;jH•" :4U9';8

6’U12; KZ(Z_12 ŽzÎÓ$RS4o9p$F )[%_3¼ZI12;< ':Z¥ )IY6-Ä( :K *+'Z; “ZQ# 6’U12*`_R-

MN)QRS" :)dH• *+'Z;89 “ZQ#^M+e2 6’U128$F 5Gk` “ZQ# )I34512 'o9—89 $*` :89 C4$$F

31€.`812V- !3¼ZI12 *`_R- MN)o9i`g%"

4!" :Z ³' o KZ(h`_Ä" #"$"!3"

3¼h` I %L12& *+'Z;F 1RSe2 34)[%= \5Z] ^ 6’UCDE12;*`_R-i’ “ZQ8g152 o98gˆ" :4U9';8i’

6’U12;F KZ(1K hN¦xPXy8';e289"

KZ(@A B8 W$z# 5; *+'Z;F 1RSe2 !34)[%= \5Z] ^ KZ(@A B8 6’UCDE12;*`_R- “ZQ8g152pM+ 6’U

CDE12;;< KZ(Z_12 :4Vm$RS4o';e289" 1¹)Iòe12;< 1GH•;<$12;F i`C8152p';8

W$zZ];F 5GH i`C8152o98gˆ"CDÍ E %L12 6-K 34D4Ž12 :KZ(1K MNOP Q8 6’U CDE12; ˆRŸŽ12

:pÝ;i’ “8g*/) :K )I”g4q8 W )ICg$F 31€.`812V- ! 3¼ZI12 MN)o9i`g%"

4$" 31€8i`1%>)h`_M`—'zh` ^ ')(ˆRŸ.Ê U%˜i`ZÀ ) zh+C—"#"$"$5"

39h` I %L12& 3zÁP |)Iòe12; )I6-J12 \%52pM+ Z%6-# $;Q12;< 31€8i`1%>)12;F

“4H•p';8 CDÍ E %L34D4Ž12; KZ(Z_12 xPU‘152o98g*/" 3zÁP | 31€8 i`1%>)12;F5;*/"

)[%_$;Q12;< 3¼%(o4*` I U9; \5Z] ^ TpÝ;“8g*Ê :pÝ;i’ “Z% $;Q12;< )%@…C_%H• 3zÁP |4o989"

! :%L12i’ '.`h` eÆ`( :89 ft #;< MN)QRS" WˆŽ125i’ 'eÆ`$Z]~] $Z]¦4V-K( We€

$Z]'d;;< $8DH• 8');±'12;F ÙU;52 $Z]qJg12;F) $Z]'d; )di`R-'z#^ X-8!

'o9—o98g*/" :pÝ;i’ )[%_$;Q128$F 31€812V- )*`%L12;F “Z^RŸZ^%3zÁP |;< $8DH• o98gˆ :K

3&z#;< $ *H MNOP Qi`%"

\Ã5 tZ 39~])d ^ ;';j :i`*/ 34a-%12;< “ZQ# )Iòe12; W'z# x _$RS4qRS" 1¹)Iòe12 “8g89

Page 103: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 103/172

WX-%12;F ;j$ W$zZ];F 5GH “4H•8898*/ KC—e12" )Iòe12;< 34a-š% %>)12;<

!)I)4o12 Z8™$š “†-*`8X-%0@A B8 :\à › 81284U9 “4H•89" :4U9';8 )[%_$;Q12';j

)I)4o128$F i`1) %>)) W$zZ];F KZ(152p';8 CDÍ E %L34DŽ12;F :KZ(189 C4$$F h`'d;jU9)

;j$

:KZ(1K

C4Xœ4)R-U9"

31€8152

i`1%>)12;F

)d%_$;Q12';i’

“8g'K

MN)p$F

ft Z];F)

3&zZ];F $;'d" ,3¼R-(o4UI1a " .`h` eÆ` )[%_1$;QeÄ* -$"34"#5"#35"$"/ :89 ft #™$š

:%L12 3¼%(o4*` I U9;F ÙU;FV-5; !)I)4o12 84Ze289 DIJ&*+'dH• )[%_$;Q12;<';Âi’

3zÏ4MN89" ,eÇ% ^ ~_zZ]¦4V-K i`1%>†-K )%(ª¿ Uz~(h+ h`K h`i’ (' ZÆ` ÔÍ6-

e2V-*/~]*#'34h`*/ Š8g Š8g $Z]'d;;< Š8g Š8g@A B8 $Z]qJg12;F $8DH•89"

WˆŽ125i’ 6-K i`112;F) %>)12;F $t1212V- 'o9—p o¼HDH•o98g*/" W;€528i’ e25128$F

ÙU;F;< i`112;F 1RSe2 )*`%L12;F $8DH•o98gˆ" ! ˆŽ@A B8 3&z# )I1€012;F $;'d"

*+'Z;$F DIJ&ˆU(;< :./X-%12 $;UK MNOP Q8 ˆ~e12;< )[%_6-*/ Wž§)12 Xœ t4*/3¼ZI12 *`_R- )I$pØ4o9o9i`g%"

40" 1.`_*/~_34Y6-U8./X-%4\ƒ ©K¥" -#"$"$#/

3¼h` I %L12& ,:a "6-' W*/h( *+' 1Ž9* -É`4"$"#"#"/ '! 3¼%(H• *+'Z;$F 1Ž9'd( :8V- h+i7 ';Â

W84U12 Ko9—6-H•" ,W*/h( DIbc &h`(*+C¥* 'W*/Z](H• DIJ& :898*/ “)*+C12( !ft # 6-$(12;;<

1Ž9'd -h+i7/ 1RSe2 DI¹&.`(312 *`_R- ˆbuZ@A B8 3¼RŸ(†-38;< W*/h`(U9;$F :./X-%12 ;jU9"

:4U9';± \ƒ ©K WM`%(;F DIJ&ˆU(;< *+'Z;$F :./X-%12;jU89 o9i`g%" :./X-%12 T4U9$F;jUK8 ,1.`_*/~_34Y6-Ä* 1Ž9ˆU(;< W*/Z](KXœ :./X-%12;jU9" ,:a " 6-'

W*/h( *+'1Ž9* KC—e12V- W*+'Z;4URSX + ! 3¼%(H• h+i7';Â W84U12 Ko9—6-H•"

,W*/h( DIbc &h`(*+C¥* -É`4"$"#"#/ ,6-e2R-_' 34'%×¥* -É`4"0"$"#"/ 'W*/Z(H• DIJ&1K “)*+C12(

'KC—e12V- 6-e2'd 34'%×12( :89*+'Z; “†-38;< We€*+'Z;$F :./X-%12 34Y'12X-U9"

X-K 189~](;$F We€ˆU(;;< :./X-%128g*/" T4U9;$8V- “†-38Xy%$F) “†-3(12 “†-3$FH•

:89

ÔÕŽ12

:h`('C($12"

ÜX§

*+'Z

Ҡ-3(12

“†-3$FH•

X-\Ã;H•"

V-8

DIJ&ˆU(;<

*+'Z;$./X-%12 ;jUK \ƒ ©K $ÁP 1Z12" ³ˆŽ12V- 1.`_*/ ˆU(;;< *+'Z;$./X-%12 ;j*Ê :pË ±

ˆ*`(Z_12 31€8152p';8 DIJ&ˆU(;< WU9h`(*/ *+'Z;$F :./X-%12;jU9"

4." \ê(#ÁP ÔÍ6-o—"#"$"$!"

Page 104: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 104/172

3¼ZI%L12& X-8'o9— \ê(#%&4H;12;< W*/Z( CDE)I 512 1RSe2 W*/Z](K )Iw# $;U9"

W14H;12 :M+Z812 *`K$8g Š8g@A B8 CRmR-U9;h $ *kl8 MN Z8(12 )IZ(ž¯*/ )I1€012;*`_R-

hN¦eDH•p;jU9" W*/h`(U9; CRm%1289 MN) 14h` I U9; :%L12 :8()%$12 -6’% :%L12

MN)o98gˆ/

W14ZI12;$F

a-_%L12;<

)I1€012;jU9"

:4U9';8

*+'h`U9;

CRm%128gUK

xPU‘12X-84U9';8 6-RSXœ DIJ&ˆU(;< :./X-%12;jU9"

124U9 3¼ZI12 894kl :8./X-%12 :8V- :./X-%12;jU9 :89 )U12 ! 3¼ZI12;< $ *H

:89'RS ^4o989" :4ZRS"12;< 894kl R-#I )5;F #%52o9 \5Z] ^ 89 )IX-”4)\§e2 \ê(#%&4H;12 ;<$

)IxPU‘12" *`Ki’ W*/Z(*+'Z :K $ *H :4U9%" ;<$)IxP*/ ‘';8 6-($(,·~D;12M+ \ê(#%&4H;12;<

W*/Z(*+'Z CDE)I¸512 X-8'o9—o98g*/" 1z#$';j W \ê(#%&4H;12 \H12V- )IwZ1H•p';8

1RSe2 )IZ(ž¯*/ )I1€012;*`_R- CRm%.`%;898*/ o¼HDH•p;jU9" :4U9';± ˆ*`(5 tJ0CXœ ^

Ùž¯$4" 34Y'12X-U9" n4h+V-$ *+'Z; CRm%12;89 )I#†-*/4o9 14ZI12;F) 39 ^ Z];F) n#¹3!

)dR-012;F ÙU;526-K ™$š :%L12 6’%V-894kl :i`(%L12 MN)p;< h`ZQ%(124H•p';8

*+'h`U9;$F DIJ&ˆU(;< :./X-%12 ;jUK xPU‘152o98g*/"

43" ÔÍ'4 Z] DÍUR-e0¨!xP Lbu"#"$"$$"

3¼h` I %L12& DÍ*`%e0 WM`%(;F *+'Z;$F K% × 0 DIJ&ˆU(;< :./X-%124U89o9i`g%"

³;88 *+'Z; CRm%12;89 )I#†-*/4o9 14h` I U9;$F :8()I0`112;*`_R- ˆRŸŽ12;j84U98

1RSe2 W14ZI12;$F a-_%L12;<898g :%L12 )I1€0152p';889 6-RS;< \à › 8OP†-3“4H•p';889 6-RSXœ DIJ&ˆU(;< :./X-%12 $;U9"

3¼ZI1284U95; 'Z]( CDE12 *`_R- 124U9MNOP Q8 Rƒ4H• 3¼ZI12;;<898g)[%_)žl™$š C4$;89

°4klo9o9i`g%" DÍUR-e0 WM`%(;F 1Ž9ˆU(;< *+'Z;$F :./X-%12 ;j$†´ª889 6-%

CRm%.`%;52p';8 DIJ&ˆU(e4U9 :./X-%128gUK Ô͈4o9o9i`g%" T4U9;$8V- 6-RS;<

Ùž¯RS LZ_12 ˆ*`(a-1%L12 DIJ&ˆ*`(./X-%12 $;'d 589$" \Ã#*`_R- DÍ I J&02KXœ R-\3¼e

e€512;< :./X-%12;j$†´ª889 DzJ3Q# e€51284U9 :./X-%125;U9" *+'Z;$F

CRm%12;jU89p 3%_Æ` :89qZ12" *+'Z; ˆ5 tJZ_12 MN)14ZI12;$F ³)I1€012*`_R-89

ˆRŸŽ12;jU9" :4U9';8 14ZI12;*`_R- ˆ5 tJZ_12 “8g4U9';8 1RSe2 6-RS;< :RS LZ_12

a-1%L12 34Y'152p';8 *+'Z;$F DIJ&ˆU(;< :./X-%128gUK xPU‘152o98g*/"

Page 105: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 105/172

!1":),*I ./$%012"#"$"$0!$3"

345#& ft Z];;< *+'Z; CDE12ˆ8DH•p';8 6-RSXœ DIJ&ˆU(;< :./X-%128gUK MN)Qi`%"

:;€528i’

,UICDE12

6’U12;;<

ˆ8DH•p';8

6-RSXœ

$ *k`

DIJ&ˆU(;<

:./X-%128gUK

MN)Q';e289" )[R-_./$%012;< K%=ª4q8 ˆ~e1289 Uz- | 4Z12V- MNOP Q ! :./$%01289

ÙU¦kli`%589$ s[R-_./$%012h ! :./$%0128$F Uz- | 48 345#"

ˆ~e12& ,:J¹R§ h`_ ,UI Z67 ' 3JVŸŠ%39 ^ * -É`4"0"!"$/" ! 6-$(12 !:./$%012;< ˆM`%0‰e

ˆ~e12"

34Ce12& 6’UˆU(;< ,U9 I ;$F :./X-%128g*` ;j*` :K34Ce12"

)[%_)"12& hN ý'RS =$F;$8g Š8g@A B8 *+'Z;$F DIJ&ˆU(;< :./X-%128gUK MNOP Q8Rm#5i’ ,U9 I ;$F

5GH :./X-128gUK MN)Q';e289" xPU‘4Z12& *+6-U9;$F 6’U$\à › 812 \8&xPU‘12) 1RSe2 \à › 8s;125GH 6-RSXœ :é~|12" :4U9';±

6-% DIJ&ˆU($F :./X-%;KRS" X-K 6’*`Ž(e812 ,U9 I ;$F KÁPU‘12V-8 \Ã › 8s;12 :é~|@A B889

6’U\à › 812;< 6-RSXœ :./X-%12;jU9" Cz# 3&zZ];;< ,U9 I ; 6’*`Ž(e812 KÁ./4qRS"

67 e€xP$i`(e1€;&

,*Ê I!./Xœ teh+ 6’U ˆ*`(e€1Ç6- 8 bu :hN ý'RS =$*+6-*`( n' ,*Ê I!./X-%6-ë

*+6-¥ 3_e4ÔÍZ6’*`¥ ,*Ê I!Ž(e8 '%»i`Ä i`./X-RŸft h & a-&R§ ^Z_./X-RŸ 8 6-%(h+

6’UˆU(;< ,U9 I ;$F :./X-%128g*` ;j*`+ */ _\ÃZ];Â8 DÍ I J&0 "#Ie 67 f(;$8gŠ8g@A B8 *+'Z;$F

:./X-%128gUK MNOP Qi`%" W;€528i’ ,U9 I ;$F 5GH :./X-%124U8'o9—89$*`" :K8

)[%_)"128$F 31€.`812" *+'Z;F )dpÝ | $hi’ 6’U\Ã › 812 $¦VS'd4kNU%" 1RS ,U9 I ;$F

6’*`Ž(e812 KÁŽ1KRSV-8 ,U9 I ;$F 6’*`Ž(e812;< :./X-%12;jU9" 3&zZ]; *`_R-5;F52

DIJ&\Ã › 8128$F 6-RS$./X-%128g*/"

É`4*Ê5(12;<K i`;F5' :.`(e12;< 34'%׈U(;< ! ˆŽ12V- MN)QRS" ,W\¹R§1€¥ ,UI :i’i7 '

12°§8!!;€)ª~(Æ`¥* :8V- \Ã8ft # :89 O%5; ”~](H• 67ª( W'd;F Z8 $F1€Rƒ ^89

12h`(;¹%1289 %Ç12 XyKgV- t 112;89 X-89$V- w39XyK 52%'d;Â8 Rƒ „$F_K 'UE$F67ò !V- W Rƒ „$F_K

'o8©*/ ,¬ ,U9 I kN 8 \Ã8ft # 67ª( W'd;F Užl8V- 1RSe2 ‹ $8(89 $ *H 31RS Q4o9 o9i`g'd"

!@A*`_R- i` qZ^12 )I38g@A B8*/ V-8 ‹$F 34'%× ˆU(89)*+xP4MNU89* :i789"! 34U%v12;<

,U9 I kN 889 6’UˆU(e4U9 :./X-%12 34Y'12$*`" !)[%_)"128$F 31€.`812"

*+'Z;hDÍpÝ ,U9 I ;89 †´;—;j12" “)8ei`Ž(e812;F ;j$ †´ª889 *+'Z;$F 3_e125i’

Page 106: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 106/172

)[%_\8& )d0(12';8 6’U\Ã › 812 $;F5289" :pÝ'4pØ )d0(1289 6-% )[%_\8&;< 34†-*/4qRS"

,U9 I 8$F :pÝ'4pØ )d0(12;j84U9';8 3_e12V- 6-RSXœ 6’U\à › 812 $;F5U9" :4h+V-$ 6-RSXœ

“)8e8 ˆ./;< :./X-%12 ;j84U98 6’*`U(e8128$F :% Ò ;FX-%"6’U\Ã › 812 ;j84U9';8

,ä t ZˆU(;<

, t U9 I ;$F

:./X-%12;jU9"

1RS

124U9MNOP Q8

6-$(12;<

\Ã8ft #

:89

R-à89

, t U9 I HK

34Ôâ./4qi`%$*` :K8 *`KXœ 31€.`812" :op "#Ie2kN 8 R-à89 , t U9 I HK 34Ôâ./4o9p eìVS$

:%L@…V-K %>Îl :%L12 X-U9" ,ˆ*`(R-buZ(\KZe€ fM` U9*` I ' n# ,UI¥* ˆU( ;jU89 U9¥°12h

52%K 'UE$F )%VƒhN ^89 $89$ ,U9 I HKRS" %>Îl*`_R- eìVS$ :%L12 °4kl) DHU9" T4U9;$8V- nop

%>Îl :%L12 :34Y'152p';8" ! “†-°€(81;< a-%Æ/K )4)dp W*/V- 5; ûC_%(1289 MN)p';8

\Ã8ft # "#Ie2H8g*/ KC—e152o98g*/" ,U9 I KXœ 6’UˆU(;< :./X-%12 ;j$ †´ª889 Ùž§or

“8g)H• Ù"12$;F5UK MN)p$F Ö;F;jU9" 3&zZ];F )dR-012; *`_R- \à › 8†- I OP ^ $¦VS8 12Xœ ^

$;F5289" :4U9';8 ,U9 I ;$F 6’UˆU(;< :./X-%12;jU9"

42" f53( ZUi`U%Ct0`Z^*`UI'0`Ä 3¼o(h+ bu"#"$"$0"

3¼h` I %L12& \Ã8ft # Z8™$š :i`U%12 J43;*`_R- ˆK8)H• 6-K;< ,²$12ZQ8g@A B8*/" :*/

nop ,UICDE12h 3¼q4qRS" 1RSe2 ,²$12h \Ã8Ct# Rƒ „$F_K 'UE$F †´ª84U98 6-KK ,U9 I HKRS"

-\Ã8ft # R-à Z8 R-\(12;< :KgMÌp± )[RS ^V- e€#I$F;$F “4H•p$F '3Z];F 1RSe2 Ôâ\i`U9;$F

:8gž§ZI12;F KRS &4MN89" h`89 Z;q8 $%&¸512 )[RS ^ :ª84U98';8 34h~12h @…HµU

ˆCt©4o9o94HV- 6-K$%&$F 34Z]~] | ;Â8 Xy4U% $~];FJ43 %>)12;< 6-KO½ T52%o9 WR-à

ˆ898pÝ ± 34ÔÍÁP4o9Xy89o94klRS" 678X-;898g J43 Y;€ ± "!:K 124U9'd8gJ4389 34Ôâ*/4o9o9

nop \Ã8ft # R-à™$š h+\39À 3_%×12 '%$F 6-()^12 :*/K89g Y3&12 M+e289" *`KXœ

124U9'd8gJ43 :R§! ! R-à ˆ*`(b -89H•" ÖKK ‹'d D4klh 898g Rƒ „$F_KXœ )I VS4o9

'o812;89 )I VS4o9 o9i`g'd" DIJ&\Ã › K Rƒ „$F_K h+\39À U9%#$t112" WZ&\Ã › 8%buZ \Ã8ft #

h+\39À:pÝ ± X-U9" :K MNOP Q 6789$ J43 i‡% $pØ |6’x½89" $%& Z%6-Z M+e ';xP8*/ “†-38" Rƒ „$F_H•

M+e2 34'%× “†-38*`_R- 6-KXœ Wo9pÝ | )I$š; “8g6-RS )d0(12 ;Š4o989" :4U9X§ Rƒ „$F_H• i`

$8gV‚)Q6-H• :K ˆK R-à8$F ,²$12Uvˆ4MN89"/ nop \Ãh`( ,U9 I KXœ 6’UˆU(;< :./X-%12 $;UK

)[%_6-*/ :Š†-I e12" xP*` ‘ 4Z12;< 6-RSXœ :./X-%12;jUK s;ÔÕU12" 34'%× ˆU( 1RSe2 6’U

ˆU(;< ,U9 I ;$F :./X-%12 ;jU9" T4U9;$8V- "#Ie2kN 8 \Ã8ft #Xœ ,²$12 $¦Vƒ89" W,²$128$F

X-%012 Z8 ™$š :i`U%1289 ˆ89pª¿" ,$1_% ³8@…ZZÀ8^4 3e2V-_8©' Rƒ „$_1€ZL*

-É`4"0"#"$/ :8V- '³R- WR-à T'H• 6-KK ,· t~|@A B8pÝ'4pØ D4kl5; Rƒ „$F_H• :891¹Z]&8$F

Page 107: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 107/172

3RSZô55;H89o98g6-(" !ˆŽ12V- J43;894kl Z8 :i`U%1289 ˆK "#Ie2kN 8 W

\Ã8ft #† "h` I e02KXœ M`;€ ,²$12 $¦Vƒ89" W,²$12i’ Rƒ „$_ 1JRS # Z8™$š 3%_\›Z_1289

3¼q4o9p$F ,UI CDE12h MN)Q89" eìVS$ 'z# *`_R- $ *H ,UI CDE128$F "#Ie )%$12V- :%L12

MN)Q'o9—89"

T4U9;$8V- '

Z*`UI'0`Ä(

!)U12;<

5; '

ZÄ(

CDE12

,²$12)

\Ã8ft #)

Rƒ „$F_H•

:89

1GH• :%L12;89 MN)89" Tp±8V- \Ã8ft # ,²$12 †á4*N89) \Ã8ft # ,²$5 t39 ^ Hªø (89 ;j$ \Ã8ft #

,²$OH•Z]kN Rƒ „$F_K 'UE$F 67þÿ #89" 1GH• :%L12;52p ';8

6-KK 3¼ZI12;< 5; 'Z*`UI'0`Ä( :89 )U12 *`_R- 3¼q4qRS" ,U9 I K;< \Ã › i`X-4" 34Y'@A B889

“)8e8 )[%_$ :U(e812 ;j84U9';8 6’UˆU(;< :./X-%12;jU9" ,,*Ê I e\§ ›8!8'ç.)¥*

e\›12;< ,U9 I H• :31% L H• :89 a-.`%0 i`(e12*`_R- DIJ&ˆU(;< ,U9 I K :a-1%L1289

Ôâ./4o989"

41" "#IeZ_5h+,²—Z^%ZI MN ZI%Æ+8 ¦4V-Ä"#"$"$."

3¼h` I %L12& \Ã8ft # "#Ie2HK ft # *`_R- hN¦e2 o98g*/" :*/ TpÝ ± hN¦xPXy85;12 :8V- 124U9

n*+ 34'%׈U( :4Z12;< qZI%Ç9H89 "#IeR-à '4C12;< “ZQ89gkN 8 :Š)Ih`Rm :89 O%5;

"#Ie2Kh†-pÝ \Ã8ft # $¦xP “4H•p ft #;< MN)QRS"

n4U9';85Gk` \Ã8ft # \Ãh`( ,U9 I H•X-U9" T4U9;$8V- 34'%׈U( 6-$(,·~12;< MN ZI%Ç9K

'4C12;<898g :Š)Ih`Rm02H89 R-àh \Ã8ft #R-à '%=8 5;U9" a-1€8(12V- 31€8'4/e2;j

Ü$RShi 0$% $¦xP “4U9%" :4U9$K "#Ie2kN 8 :Š)Ih`Rm02Kh \Ã8Ct# ™$š '%=8 $;U9"

31€8\Ãwe2;;<i’ )4Xœ ^ Ôâ\812 ,- t *` ‘ */ $%&;F 3JM`%12 o¼HDH•o98g*/) V-8 "#Ie2kN 8

\Ã8ft #Xœ DIJ&ˆU(;< :./X-%128gpÝ ± ,U9 I ;$F ;jU9"

44" 34a-š%)R-1R-˜Z^UÔÍ6-Š;€†-o—" #"$"$3"

39h` I %L12& ,Z4î)Ki’ (* '6-KXœ “)8e812 V-ˆ4MN89(" ,:.ºbu Y5' n# î)a-U* '¬

Y5'4Z]k`! i`$F ˆ*Ê()*+C12 M+e21K i`%U9H• 38Z]š1€%K 'UE$F 67þÿ !89" ! ˆŽ@A B8

ˆ*`()I$%0 6-$(12;< “)8ei`*/ 34a-š%12; ˆ6’o812 $;U9" ,8 , t *+ I †-Z$4 Xœ4q—8g o

34a-š%1%Ò#* ',U9 I KXœ †-)12;jU9 1RSe2 6-H• 34a-š%128$F ¸52(H•X-U9"( !6-$(12

*`_R- ,U9 I 8$F “)8ei`*/ 343š%12;F KÁ./4o9p';8 ,U9 I ;$F ˆU(;< :./X-%12;jU9"

ˆU( MN) 3L;12;;< ,Z4 î)Ki’ (* -C"DÍ I " ##"."$"#$/ :8V- 6-KXœ 52%'d;F “)8e812 V-ˆ4qRS"

,:.ºbu Y5' n# î)3a-U* -É`4"2"#"#"/ :8V- '¬ Y5'4Z]k`! i`$F ˆU( MN)12(" ,h+ J

Page 108: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 108/172

3©h`Q0 Y5'8^4 OP)Q;€U12)3i`g¥* -)I"#"#"/ '6-% M+#K4k` 3©Ž;h 52%'d;Â8 OP)Q;€U

Y5'4Z]K 'UE$F †´ªRS(" ! O½ MNOP Q8 ,-3^ý6-$(12;;< “)8e€i`*/ 34a-š%12; ˆ6’o812 $;U9"

,U9 I KXœ 5GH “)8e812 84U9 :./X-%12 $;Q8 M+e'o9—89$*` :K 6-*/4q8 :*/ 3RSX-U9"

“)8ei`*/

34a-š%12;<

,U9 I K

:8*/X-%12

3Q~Å12V-,-3^ý12;<

MN)QRS" ,

8

,*+ I

†-Z$4

Xœ1 Ø —8g

o 34a-š%1%Ò#* ',U9 I KXœ ³ˆŽ@A B8 †-)12;jU9 1RSe2 34a-š%12 ;jU9(" :8V- :Y"(

Y"012';8 'o9— †-)12 ,U9 I KXœ :4pU9" ©VS¦8 †-)$%&;F :89Yˆ4o';Â89" ! 6-$(12;<

5GH ,U9 I KXœ “)8e€i`*/ 34a-š%12; :ÔÍ'12 3Q~|12V- MN)QRS" -189"#5"#!"3"/ :4U9';8

5GH ,U9 I KXœ 6’*`Ž(812;< :./X-%12 ;jU9"

#55" ZUÔÍ'KR- ‘ %0ú o )I'zh+ ^ ¥"#"$"$2"

3¼h` I %L12&

3Z(12i’

);F$F

o9i`gH•

$89$

!

3Z(X-1

\ÃDÍ;FH•

DÍ I J&02k+X-K

,U9 I H•X-HK

KC—ª4o9XyK8 Z%6-Zi’ W VìZ12H• \ÃDÍ;FKXœ ˆ*Ê()*+C12 M+e2p$F )I'zZ] ^ Hªø (89" *ºK';8

5GH ,U9 I 8$F 6’UˆU(;< :./X-%12 ;jUK hN¦e2o98g*/"

-Z4kl I ;jK 3Z(X-12H• Z8 Z¦±K VŸZI@…1K :klVƒ89" *`KXœ Z¦± Y%^x';< Zå±8@A B “4H•p';8 i’89 ‹

Z4kl IK VŸZI@…1K :H•5;jU9" i` O% \ÃDÍ; ‹ O% 3Z(X-12HK 1€ZI@… hN;F39" 52%'dV-Rƒ „8

VìZ12H• ‹ VŸZI@…1K :klVS8)dH• 3Z(X-12H• Z¦± MNOP Q8pÝ ± V-i’ 52%'dV-RSXœ MNO½ Q89" 3Z(X-12K

3Z('o812;U_R- 52%'d !ZH• DÍ I J&02HK KC—ª4q 6-KXœ “)8e812 M+xP ˆ*`(ÔÍ(312

ÙU¦kN89"/ VŸZI1klVS8 52%'dV-RSXœ \ÃDÍ;FH• ! ˆŽ12V- MNO½ Q89" ,a-!J@…Z8g6’U e*Ê × ZI3^Ú1xP) \ÃDÍ;€ Z]

i`1€J1xP & 3Z(X-Ù i`1 Z_1xP) 3 3Z(X-1 ³' \ÃDÍ;< DzÖÆ` n#* -É`4"0"0"./:8V- 'i`$F

5GH ‹VŸZI12 hN¦eU9" i`$F hN¦xP8*/4h+" i`O% \ÃDÍ; ‹O% 3Z(X-12H•" :4U9';8 i’89

3Z(X-1 \ÃDÍ;FH8K 52%'dV-RSh MN)12(" 3Z(X-12H• Z¦± 1€p;i’ †á;F ± †´$F4k` 52%'dV-RSXœ

MNO½ Q89" 6-K KC—;@A B8 'o812;F ˆK VìZ1 1JRS # ,i7 ZUDÍ I J&0 ˆ'$F ^ 1%Ò#* -É`4" 0"0"./ :8V-

'ÖH• ,UIH• X-U9" DÍ I J&i’Z%H• ! ˆŽ12V- 3Q~|@A B8 KC—;ÔÍ'12h );$H•(" :K 3Z(X-12K

DÍ I J&0\Ã# 6-HK KC—ª4o9XyK 6-KXœ “)8e812 V-ˆ4q ˆU(89)*+”4o9p$F “U9($F ^ Hªø (89"

:4U9';8 5GH ,U9 I KXœ 6’*`Ž(e812;< :./X-%12;jUK hN¦e2o98g*/"

Page 109: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 109/172

#5#" Ct'0`Ž(ei`%L)I#Á.`Ä 3&zh+C—" #"$"$1"

3¼h` I %L12& Ct6-0`Ž(e812;F KÁ./4o9p';8 ,U9 I KXœ 6’*`Ž(e812;< :./X-%12;jU9"

3&zZ];;< ,U9 I ;$F 6’UCt'012) :Ž(e812 1RSe2 6’*`%L\Ã › 8)[%_$ :89- Å 812 KÁ./4qRS" 1RS

ˆU9%H• Ž%&6-(Ž9H• ÙU;526-RSXœ \à › 8@ApÝ ± $¦Vƒ89 :K8 )[%_\8& 34a-š%12';8 6-RSXœ \à › 812 $¦VS8UK 31€.`812" X-K !\8&;< M+xP8 Ct'0`U9;';8 X-U9" 34a-š%12 ';8 $;F52

\à › 8s;†-I OP ^K KÁ./4) C$(12X-U9" )dR-0 n#¹a-U9; Ct'012;< i`;F52 '%=12;6-RSXœ

:./X-%12$;U9" ,,- t 'ª¿o—Z]RŸ 'R- = ë $zh`_ DÍ I J&015 tZ¥* DÍ I J&02K K©Z^12V-ˆ4q i`;F52

'%=12;6-RSXœ )dR-0ú#¹312;F ˆKOP4o'o9—89" :4U9';8 33_% 6’*`Ž(e812 ,U9 I ;$F

$ *HUKRS"

!5"$1Qi`./X-%012" 345#& 124U9MNOP Q8 )I©h`./$%012;< DIJ&\Ã › 8128Xƒ „ 'dK :896-U12 MN)QRS" :;€528i’ nop

)I0`896-U12 MN)p 3RSX-U9" T4U9;$8V- :*/ $¦QZ12" :4U9';8 *`KK DIJ&h :Š8g1K

MN)Q;j12" X-8 nop ! :./$%012;< )IZ](UJ%0 345#"

ˆ~e12& $2 Ÿ)K~Z] ^ 84U9 ,e*/U4 Xœ3 —\5ZÀ%_4 †-I 0 ³\# K3zZ4 1JUve4 '\I12U(Z4e

³Z*/ _U9%1zh`x ^ Y'4#* -$'"!"3"!/ :8V- '! 34)[%=\5Z] ^ †-I 012894klª¿ “ZQ8g152 o98g*/"

W†-I 012*`_R-i’ O IR§OP4)Dkl ! \5Z] ^ ;< :Kg M+~|;F \%52 o98gˆ" W†-I 012 :Kg4pØXœ

YeX-%0152p';8 XypÝ | p$F Ze€Rƒ „ T#^)pÝ | $F8g '\IJ39 ^ K';Â 898g*/" !†-I 012 O%V-5;

KRS _,·~DIJ&1289 hN¦xPXyK86-% 12$F ^ ;52U9%" ! Cz#6-$(12 ! :./$%0128;< ˆM`%0‰e

ˆ~e12"

34Ce12& ! \5Z] ^ 89 $4OP4)\§e2 †-I 06-o(12 6-e26-) ˆU9(h` ^ ;j$ !C_%k`+

)[%_)"12& Ye128$F X-%012 589$ ˆU9(Z] ^ :8 'o9—89 ;j$ *+J1289 o¦4)\§e2

6-e2'd89 †-I 0)U6-o(18 'o9—89 $*`+

xP*` ‘ 4Z12& *+K \à › 812*`_R- 12Xœ ^ †á4*NU%K MNOP QRŸ ³*/ :4ZR-(© %>)12;< :4URSK ;<); 894kl

,-xP4o9o98g4U9';8 Ye128$F X-%0ã 1RSe2 3%_CXœ ^ 34)89gH52p';8 :4URSK

O IR§OP4o9o9i`gkÊ :pØ | 52012;F CXœ ^$;6-H• !C_%k+" 6-Ki’ †-I 0CDE12*`_R- MN)o9i`g%K

KC—e1ª8*/" X-K ˆU9(Z] ^ 6-e2 ˆX-%12;89 X-U9"

67 e€xP$ i`(e1€;&

Page 110: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 110/172

\5Zš1Q8$zh`¢ 40¨!CKR-_e2%h+C_%¥!:CK%vebcZ]h`_*`_e2R-_*+JM`;i`Ä#

6’Ui`U1zZh_X§ ^Rm,²!8^R-(©%>)Z¥! YebcZ],-—;84 Z] 3%_CXœ ^e2ZZ_Z¥

,e*/U4 Xœ3 — \5ZÀ%_4 †-I 0 T\# K¥3zZ4* :89 ft #;< \5Z] ^ 89 $4OP4)\§e2 †-I 012 '\I1€ ;j$

6-e26-

;j$

!C_%k`"

Ye128$F

X-%0152p';8

W†-I 01289

'\I18'o9—89

;j$

*+¹U9;

34M`;$152p';8 6-e2'8'o9—89" :89 !)[%_)"128$F xP*` ‘ 4K^ 31€.`812! †-I 0\Ã › 812

';8 Ù"12 R-U9" X-'d8 $1Q812 M+e28*/ !C_%k+" W !C_%H• :4ZR-(© :52p';8

YeX-%$FH8'o9—89" 1RSe2 3%_CXœ ^34)89gH52pM+ 34M`;$FHK5GH :8'o9—89"

,e*/U4 Xœ3 — \5ZÀ%_4 †-I 0³\#K¥3zZ4 1JUve4'\I12U(Z4 e ³Z*/ _U9%1zh`x ^ Y'4#*

:8V- '! 34)[%=\5Z] ^ †-I 01284kl “ZQ8g@A B8*/" †-I 012*`_R- $©Q4o9 o98g*/" W

†-I 0CDE6-o(@A B8 '39 ^ 'd T#^)pØ |8 '\IJ39 ^ K';Â YeX-%012" ! †-I 0CDE6-o(@A B8*`KK T'%

hN¦xPXyK :89Yˆ4Z]RŸ 6-% 1%0%buZ];52 o9i`g%(":op \5h`š%012 1RSe2 $1Qi`U9;$F

X-%0@A B8 †-I 01284U9 1GH•ˆŽ12; 34*+J12 $;U9" ÙUpØ*/ ':CK¥( :8V- 'OPH•52( :8

'o9—89" T4U9;$8V- Ye128$F X-%012V- ˆ8DH•p';8" Rƒ4H'*/ '6-e2'd( :8 'o9—89" '†-I 0

³\#( †-I 012 *+J 34M`;128$F $%^ :52p ';8 '6-e2'd( :8'o9—89" 1GH'*/'!C_%H•(

:'o9—89"

!)[%_)"128$F 31€.`812& †-I 0CDE6-o(1289 !C_%k+ :8';e289" ,e ³Z*/ _U9%1zh`x ^

Y'4#* 'WZZ_1289 hN¦xP$F8g6-RSXœ :1%Z_ †-I )12( :KRS 589$" :4ZR-(© %>)12;< W !C_%i’

Ye128$F X-%01K MN)Q'o9—89" ,é-!a-&*`_Z¥ )'h+* W)%1€Z& Ye12';±i’ !6-e2'd

Öo9 o98gUK hN #Rm¸)K~Z] ^ ;< -1"#/ hN¦QRS" *+¹*/ $1Q8Z_12 3%_CXœ ^14Z]kN 8 !C_%K ';8

$;F5289" :4U9';8 †-I 0CDE6-o(12 !C_%k+"

#5!" $1Qi`Ä" #"$"$4"

3¼h` I %L12& nop †-I 0CDE12*`_R- )%1€Z&K MN)o9i`g%" 6-e2ˆX-%12 X-U9" T4U9;$8V-

6-e2'dh $ *kl8 34)[%=)I)4o12 DIJ& W\› *`_R- $4OP4o9o98g*/"

,Z*+' f$t4 ZUÈ£J& Z*+6-1zZ12o(h+ ZxP &ë ;<X-¥ ”th`¥ 3R§ _ ZU9 i`h+ (# $C—8* -$'"!"3"$/ ,8

†-I 0ú8 i`†-i’8 1RŸ ^ '# $C—8 nZR§0Z] 'K exP &i’ gh`'d†-”th & ¥* -$'"!"."./ :8V- ':*+ fU‘@A B8

DIJ&12" *`Ki’ :1zZ14U9%" *`K;<i’ :8g ;<$12;F W”tZ@A B e28gˆ"*`Ki7'%

:#$t©4o;j%(" '189àH• †-I 012M+ZV-K) :†-812M+ZV-K ˆ4o9p;jU9" ! Rƒ4klpØX + :.`%@A B8

Page 111: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 111/172

6’R‚$ )*`%L12M+Zi’ ˆ4o9o9i`gH•("

npÝ'4pØ ft Z]; )R-(;<o8';8 )%1€Z&e4*+ 3%_;<$ '812 34Y'12X-K 6-e2ˆX-%12!

84U9 X-U9" ,Ye€UVS g3)#* -$'"!"$"$/ ,1JUve4 '\I12U(Z4* ,Z@…' ˆ*/h`_#1zZ](@…#*

:8V- '

)%1€Z&

Ye12';8

:VS g

ZOP4o9o98g*/(" '

W†-I 012

:Kg4pØXœ

YeX-%012

:52p';8

T#^)pÝ | $F8g '\IJ39 ^ K';Â 898g*/(" 'W )%1€Z&K hN¦xPXy89p*`_R-i’ 1zZ](12°12894kl Dep

)H5;%(" ! ft Z];;< )%1€Z& Ye128$F X-%01Ke2) a-KŽ(12';8 YeX-%0128$F

)IZ(!Š\›e2 1RSe2 W)%1€Z&h ³$Z_ :89Y'@…1zZ](6-Z 894kl ZOP Q4o98Ke2 MN)o98gˆ"

:4h+V-$ DIJ&ˆ\Ã › 812';8i’ :1zZZ_ s;12 ˆKOP4o9o98g4U9';8 6-e2ˆ\Ã › 812*`_R-

ˆKOP4o9 :1zZZ_ s;12 WOžl$ s;1K hN¦xPXy8';e289"

$5"\ê(#%./$%012"

345#& Xœ t4UpØ :./$%012;< 3%_CDE ft #K 34X¾o12M+e2p :345Z189 X-%012';8 )I$%012

*`_R- †-I 0CDE128$F :%L12 DIJ&1KRS" W;€528i’ 34)Ia-U 6-$(12;< )I$%0 :89V- t J$ )I1€012

;j84U98 \ê(#CDE 6-M`(%L12 DIJ& 18'o9—89" :4U9';8 nop )IZ](*`J%0 345#"

ˆ~e12& ,³~ 34)Ia-*Ê!a-&orRmR-ZÀ12h` L e )%4 \ê(#%)34)U( x _8 %>O0!ŠK~QU(h+*

-É`4"1"#!"$"/ 39~]OP ^ :'3;< ! 'dH• 3¼ L ; 3¼" CRm%12;894kl O½ Xœ ;jq )%1 \ê(#K †á4*/ DIJ&

ÔÍ'12h :Š'($^15289" !6-$(12 ! :./$%018$F ˆM`%0‰e ˆ~e12" 34Ce12& O½ ˆ~e 6-$(12;< 5; \ê(#CDE 6-o(12 W*/h`(U9; h+\a-À ;j$ )%DIJ&1€+

)[%_)"12& W*/h`(*/ h+\39À;;< ! \ê(#CDE12 %>? 152p';8 \ê(#CDE12*`_R-

3¼%(14H;€4Z%×Z \ê(# :Kª¿ MN)Q';e289" '312h` L ¸)34)U(( :89 e2Xœ ^ $ *k` $;U9"

xP*` ‘ 4Z12& 312h` L 8 )U128$F 'Z_4( )*`%L ,²Ž81K :%L12" 1¹6-X-(%L ÔâŽ12 '34)#(

)U128$F :%L12" :4U9';8 nop \ê(# CDE128$F 39K”—h`%L12 DIJ&@…" T4U9;$8V- W DIJ&@…

“Z^1 )d%~]H• 1RSe2 6-k+ i’ZI12;$F a-žl"

67 e€xP$ i`(e1€;€& )%4 \ê(#39 ^ 3¼%(3( 10 5;4 DIJ& 6- Y6’Ä 312h` L ¸)34)*+ (Z](X- ^ a-(UI 10 5;

312h` L 84 Z_4)*`%Lf*/ ‘R-_X-(%LÔâŽ8 34)#^%Z^1h_X§ ^%È 6J& a-(Užla-žlZ¥

,³~ 34)Ia-*Ê!a-&orRmR-ZÀ12h` L e )%4\ê(#%)34)U( x _8 %>O0`ŠK~QU(h+ 3 “Z1¥ )d%~¥*

! 6-$(12;< ')%4\ê(#¥( )U12 3¼%(14H;6-o$1€ ;j$ DIJ& 6-o$1€+ CRm%12894q Dep )kl

Page 112: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 112/172

\ê(#K †á4U989 :89p';8 )%4\ê(# 3¼%(10 5 ;@… :5289 :89)[%_ )"128$F xP*` ‘ K^

31€.`812" nop 312h` L 818$F :%L12 Dep$F 'o9—p X-U91RSe2 34)#^Xœ :%L12 †-I OP ^ X-U9"

X-K Z_4 )*`%L@A B8 'dK f*/ ‘ 3¼ ^ ;) 3¼"&) X-%0 CRm%12; ˆ6’$12 312h` L 812" :8V- Z_4 )*`%L

;ž¯(%L12

MN Z8(@…

X-K

1GH•

CRm%12;F

X-U9"

!

ˆŽ12V-

f*/ ‘

M+xP8

'MN Z8(@…

DIJ&189

\Ã › 812 34)#" ft Z];;< '“Z^1¥ )d%~¥(:K MN)p ';88¼ 1RSe2 3%_a-žl :89p ';889

)%4\ê(# CDÍ E % L12 )%DIJ&@…"

É`4*Ê5(12;<K ,³~ 34)Ia-*Ê!a-&orRmR-ZÀ12h` L e )%4\ê(#%)34)U( x _8 %O0`!ŠK~QU(h+*

-É`4"1"#$%&/ :89ft #Xœ :%L12 ³ :'3L;< 'dH• ©Xœ š¦ )I389gkN “4pÍkÊ *`KK 34)Ia-U14U9%)

:8V- 39~]†- ^ '3L" 'dH• CRm%12894kl 67;F'kl Z8 3_%>)12h:Š'($^@A B )%1\ê(#K

†á4U9o9i`gH•" nop \ê(# CDE128$F :%L12 34*+¹3QU12" :*/ 39%(10 5;1€ ;j$ DI¹&1€+

)[%_)žl W\ê(#K 3¼%(10 5 ;@… :8989" T4U9;$8V- CRm%12894kl Dep)kl )%4\ê(#K

†á4U9o9i`gH• :KRS 589$" DIJ& †-I OP ^;< K%×1812;jU9" †-I )$FH• 1RSe2 †-I )'(128$F ÔÕU12

;jU9" †á4U96-H• †á4UDH•8*/ Ü$pË" :4U9';8 Dep$F 'q— \ê(#K †á4U9 o9i`gHK8)dH• 3¼%(!

10 5; †-I OP ^ª¿8K )[%_6-*/ 1Z12" x*` ‘ K^ \ê(#CDE12 DIJ& )I#†-U$189o9i`gH•" ³;88 ft #;<

“Z^1)d%~]K MNOP QRS 6-KXœ 3¼%( 10 5;12h34D4Ž12 ;jU9"

,¸ 6’U! nU4 Ï–€ 7 0æ! n#) 3 Wh`& ¸ 6’U! nU4 Cz0`_K! n#) 3 Wh`&* -É`4"1"#!"0/'T'H•

hN¦xPXy89o98gkÊ i’89 *+K*`_R- 6-38 o¼o9o9i`gi‡ :*/ WZ& :K) 1RSe2 *+K *`_R- ˆ89 o9i`gi‡

:*/ Wh`&( ! ft Z]; *`_R- –€ 7 Zz –€ 7 0) 897e12;F 1RSe2 ,² t Zz) Ct'0) ,² t Z'(12;$F a-žl WZ& :K

ˆ8DH•o98g*/" MNOP Q8 ft #h ³$6-$(Z_12 MN)p$F \ê(# CDE1289 DIJ&1K MN)Q!';e289"

CRm%12894kl Dep)kl \ê(#K †á4U9p';8DIJ&X-UK8 :p±89p 3RSX-U9" nop '312h` L 8128$F(

:%L12 Dep)H•p X-U9) X-K 'Z_4( )*`%L f*/ ‘ :8V- W' MN Z8(12 3¼ L ; 3¼" X-%0

CRm%12;$wZ189 ˆ6’$12" “)34)#^ $%L12 †-I OP ^ X-U9) X-K ,²./4q8 'Z_4( )*`%L12 DIJ& %>)@…

:89 \Ã › 812" *ºK*`_R- \ê(#)U 6-o(12 DIJ&1K xPU‘@A B8*/"

#5$"\ê(#%E%˜i`Ä" #"$"05"

3¼h` I %L12& ,³~ 34)Ia-*Ê* :89 ft # 6-$(128$F ''dH•( CRm%12894kl O½ Xœ 'q— Z8 3_%>)12;<

:Š'($^@A B )%\ê(#K †á4U9o9i`gH• :K :%L12" nop \ê(# CDE12*`_R- )I#†-U(12 DIJ&@…" ³;88

! WZ& †-)%buZ1K MN) “)$t1 6-$(12™$š ˆM`%0 *`_R- DIJ&™$š 6-(°€(8@… :89'z#^V-

X-8'o9— o98g*/ :K MN)Qp';8"

Page 113: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 113/172

)%DIJ&@… nop \ê(# CDÍ E %L12" T4U9;$F+ 'U%˜i`Ä( :8V- o¼HDH•p';8" ,e

Wh`&!)JJZ†-†-&* -É`4"1"2"#/ '! Wh`& K-Q)%>)1K :%L12(" ! †-)%buZ 520125; WZ&89

)I$%0128$F W*/;< :i’ _~(12 1RSe2 Ï\Ã › 3$F ˆ~e%>)12V- )I#\› V-ˆ4qRS" n*+ %>)12;<

:89'z#^

5Gk`

o¼HDH•o98g*/" ,

³

Z4

h+ _'

h+

Y¸!

896-(°€(a-(©* -

É`4"1"4"3/ '

*`Ki’

1%;

‹$F

“)*+C12 V-ˆ4MNU89(" ! ˆŽ12V- :8934.`812 o¼H DH•o98g*/" ')%4 \ê(#¥ 3 “Z^1¥ )d%~¥(

:89 ˆÁ~012;F5; \ê(# 3_%>)12 )%DIJ&@…" W*/h`(U9; h+\39À X-U9"

$#":R- L 8%h`_*/'()*+,-./$%012"

345#& “)$t1€U9;89 o¼xP 6789$pØ :./$%012;< '\ê(#( CDE12 :R- L 4Z%12;< )IxPU‘@A B889 *`KXœ

:%L12 DIJ& 1KRS" W;€528i’ WX-C CDE12h “)$t1@A B84U9';8 W)I34512;< 'q—8 DI¹&*/

CDE12;$F 6’% :%L12 MN)Q';e289" npØ | Uz- | 4Z 345# ';8 !:./$%012 W%4Y@A B8*/"

ˆ~e12& ,WX-,² 67 i`1 i`1%>)¸RS g%_buh` h+ eU8^R- ZUÈ£J& ZU1zZ4 3 Wh`&*

-É`4"1"#0"#/ *ºK :%L12 'WX-C12 i`1%>)12;89 K%_bu4o9o98g*/ -3zÁP |M+e2o98g*//" W

i`1%>)12;F *+Ke4U9 'd8g6¡ :*/ª¿ DIJ&12) :*/ª¿ :1%0Ž%&12 $;*/) :*/ª¿ WZ&" !

6-$(12 ! :./$%012;< ˆM`%0‰e ˆ~e12"

34Ce12& nop WX-CCDE12 YGh`X-C1Ke€ ;j$ )%DIJ&1Ke€ 34Ce12"

)[%_)"12& 34)[%=\5Z] ^ 8$F :'X-C©o9— WX-C12 KR-_J$ Ž%&12 $;*/ 589$ YGh`X-C@… WX-CCDÍ E %L12"

xP*` ‘ 8^12& KR-_J$Z_12 1RSe2 Ke€1$Z_12 :898ˆ MN Z8(12 ™$š Ž%&12;F" :4h+V-$

6-$(,·~12;< 'DI¹&Z&( :89 CDE12 5GH “);DE152o98g*/" ! X-%012;';8 WX-C CDE128$F

39K”—Z@A B8 :%L12 'DIJ&( 1Kª¿ h+;F o98g*/"

67 e€xP$ i`(e1€;€&

ˆe*`_ DIJ& 6-!!X-,² 67 i`@…# ft Z4 ˆeÄ :'X-C)I*`i’8 3%_KR-_J$Z_Z¥

KRŸ_?zZ_4 Ke8^zZ_4 MN Z8(x½ (' ZZ^ÚZ¥! DIJ& a-(*`_$(,·Á o DI¹&h+ &h`(*/CDEZ¥

,WX-,² 67 i`1"""* ! ft #;< 'q—8'WX-C( )U128$F :%L12 YGh`X-C1€ ;j$ DIJ&1€+ 34)[%=

\5Z] ^ 8$F :'X-C©q— KR-_J$12 V-ˆ4o9p';8 WX-C)U128$F YGh`X-C1K :%L12

MN)Q'o9—89"! )[%_6-U128$F xP*` ‘ 812" KR-_J$Z_ Ke4ZzZ_12;F MN Z8(@A B8 )%DIJ&

;"012;F 1RSe2 6-$(,·~12;< DIJ&) WZ& W*/ CDE12;F “8g4U9';8 WX-C)U128$F :%L12

Page 114: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 114/172

)%DIJ&1K MNOP Qw%';e289"

É`4U5(12;<K :~|1€.`(e12;< ! ft # ˆ8DH•o98g*/" ,WX-,² 67 i`1 i`1%>)¸RS g%_buh`) h+

eU8^R- ZUÈ£J&) ZU1zZ) 3 Wh`&*" -É`4"1"#0"#/ ! ft Z(%L12 WX-C189 O%5; ³*Ê)*`%L12

5;U9"

:*/

\5ZÀÚ%>)@A B8

i`1%>)12;$F

KR-_J$12"

!

i`1%>)12;F

W

WX-C12$8g

Š8g@A B8ˆ ;j$ WX-C12;<); 5;'d"W WX-C12 1%0%buZ@A B8 DIJ&@…" :*+ )IZ(V-Z&" !ft #;<

ˆ8DH• 'WX-C( CDE128$F Y2h`X-C1K )[%_6-*/ e89o9i`gH•" T4U9;$8V-

'i`1%>)¸K%_buh`( :K KR-_J$Z_12 :8V- “4H•p$F :'X-C©o9—8*/ V-8" :*/

YGh`X-C12;<i’ 34Y'12" :4U9';8 WX-C CDE128$F YGh`X-C1K)[%_6-*/ 1Z12" *`KXœ

xP*` ‘ K^ no9— 31€.`812" nop KR-_J$Z_18V- X§';12 :'X-C)I*`8@…X-U9 X-K

Ke€1$Z_125Gk`" :Kg )IX-%12; KR-_J$Z_12 Ke€1$FK :.º812" 'h+ eU4ZR-( :896-$(

ÔÍ512M+ i`1%>) Š8g152 1RS™$)*`%L12 Ke€1$FKV- MN)QDkl8*/" !Ke€1$Z_12 ;j$

Ke4ZzZ_12 MN Z8(@A B8 DIJ&14*+ e2$^12" 6’R‚$ ft #;< !ˆŽ12V- ˆ8DH• o98g*/" ,:i’8

6’8!!Z&i`!89)I C( i`1%O 6-($%6-0æ*" ! 'dK;< )I6’”4q i`1%>)12;89 :Š'($^12

V-ˆ4Z]89" Ke©4)DH• )*`%L12; \Ã › 812 :M+Z8@A B8 YGh`X-C128$F 34Y'12X-U9"

:4U9';8 ft #;< 'q—8 'WX-C( )U12 DIJ& 6-o$12" 'ZUÈ£J&) ZU1zZ4) 3 Wh`&( :896-$(

,·~12;< DIJ&Z_12) :1zZZ_12 1RSe2 WZ&Z_12 :89 Ž%&12;F MN)p';8" W Ž%&12;F

YGh`X-C12;< 34Y'12X-'d 589$ 'WX-C( CDE128$F :%L12 DIJ&1Kª¿ xPU‘152o98g*/"

#50" WX-,²!R- L 8%h`_*/'()*+,-Ä"#"$"0#"

3¼h` I %L12& ,W$,² 67 i`1 i`1%>)¸RS g%_buh`* ! ft #;< WX-C128$F :%L12 )%1€Z&ª¿"

T4U9;$F+ WX-C128$F YGh`X-C12$i`g Š8g%>)12V- “)*+C128g4U9';8" ,h+ eU8^R-* i`1

%>)12;F 1Ž(;<5; MN Z8(12 ;j$ i`1%>)12;F *+K;< 898g6¡ ;j$ Wi`1%>)12;$8g

Š8g@A B8*/ DIJ&12 :89 “)*+C12';8" :*/ :1%0Ž%&12" :*+ WZ&" ! ˆŽ12V- “)*+C12

“8g4U9';8 nop WX-C128$F DIJ&1K :%L12"

WX-C CDÍ E % L12 )%DIJ&@…" T4U9;$8V- ':R- L 8%h`_*/'()*+CÄ( :8V- i`1%>)12;;<5; MN Z8(@…

DIJ&12" nop i`1%>)12; KR-_J$12 YGh`X-C12$8g Š8g@A B8 )%1€Z&*+8K “)*+C12"

,:R- L 8%h`_*/* )U128$F :%L12MNOP Q 'W*/( CDE128$F 6-(°€(812 V-ˆ4o9o98g%" W*/ CDE12*`_R-

'ZUÈ£J&) ZU1zZ4) 3 Wh`&( -É`4"1"#0"#/ :*+DIJ&12) :*/ :1%0Ž%&12 5;*/) :*+ WZ&" :89

Page 115: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 115/172

ft #K MNOP Q W ft #*`_R- DIJ& qJg12;F MN)p';8 )%1€Z&ª¿ WX-CCDÍ E %L12" YGh`X-C12;<

WX-C CDE12 ;<$%>Îl :K8 W;<$ %>ÎlZ_12 :Xœ4qZš%12-:8V- '(%L12/" i`1%>)12;

KR-_J$Z_12 K%4$FC12V- DIJ& Š8g@A B8 *`K;< 34Y'12X-U9" :4h+V-$ nop DIJ& qJg12;Â8

3z- | U9;F

$ *H

MN)QDkl8ˆ"

!

X-%012;

';8

WX-C

CDÍ E %L12

DIJ&@…"

$!" 39~])d ^ hI :8^./$%012"

345#& 6789$pØ :./$%012;< WX-C CDE128$F :%L12 DIJ& 1KRS" X-K †-I \› WZ&h -:89 DIJ&12h/

'dK 34)RS~_$^12 :52p ';8 :Š8g@A B889 Vì0ÔÕU1K MN)Q'o9—89$*`" :89 Wž§)128$F

31€.`8©o9—p';8 nop Wž§)345#"

ˆ~e12& ,¸!e4 ˆ\Ã › 81e¥ †-I 0ú~] JzU(8^RŸ » #¥ )d%~¥* -Dz"0"$"2/ †-I 012; 1Ž(;<

ˆ\Ã › 81e 18V- ¦45CRm%12) :8V- 3¼ L ;*+J Š8g1K xPU‘152o98g*/) †-I 06-e2'd;;< :8V-

o;R-*/ n4*/ Ie12;;<) 1RSe2 'Jz*/( :8V- JzUe12;< :K W.`%Z_ KR§ EC12 ';8

W.+e@A B8pÝ'4pØ )d%~]H• n4*/ Ie†- I 012;$wZ1K xPU‘@A B8*/" ! ft # 6-$(12 nop

ˆM`%0‰e12"

34Ce12& ! O½ ft # 6-$(12 6-896-U )%$1€ ;j$ 'dK :896-U12 M+xP 34a-%Ž%&128$F

:wZ@A B8 DIJ&3_%>) )%$1€+ :89 34Ce12 nop $;F52 o98g*/"

)[%_)"12& “)$tã)34¹%12;F o¼q8 ˆ\Ã › 81e CDE128$F '34a-RS 'dHK( :%L12 $;F52o98g*/"

xP*` ‘ K^& †-I 0`U9;F “†-./V-5; 6-Z& ;<$)IxPU‘12" 6-KK 6’% M+xP !ft #*`_R- DIJ&89

)I#†-*/4o9o9i`g%" :8( )I1€012;*`_R- hN¦xPX¾;jK -6’*N $ 51(12/ DIJ&@… ˆ\Ã › 81e

CDE128$F 39K”—h`%L12"

67 e€xP$i`(e1€;€&

a-(*/ _\Ã › 81¸ 6¡ DIJ& 6- 6¡ n~(h+ W*/1.`('a-i’~] 34a-%)I#)*`i`Ä

ˆqo( ;<$34xPU‘4 '4†-I 0U9(†-./Z¥ DIJ&Z_18(h!†-I )4 DâŽ(h+ DIJ& i’Z%Ä

,¸!e4 ˆ\Ã › 81e¥ †-I 0ú~] JzU(8^RŸ » #¥ )d%~¥ 3 31€8¥ 389gÔ < ;<X-'8934o%K* :89 ft #;<

5; ˆ\Ã › 81e CDE128$F :%L12 'dk` ;j$ DIJ&1€+ W*/1.`(4Z12;;< 'dK )I#†-*/4o9p';8

ˆ\Ã › 81e CDÍ E % L12 'dk+ :89 )[%_)"128$F xP*` ‘ K 31€.`812" 6’U 1€Z ;<$xPU‘@A B8 'dK

†-I 0`*/ “†-Ž9;894kl 6’%M+xP 6-K;< DIJ&Z_D⎠V-ˆ4o9oo98g*/" :4U9';8 :8()I1€012;*`_R-

Page 116: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 116/172

hN¦xPXy8;jK DIJ&@… ft #;< )I#†-U(12"

DzJ*`%0($12;< ~- | .`(e12;<K*º ft #6-$(12" ,¸!e4 ˆ\Ã › 81e¥ †-I 0ú~] JzU(8^RŸ » #¥

)d%~¥ 3 31€8¥ 389gD < ;<X-'8934o%K* - :8V- 3¼ L ; *+J12) n4*/ Ie12;F) †-I 0`*/ 6-e2'd;F)

:4Z¥$%012

1RSe2

*`K;<

5;

X-1

34X-;Q*/

'zZ] ^ ;894kl

Š8g@A B

*`KX§

a-žlªø B

“8g

\ê(#3_%>)

)d%~]H• ¦45CRm%12h :DÕ.`.`(312 X-ˆ4o9XyK ¦45CRm% 31€89kN ! ;<$ )%;<$12;;<

34oRS4o989"/ ! ft #Xœ :%L12 'ˆ\à › 81e12( :8V- ¦45CRm%1e12) 3¼ L ; *+J12$8g !¦45

CRm%12 Š8g1K xPU‘@A B8*/" '†-I 0ú~]( o;R-*/ n4*/ Ie12;;< ;j$ )I0`*/ 6-e2'd;;< :K :%L12"

'Jz*/( :8V- :4Z¥$%012;< :K8)dH• W.`%12 MN)p';8 :4U9;<5; W.+e)d%~]H•

= -I 0ú4*/ Ie1i‡D2U9 ‘ ;$F :#RS$^1K xPU‘12" ':4Z¥( CDE12*`_R- X-1 34$;€Q*/ 1i‡'zZ] ^ ;$8g

Š8g1K :%L12" 1i‡)RS0`112;Â8 ! 'zZ] ^ ;F \H12;F 1RSe2 MN Z8( WZ& $8g Dep 5;'d" !

ˆŽ12V- 3¼ L ;*+J12) n4*/ Ie12;F) †-I 06-e2'd;F) :4Z¥$%0'zZ] ^ ;$8g 6’Rƒ „ 6-KXœ a-žl%>)12;<898g MN Z8( \ê(#3_%>) )d%~]HK :%L12" W )d%~]H• ¦45CRm%12h

h`*`Z&1289 †á4*/ ¦45CRm%12h 31€8@A B nJ;<$ )%;<$12;4U9 34oRS4o989"

! ft #6-$(e1289 o¼xP )[%_)žl MN)o9i`gH•" ˆ\à › 81e2H• :89*`KXœ :%L12

'dH8';e289" \ê(#DÍ I J&012) ,-Rm%DÍ I J&012 ! Rƒ4klpØ;< W*/1.`('a-812;4U9 34a-%12i’

ˆa- ^ %12V- MN)p';8 ˆ\Ã › 81e2H• 'dH•" W*/;< '“Ô <;<X-'8934o%#( :K 34a-%$Ç812

3Q~|12" 1Ž(;< 39~]OP ^ ) 3_†-g4Z12) D2*` ‘ 4Z12 MN) $4kl$; *`_R- 'dK :'a- L ZIe12;F

ˆa- ^ %12V- MN)QRS" :4Z12;< ' 3 6- :e1€h`& DIJ& ˆ\Ã › 81¸ 1i‡1e¥ †-I 01e¥( ! WZ&

DIJ&12) ˆ\à › 81e12 1i‡1e12 1RSe2 †-I 01e1K “†-./h $ *kl8 'dK '%=8

MN)p';8 34a-%12i’ MN) o9i`g%" :4U9';8 O½ ft #;< 'dK 52RS4M+ MN)o9i`g%"

!)[%_)"128$F xP*` ‘ 4# MN)Q 31€.`812" O½ ft #;< 'dK )I#†-*/4o9p;jU9" ³;88 i’89 :89

\Ã › 8128$F ˆ~e152p';8" :*/;<$ )IxPU‘12" 1RS ÙUpØ;< 'dK T4U9$F )I#†-*/4qRS :K8

)I0`U9; “†-Ž9;894kl W 'dK Š8g1K hN;F39Xy89p$F" 1Ž(;< 1GH• :'3L;894kl 34a-%

R-buZ(1K MN)p$F :'3L; '%=8 X-ˆ4oDkl8*/" :4Z12;< 'dK 3_%>)12 :89'*/4q 6-Ki’

DIJ&V- DâŽV-ˆ4o9o9i`g%" ! DIJ&Z_12 ft # Z)Q 6’% )I1€012; *`_R- )I#†-U(12 X-U9"

:4U9$K O½ MN)Q8 ft #;< DIJ&@… )I#†-U(12 X-K 'dH• X-U89p xPU‘@A B8*/"

Page 117: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 117/172

#5." 39~])d ^ > `i‡ ^ R§ v*+8"#"$"0!"

3¼h` I %L12& ,¸!e4 ˆ\Ã › 81e¥* :8V- †-I 012;$8g Š8g@A B8 'dH• -ˆ\Ã › 81e2H•/ 1RSe2

JzUe12;<5; 3_e4\ê(# )d%~]H• WZ&ª¿" ! ft #;< MN) )d%~]H• )%1€Z&ª¿" ³;88

,†-I \§ ›i`Z&i` 34)RS~_$^¥* †-I \à › Z&h $¦xP ³X +YGZ@A B8 'dH• D͹(4Z% )*`%L12;89 hN;F39X¾H•",:e4 ,-Rm%Wh`& †-I \§ ›8Wh`&i`i`_%>? “ZÀ%»i`(#* -Dz" 0"$"$./" :8V- ! 'dH• †-I \à › Z&h

:./ÁP |Z]kN ?%12V- CDE12;F X-ˆ4o9o9 “> `4Z]H5289-1%0æ4o989/" ! )IX-%12 39~]OP ^

“> `4Z];;< 'dK $8g Š8g@A B8 )%1€Z&89 †-I \› CDE12h MN)QRS"*.`(ew' ;j;€ew'* :8V-

.`(812 1RSe2 q4Z8 M+e2o98g6-K ';j )IwZ152o98g*/" ! ft #;< “Z @1012 ;j$ 1%012

MN)Qo¼ 'dK :896-U12 MNOP Q DIJ&h û$(12 MN)pË :é~|12" :4h+V-$ ! 6-$(12;< 'dK

Ž%&12; KR-$%012 $ *k` o¼HDH•o98g*/" ,3 ³~ 1¹8\ Wh`&* :K “)34¹%12;<

†-I 012;;< ;žlZ@A B8 6-Z&i’ '1¹8\ Wh`&( :89)U12h MNOP Q )%@…C_% 3_%>)12V-

)I#†-*/4qRS" V-8 ˆ~e 6-$( 5Z@A B8 ˆ\Ã › 81e )U128$F )%@…C_%HK :%L12"

#53" )h`(*/CDÕ EY(¥"#"$"0$"

3¼h` I %L12& ,¸!e4 ˆ\Ã › 81e¥* -Dz"0"$"2/ :89 )[%_ 6-$(12;< 898g ,3%_3( '/ 3%_,· (,-8¥

3%_a-À./)#¥* :8V- :4URS‹ 'C12;< 894o9Xy896-H•) :4URS‹ ,-xP4o96-H•) :4URSX + :./)#"

:896-$(12;< 5; ')#( W*/ CDE12;F :34a-RS )%1€Z&89 )I#†-*/4o9 o98gˆ" 1RSe2 ,3 8

a-Ž9i` $%&0` YGe€i‡g ³6-a-Ž9i` $‹e€ë* :8V- W WZ& 14q$%&;*`_R- :Š'z*/ ‘i 04UH•) †-)

$%&;*`_R- žÓ0æ4oH•" ! ft #6-$(12 *`_R- )%@…C_%K;< 34a-RSZ_12 KÁ./4oDkl8*/" :4*/;X§

ˆ~e6-$(12;< ':34a-RS DIJ&%>)@A B8 WZ&i’ )I#†-*/4q%K 3Q~|12V- hN¦e2 o98g*/"

DIJ&3¼ZIJzUe1284U9 )IÇ1€.`(e12;<K

Zzwe†-U 34$;812 31€)^12"

)IÇ1€.`(e12 oZ]%L†-U12"

! †-U12;< 34*+¹3QU12;52 ':'($^12( ':\Ã*/( )U12; ˆM`%12 V-ˆ4qRS) ³;88 ! CDE12;

)I 512 a-4°(3&z#;< 5; )I.`8 ˆ~e12;<5GH X-8'o9— o98gˆ" 34*+J12 $;F52p ';8 ÖK

ˆM`%12 :h`('C($12"

!"Z(./$%012;< a-4°(3&z# $¦QZ )I.`81289 )I#†-*/4o9 ft #6-$(12 ;jUK )I#\›V-ˆ4qRS"

Page 118: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 118/172

1RSe2 a-1€8(%>)12V- :Kg ft # 6-$(12;F MN Z8(@… \5h`š%01K MN) o98gˆ" 6789$pØ

1GH• †-U12;;< ft # 6-$(12;F DIJ&1284*+ 318_e12 1RSe2 h`ZQ%(12;KRS" !

†-U12;< )I.`812 6’UDÍJ(1K -:CDE12/ )I#\à › h`%L12O½ Wž§)12 V-ˆ4q 31€.`812

MN)p';8

!

†-U12h

)[%_

5 t4Ž128$F

Wž§)345#

:8';e289"

*ºKXœ )[R-_./$%012;< 'dK )I#†-*/4o9 )IxPU‘6-$(12;F5GH :)IxPU‘ DIJ&)%$12;K MN)QRS"

W;€528i’ ft #;< :)IxPU‘)I.`8128$F '1JZ¥ )%1'($^( :89X-'$6-$(12;<K CDE12;89

MN)Q';e289" nop Uz- | 48^345#"

$!" W891€i`./$%012"

345#& ,1JZ¥ )%1'($^16-(X- ^ Z]Q%~¥ )%¥* :89 X-'$ 6-$(12 :)IxPU‘)I.`812 MN)o98g

U89p';8 nop Uz- | 4Z 345#"

ˆ~e12& O½ MNOP Q8 345#;< 898g X-'$ 6-$(12 ! :./$%0128$F ˆM`%0‰e '~e12"

34Ce12& ':'($( )U12h )I.`812 MNOP QR- ;j$ CRm%1€+

)[%_)žl& a-4°(3&z#;< 1JÄ) :'($12 1RSe2 )d%~]H• :89 )U12;F 6-K $t112 )IxPU‘12"

6-K )IZ(Š\› -:*+ nU89 Ôâ*/4o9 \Ã › 812/ $' ft #;< MN)QRSV-8 :'($ )U128$F )I.`8189 :%L12

MN)Q'o9—89"

xP*` ‘ 8^12& 124U9 ³³ :%L12;F ˆKOP4q86¡ 6-KK :Kg4pØ‹ We€ i`112;h MNOP Q8 )IZ(Š\› :5289" X-K ÙUp 'CRm%( CDE12h MNOP Q *`Ki’ )RS,·~ i`(e12*`_R- :'($ )U1K MN)o9i`g%"

3¼ L ;CRm%12 :'($ )U 6-o(12 X-$ †´'o9—89" X-K !3¼ | ; CRm%1289 W%4Š4o98ˆ

YGZ3¼"&12;52pM+ W X-%0`'3L89 :'($^1Ki`%" ³ˆŽ12V-8K8 ,VŸŠ¥ / t0‰Z 1ZÀ%*-$"34"

4"0"3"0"2/ :8V- VŸˆX-%@A B8 †-;h a´1%312 $;F)';Â8K :%L12" nop VŸ CDE )I 512 *`K

ˆX-%12;< )I VS4qRS" W;528i’ 3¼"&YGZ12; X-%(@A B8 3¼ L ; CRm%1289 :'($ )U12h MN)p

ˆRŸŽ12X-U9"

67 exP$i`(e1€;€& 1JZ¥ )%1'($^4 )I.`81Ç6- ')d¥ )I.`84 a-4°(,-a´ ^ õ $^Zh` ^ Úi`4 )IZ(Š\›e€

ft h`%L)IZ(Š\Ã › i`ZQRS,·-o— ZU_)d¥ 3¼"&h`_h`š%0`'3L1'(X- ^ °€(4 ZU%Ò#

ˆ~e 6-$(12;< MNOP Q8 ft #;< 5; ':'($( CDE12 )I.`81€ ;j$ CRm%1€" a-4°(,-3^ý12;< MNOP Q8

$t112;€52i’ $2 Ÿ)K~Z] ^ ;< '1JU'($ )d%~ ( CDE12; $t112 )IZ(Š\› :52p';8 :'($ )U12

Page 119: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 119/172

)I.`81289 )I#†-*/4o9o98gUK MNOP Q8 )[%_)"128$F 1€.`812" $2 Ÿ)K~Z] ^ ;< )[%_ 6-$(12;<

-#"$"0/ MNOP Q8 CRm%12 ™$š )IZ(Š\› “Z% 6-$(12;< -#"$"#5!##/ 5; :'($ CDE12h MN)Qp ';8

)RS,·~i`(e12 *`_R- 3¼"&CRm%1289 :'($ CDE12h MN)QRS"

,

1JZ¥

)%1'($^4

:'(X- ^ Z]Q%~¥

)%¥*-

$'" #"$"##/

!

ft #

6-$(12;<5;

:'($

CDE12*`_R-

)I.`812 MN)Qo9i`g%" T4U9;$8V- )IZ(Š\› ';8" 1JU'($ )d%~ CDE12;F a-4°( ,-3^ý12;<

³$t112;< )IxPU‘12;< W;€528i’ ft Z];F MNOP Q84U98 :'($ CDE6-o(12 )I.`812" !

)[%_)"128$F xP*` ‘ K^ MN)o98g 31€.`812" :'($ CDÍ E %L12 CRm%15289" )[%_6-$(12;< MNOP Q8

CRm%1289 nop )IZ(Š\› V-ˆ4o9p ';8) )[%_ 6-$(12;< CRmR-U9;89 %Æ`U9; $;Q8 *`_R- MN)QRS"

,Wh`&84 %Æ/84 ˆ*/ ‘ CRm%4 %Ç@…' Z] D2*/ ‘4 Z] a-%Æ/4ˆ*/ ‘ 18¥ )I5 tJ@…' o n4*/ Ie€0æ

Je€i`J ARS _~e€4x ^~] VŸoR-ë"""" a´!Ž_8¥ †-%1€†´g# Z*/ _´ = ¥ )%14)U* -$'"#"$"$!0/ 'dH•

%Æ/$FH•" CRm%12 %Ç12" D2*/ ‘ a-%Æ/" 1839À )5×12;F" n4*/ Ie12;F 52ñ B12;F"CDE3Q%˜%>)%354Ž12;F 1€%×12;F" ³ %Æ/$FH• 52ñ B12;89 a-_.º812;89M+xPXy85; a-%Æ/K

$¦VSe28gkÊ :pØ |6-H• 39°125 i`1€%×128#$t©4q *`K$4Z128 898g ˆ~] = %>) Ù")U1289

\ƒ4U989"

)[%_6-$(12;< MNOP Q8 )*`%L12;89 ! MN)QDâ'd ft #;< )IZ(Š\› X-ˆ4o9o9i`g%"

,n4*/ Iª¿Y(¥)R- J(R- L :R§ LY(C— )%4 18¥ 18339 ^ )R- D2*/ ‘%v*+ ‘R-h`& 1¹8Q%¥ 1JZ¥

)%1'($^1'(X- ^ Z]Q%~¥ )%¥ )d%-8g )%4 Xœ4qh`À X-- Å a- )R- 5#¥* -$'"#"$"#5!##/ 'n4*/ Ie12;

$4pÐ CDÍ E */ ˆ~e12;F89 6-K$4pÐ 1839À89 *`K $4pÐ D2*/ ‘e2 84Z$4pÐ 8'($^4D289 :4Z$4pÐ

3%_6-()$FH52 )%@…C_%H•89 ,· t~] | ;F" We8$4pÐ ,· t~] | ;F ;j%" :e8ª¿ 3%_128$F :4Z12

1RSe2 We8ª¿ )%15#"(

3KgbuZ 152p';8 a-4°(3&z# )IZ(Š\›$4pÐ $'ft # )IZ(Š\› )ID;12" ft #;< :i’$ CDE12;

)IZ(Š\› $8DH•o98g89 X§';12 CRm%12 :89 CDE128$F )IZ(Š\› X-8'o9—p;jU9" ! xP L#;< :'($

CDÍ E %L12 CRm%@…8K µ% TpÝ ± K%=ª4o5;%+ :8V- )RS,·~i`(e12*`_R- :K MNO½ QU12" )[%_

6-$(12;< MNOP Q8 n4*/ Ie12;F) ˆ~e12;F) 1i‡D2U9 ‘ ;F ÙU;52V-5; CDE12;h KR§ E”4q8

)*`%L12;i’ “Z^%6-$(12;< :i’$CDE12;h MN)QRS" )[%_6-$(12;< MNOP Q8 WZ& CDE128$F

“Z^%6-$(12;< )d%~ CDE12h MNOP QRS" “Z% 6-$(12;< 1JÄ CDE12h MNOP Q8 *`KK )[%_

6-$(12;< D2*/ ‘ CDE12*`_R- MNOP QRS" D2*/ ‘ Rƒ4H• %$12;F 12g~](; D2*/ ‘ Ü$pØ *`KXœ X-%0@A B8

bu%0(5%vK D2*/ ‘ 1JÄ CDE 6-o(12 Rƒ4H'*/" ! Rƒ4H• D2U9 ‘ ;89 )[%_ 6-$(12;< Ü$pØV- MN)QRS"

X-K Z%6-# 6-$(12;< 6-KK Š8g12V- MN)QRS" npÝ ± MNOP Q8 )[%_6-$(12;< X§';12 CRm% CDE12

Page 120: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 120/172

“Z^% 6-$(12;< :'($ CDE12 ©52;F o98gˆ" ! ˆŽ12V- )RS,·~12 V-ˆ4q889) CRm%12 3Q~|12V-

$KOP4o9p';8 '($^12 :K :%L12" 1RS '($^152 CRm%1289 :'($^1K TpÝ ± MN)Q5;%" :8V-

X-%0`'3L89 †á4*/8 CRm%12 3¼"&YGZ12;h Ze€%52p';8 3Q~|12V- $KOP4oU9" :4U9$K W

3¼"&CRm%1289

:'($

CDE12h

MN)o9i`g%"

:4h+X-K

)I.`812

X-U9"

#52"W891€K$1O (X§~©# M+8g CRm%%>)$ˆ8(3^5zb -h+%E%˜e# o"#"0"#"

3¼h` I %L12& XyKg ,-°;6-% ,1JZ¥ )%1'($^* :8V- 1JZ] ^ $i`g :'($^12 ,· t~|12 :'($^12

$i`g )d%~]H• ,· t~|12" ! ft #;< )I.`812i’ MN)U9%" :)dH• )I.`812;< :CDEZ_12 xPU‘12X-U9

:K8 WˆŽ12V- MN)p 3RSX-U9" ³;88 n4Z$F )[%_12 MNOP Q86-$(12;< 898g %Ç%>) $;Q8;<

MNOP Q8 CRm%12i’ nop :'($ CDE12h 5 tbu4o9 o9i`g%" n*/ )[R-_)%12;F 1RSe2

34U%v12™$š

)R-(;<o8

*`_R-

xPU‘15289"

6’*`4Z 6-$(12; ™$š 318_e12;< Ke112;F ;j'd :K )[%_)" :K8) xP*` ‘ 4#

318_e12;<i’ Ke112;F 5;'8989" :'($ )U 6-$(12 )I.`812 X-U9" T4U9;$8V- 'CRm%

%>)$ˆ8(3^5zb -h+( :8V- )[%_ 6-$(12;< CRm%1289 %Ç%>)12V- $¦Q4)Dkl8 *`Ki’ 5 tbu4o9pM+

:'($ CDE128$F CRm%1i’ :%L12" ³;88 )I$%012';8 1RSe2 )RS,·~i`(e12 ';8 $ *k`"

)I$%012;< WZ& CRmR-U9; %Æ/ %Æ`*/ %>)12; $;Q8 MNOP QRS" 'Wh`&84 %Æ/84 ˆ*/ ‘( :89ft # *`_R-"

:34e©Z n4*/ Ie12;*`_R- 'dK 34a-%†-I OP ^ 1RSe2 34e©Z n4*/ Ie12;*`_R- 'dK

ˆ~] = )U †-I OP ^5Gk` ft # MN)o98g*/" WZ%6-Z 'n4*/ Iª¿Y(¥ )R-J(R- L ( :89ft # *`_R- )d%~]K$8g

Š8g@A B8*/ ;jU9 :*+ o%15# eK MN)QRS" Z%6-Z MNOP Q8 ft #;< -#"$"#5/ %Æ`*/ %>)12V-

$¦Q4)Dkl8 n4*/ Ie12;89 31€8%>)12V- 5tbu4q889 )I#†-*/Z ˆ~e12;< CRm%@… ©52;F

o98g*/" WCRm%1289 :'($ )U12h MN)QRS X-K )I.`812 X-U9" :4U9';8 )[R-_)%12; )%(;<o8

*`_R- a-4°(,-3^ý12;< $¦QZ@A B8 )I.`812 5 tbu4o9p !)I34512;< $FU%U9" 1RS W)I.`81289

:'($ CDE12h TpÝ ± MN)o9i`g% :89 )ICg$F 31€.`812V- Z%6-# 3¼ZI12 MN)o9i`g%"

#51"

3¼"4Z]

ZU%Òh`_Ä"#"0"!

3¼h` I %L12& 3¼ L ; CRm%12 i`%4Š4o9 3¼"&YGZ12; ÔÍ512i’ 3¼"CRm%14U9%" W3¼"&CRm%12

:'($ CDE12h 5 tbu4o9o98g%" 3¼"&YGZ12;F X-8R-'d) 589$ :'($ CDE¸5(12" :8V- :'($ CDE

6-o(12" 3¼ZI12;< MNOP Q8 'Z]( CDE12 C4$K6-RS4o9p$F" 3¼"YGZ12;X-%(12 3¼ L ;CRm%12"

!3¼ L ;YGZ12;$F X-%012 3¼"&YGZ12;F ;j$ 3¼ L ;CRm%128$F X-%012 3¼"&CRm%12"

Page 121: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 121/172

W3¼"&CRm%12i’ :'($ )U12h MN)p :é~|12" T4U9;$8V- CRm%1289 W%4Š4o9

3¼"&YGZ12;89 :'($ CDE12h MN)Q'o9—89" X-%( X-%012;F :Š8g12" :4U9';8

X-%0CDE1289 *`K ˆX-%12;< 6-H•p o¼HDH• o98g*/" *`K “*`J%012 $V§ _U 34buZ;< 5; !

6-$(12 ,

VŸŠ¥

/ t0‰Z

1ZÀ%* -4"03"0/

:8V-

VŸˆX-%@A B8

†-;h

a´1%312

$;F)';e28K

:%L12"

ˆX-R-%L12;< )I$zZ )U12 “)¸VS4qRS" X-%(12 -†-;F/ MN)p$F X-%0@A B8 W'd CDE1289 6’U12;<

MNOP QRS" W'dh a´1%312 $;F);j12 589$ *`K ˆX-%@A B8 †-;89 5 tbu4o';e289" :pË ± nop

CRm%12X-%(12 ;j$ ˆ$z#" *`KXœ X-%012 3¼"&YGZ12;F )I$z#" X-%(1289 MN)p$F X-%0)U12

:'($ )U1289)¸VS4qRS" :8V- )I$z# 6-o$@A B8 :'($ )U1289 *`K X-%0@A B8 CRm%12;<

)I VS4o9p ˆRŸŽ12X-U9"

CRm%1289 W%4Š4o9p$F X-%0@A B8 3¼"&YGZ12;89 ':'($( )U12h MNOP Q8 *`Ki’

a-4°(,-3^ý12;< )I.`8%>)12V- x _$RS4qRS 589$ µ6’*`4Z1Z12;<5GH a-4°(xP*` ‘ 4Z12

x _$RS4q%89 )I34512 'o9—89" !)ICg$F 31€.`812V- R-Dâ'd 3¼ZI12 MN)QRS"

#54"ZU.º8h`_U%L'Ä"#"0"$"

3¼ZI%L12& :'($^12 !C_R-.º8@… V-K 3_Z4ZI12 X-U9" :'($ 18V- 1€e" W :'($ )U 6-o(@A B8

1€e 3zÁP |;< !C_%KXœ 3¹e12" WˆŽ125i’ *`K a-%L$h`"

ft # 1€hN ý$ C%02H52 6’*`4# 3_Z4ZI )I.`8 X-%0 6-U1289 :4Vm$RS4op ;jU9" :8V- #I520`Z&$152

)I.`812 3_Z4ZI12V- \5Ä 3zÁP | M+e;jU9" T4U9;$8V- ,ZU.º8h`_Ä* )%@…C_%K

:.º812;<894kl :'($^12 \5Ä 3zÁP | M+e2p;< )R-.º812"!C_%K \5Ä 3zÁP |X-%01K ')XyK8

)I$z# ;j$ 1€e ™$š W'C($Z ;jUK MN)Q'o9—89$*` :K8 :p±89p 3RSX-U9" ³;88

,· _h`C_ZRŸ)K~Z] ^ ;< ,1€e€4 Z] )I$z#4 ˆ*/ ‘ 1€ª84Z] 1bcC_%* -,· _"0"#5/ :8V- ,1€e

\5Z] ^ 8$F )I$z# 1RSe2 1bcC_%H• 1€e€ˆ :K hN¦xPXy8912*) ! ˆŽ12V- MN)p';8 !

1€ei’ :'($ 14U9%" *`K a-%L$Z )%@…C_%KXœ 3JX-RS %>)12;<i’" :4U9';8 )%@…C_%k+

1€e 3¹e12h \5Z] ^ 89 3zÁP |4o989 V-K 3_Z4ZI12V- 1€e X-U9"

##5" \§ ›eh`_'oi`o—"#"0"0"

39h` I %L12& ! )I$%012;< :'($^1289 \§ ›e1K hN;F);jU9" V-8 :'($ CDE12 )I.`8 6-M`(%L12

V-UK ˆ~e5Z@A B8 ft #*`_R- 3Q~|152 o98g*/"

:'($^12 )I.`812 V-UK X-%0`4Z%12 *`_R- MN) o9i`g%" )I.`8 )%~]; ˆ6’$\Ã › 812 *`_R-

Page 122: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 122/172

12Xœ ^ $;F528K MN) a-4°(6-U9;F )I.`81289 \§ ›e1KRS" X-K ft Z];;< )I.`812 \§ ›e1K

To—p89 MN)Q;jU9" :'($ )U12 ˆ8Dkl8UK8 1€ZI128i’ )I.`81289 \§ ›e189 “)*+C12

;j84U98 a-4°( ft #;< $¦QZ@A B8 )I.`81289nop :'($ )U12h MN)p 3RSX-U9" X-K CRmR-U9;89

%Ç%>)12V-

$;Q8

M+e2p

1RSe2

ˆ~] = 'd89

)%1)U

1K

MN)Qpª¿

ft #

12°€(%L12

:K8

³*Ê~12 ;jU9"

###" 'Uw# M+8g) †-I \ê › bu )I$%0`Ä"#"0"."

3¼h` I %L12& ,1JZ¥ )%* :8V- '1JZ] ^ $8g “Zšz~|@A B8 :ˆi`” ZZ_1289 hN¦xPXyK( :89

!6-$(12;< )I.`8@… \§ ›e1K8 :*/ 3RSX-U9" ³;88 ,)d%-8g )%4 Xœ4qÄ* :8V- ' W)d%~]K

$8g ,· t~|@A B8*+*/e2 ;jU9(" )%1€Z&i’ hN;F39Xy8';e28K MN)p';889 1RSe2 )I$%012;<

WZ&89

'RS =4o9p

';889

)%1€Z&ª¿

MNOP Q8

ˆ~e6-$(12;<

\§ ›e12"

)I.`812 \§ ›e12 X-UK MNOP Q8 X-%012 :xPU‘12" T4U9;$8V- $' ft #;<

,:CDE13Q%˜1%>1'(e4 ZÆ`!%34 KZ(158‘'o—eÄ :i`U(848^4 1JZ¥ )%4 Ž9 I '4 KM`e(

Z4 1zZ]( 12°€Ä )I12o(h+* :8V- 'CDE3Q%˜%>)%354.`U9;52 Ô <#$52012; *`_R- ,8(12 -!

52012;F *`K;< ;j'd/ :i`*/e2 1RS :84Z12 3©ÁP | D2*/ ‘ bu%0(5%vK $8g )%12 KZ(12

:'($^152 ZZ_1289 :89Yˆ4q 1zZ](6-Z 894kl Dep)H•89(" nop ft #;< ,1JZ¥ )%1'($^4*

:89 CDÍ E %L12 CDÍ E */ b -8@A B8 )I.`812 MN)o9i`g% :K8 3RSX-U9" T4U9;$8V- )I$%0

)I1€012*`_R- †-I \› )%1€Z&i’ ,KM`e(h+ _8* \§ ›e12V- “)*+”4o9p';8" nop )I.`8 “)*+C12 X-U9" T4U9;$8V- ,)d%-8g)%4 Xœ3C —Ä* :8gMÌp †-I \› )%1€Z&™$š )I$%0124H•p ';8"

:4h+V-$ \Ã › 812M+ ã"1K a-4°(6-U9;F Ü)Xy89p ;jU9" X-K 6’*`8^12;<MN Z8( WZ&\Ã › 812

*`_R-i’ 1zZ('d89 *`pÝp MN)QRS" :4U9';8 \§ ›e12) :'($ )U12; :%L12 )I.`8189p$F

Ö;F;jU9" )I.`812 \§ ›e12 X-U9 1RSe2 :'($ CDE12*`_R- *`KK KR§ E”4o ;jU9) V-8 \§ ›eZ_

:'o812 :K )I.`81289 MNOP Q8 bcZ]'d xPU‘@…"

##!"

ZIe€0`@…'

MN '12)i`(3¥

)ICgC—"#"0"3"

3¼h` I %L12& )[R-_)% )%(;<o8*`_R- $2 Ÿ)K~Z] ^ ;< :VS g) 'dH•) )%1€Z&;i’ MN)Q189pe2 6-KXœ

1€ZI@… e1Ž%&R-à 31€.`8©o9—p ';889 1Ž(;< :)IxPU‘@A B8 ‹ )I.`812 :'($ CDE12h

MNOP Q%K TpÝ ± MN)Q5;'d+ V-8 :'($ CDE12 )I.`i`%L12X-U9"

:VS g)')%1€Z&; )ICg )I#'o812;F ! $2 Ÿ)K~Z] ^ ;< $8DH• o98gˆ" ! 1GH• ˆ~e12;i’

Page 123: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 123/172

e1€M`%(H• '% )I.`8 a-1%L12';8 MNO½ Q8K )I34512 !5 t4Ž12;< $;U9" )ICg;F5Gk` !

1Gkl4pØ ˆ~e12;<i’ :op $8DH• o98gˆ" *ºK$8g Š8gˆ~e12;< )ICg V-K 31€.`812V-K

;jU9" :4U9';8 :'($ CDE12 )I.`i`%L12X-U9" 8oX§Z]H• :VS g ˆ~e@A B8 )ICg :H•52o¼

e1€M`%(Kh

np±i789" ,

3

Z_1VS g4

3_%×1.+ (ÁP

1zh(

)IYG I bu

Z4

CtU‘*`i`e

1J(* -

$'"#"#"$/

:8V- ¬ 1zZ](6- 3_%×128$F a-Ž8YGZ@A B8 :VS g ˆU( hN¦xP86-H'd) :4U9';8 Ct*` ‘ ò D67 8 i`$F

*`KK “)*+C12 V-ˆ4)d12" n*/ :VS g34D4Ž@A B8 )ICg"

,ª¿ e4 O Ih+ ˆqXœh`À 189Á (!x ^h+ (X§ i`e 1x ^# MN X§ ³Z*/ _*`( 1KÁP~| 3^Úe€J4 'R-0`@…~ '%

3^zwe¥* :8V- oK†´ª8 1KÁP 52RS4q ! 34Ce12 $;F × o98g*/" Xy4U% 1zZ]('d Z%6-Z

CRmR-U9;$8g Š8g@A B8 'dH• “i`gH• :89o9i`g%)Xy4U% ;jH89o9i`g%" ‹ “)*+C12 *`_R-!

%JC(12 hN;F39 Xy8 VŸ%o9i`g89"'%12;;< 1GH' '%12" ! 1GH' '%12 *`_R- '

34D4Ž@A B8 )ICg 8qX§Z]HklVƒ89" ,:8(ZI ŽR-&U8(h` I ŽR-&U8(ZI$zh`$zh`Ä :8(ZI YGh`C— Y6-(C—

eZ^ZQC(xP ZU_U* ':8V- )d0(†-)12; $8g Š8g@A B8*/) X-%(X-%012;$8g Š8g@A B8*/)

YGZYˆ~(Ä '%^1€812;$8g Š8g@A B8*/ ³ ZZ_1289 o¼o9o9i`g6¡ *`KK 52RS4q MN)12" nop

)%1€Z& ˆ~e@A B8 )ICg" ! :VS g ' )%1€Z&; )ICg;$F 31€.`812"

,;<X-*/1VS g4 Z126-o Zx½ & e€ n~|X- e€' wR-_ eÆ`6-* *ºKXœ :%L12 ';<$12;$F X-%0@A B8 W

:VS gK 1zZ](*+'Z 8oX§Z]8$F)*+”4MN89" 1RSe2 M+e2 ˆ.`812) npØ$; 34°() :VS g 3_%>)12

5GH MNO½ Q89" n*/ :VS g ˆ~e@A B8 31€.`812"

,J8 Z nU4 )I'ž¯(© 52J(4 DIJ& 3i`Z8 eÆ` o 1%04 †-I )( Wh`&Y'# VìZ1

¸K1i’ ( )I)U(i’ ^ CRm%h`_e *+bu8¥ a- L 02 1i’ (!8934eK eÆ` $%& eÆ` ft Z

'i’89 ‹$F 52J(12) 3i`Z812 :52 DIJ& 52RS4q 1%; MNO½ QU89" *`K :\Ã › 812 *`_R- 1%0æ4q8

Z%6-Z W'dH• 1%; 34a-%12i’ †á4U989" ¬ VìZ12k` *`KK ˆ8912" $RŸ&†-3812;$F

:8952012V- Xy4U% 'd;F CRm%1289 †á4U9U9%" Xy4U% a- L '% 12;52U9% :89 ' 34DŽ@A B8

31€.`812"

,8 \Ãeh+ © 7eh+ 6- ˆ)”—Ä* :8V- \à › KXœ \88 1%012;F ;j'd"-$'"#"!"#1/ ! ft Z]; *`_R-

†-%1€Z& ˆ~e12 ˆa- ^ %12V- MN)QRS" O½ 8 MNOP Q8 Rm#V- :VS g) ') )%1€Z&; )ICg )I#'o812;j

$KOP4o9o98gˆ" X-K )I.`8128$F 34D4./4q8 )ICg ;jU9" :H5K *`KK MN)p :†-I 34VS$12"

:4U9';8 :'($ CDÍ E %L12 )I.`812V-U9"

Page 124: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 124/172

##$" 1¹U_o—"#"0"2"

3¼ZI%L12& ,D2*+ ‘R-h`& 1¹8Q%¥* -$'"#"$"#5/ 'D2*/ ‘ $i`g 1JZZ_12 ,· t~|12( !ft #;< MNOP Q8

1JZ^Z_12 a-4°9(; :Š1Z@A B8 Rƒ4H' ZZ_12 X-U9" :pË ± 67 */$ ':'($( CDE12 )I.`i`%L12 X-U9"ft #;< MNOP Q8 :'($ CDE12 a-4°€(Š1Z@A B8 -ÙUp “ZQ8g@A B8*// )IÇ1\12 X-U9" nop !

ˆŽ12V- :891€812 MN)Q'o9—89" ft #;< MNOP Q8 :'($ CDE12 -)"12/) a-4°€(Š1Z@A B8ÙUp

“ZQ8g@A B8 :xP LZ_ 6-o$12 X-U9 -a-Ž(12/) 67 */$CDE152p ';8 -bcZ]'d/) 1JÄ CDE12';j

-Uz- | 4Z12/" !;€528i’ a-4°9(;F 3h` ^ 1€ZI@A B8 -X§';12 :xP LZ_125;/ ÙUp “ZQ8g@A B8

'39 ^ 'd;< 1JÄ CDE1289 )I VS4Z]%" X-K 67 */$F;F! 1JÄ CDE1289 W :%L12;< “)¸VS4o%"

,D2*+ ‘R-h`& 1¹8Q%¥* D2*/ ‘$8g1JZZ_12 ,· t~|1K MN)Qp';889 1RSe2 ,1¹8^

ˆY21€h`&8 1h`_ .ºRŸ 8 ,²o#* -$'"#"!"!!/ V‚)Q 6-()@A B8 WZ&89 hN¦xPXyK .º% )d%~]H•

,²Xœ4oH•" ! ÙU;FV-5; ft # 6-$(12;< WZ& CDE124H•p ';8 a-4°9(;F )I VS4q8 :%L12;<

67 */$F;F 1JÄ CDE1289)¸VS4o%" ft Z];;< D2*/ ‘X œ )%@A B8 1JZ^Z_12 \5h`š%0@A B8 WZ&V-

MN)QRS" W;€528i’ 67 */$F;F :'($ CDE1289 )I.`i`%L12;< MN)Q%" :891€812 *`_R- $¦Q4)Dkl8

a-4°9(; )I.`812 52RS4q oRS —4o9 ft Z];F ;ji’ ;j'd"

$$"

o1a-./$%012"

345#: Xœ t4UpØ :./$%012;< :'($ CDE1€ZI124H•p';8 )I.`812 ™$š )IZ(Š\›

x _$RS4o$†´ª889) nop ,· _h`C_% ft #;< #I520`Z&$12;F 5; :\Ã CDE12*`_R- )I.`8)IZ(Š\› :K

MN)Q 'o9—89" !;€528 )IZ](*`J%0 345# X-%012V- ! :./$%012 †-I %4ŠoDkl8*/"

ˆ~e12& ,:\Ã@…X-4 ;<buZf$±$z- = * -,· _"0"./ :89 6-$(12 !:./$%012 8$F ˆM`%0‰e

ˆ~e12"

34Ce12&'

:\Ã(

CDE12

)I.`86-o$1€

;j$

:VS g\;YG©%>)@A B8

:6-4Z%

)$z#e€"

)[%_)"12& ;<buZCDE12 :8V- Tñ B %452 %\ê520`U9;$F ;ž¯(%L12" %\ê520`U9;F5; #I520`Z&$

)$z#K a-4°( ,-3^ý12;< )I.`8 14U9%" *`Ki’ :\Ã CDE12h MN)QRS"

xP*` ‘ 4Z12& ;<buh`U9; )IZ(Š\› É`4*Ê5(12;< :VS g) \;12) )zÆ/Ö %>)@A B8 :6-4Z% )I$z#;<i’

Ôâ./4o9 o98gˆ" Tp±K8 1Ž9ˆU(;< 1Ž9'd -h+i7/ $8g Š8g@A B8 W*/Z](K;< '1Ž9( CDE12

Page 125: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 125/172

)I VS4qRS" W ˆŽ125i’ ft #;< :V-g*/ :6-4Z% )I$zZ];$F ':\Ã( CDE1289 MN)QRS"

67 e€xP$i`(e1€;€&

:\§J a-4°()I$z#x ^\êDi`g#&X-!Ç6- %\W* & ;<buh`*/;ž§ (!a " a-4°(,-3^ýV-

;<buh`*/)IZ(Š\Ã ›

h+\êDi`g*/;"0!

)I$z#4 51ª¿M & I Ew1\Ãç.OP ^%&Ž9Z_'Ä,:\Ã@…X-4 ;<buZf$±$z- = * -,· _"0"./! ft #;< 898g ':\à CDE12( a-4°(,-3^ý12;< MNOP Q8 )I.`8

6-o$1€ ;j$ É`4*Ê5(12;<MNOP Q8 :VS g) \;) )zÆ/Ö%>) )I$z#e€" hN;F)d) Tñ9)d) 8;F)d :89

CDE12;F 3Z_) %\3^ã52012;89 ;žlZ12 V-ˆ4o9p ';8 a-4°( ,-3^ý12;< MNOP Q8 )I.`8@… ':\Ã(

CDÍ E %L18';e28K )[%_6-*/ :8V- xP*` ‘ 4K^ no9— \6-D2" É`4*Ê5(12;< T%)d) hN;F)d) 8;F)d

%452;89 :VS g) \;12 1RSe2 :8g12 -)zÆ/Ö/ Ž%&12;FV- MN)QRS" nop $ *H W:i`gU9;

)IZ(Š\›ª¿ :52o98g*/" :4U9';8 WŽ%&12;h $ *kl8 :VS g) \;) )zÆ/ _; )I$z#i’ ft #;< ':\Ã(

CDE12h MN)QRS" :V-g*/ )I$zZ];;< :\Z_ $;Q8 W*/Z](K;< 1Ž9Z_ $;Q8';Â M+e ';e289"

ÔÍ%w w% L ;6-RS 6-(°(&

,· _h`C_ZRŸ)K~Z] ^ ;<K i`;×' :.`(e12;< ,:\Ã@…X-4 ;<buZf$±$z- = * :K ˆ8DH•o98g*/" nop

a-4°(,-3I F12;< MNOP Q8 )I.`8 CDE6-o(@A B8 )$z#K MNOP QR- ;j$ É`4*Ê5(ft #;<MNOP Q8 :VS g) \;)

:8g%>)12;Â8 )I$z#K MN)QR- :K 34*+J12 'q—8 )[%_6-*/ ')I.`8( 18989" T4U9;$8V-

3Z^Ú%\Zã 52012;F MN)QDH•p ';8"X§';12 T%)d) hN;F)d)8;F)d '%=12;F 1€ZI@…

ˆ8DH•o98g)QpXœ89g) 52012;F ˆ8DH•p;jU9" :ª889 T%)d ÙU;52 '%=12;*`_R- 52012;j ;žlZ152 o98gˆ" :op T%)d '%=12*`_R- %4Ï4)\§e2 520a-1(12 ';8 %\ê52012

“);žlZ12" hN;F)d '%=12*`_R- 3_orZ_a-1(12';8 3Z^Ú52012 “);žlZ12" 8;F)d

'%=12*`_R- W'%0`Z&$ a-1(12';8 Zã52012 “);žlZ12" npÝ ± MNOP Q8 a-4°(,-3^ý12;<

MNOP Q8 )I.`812 ft #*`_R- :895zb -Z15289" :4U9';± ! ft #;< ')I.`812(89 MN)QRS :K8‹ )ICg$F

31€.`812 MN)o9i`g12"

,eUV§ g¥ RŸbuZ4 %>)4 h+\33U¼ I )) eo9r$±4 ZU†-) eÄ $z~=4 ZU8g3(* -É`4"3"0"#/ :K

É`4*ÊVŸ()K~Z] ^ ;< :VS g\;€8g12; X-%012;FV- MNOP Q8 T%)d hN;F)d 8;F)d %452;89nop

)IZ(Š\› V-ˆ4o9o9i`g%" :op ,ä t Z -ft #;< MNOP Q8/ )IZ(Š\›™$š †-I D;(12*`_R- ;<buh`*/

CDE12;$F 12°€(%L12 34Y'152p ';8 h+\êDi`gU9; X-%01289 ':\Ã( CDE12h MN)QRS"

! :\Ã CDE12 ;<$12;< @…$ :89 :%L12;< %>Îl :ª889 X-%012;< 6-H•$;< ;jU9" '8 \Ãeh+ n#

:\¥( )dpÝ | $ ;jK*/ :\1K eìVSX-%L125GH 34Y'12 X-U9" h+\êDi`gU9;F )%1€Z&894kl

Page 126: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 126/172

“Uvˆ4q8)QpØX + @…$$;Q8) X-%01289 h+¦$V- hN¦xPXy89p$F MNOP QRS",:a " 6- W*/h( *+'1Ž9¥*

-É`4"$"#"#"/ :89 ft #;< W*/Z](H• 1Ž9'd X-$†´ª889 6-K;< 1Ž9Z_$;Q8 M+xP8pË ± nop

X-%01289 MN)p$F 1GH• %452;F 5; @…$OP;±; $;Q8 V-ˆ4oqRS" :4U9';± h+\êDi`gZ&$@A B8

)I$z#K

:\Ã

KRS"

##0" o13'Uˆ,·-Ä"#"0"1"

3¼h` I %L12& *+K;< :.ÊÔÍ512 ¶;12 ';Â89 G%‘ÔÍ512 524HI12589 “4H•i‡ *`KK 'o13( 14U9%"

,:R-_VS ö;C—13¥* :89 14ZI12;< 898g 'o1312( n*+8K ˆ,·~12V- ³ )*`%L128¼ KC—ª4q

MN)Q;j12" !ˆŽ12V- a-.`%0 Ž%&12;F 5;ˆ :i’$ '39 ^ 'd;F 5;'d 589$" WˆŽ125i’

':\Ã@…X-( :89 14ZI12;< :\ÃZ_ Ž%&12 a-1€8(152p ';8 )I.`81289 ! :\Ã CDE12hi’

MNOP QRS

:K

KC—ª4o;j12)

V-8

)I.`812

ft #

)I#†-*/Z12V-U9"

nop )[%_)žl DIJ&12;< 318_e12 :xPU‘18989" xP*` ‘ 8^12;< 318_exP*/ ‘ª¿ 3RS :898*/

s;ÔÕU12" ,:\Ã@…X-4 ;<buZf$±$z- = * :89 14ZI12*`_R- a-4°(xP*` ‘ 8^12 ft # 31&Z1K

MN)p$F Ö;F;jU9" !ˆŽ12V- :\ÃZ_ $;Q8 3%_ZI 39;Y12" '8 \Ãeh+ n# :\¥( :K :\à CDE1289

a-Ž%012V- :8(3L;12;;< 5GH )I VS4o'o9—89 V-8 KC—e€ÔÍ'12 MN)p$F

'o13( Uz- | 8^1289 MN)QRS" ,:R-_VS ö;C—13 G%‘ÚD2Žg¥* -Dz"!"!"$/ :89 14ZI12;< 898g 'o13(

12 n*+8K 3_Z4ZI12V- KC—ª4o;j12 ³;88 Xœ t4U ¶;12 -%4ŽI12/ O½ 8 524HI12V- 898g

'39 ^ 'd;F :4ZpÍ ;Š4o989 V-8" W;€528i’ nop ':\Ã@…X-( :89 14ZI12;< )I.`812i’ :\Ã CDE12h MN)o9i`g%K KC—ª4o9p $2 S812"

,nU4 Zqr%¥ T~ bu (R-_VS ö;C—13 G%‘ÚD2Žg¥* :89 6-$(,·~12;< o13†-ZI -e\›†-ZI

ˆ,·~12/™$š ˆ,·~ D⎠$;F52 o98g*/$*`" X-K nop ³*/ :\12 :89 WC4X- K'z# Xy%$F 124U9

3¼ZI12 MN) o9i`g%"

##."\ê(#%)$t1€ Z] ZÆ`J(.ºeZ ³X§"#"0"4"

3¼h` I %L12& h+\39Àh :%4Š4q :*+ h+\êD8g%>)12; )I$z#V- :\Ã CDE1289 KC—ª4o';e289 V-K )I.`812hV-U9)T4U9;$8V- É`4*Ê5(12;< h+\êD8g%>)@A B8 )I$zZ];$F RŸbuh`*/ %>)12;FV-

XyKg ,-°;6-% :Ž(e812 V-ˆ4o9 o9i`g% V-8" "

Page 127: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 127/172

'Z]( CDE12 KC—e€%L12" h+\39À \;12 )zÆ/Ö %>)@A B8 X-%012;F W%4Š4o9p$F DIJ&\ê(# ™$š

W%4Y12 V-ˆ4qRS" :*+ DIJ&h+\39À89 “)$t1 6-$(12;< KC—ª4o';e289 V-K )I.`81289

V-U9" T4U9;$8V- XyKg ,-°;6-% :VS g \;12 1RSe2 )zÆ/Ö; “ZQ# )%@…C_% 894klª¿ :K MNOP Q

1%;

*`KX§

Tñ9)d

ÙU;52

'%=12;89

:Ž(e812

V-ˆ4o9o9i`g%" ,

eUV§ g

RŸbuZ4

%>)4

h+\33^U¼ I )4* :8V- ':VS g;<K Tñ9)d %452 W h+\39À*+( :K ! ˆŽ12V- :Ž(e812

V-ˆ4o9o9i`g%" 6-Ki’ nop %X- ^ */ -Tñ9)d %452/ CDE a-1€8(12';8 h+\12) \;12 1RSe2

)zÆ/Ö; )IZ(Š\› :52o98g*/ 1RSe2 %X- ^ */ CDE12;89 %>)ˆ,·~12;<i’ 12°(12V- )I VS4Z]%" !

%452;8952012;;< Vì0%>)12V- )I VS4Z]%" 34*+J12 ;jK )*`%L12; *`_R- 34./V- ‘ %L1289

KC—ª4o';e289" O½ 8 MNOP Q8 ,-°; :Ž(e812 *`_R- ':\Ã(CDE12 h+\39À) \;12 1RSe2

)zÆ/Ö 6-o$@… V-K )I.`i`%L12 X-\Ã;U9"

X-K h+\39À) \;12 1RSe2 )zÆ/Ö :89 1GH•%>)12;F5;*`KK ':\Ã( CDE12h MNOP Q%89p

hN¦xPXy89p $2 S812" T4U9;$8V- ':\Ã( CDE12™$š :'z# -1%; 1%; MN)p/ ;jU9 1RSe2 *`K

\8& 5GH ˆKOP4o9o98g*/" ! )ICg$F \6-D2 Z%6-# 3¼ZI12;< MN)o9i`g%"

##3"$;Qi‡)*+,-o— 1.`_*/'UˆRŸŽ¥"#"0"#5"

3¼h` I %L12& )I$z#h 31€8Z_1289 o¼OP4o9p$F h+\êDi`gU9; $;Q8*`_R- :\ÃZ_1289

“)*+”4qRS" Tp±K8 1Ž9 Š8g@A B8 W*/Z](K;< 1Ž9Z_ “)*+C12 V-ˆ4q8pÝ ± " W;€528i’

:\Ê8g@A B8 )I$z#;< :\ÃZ_ “)*+C12 V-ˆ4o9p ˆRŸŽ12V-U9" ! ˆŽ12V- MN)p ';8 )I.`812 ft # )I#†-*/Z12V-U9"

3¼ZI12;<K 'o( CDE12 )ICg89 hè;VS4o9p$F" h+\39À)\;12 1RSe2 )zÇÖ;;< :\ÃCDE12

:\Ã$z#K©Z^12*`_R- M+e;jU9" '8 \Ãeh+ n# :\¥( :89 eìVSX-%L12 5Gk` MN)Q8;ˆ X-U9" X-K

$;Qi` “)*+C12*`_R- h+\êDi`gU9; X-%012;< ! :\ÃCDE12 )I VS4qRS" Tp±K8 ;<$12;< @…$

a-_Ô͈$125i’ Tñ9)d hN;F)d 8;F)d %452 5;*N :pÝ'4pØ OP;±;i’ )dpØ |4o989" *`KK ÔâVS4o9p$F Ü$

@…$ *`K 6789$ )H 'o9—89 6’R‚$ @…$ :89Yˆ4q8 @…$89 '*/¦ 6’e 'o9—89" :pË ± :VS g \;12

1RSe2 )zÆ/Ö YGZ12; X-%012 1G?• %452;F $;*/" :*/ 31€8'%=12;F 5; :i’$ ˆX-%12;89

“ZQ# M+e289" 6-KK :\Ã › K 'dH• T;±)H¼ ÔâVS4o9o94H•89) X-K \Ã › K 6-KK )RSh`(512

V-ˆ4o989"

Page 128: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 128/172

\Ã › K :\Ã › K :K ' ÔÕU12 V-ˆ4q88¼ WÔÕU12†-%1€RS L$12 V-U9 X-K ;<$)IxPU‘@A B8 'd;

:896-U12 V-ˆ4q “†-./5Z@A B8 ÔÕU12 MN)o¼ 'd; D8‘Ù"12; '('3L89 )I#†-*/4o9p;<i’

,-3^ýh`ZQ%(12" 1Ž9 Š8g@A B8 1Ž9'd;< :K8 W*/Z](K;< 1Ž9Z_ “)*+C12,:a " 6-*/h(

*+'1Ž9*

:K"

WˆŽ125i’

6-0æ

.+89'd

X-U9

V-K

W

6-0æ;<

.+89h_)*+C12

ft #;<

MNOP QRS"

W

ˆŽ125i’ :\à X-K *`K;< :\ê)*+C12 ˆRŸŽ12X-U9" V-8 :\à CDE12 *`_R- )I.`81289

5 tbu4o$†´'dp ';8 )I.`812 84U9 :CDEZ_12 xPU‘@…"

$0"34°ê()345 t¹./$%0"

345#& )[R-_./$%012;< W.`(#&X-./X-%124H•p';8 :\Ã CDE128$F )IxPU‘@A B8 @…$ :%L1289

'*/¦ :V-g*/%>)12;Â8 :6-8^% )I$z#K MNOP QRS" W;€528i’ nop ,exP &ë )3 — )3 —\i`¥* )3 —\8

CDE12 *`_R- 189-(U9; 5 tJ012 “qZ12 X-84U9';8 a-4°(,-a- ^ õ Š1Z@A B8 n%67 ûU9

ZZ_12;89 5 tbu4o9p “qZ12" !ˆŽ@A B8 Uz- | 8^ 345#X-%012';± ! :./$%012 ÙU¦klRS"

ˆ~e12& ,exP &ë )3 — )3 —\i` WX-CC— )I#ÁP Åh`¥ Z@…' 18( Wh`&84 ˆ*`_8È£¹&

1zh!1zZ* -Dz"0"0"2/ :8V- ' †-I 012) $89g;F)MN'd;F) :8g12 1RSe2 1839À ! û*/4pØK

)3 —\8 :4U9%"ÖK;< :8g18V- ˆR-H ©VS¦8 i`;F52 3¼h` I Z&eK :%L12" ÖKXœ X-%012

:6-($zZ12 :8V- WX-C128$F W.`%@A B8 WZ&" W WZ& :1zZ12 *`KK hN¦xPXy89p ';8 i’89

:1zZ3_%>)dH89 :K 18^ýUI~|™$š 'o812(" !6-$(12 !:./$%0128$F ˆM`%0‰e ˆ~e12"34Ce12& )3 —\8 CDE12*`_R- a-4°( ,-3I F12;< )IxPU‘@A B8 1G;)I$zh`(*/ n%67 ûU9 ZZ_12;89

MNOP QR- ;j$ ft #6-$( ,·~12;<898g †-I 0`U9;89 MNOP QR- :K 34Ce12"

)[%_)"12& )3 — CDE12 Rƒ4H• a-% ± “o—RS4o9p';8 -520æ4oV-/ a-4°(,-3^ý)IxPU‘@A B8 n%67 ûU9

ZZ_12;89 ')3 — )3 —\i`( CDE12h 5tbu4o'o9—89"

xP*` ‘ 8^12& MNOP Q8 ft #;< WZ& 1RSe2 WX-C12 :#RS$^12V- ˆ8DH• o98gˆ) X§';12 n%67 ûU9

1€ZI@… ZZ_12;F V-'d" !xP L#;< )3 —\8 CDE12 †-I 0`*/ ûU9ZZ_12; 6-o$12 -†-I 012) $89g;F)

MN'd;F) :8g12 1RSe21839À/ ÖKK )3 —\8 CDE12h 5 tbu4o ';e289" T4U9;$8V- U5×%V-898g 6-$(,·~12;< 6-Ki’ 5 tbu4qRSV-8"

67 e€xP$i`(e1€;€&

)3 — )3 —\i`¥ a-4°(Zh` ^ Úi`(î ft wRSh`¥ †-I 0`*`(¥ a-4°(Zh`_K )3 —ˆ4C#ÔÍ3i`Ä

8 )3 —ˆ4Ch+R-v81€h`&X-,-#R§$Z¥ 34\à › )3 —\Ãi’h+ (-) †-I 0`*`(¥ 34Ï›8¥ ft h`¥

Page 129: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 129/172

,exP &ë )3 — )3 —\i`* :89 ft #;< a-4°€(Š1Z@A B8 ZZ_12;89 MNOP QR- ;j$ †-I 0`*/

)3 —$12;89 MNOP QR-+ O½ 8MNOP Q8 ft # a-4°9(; n%67 ûU9 ZZ_12;i’ MN)o8gU89 )ICg$F

31€.`12" MNOP Q8 ft #;< X§';12 n%67 ûU9 ZZ_12;jV-$ WZ& 1RSe2 WX-C12 :#RS$^12V-

MN)QDkl8ˆ"

)3 —\8

:898*/

34\Ã › -

i`1.+e12/

†-I 0`U9;F

34Ï›

:8V-

i`112

5;ˆ"

:4U9';8

ft #;< MNOP Q8 †-I 0`U9;i’ MN)Q ';e289"

ÔÍ%w w% L ;6-RS 6-(°(&

DzJ*`%0($ W%' :.`(e12;< ,exP &ë )3 — )3 —\i` WX-CC— )I#ÁP ÅZ¥ Z@…' 18( Wh`&84

ˆ*`_8È£J&1zh21zZ* :8V- )3 — )3 —\8 WX-C12;F *+K;< W”tZ@A Be28g6¡ W WCte@A B8

WZ&89 i’89 hN¦xPXy89p ';8 :1zZ3_%>)Hi7 #K" nop ')3 — )3 —\8( CDE12 *`_R- a-4°(,-a I F$^

ZZ_12;89 MNOP QR- ;j$ ft #;< 'q—8 †-I 012) $89g;F) MN'd;F) 1839À 1RSe2 :8g1€+

)[%_6-*/ a-4°(ZZ_12;j88989" T4U9;$8V- a-4°( ,-3^ý12;< )IxPU‘@A B8 ZZ_12;F nop

)IwZ152 o98gˆ" nop )3 — )3 — :K Rƒ4H• CDE12;F 5;'d" Ü$ )3 — CDE12 *`_R-

a-4°(ZZ_12;<K )3 — 34°(89 MNOP QRS" Rƒ4H' )3 — CDE12*`_R- )3 —34°€(ˆ~e12;89 MN)QRS"

:4U9';8 ')3 —34°€(ˆ”- | K ZZ_)3 —X-K( )3 —ZZ_12;h 5Gkl8 ZZ_)3 —$12;F :K :%L12"

! )IX-%12 n%67 ûU9 34°( )IwZ152p';8 a-4°(,-3^ý)I#†-*/Z ZZ_12;i’ MN)QRS :K8)

xP*` ‘ K^ MN)8*+18V- )3 — CDE12 Rƒ4H• a-% ± ˆ8Dkl889 n%67 ûU9 ZZ_12;F X-i’%'d" T4U9;$8V-

!ZZ_12;X-.`%12V- WZ&89 MN)QRS" W WZ& )3 —ˆ4C# ZZ_12;;< :4Z%>vZ12X-U9" 1RS WZ&

WZZ_12;;< :4Z%>vZ1K8 ÜX§ '39 ^ 'd;< W.`% W.+e ÔÍ'152p ';8 ˆRŸŽ15289" ÖKXœ

Š8g@A B8 WX-C12 5GH ˆKOP4o9o98g*/" :*/5GH )3 —ˆ4C# :8^%×Z12 X-U9 ³;88 'WX-CC—(

1RSe2 WX-C1289 6’%V- MNOP Q ÜX§MÌp 31€6’C12 -312o—e12/ 5GH MNOP QRS" WX-C12 1RSe2

WZ&89 \§RS — n%67 ³H• ZZ_12;52 o98g4U9';8 a-4°(ZZ_12;8;j12" :)dH• 6-$(%L@…1528K8

)3 —\8 CDE12 i`1.+e15289" '*/$À4°§ ( 34\Ã › e€( -:8V- */C;F 1RSe2 34°€( 6-o$

CDE12;$F i`1.+e€%L12;< 39D8 “Z^%)U12h 31€315289"/ *`_R- 31€3ˆ.`8152 o98g*/"

)3 —\8 i`1.+e125; )*`%L12;F ûU9 5;'d" W)*`%L12;89 6-$( ,·~12;< †-I 0`U9;K

hN¦xPXy8';e289" 6-$( ,·~12 ,†-I 03( †-I 012Z o;~C—;%Z ,² t ZI3( ,² t ZI12h`8ga-(8g4 18a´

ª¿ 1i‡ ˆU9¥*" †-I 012) $89g;F) MN'd;F) :8g12 1RSe2 1839À8$F a-žl q*`Z&89

Rƒ4H'†-I 0`U9; CDE12; *`_R- MN)QRS" :4U9';± 6-$( ,·~12 *`_R- ft #;< 898g †-I 0`U9;j)3 —\8

CDÍ E %L1K xPU‘152o98g*/"

Page 130: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 130/172

##2" 8 34°ê()345 t¹UOP i`i`ÔÍ'U#R§X-o—"#"0"##

3¼h` I %L12& 'exP &ë )3 —( :89 14ZI12;< 34°€(6-o$ CDE12 ˆ8DH•p';8 a-4°9(; n%67 ûU9

ZZ_12;89 5 tbu4q889 )I.`812 ft # )I#†-U(12 X-\Ã;U9" i`i` ÔÍ6-Ä :8V- )3 —ˆ4C# Zh`_;F

:i’$12;F ;j$ 6’% 6’%V- MN)QRS" ÖK;< a-Ž%0 Ž%&12 ;jU9" :4h+V-$ WX-C12 1RSe2 Wh`& ˆklV- MN)QRS :4U9';± n%67 ³H• ZZ_12;5289" W;€528 x _$RS4q8 µ a-4°(12 1Z12

:)xP*` ‘ 4Z15289" :4U9';± )I.`i`U9;89 5 tbu4o9p “qZ12X-U9"

n%67 ûU9 ZZ_12;F :i’$12 5;'d" ! )3 — )3 — :89 6-K;< ³ˆŽ@A B8 a-.`%0 Ž%&12 ;jU9"

“8gMÌ *`K *`_R- )3 — )3 — 31GJ12;F :89XyK n%67 ûU9 ZZ_12;F MN)p$F Ö;5289"

n4h+V-$ Rƒ4H' )3 — CDE12 \8 CDE12h $¦xP 31€3@A B8*/" ')3 —\8( CDE12 3_%12 *`_R- ÜX§

)U1K KC—e152p ';8 )3 — )3 — :K nop Ö)À -Ü$*`K 6789$ 6’R‚$pØ 6-(OP4)Kor/5Gk`

x _)$RS4)8;ˆV-U9" ')3 _)3 —\i`( :K ft # 6-X-(Š†-I e12 n%67 ûU9 ZZ_12;89

)I#†-*/4o9p;< X-U9" n%67 ûU9 ZZ_12;K MNOP Q88¼ n4$8¼ Rƒ4H• ZZ_12;F WX-C12 1RSe2

WZ& :./$12V- ˆKOP4o9o98g " ÖK$8g Š8g12 WX-C12 1RSe2 :Kg4pØX + W.`%12 WZ&

ˆ8DH•p';8 n%67 ³H• ZZ_12;52o98g " ÖKK x _$RS4q8 a-4°( ,-3^ý %U‘15289" :4U9';±

a-4°9(; )IxPU‘@A B8 n%67 ûU9 ZZ_12;89 ! 14ZI12;< 5 tbu4o9p “qZ12V-U9"

:ª8 ! ')3 —\8( CDÍ E %L @…©+ !)ICg$F 124U9 3¼ZI12;< 31€.`812 MN)o9i`g%"

##1" †-I 0`U¸ 6-$(,·-Ä" #"0"#!"

3¼h` I %L12&124U9 MNOP Q8 ft #;< )3 —\8 CDE12*`_R- †-I 012) o;'d) ,² t ZI12)

:8g12 1RSe2 1839À MN)QD*/8ˆ" T4U9;$8V- '†-I 03( †-I 04( †-I 0128$F

†-I 012) $89g;$F $89gÙU;52 6-$(12 :4Z12;< -,·~12;</ 898g4U9';8"

†-I 0 CDE12 ÙU;F;< 6’KXœ 5;*Ê 6-KK †-I 0`U9;4U9%" :ˆ †-I 012) $89g)MN )

:8g12 1RSe2 1839À" ! †-I 0`U9;89 ')3 —\8( CDE12 *`_R- 5 tbu4o';e289"

³;88

6-$(,·~12

';8"

124U9

6-$(

,·~12;< ,

†-I 03(

†-I 012Zo;~C—;%Z,² t ZI3( ,² t ZI18ga-(8g4 18a´ ¸ 1i‡ ˆU9¥* -Dz"0"0"#1/

3KgbuZ 6-$( ,·~12;< ! ûU9 †-I 0U9;89 5 tbu4q%89p 3Q~|12" :ª8

†-I 0`U9;4U9 '\8( CDE )I 512 TpÝ ± M+xPRS+ :K8 :p±89p 3RSV-U9" ³ ˆŽ12V-

a-4°( ,-3^ý12;< n%67 ûU9 ZZ_12;$F \8 CDE )I 512 )IxP*/ ‘ X-*Ê :pË ± †-I 0`U9;;<

Page 131: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 131/172

5GH )IxP*/ ‘ X-U9" :8V- )IxP*/ ‘K :#$t©4o9p :898*/ Rƒ4H• )"12;;< 31€8@A B889

6-$( ,·~12 *`_R- 1RSe2 \8 CDE34D8‘12 ';8 !ˆŽ12V- KC—ª4oDkl8*/"

*+'Z;F) OPZ%;F) 54Ž%_;F) :39%;F-:39~] %14i’ ^ n# :39R-¥ :8V-

n4*/ Ie;<;F%/

R-"39;89 -

%"

³'

R-"3¥

:8V-

a-_%L)%;F/

;j$

K-U9;h

$¦OP

i`;F52 '%=12;6-RSK )3 —\8 CDE12h 5 tbu4q889 ˆRŸŽ12;jU9 X-K TpØ | )RSxP L;<89

a-4°9(; n%67 ûU9 ZZ_12;89 5 tbu4o9p $FU%UK :M`%(;6-RS h`ZQ%(12"

##4" \ê(#Á½ X§-13Z(i’ g"#"0"#$"

3¼h` I %L12I X-0_,-° †-'12;< 124U9 MNOP Q8 †-I 0`*/ )4o$12;;< :8g CDE12 ;j84U9';8

Z*+ E6- \ê(#-4 \ê(#¥ :89 )[RŸ_$^ 14ZI12;<898g\ê(# CDE12h )3 —34°(

)[RS4)';e289J 1€Ž(KE8 ,-°6-% )I0`U9;;< :8g CDE12*`_R- )3 —34°(89 )[RS4o9o9i`g%" X-K

X-0_,-°;< :8g CDE12 ;j84U98 6-% TpÝ ± )3 — 34°(89 )[RS4o9o9i`g% :K8 6-% )[%_

14ZI12;< MNOP Q8 \ê(# CDE12*`_R- )3 —34°(89 )[RS4o9o9i`g% :89p';± ˆRŸŽ12;jU9"

)[%_ 14ZI12;< ,Z*+ E6- \ê(#-4\ê(#¥* :8V- \ê(Z];$F \ê(# :ª8 )%1€Z&89 MNOP QRS"

14ZI12;F 31€8@A B889 \ê(Z];;< ÔÕU124H•p';8 Ü$MÌp \ê(# CDE1289 5 tbu4qRS

6’R‚$M Kp 5 tbu4o$†´e288¼ ˆRŸŽ12 ;jU9"

$." X-%0h`_./$%012"

345#& 6789$pØ :./$%012;< )I.`812;< :CDEZ_1289 MNOP Q 6’*`8^6-$(12; 318_e12

DIJ&14*+ :K MNOP QRS" n)dH• 6’*`8^6-$(12;;< )%3Q% ˆ%*` ‘ %L12 )IwZ152p';8 ³

K%=e12 w39Xy88;ˆX-U9" :4U9';± a-4°(,-a- ^ õ Š1Z@A B8 )I.`8 )%12V- 318_e12

MN)Q';e28K Wž§)12 $;F52p';8 nop Wž§) 345#"

ˆ~e12& ! :./$%012;< ˆM`%0‰e ˆ~e12 318_e12"

34Ce12& \5\»i`&U9;89 MN) 6’*`8^6-$(12 DIJ&14U9 )I1€01€ X-*`+ :K 34Ce12"

)[%_)"12& 6’*`8^6-$(12;;< )%3Q% ˆ%U‘124H•p';8 X-%0 DIJ&12;< ft Z];

318_e12 MN)p 3RSX-U9"

xP*` ‘ 8^12& 3zÁP | $t112;< ˆ6-U128g8¼ 3zÁP |4o9 X-%0 DIJ&12;< ˆ6-U12;jU9" :4U9';±

Page 132: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 132/172

\5Z] ^ ™$š 3zÁP | $% DIJ&14U9 ':6-($zZ12( 1RSe2 ':3Ä( CDE12; )I 512

312qZ@…" X-%0ˆ~e12;Â8 ft Z];;< 5; ˆRŸŽ12;89 3¼ZIX-%;F ˆeÄ †-U12;<

)RSJRS4MNU%" :4U9';± \5h`š%0Z_1289 MN) 6’*`86-$(12; 318_e12 DIJ& 14U9

MN)p;<

ˆRŸŽ12;jU9"

67 e€xP$i`(e1€;€&

318_¸ \5*Ê(i L 8 e2X¾ ^ e2\(h+2Ç6- 8 e2X¾ ^ 6’U6-X§ (~] )%3Q%ˆRŸŽZ¥

3%×$t1ˆRŸ*+!OP i`a " 3I~|RS ˆU(h+!:6-($zZ13h I M$^4 e2X¾ ^ !a " X-%0ú ZZ¥

ÔÍ%w w% L ;6-RS 6-(°(&

6’*`8^6-$(12; 318_e12 \5h`š%0ˆ~12;< 6789$pØ 1GH•8g% †-U12;;< )I#†-*/q48

*`KK

Wž§OP4q

31€.`8)%o9p$F

!:./$%012

W%4Š4qRS"

6’*`8

6-$(12;;<

318_e12

e2Xœ ^ 345Z12 X-U8989 )[%_6-*/" T4U9;$8V- 6’*`8 6-$(12;;< ˆRŸŽ12 X-8'o9—p';8

)I1€0(12 U9¥31€QU(12" ³ˆŽ12V-8K8 ,WZ&8¥ WX-C¥ 31GvZ¥* WZ& 894kl

WX-C12ZQ8g @A B8*/ :K hN #^Rme12;< WX-CU9;89 3zÁP |$%^ :KRS" É`4*Ê5(12;<

,Zh+ ^\ê!3z\Z* W DIJ&12 h+\39À89 3zÁP |4MN89 :K h+\ÃU9;3zÁP |$%^:KRS" û#Rme12;< ,3

n1€;< ± 83z\Z* WDIJ&12 !;<$12;89 3zÏ4MN89 :89o9 ;<$12; 3z\8$%^V- MN)QRS"

124H$12;< ,TZa-&\Ã » eh+ †-I 0¥* 6-K 894kl †-I 0U9;FZQ8g@A B8'K MN)Qo¼ WDIJ&1289

†-I 0`U9; 3zÁP |$%^V- MN)QRS" X§';12 X-%( 3zÁP | MN) 6-$(12;;<i’V-$ X-%03_%>)1289 MN)

ft Z];;< 5GH ˆRŸŽ12 5;U9" ,3*+' a´@… (U15 t WxÄ* bc OP IeU%˜89k`! ! 34)[%= \5Z] ^

“ZQ#^Xœ )[%_12 3U¼ I )@A B e24kN89" ! É`4*Ê5(ft #;< \5h`š%012 3U¼ I )1K MN)QDkl8*/"

hN #^Rme12;< ,:3*`_ nU15 t WxÄ* nU4ZeG ãU;F;< :3U¼ I )@A B e24kN89" nop

X-%012 :3U¼ I )1KRS" û#R§e12;< ,Wh`& 6- nU@…$ T6-5 t WxÄ* nU4ZeG 3z~|Xœ

124U9 WZ&%>)@A B e24kN89" ! )IX-%12 WZ&%>)X-%012 MNOP QRS" )%3Q%

ˆRŸŽ124H•p';8 6’*`8 6-$(12; 318_e12 X-i’%U9" xP*` ‘ 4K MN) o9i`g%"

“ZQ8g@A B8 WX-,-U9;;< 3zÁP | $t112;< ˆ6-U128g8¼ 6’*`8 6-$(12; h`ZQ%(12

WX-CU9;;< ;jU9" WX-,-U9; “ZQ# DIJ& DâŽXy%$F MNOP QRS" 6’*`8 6-$(12;$F h`ZQ%(@A B8

\5Z N £~|ªø B8 DIJ&12;< Top8¼ ˆRŸŽ12;jU9" Ü$M Kp '3O( CDE12h MNOP Q8 DIJ&89 6’R‚$MÌp

:4URS'd; 3_%>)12 MN)p$F WZ&%>)1KRS" :6-($zZ12 -i`1%>)12;F :Š'($^12X-K

3_%>)12/ MN)p$F ':3O( CDE )I 512V-ˆ4qRS" :3O 894kl 3O TpÝ ± \K4o989 ,$Ç13Z¥

Page 133: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 133/172

3\à » ª¿Z* :K Rƒ4H' ft #;< :ÔÍ'1284U9 X-%0Z_1289 KÁ*/4qRS" :4U9';± ³$6-$(Z_12

3934†-U(152p';8 \5h`š%012;< 6’*`8 6-$(12; 318_e12

e2Xœ ^345Z12"

#!5" X-%0h+ _8 M`X-C*/~] eÆ`'()*/´ | X§ ^¥" #"0"#0

3¼h` I %L12& 3zÁP |$%^ DIJ&1K MN) ft Z];;< ˆRŸŽ12;jU9) T4U9;$8V- 3zÏ4)DH• WX-,-*/

ˆ~e12;< ³ˆŽ@A B8 !C_%K Ü$ft #;< X-%0%>)12V- MNOP QRŸ :*+ Ž@A B8 3zÁP |$%^ '%=8 :8(

ft Z];;< X-%0%>)125 !C_%K 52RS4q $;U9"

3zÏ4)Dkl8 X-%(12;;< ˆ6-U128g89 X-%0@A B8 3zÁP |$%^ )%1€Z&89 MN) ft Z];;<

³ˆŽ@A B8 ˆRŸŽ12;jU9" T4U9;$8V- 'eÆ`'()*/´ | X§ ^¥( ³ˆŽ12V- Ü$6’*`8 6-$(12;<

!C_%H• 3%_à›H•) 3R§ _C_%H•) 3R-_Z&Ú%>)dH•) :*/ _we2H• \5h`š%01K MNOP Q8pÝ ± nZ%

6’*`8^6-$(12;;<8¼ :*+ Ž12V- \5h`š%0 %>)12V- !C_%K “)*+”4qRS":pË ± ,nU4

3%_13z\Z e*/U4 Xœ3 —* -hN "!"3/ '!)I)4o1284ZeG )%@…C_%H• $¦Q4MN89( ,3*+'

a´@… (U15 t Wx*+$@…'*/ _we* -É`4"3"!"#/ 'bc a´1(! 3zÁP |Xœ124U9 ÜX§ :*/ _we 3Ä

)*`%L124kN89( ,Wh`& 6- nU@…$ T6-5 t Wxi`g8(#š3 —8©~Ä* -û"0"#"#/'KC—e12V- 3zÁP |Xœ

124U9 ÜX§ WZ& “4kN89) *`K$8gŠ8g12 ³*/eG;jU9( !ˆŽ@A B8 :i’$ ft Z]; )R-(;<o8

M+xP8 6-K h`ZQR-(%L12;< To—p8¼ ˆRŸŽ12 X-8R-U9" ,8 ˆeUft h+¥* -DI"3¼"!"$"#/

'WX-C12ZQ#^K MN) ft Z];;< ˆRŸŽ12 ;jU9( !ˆŽ125 X-%(ˆ~e@A B8 ft Z]; ˆR‚U1289

124U9 3¼ZIX-%;F 3_e125i’ )RSJRS4o9U9%" X-%(ˆ~e12; ft Z];;< ˆRŸŽ12

x _$RS4q88¼ : )I#†-U(12;F X-'d" X-%( ft Z];;< ˆRŸŽ128g8¼ )I#†-U(@A B8 :*N _Z

DIJ&14U9ˆRŸŽ12 ;j84U98 ³1€ZI1G *Ê~12 ;jU9" *ºKi’ 34)I*`e€M`%(;ª8

VìH†-U9;6-% !ˆŽ125 MNOP QRS" ,1z;< ± Jˆ39 P¦1Q × *N (¥ 3zÁP |R-( MÌ*/h`8(Æ` “†-e¥

a´!'h`R-ei`xP ^ ÔÕU¥ $Ç3 —8 *'1pØ | Uz- | 8^12h) XyKgMÌp± n8912 Uz- | 8^12h) XyKgMÌp±

ˆ39 P¦1 ×-

©H•52%;F/

Uz- | 8^12h

ft Z];;<

MNOP Q8

3zÁP |

$t112

X§';12

:*N _Z

ZZ_1289

D2*/ ‘ V- t J(12 V-ˆ4o9p$F “†-e12 1€ZI@…(" :4U9';± ft #)I#†-U(@A B8 :*/ _weDIJ&

ˆ~e12;F MN) 6’*`8 6-$(12;;< ˆRŸŽ12 ;jU9"

Page 134: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 134/172

#!#" 31€$R- # Ä"#"0"#."

3¼h` I %L12& ':3*+6’U15t WxÄ( ! 34)[%= \5Z] ^ 3zÁP |Xœ 124U9 :3U¼ I )12V- 894kN89"

!ft #;< i`1 %>)12;F :Š'($12 X-;jUK )I#†-*/4o9 ':3O( CDE12 *`_R- '3Ä(

CDE12™$š W$% #0152 o98g*/" :4U9';± ft Z];;< \5h`š%012 :3O CDE12h MNOP Q%89 C4$$F :'X-C12 ;jU9"

hN #^Rme “)K~Z] ^ ;< MN)QRS ,:3*`_ nU15 t WxÄ* -hN "!"2/ !i`1%>†-Z&$ \5Z] ^ “ZQ#Xœ

124U9 :3O %>)12;< 894kNK" É`4*Ê5(12;< ,:3*+6’U15 t WxÄ* -É`4"$"#3"#/bc

OP IeU%˜89k`! ! i`1%>†-Z&$ \5Z] ^ 3zÁP |Xœ 124U9 :3O %>)12V- 894kN89" XyKg MÌp± \5Ä

3zÁP | :3O 894kl MNOP QRS 1RSXyKg MÌp± 3O 894kl MNOP QRS" :*+ É`4*Ê5(12;<,3*+' a´@… (U15 t

WxÄ* -3"!"#/bc OP IeU%˜89k`! !i`1%>†-Z&$ \5Z] ^ 3zÁP |Xœ 124U9 3O %>)12V- 894kN89"

:4U9';± 3zÁP | X-%012;< ˆ)RmZ 1Z12 ˆKOP4o9 o98g*/ :K8 31€.`812" i`1%>)12;F

:Š'($^12 X-K xP L#K :3O CDE12h MNOP QRS" ˆŠ8g 3L;12;;< MNOP Q8 :)I$p i`1%>)6-o$

:3O CDE12 894k+ 3O X-%0 CDE12 W$RS #4oDH• o98g*/" ³ '39 ^ 'd ™$š i`1%>)12;F

3Q~|12;<6-K ˆ~e12;<i’ 3O CDE12 )I VS4Z]%" i`1%>)12;F )I$p12 X-8)H• 3O

DIJ&@… :3O 3112V-894kN8K Vì0 )I 512 V-ˆ4qRS) :4h+V-K :3O CDE12 *`_R-

X-%012 :3;F ;jUK :89Xy8R-U9" V-8 \5Ä X-%01289 x _$RS4o9 6’*`8 6-$(12;$F DIJ&

14U9 318_e12 MN)p;< ˆRŸŽ12;jU9"

$3" DÍ;€$(./$%012"

345#& 31€86-$(12;< 894H•p';8 :3O CDE1289 3UÈ£J& 6-o$1K Xœ t4UpØ :./$%012;<

MNOP QRS" X-K XìÁZXœ DÍ I J&012;< 'DIJ& h+ DI6-0æ(! DÍ;€Xœ 6-$(12;<898g DIJ& CDE12';±

†-I 0`*/ CDE12;$F DIJ& :%L12 MN)Q;j12" npÝ ± )IZ](*`J%0 345# ';± ! :./$%012

ÙU¦klRS"

ˆ~e12& ,¸ 67 DÍ;€$) ª¿h+-4 )[%-i`4 $R- ^ e3( 67 ZZš%& 3 67 6’*/Z'(¥* -Xì"DÍ I " 0"!1/

nh`(*/ 6-$(12;F ! :./$%0128$F ˆM`%0‰e ˆ~e12;F"

34Ce12& )d%~]; ™$š $%^ hN¦xPX¾UVS8 )*`%L12 †-I 01€) 'dk`) ;j$ DIJ&1€+ :K

34Ce12"

)[%_)"12& ,e3( 67 ZZš%&* :89ft #;< o;i`Z&$ 152 $%& †-I 0`”tZ 152p';8 12°(

Page 135: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 135/172

†-I 0`%L12 MN)Q';e289" ;j$ $R-&%L12 :)[%_1K MNOP Q8 'dK hN¦xPX¾UVS8 )d%~]K $%^V-

:8'o9—89"

xP*` ‘ 8^12& $%& CDE12 \5h`_o$12" )d%~1€h` I %L128$F6-o$12 X-U9" X-8 W 'dK ™$š

$%^

)%1€Z&

:Kª¿

39K”—h`%L12"

npÝ ±

MNOP Q8

ft #;<

1z-6-*/Z_

*Ê~1G

;jU9"

67 e€xP$i`(e1€;&

)d%-0`4 Z] $¥ $R- ^ †-I 0')R-Z&39 $R§ &# o;i’ †-I 0¨ 6¡!)[R§ _ˆ'žlh+

\5*`_í $%&CDE¥ )d41€ZI ˆK'zZ^ª¿ ZZšR- ^ )%1€hN &' 8 1z-6-*/h`ZZ¥

$%& CDE12*`_R- o;i`Z&$Xœ te MN)QDkl8*/ :4U9';± †-I 012 )d%~];$F $%^ ;jKMÌ $%&

CDE12 :)[%_6-o$1K MNOP Q8 'dH• W )d%~];$F $%^ :5289" *ºKXœ 31€.`812" nop $%&

CDE12 \5h`_o$12" W)%1€Z& X§';12 )d%~];$F $%^ :89 C4$89 U¼%12 V-ˆ4o9p$F

'e3( 67 ZZš%&( :K MNOP QRS" 34)[%= \5Zš% )%1€Z&ª¿ 5*` :4U9 ';± R-à;< :3Z(ÔÍ~0

*Ê~12 ;jU9"

ÔÍ%w w% L ;6-RS 6-(°(&

XìÁZXœ DIJ&i‡)K~Z] ^ ;< DÍ;€Xœ O%5; DÍ I J&02K*`_R- W*/h`(*/V-5; ´HC -#3/ )d%~];;<

DIJ&Z_1289 MN)QV- R-à 6-KK KR-$RS4q 3_e12V- ! ˆŽ12V- MNO½ Q89" ,¸ 67

DÍ;€X§)³h+-4 )d%-i`4 X-R- ^ ) e3( 67 ZZš%&) 3 67 6’*/Z'(¥* -Xì" 0"#1/ '‹'d MNOP Q8

sd%~];4URSX + T'H• $%^ ) ! 3%_)I)4o12 T'K$%& 6-Ki’ hN¦xPXy8';e289("nop

1GH• %$12; 34Ce12 $;F52 o98g*/" '†-I 0¥( †-I 012 T4U9;$8V- $%& CDE12 o;8

6-o$12" *+¹U9;89 o¦4)\§e28*/ †-I 012 V-8" ;jKMÌ )d%~]; $%^ 'dH8 'o9—89"³;88

$%& CDE12 :)[%_ 6-o$12V-8" 'dH• :)[%_128$F a-_© V-8" TpØ | )RSxP L#;<89 )%1€Z&

W)d%~];$F $% V-i’%H•" ! )ICg;$F \6-D2"

nop $%& CDE12 o;i`%L12;< V-K :)[R-_%L12;<V-K X-U9" X-K ! $%& CDE12 \5h`_o$12"

'Xœ teh+ n# $%&( M+eDkl8 X-%(12 :8V- \5h`_o$12" $%& CDE12 \5h`_o$@A B8 'X§';12

)d%~]; $%^( :89 C4$89 U¼%12V-ˆ4q a-%L$15289" :4U9';± ft #;<5; )U12;$F !

ˆŽ125 :%L12 MN)Q';e289"'¬ DÍ;X +! ‹'d MNOP Q8 )U¹%14*/ )d%~];$F T'%

$%^¸)6-K ™$š \à › 812i’ †á4U';e289) X-K )U¹%14*/ )d%~];*/ X-U9" ;jKMÌ W

)%1€Z& !)U¹%14*/Xœ $%^ :K MN)o¼ 34X¾M`%L12 MN)p$8g ! 34)[%= \5Z] ^ 6-K

894k+ “ZQ8g@A B8*/) 6-K \à › 812i’ †á4U';e289(" 34)[%= \5Zš% )%1€Z&ª¿5*` †-I 0)

'd;F \5Zš% X-\Ã;%" †-%1€Z& \à › 812i’ †á4U';e28K MNOP Q8 R-à84U9

Page 136: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 136/172

©Æ`(6-*/Z_*Ê~12 $;F5U9" ,DIJ& h+ DI6-0æ* -Xì"0"#/ 'i’89 ‹$F DIJ&89 'RS =4MNU89( :K )I#\›

V-ˆ4q ´HC )d%~];K MNOP Q84U98 DÍ;€Xœe4U9 ,1z- 67 Xœ;* '‹'d MN)Q8*/ ©Æ`(

ÔÍ~012( :K ©Ç(6-*/Z_12i`RŸOP4q 3_e12V- R-à DIJ&89 MN) norh †-I 0 'd;89

DIJ&

1K

MNOP Q8MÌ

R-à84U9

DÍ;€Xœ';j

©Æ`(6-*/Z_

*Ê~12

$;F5289"

:*/

:89qZ12"

:4U9';± ft # 6-$(12 *`_R- )%1€Z&ª¿ \5Zš%^eK xPU‘152o98g*/"

#!!" \5*`_qh`_Ä"

3¼ZI%L12& ,¸ J67 DÍ;€X§* :89 14h` I %L12 bc DÍ;Xœ! ! )d%~];$F $% T'RŸ 1RSe2 !

\5Z^4Ze2 T'K X-%(ã WZH• hN¦xP Xy89p$F ¸52(H•" ! ft #;< $%&CDE12 34)[%=

\5h`_o$12 :52p';8 X-%0 $% )%1€Z&ª¿"

! )d%~];$F $%^ )%1€Z&ª¿" T4U9;$8V- ,DIJ& h+ DI6-0æ* :K )%1€Z& )I34512

“)$t©4o9p';8" 6’% :%L12 MNOP Q8 “)$t112 DÍ./Z15289" ,8 o e3( 67 ZZš%&* 'T'KXœ

! \5Z] ^ $%&ã( :89MÌp ft #;<K $%& )U12 *`_R- )RS3Q4U8 %>)@A B8 $%& V-K ;j$

ŽR-&Ž%& %>)@A B8 $%& V-K )%1€Z& e4U9 :34Y'12 X-UK C4Xœ4o9p 3RSX-U9"

T4U9;$8V- nop ' 12°( †-I 012; )I4512X-U9:4h+V-$ W:%L1289 MN) CDE12 5GH ;jU9"

,³ZZš%&* !6-$(12;< $%& :8V- M+eDH•8*/) 1RSe2 ³ZO CDE12 3%_i`112" *`KXœ

3KgbuZ12V- 898g \5Zš%&12i’ 3%_i`1CDE12h 5 tbu4o9p “qZ12" ³ZUš%& CDE12

)IZ(ž¯*/ )I1€012;*`_R- \5U%L6-o$152p';8 nop $%^)U12 *`_R- )%1€Z&i’ 5 tbu4o9p

“qZ12" \5Z] ^ ;<); 898g )d%~];$F5GH $% )%1€Z&ª¿ :K xPU‘@A B8 '³ZO( :89

ˆ,·~1289 ˆklV- T4U9;$F 5 tbu4qRS :K )I”g4o9p “qZ12V-U9" T4U9;$8V- DÍ;Xœ

DIJ&%>)12;< 5 tbu4q8 )d%~];;< -DIJ&Z_12 ;jUK/ :DIJ&Z_12 MN)p$F 5 tbu4qRS)

DÍ I J&0)RS6- I \$ i`(e12*`_R-" -DÍ I J&02;$FÔâ\812 V-ˆ4)dH• 1RSe2 )RS6- I \$F;$F 5GH

Ôâ\812 V-ˆ4)dH• :K8 DÍ I J&0 CDE12 )RS6- I \$F; $8g Š8g12"/ :pË ± $%& CDE12

)d%~];$8g

Š8g@A B8

\5h`_o$12"

a-1€8(

ˆ,·~%>)12;FV-

\5Zš%

)%@…C_%k+8K

“)*+C12 V-ˆ4qRS" !ˆ~e12i’ ˆklV- ³ZO ˆ,·~012 *`_R-MNOP QRS"

#!$" '12°(†-I 0¦1Q × i’ g# M+Z^*`_°€(Z"

Page 137: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 137/172

3¼ZI%L12& )[%_12 MNOP Q8 ft #;< 'dK 1RSe2 †-I 06-e2'd; ¦1 ×12 -bcZ]'d ;j$

X-%012/ “8g4U98 Wft # DIJ& )%12 X-UK8 *`KXœ \6-D2 )IZ%Ei`./$%012;<

'“†-a-hN ý .`(*`”tZh`_*/J Z*Ê(V-Ä( -DI"3¼"#"#"$#/ :89 3¼ZIÔÍ512 *`_R- \6-D2

MN)QDkl8*/"

XìÁZXœ DIJ&0 “)K~Z] ^ ;< ,e*` 39)^¥ 3_)g4 8 $3 —8 )C(Z(Æ`xP &i`¢ 40 T67 $.` Y'#*

-Xì"DÍ I " 0"#3/ :8V- 'K*/ I4o9 'dH• 3_)g12;F o¼HK 31e12;< †-I 012h DÍpÝ

³X +Yˆ4o989("! 6-X-(8^12;< 12°(†-I 0`%L 6-o$@A B8 †-I 0 CDE12 X-8'o9—o98g*/" W;€528i’

,eU(Æ` ,· tÁ | x½ _%v1R SF T'@…' †-I \à › hN &hN R-Z&Š%v1R SF* -Xì)DÍ I "0"!5/ :85 '³ˆŽ12V-,· tÁ |

-)I.`8¥/ Z8 x'$F;F 1RSe2 D4Ž9'd;*`_R- Ôâ512;8Yˆ4o9i‡ :.+ˆŽ12V- 'dH• DÍ;€Xœ

MNOP Q8 W*/h`(U9¦o9— ÔâVŸ)$%012;Â8 )IX-,-U9;*`_R- Ôâ512;8Yˆ4o989" W;€528i’ W

W*/h`(U9;F'dK *`_R- †á4*/8 Jˆ39À;F 5 tbu4q 'dK †-¦4o9o9i`g%" ! 6-$(12;<

'6-o$ †-I \Ã › Z& CDE12 o¼HDH• o98g*/" 6-X-(8^12;< '†-I 012; bcZ]'d;F “4H•p';8

ÖK;< ³*Ê Ü$*`KK 5 tbu4o9p i`(e12 V-K )%@…C_%KV-U9" :p±K8*`KXœ 31€.`812

)IZ%Ei`./$%012;< 1GH• )IX-%12; “†-38 )I3Xœ ^ $;F528K MN)QDkl8*/" :4U9';± :op

:i`(%L12;89 Z(Ï4q DI¹&%L12i’ 5 tbu4qRS" W;€528i’ nop )[RŸ_$ 6-$( ,·~1289 5 tbu4q8

6¡†-38) 12°(†-I 0¨†-38 1RSe2 DIî&†-38 :89 1GH• %$12; “†-3i` )I34512

'o9—89" !ˆŽ12V- MNOP Q8 “)$t1 “)34¹%12;;< MNOP Q8 DIJ& ˆ~e12

i`(eˆ%U‘15289" XìÁZXœ DÍ I J&012;< ,DIJ& h+ DI6-0æ* -Xì"DÍ I "0"#/ 'i’89 ‹$F

DIî&)*+C12 V-ˆ4Z]89( :89 “)$t112 V-ˆ4q “)34¹%12;< ,3R-_i`Q)&i‡!)JZ(

3R§ _-4 YGh`i`4 ,ù „ T~Å 4 a-_R-\(1€./)Z(4 )R§ (# e ³'4 6’U* -Xì"DÍ I " 0"!5/ ' T'% DIJ&89

WZ&%>)d12V- “†-xP4q :89Yˆ4Z]RŸ 6-% 34)[%= †-)12;89 i`C812 V-ˆ4q

YGZ12;;< ,· t~|Z_12) a-_R-\(12 1RSe2 W./)Z(12 †á4U9U9%(" ! 6-$(12;F “)$t1

“)34¹%12*`_R- DIJ&i’ MN) o98gˆ" W)IZ%Ei`./$%0 6-$(12 *`_R- nopØ 6-$(12™$š

K%=e152K8 W;€528K%=ª4o9p 3RSX-U9" W :./$%012;< ,e3( 67 ZÄ $%&* '! 34)[%= \5Z] ^ T'K $%&¸( :89 6-$(12;< DIJ& K%=e12 V-ˆ4)DH;jU9"X-K ! :./$%012;<

1G°(%>)12V- ! 6-$( ˆM`%@… V-ˆ4qRS" :4U9';± ! :./$%01€%4ŠqRS"

#!0" :i`(%L4 Z] \ƒ ©K¥)ICg6-(°€(i`ÔÍ(1OP MN '@…X§"#"0"#1

Page 138: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 138/172

3¼ZI%L12& \ƒ ©K WM`%(;F )I,²gZ^%12;*`_R- 'dK ˆM`%12 DIJ&\Ã › 812 Xy%$F :8989"

)ICg ,bc DÍ;€Xœ! !)d%~]H• Top KU9RS4o9o94kN89) W KU9% a- L 8@…*/* \6-D2 ,KU9RS4q

'(Xœ ^ $;;F o¼HK 31e12;< †-I 0%>)@A B8 )%1€Z&h ³X +Yˆ4o989" 6-\3i’e ,-°6-% !

ˆ\Ã › 81e

)d%~]H•

39~]OP ^

31e12;<

Top894H•89)

:8(

:'3L;<Xœ

Top894kl

'o9—89"

! )ICg$F \6-D2 ! 'dH• JzUe€X-C12;< KU9RS4o989" !\6-D2 *`_R- ˆ\Ã › 81e

)d%~]H• )%1€Z& $8gŠ8g1K xPU‘12"

! )I$%012;< 'dK ˆM`%12 6-K 3_%>) DâŽ$F V-U9 X-K DIJ&ZZ_ DâŽXy%$F"

-3¼ZI12;< 898g \ƒ ©K )[%_ µ1€43$FH• V-U9 X-K 6’*`K/ :4U9';± ! 6-$(12 DIJ&

)I.`8@… V-K ' )I.`812V-U9 :K \ƒ ©K WM`%(; 1Z12" T4U9;$8V- )I,²gZ^%12;*`_R-

W ˆŽ125i’ KC—e152 o98g*/" XìÁZXœ;< KU9RS4o9 )d%~]K @…;FXy;F)d i7)12h †-I 0U9;$8g Š8g@A B8 ZZ_1289-'dKV- V-$/ MNOP Q 'K $8g Š8gˆ~e@A B8 )ICg

V-ˆ4)Dkl8*/",Xƒ „ _~ TZ*`ö;X§! )d%´!Cª~| ) $_ 6- TZUYGÄ $FZ TZ*`V-O* -Xì"0"#3/"

:8V- 'bc DÍ;€Xœ! 39~]OP ^ 31e12;< ! )d%~]H• ³ ZZ_12;<Xœ †´ª K*/RS4o9 o9i`gH•)

!ZH• W31e12;< Top 894kN89) 1RSe2 @…;FXyK8 Z%6-Z Top 894kl 'MN —89("

!)ICg$F \6-D2 !;€528 MNOP QRS" ,e*` 39)^¥ 3_)g4 8 $3 —8)C(Z(Æ`xP &i`¢ 40ú T67 $.` Y'#*

'$;;F o¼H$F4k` KU9RS4o9 )d%~]H• !†-I 0CDE 6-o(152 )%DIJ&112h ³X +Yˆ4o989("

39~]OP ^;< )%1€Z&;<i’ 'dH• KU9RS4o989 1RSe2 6-K 894k+ @…;FXy898898*/ xPU‘@A B8*/"

!)I34512;< )%1€Z&ª¿ hN¦xPXy8';e28K MN)QDkl8*/"

D;€Xœ :\ÃZCZ] I 346-U12;< nˆŽ12V-Ü$,-°;< ˆ8DH• o98g*/" ,e ³~ ˆ\à › 81e¥

)d%~¥ Xƒ „ _~ Z*`YGZ]šZ TZ*`V-Ä* -Dz" !"#"#3/ ! ˆ\Ã › 81e¥ )d%~]H8V- 'dH• 39~]OP ^

31e12;< Top 894kN89 1RSe2 \Ã5 tU'3L;<Xœ Top894kl 'MN —89" !)ICg$F \6-D2 ,e

T´!8%ÒzUe WX-C3^xP &3U rh+* -Dz"!"#"#2/ JzUe€X-C12;< ! ˆ\Ã › 81e )d%~]H•

KU9RS4o989" :89MÌp WX-C CDE12 *`_R- )%1€Z&89 MNOP QRS" *`K;<i’ 'dH• KU9RS4o989"

,3R§ _ Th+ WZ&i‡ 'd(o—%K* -Dz" !"#"!5/ WZ&894klª¿ nU4ZeG “Uvˆ4MN89" ! 6-$(12

*`_R- 'd; :Š'(Xœ ^ W)%1€Z&894klª¿ :K MN)Qo¼ 6-Ki’ \5h`š%012V-

6-\3i’e,-°6-% Dâ./4o9 o9i`g%" :4U9';± XìÁZXœ 6-$(12 5GH )%1€Z&i’

\5h`š%012V- MN)p';8 W)%1€Z&;<i’ 318_e12 xPU‘12"

Page 139: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 139/172

$2" 6-X-(8_e€./$%012"

345#& ,DIJ& h+ DI6-0æ* ! “)$t16-$( D;12h 34./5‘ 6-$(1289 DIJ&)%12V- MN)QRS"

!xP L#;< ,8 6- :R§ )Z](¥* -Dz"0"."3/ :89 ft # 6-$(12;< 6¡)$t1D;12*`_R- @A Bh+ Iª

DÍ I J&0 6-$(12 ')%12V- MN)Q'o9—89 :89 Uz- | 8 345# ';8 ! :./$%01€%D‘12"

ˆ~e12& ,Wh`& 6- :R§ UI~|'(¥ ,² t Z6¡( 18^6¡( K*/.`(xPZ'(¥* -Dz"0"."3/ ! 6-$(12 !

:./$%012;< ˆM`%0‰e ˆ~e12"

34Ce12&! ft #;< UI~|'(h`_U9; *`_R- 'dK “)*+C1€ ;j$ )%1€h&)*+C1€+ :K

34Ce12"

)[%_)"12& )#) ÔÍR-(*/ Ôâ5'39 ^ 'd; )Iw#';8 34a-RS 'dK nop UI~|'(18';Â89"

xP*` ‘ K^& ,ª¿i`J4 i`1zh` a-(4 Xœ1J4 h+8 $FR-(4 e*+' Y56-ë 6’U Z*+' @… DG I bu*

-Dz"!"0"$/ '*+K *`_R- i’89 :1%h`_Kg †á4U;ji‡ *`KK wxPXyK i’89 ³© M+x½U89+ :4U9';±

µ% ³ :1zZZ_1289 :89Yˆ4o9o98gRŸ *`K a-Ž8ª¿ i`$F MN)H•( !ft # *`_R-

:1zZZ_12 “)$t1@A B8*/ W;€528i’ :1zZZ_12i’ “)34JRS4qRS" :4U9';± 34a-RS 'dK

:89'*/4q )%1€%L ZZ_1289 UI~|'(h`_*/ %>)12V- ft # MN)o98g*/"

67 e€xP$i`(e1€;€& Wh`& UI~|'( nZ]($^¥ 34a-Rm 6- )R§C_%¥ 34a-Rm )#\Ãe€*/Ôâ5O Ih`(!3( 3¼o8Ä

:1zZZ_12)$t1( ZUi’ ^!)d()34JzZ 34a-RS018¼*`(Z¥ )R§CZ_4 ˆU.ºeh+

,Wh`& 6- :R§ UI~|'(¥* :89 ft #;< UI~|'(12 Wh`&) 'dk` ;j$ DIJ&1€*+ ft #;<K WZ&)U12

'dK MN) o98g*/) T4U9;$8V- ft #;< Y% ÔÍR-(*/ Ôâ5( )*`%L12; O I#*`_R- 6-Kh

34DŽ128g 'dK MN)p';8" *ºKXœ \6-D2 “)$t112;< :1zZZ_1289 MN)QRS"

“)34¹%12;< 5GH :1zZZ_12i’ MN)QRS" :4U9';± 34a-RS 'd89 :89'*/4q*`K;< DIJ&Z_

ˆ.`812 V-ˆ4qRS" V-8 ft #;< MNOP Q8 WZ& DIJ&@…"

ÔÍ%ww%L a-_12;6-RS 6-(°(&

DzJ*`%0($ oZ]R- L .`(e12;< Z8 ÔÍ%(ªø B8 @A Bh+ IªXœ e€\›';š1¹12K “)*+C12,Wh`&

6- :R§ UI~|'(¥ ,² t Z6¡( 18^6¡( K*/.`(xPZ'(¥*-Dz"!"0"./ :8V- 'WZ& U%˜812 M+e';e289

*`KXƒ „ Ct'0 188 K*/.`(3812;F V-ˆ4o';e289(" nop MNOP Q8 WZ& 'dk` ;j$ DIJ&1€

Page 140: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 140/172

:K 34*+J12" )[%_)žl 'dH8989" ³;88 ,8 6- :R§ )Z](¥ X-1€e )#¥ OP I Y'#)

WZ&839 ^ X-1€e )#¥ OP I Y'#* -Dz"!"0"./ ! 6-X-(%L12 Y%^89 O I©4o9 x ^ ý Y%^ 39°12

Xy%$F O I©4o9p ;jU9 V-K Z8 39°12 Xy%$F O I©4o9 o98g*/" W;€528i’ )dZ] I H• Z8 39°12

Xy%$F

nZ%;89

O I©4o989"

npÝ'4pØ

O I1

:3452kN 8

!C_%K

e4U9

e2$^12V-U9"

nh`(*/

6-$(12;;< Ôâ5( )*`%L12;;< O I# 5; 6-Z& UI~|'(1KRS V-8,Wh`& 6- :R§*:89 6-$(12;<K

WZ& CDE128$F ˆHK :%L12" xP*` ‘ K^ MN)8*+18V- O½ 6-$( “)$t112;< @A Bh+ Iª ˆZ^a-Ž(

$%&*`_R- i`$F :1zZZ_12 ;Š4o9i`+ :K )I”g4oV- :)dH• e€\›';Fš?• 'ˆZa-Ž( $%&

*`_R- :1zZZ_1289 †á4U9 WC ;jU9(" :K \6-¶MN —89" !DÍ I J&0128$F :4Z12;<

-“)34¹%12;</ ,³h`'UR§ °;_1zZZ_* 'bc @A Bh+ Iª n*+ :1zZZ_12( :KRS" V-8

“)$tã)34¹%12; D;12';8 nop WZ&\Ã › 812 :1zZZ_ a-Ž1K )I#†-*/4qRS" 6-Z&

\Ã › 812 :1zZZ_ a-Ž812 V-U9" :4U9';± Ôâ5 O I# 5; 'dK :89'*/4q *`K;< DIJ&Z_1289 )I#†-*/4qRS" :4U9M+ MNOP Q8 UI~|6-(Z& DIJ&@…"

#!." 6-X-(8_eۀ"

3¼h` I %L12& ,Wh`& 6- :R§* :8V- WZ& U%˜812 M+e';e289 *`KXƒ „ Ct'0`U9;F

V-ˆ4o';e289" !ft #;< UI~|6-(*/ %>)12;<89)*+”4q8 WZ& )%1€Z&ª¿ T4U9;$V-

“)$tã)34¹%12; )%(;<o8*`_R- DIJ&14*+ 6-$( h`ZQ%(1K KC—e152o98g*/"

)%1€Z&ª¿ nop UI~|'(h`_*/ %>)12;< “)*+”4qRS" T4U9;$8V- “)$tã)34¹R-U9;

)R-(;<o8*`_R- !6-$(12; 34D8‘12 )%1€Z&e4*+ xPU‘152 o98gˆ" ,ª¿i`J4 i`1zh`

a-(4 Xœ1J4 h+8 $FR-(4 e*+' Y56-ë 6’U Z*+' @… DG I bu* -Dz"!"0"$/ ' 12Xœ ^ K'_;jK Ž812h

i`X§© ;€Y12 V-8 12Xœ ^Ko9— a-Ž812 *+KK µRƒ%452U9RŸ *`Ki’ i`$F)*+”4)dH•(

! ˆŽ125 @A Bh+ Iª :1zZZ_ a-Ž81H•5V- e€\›';š1JRS # )%1€Z&

ZZ_12i`@A$F)*+”4MN89" ,i`8(¥ )i` L * 'Ù"128$F \Ã › 812$8g 6’% a-Ž8;jU9(,8 $%&0`*

'

$%&

Ž812

)I\;

*`_R-

³'(X + ^

5Gk`

:1%Z_12

†´4U;jH•(

!ft Z];*`_R-

1RSe2 ,

\Ã › i`*+'

Z] Xƒ „';(* 'X§';12 \Ã › 812 *`_R-i’ Ù"12 $;F5289( :89 3&z#*`_R- :1zZZ_

a-Ž812 WZ&ˆ\Ã › 81289)*+”4qRS" WZ&ˆ\Ã › 812 *`_R- 3%_ˆ\Ã › 81289)*+”4q ,DIJ& Z4

)R-*`*Ê(!8(h` I Z&i‡ DIJ& 6’U* 'WZ&$8g Š8g12V- DÍ I J&0\Ã#K hN¦xPXy896-KK DIJ&

$;€(01€%×12894kl YI~] | K M+e289( ! 6-$(12*`_R- DzJ*`%0($12;< WZ&ˆ\Ã › 8@…

Page 141: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 141/172

)I#†-*/4qRS" 1%; !)I4512;<i’ npÝ ± MNOP QRS" ,U989 E ÔÕ%Ò8(1€83(* -Dz"!"0"2/ :8V- 'U989 E Š

-ÔÕRS 6-U(12/)C4°12 1RSe2 Ö0 ÖK a-1€8( \Ã › 812*`_R- $;F52 :6-8% Ö,·~ CDE \Ã › 812

a-1€8( CDE12;< $¦QZ12;F(" ! Uz- | 812;*`_R- :Š8g WZ&i’ Uz?)RSqRS" $V§ _*`U9;F

W)%1€Z&™$š

K¥,-_3

%>)12;F

:89

MN)o¼

ft #*`_R-

$V§ _*`*/

i`112;F

ZU89a-%12 %>)12;F n- | */ $%&;F 5; !)I)3 —128$F X-%012 W)%1€Z&ª¿8K MN)QRS"

:4h+V-$ ³X-e8 )IXœ te€*`_R- 5Gk )%1€Z&i’ MN)QRS" ³X-e818V- ˆ;ea- L 812" :Kg

8U9;$F ˆ;e a- L 812 312UI12) CDÍ E U9;$F ˆ;ea- L 812 Z_V-*/ n4*/ Ie12;F":4U9';±

)%1Z&ª¿ UI~|6-(U9;*`_R- “)*+”4)Dkl8*/"

#!3" )I#\Ã › xP*+ ‘RS ±1 ×1€C&%Ç(¥"

3¼ZI%L12&

WZ&

ˆ\Ã › 812*`_R-

34)[%=

)I)I4o

ˆ\Ã › 81528K

)I#\›

V-ˆ4oDkl8*/"

W)I#\›

xP*/ ‘Xy%$F 3¼o$bcZ]'d'DIJ&; :ÔÕ*`4C1289 wxPXyK 'dK 52RS4q “)$t112 V-ˆ4o9p)

:K WC&%Ç( WM`%(; 1Z12"

OP Ie CDE12 *`_R- 3¼q4oDkl8 WZ& 'U%˜8 ¸5(12(:K MN)p e2Xœ ^ 345Z@Ap±5289" *ºKXœ

31€.`812" ,WZ&K ˆ\Ã › h+ 3%_4 ˆ\Ã › Z4 Y'#* -Dz"!"0"3/ 'WZ&89 hN¦xPXyK8 3%_12

hN¦xPXy85;12*" !ft #;< MNOP Q8 )I#\Ã › xP*/ ‘Xy%$F WZ& U%˜812 :a-.`%0 bcZ]'d :K

WC&%Ç( WM`%(; 1Z12" OP Ie CDE12 *`_R- 3¼q4oDkl8 6-Z&i’ UI~|6-(*/%>)12;<

MNOP QRS" 6-Z& )%1€Z&;F :Z(8 Š8g12;Â8 )%1€h`& \Ã › 812 *`_R- 6-Z& \Ã › 812 $;F5U9) :)dH• Ü$\Ã › 812 *`_R- 3%_\Ã › 812 $;F528K MNOP Q8 )I#\› 8~| 15289" :4U9';±

)I#\Ã › xP*/ ‘X y%$F 6-Z& )%1€Z&;;<5; :ÔÕ*`4C1289 5tbu4q 124U9 MNOP Q8Rm#V- “)$t112

V-ˆ4qRS"

#!2" “Z @©~(ZT'4ÔÍ6-*/h & (H•;<©¥"

3¼h` I %L12& ,:J4 DI¹&xP &* :89 6-$(D⎠$¦VS8 Z%6-Z *+bcKE õe :Š1€812 Z(Ï4q

)%1€Z&h ³$15289" ! Yˆ~(Ä :ÔÕU1289 x _$RS4q 'dK “)$t112 V-ˆ4q%K %H•;<©

WM`%(; 1Z12"

:\Ã › i`'3L;< *+¹U9;h 5Gkl8 'dH• DIJ& $8g Š8g12V- x _$RS4Z]%" É`4*ÊVŸ()K~Z] ^ ;<

,³~ 34)Ia-*Ê!a-&ZrRmR-ZÀ12h` L e )%4 \ê(#%)34)U( x _8%>O0`ŠK~QU(h+* -É`4"1"#!"$/

:8V- ! 'dH• 39~]OP ^;< ! CRmR-Š1€812 'U¦ )%1\ê(#K †á4*/ Z8™$š

Page 142: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 142/172

3_3_%>)12;< K;Fo989" \Ã › i`U9;h fU9 ‘ kN X-%($%034–€Z1289-3¼ ^ ;) 3¼" *+J12;F/

)RSZ(Ï4q 12$F ^ kN )%1€Z&h ³X +Yˆ4o989 :89 Yˆ~(Z] ^ X-å8 :ÔÕU :4C1289 x _$RS4q)

'dK Š8g12V- MN)p$F “)$t©4q%K %H•;<© WM`%(; 1Z12"

X-%(

X-%0

ÔÍ'12';±

'

)%1€Z&;

:ÔÕU12

WC&%Ç(

WM`%(;

1h`89a-%12

MNOP QRS"

34a-% UC;< 'dK Š8g12589 ã" UC;< :Š8g12589 %H•;<© WM`%(; )"12;<

MNOP QRS" Ü$6’; ')%1€Z&; ÔÕU12 †á%†-pÝ8 ! Rƒ4H• )"12;;< x _$RS4q8 †-%1€RS L$

:DÕŽ12 MN)p :345Z15289" V-8 :4#1 31€.`812 124U9 3¼ZI12;< MN)o9i`g%"

#!1" :'xP Lh+RS# X-C$zZÀ V¥"

3¼ZI%L12& :ˆ*`( $¦QZ ÔÕU12 *`_R- DIJ&@… '%>)12V- 898gUK 'dKh “)$t112

V-ˆ4q%K

X-C$zh`À VM`%(;

:Š†-I e12"

ˆfU‘@A B8 DIJ&@… :ˆU(X-%012';± $¦Q4Dkl8 'dK %>)12;< 898g*/" †-%1€RS L$12V-

'DIJ&;F :Š89g;52p';8 nop 'dKh “)$t112 e2Xœ ^ 345Z12" !ˆŽ12V- ft #

h`ZQ%(12i7RS4VS8 X-C$zh`À VM`%(;F MN)o9i`g%" :4U9';± :89Yˆ4o9p$F ¸5(@A B8

DIJ&1284*+ @A Bh+ Iª DÍ I J&012 318_e1K xPU‘152 o98g*/"

38" )I$zZ(./$%012"

345#& 124U9 \i`&U(*/$%012;< \5h`š%012 DIJ&1K MN)QDkl8*/" ;<$12;< –pÍU9;$F

1pØ | “†-*`8X-%012 1%e2 $F1&RS K©Z^X-%012 :pË ± DIJ& \5Z] ^ 8$F “†-*`8X-%01€+

;j$ K©Z X-%01€+ ;j$ “YeX-%01€+ !ˆŽ@A B8 ˆ,·~ ˆM`%12 V-ˆ4o9p$F 31€8( \à › 812

X-%0152p';8 )[R-_./$%012h ! :./$%0128$F bcZ]bcZ]1*`ö' 345#"

ˆ~e12& DIJ& ™$š \5h`š%0Z_12 ! :./$%012;< ˆM`%0‰e ˆ~e12"

34Ce12& X§';12 DIJ& \5Z] ^ ™$š K©Z X-%01€ ;j$ “†-*`8 X-%012 5GHe€ :89

34Ce12" )[%_)"12& ,3 !ž¯4oX§ t* -)I" 3"$/ ,3 †-I 013z\Z* -)I" 3"0/ 'W )%@…C_%H• 34$¦Q4MN89( '

†-I 012i`ZH• 3zÏ4MN89"( ! ft Z];;< 34$;Q )[%_$ \5Zš%^zZ_12 ˆKOP4o9 o98g*/" !

ˆŽ125i’ $F1&RS;< K©Z X-%012 o¼HDH•o98g*/" :4U9';± W)%@…C_%H• ! \5Z] ^ 812

X§';12 K©Z X-%0@… V-K $F4H$F 1pØ |';j “†-*`8X-%012 V-H•"

Page 143: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 143/172

xP*` ‘ 8^12& ,DJ Aa-(4* :i’$%>)12;F †á4U9U989" ! ft # *`_R- 34$¦Q4o9 6-K;<

“†-*`812 5GH ˆKOP4o9 o98g*/" *ºKh DÍpÝ Ü$ \à › 812 *`_R- 3%_ \à › 812 ™$š )I#\›

$ *H M+eDkl8*/" ! X-%012;F o¼o9o9 DIJ& \5Z] ^ 8$F “Ye X-%0189pepª¿

“qZ12"

67 e€xP$i`(e1€;€&

K©Z^@…' DIJ& a-(U9†-*`84 o Ö"0`Ä $F;€;'Kg©Z^4 Zi‡g†-*`84 1z*`*/'Ä

DJ A a-(©Z](†-*`8Y6¡!OP ft Z !žlZ]¥ ³$D2*` ‘ 3%_.ºC— Za-&UÈ£î&Ye€Z&$

DIJ& \5Z] ^ 8$F K©Z^X-%0@…i` ;j$ “†-*`8X-%012 5Gk`i` :89 34*+J12 R-V- )[%_6-*/

3zÁP |4Dâ'd )*`%L12; !"0 ;j$ 34$;Q12 MNOP Q84U98 $F1&RS ÙU;526-RS;€ DIJ& \5Z] ^ 8$F

X§';12 K©Z^X-%0@… V-K “†-*`8X-%012 V-\Ã;U9" xP*` ‘ K^ 31€.`812" !"0$%

-DJ Aa-(/ i’89 :i’$%>)12;F †á4U9U989 :89p ';8 “†-*`8X-%0125GH MN)QDkl8*/":4h+V-$ ft #;< MNOP Q8 ³$ˆ\à › 812 *`_R- 3%_ ˆ\à › 812 :89 )I#\› ';8 5GH

“†-*`8X-%012 :52p';8i’ 3%_ˆ\à › 812 $;F5289" :4U9';± DIJ& \5Z] ^ 8$F K©Z

X-%012 1RSe2 Ҡ-*`8X-%012 5Gk`"

ÔÍ%ww% L ;6-RS 6-(°(&

! :./$%0128$F ˆ~e12\5Z] ^ ™$š X-%01289 MN) :Kg ft Z];F" 6-K;< 34Ce12

$;F52 o98g*/" DIJ&12 X§';12 K©Z^X-%01€+ ;j$ “†-*`8X-%012 5Gk`i`+ T4U9;$8V-

,Z*N "Z* -É`4"$"!"3/ :K3zÁP |4)DH• X-%(12; )R-(;<o8 M+xP84U9';8" W;<o8 CXœ ^

K©Z^X-%012 152 $F1&RS ÙU;52 6-K;< o¼HDH•o98g*+ V-K “†-*`8 X-%0@A B8

1z#^X-U9;;< X-8R-U9" V-8 DIJ&12 K©Z X-%0@…V-K “)U8X-%012 V-UK )[%_)žl

1Z12" *`KXœ xP*` ‘ K MNO½ Q89" ,Z*N "Z DJ A a-(4 )I\ê¿e* ! ˆŽ12V- 34$;Q $%^ª¿

DJ A%>)12;F †á4U9p ft #;< ˆ8DH•p';8 DIJ&@… “†-U8X-%012 5Gk`" 1RSe2

,ª¿i`ft Z4 ft Z4 Y'#* *+KK hN¦xP XyK8 ˆ8K*/ ˆ885289 :K ÜX§ DIJ& \à › 812*`_R- ˆ8K

\5Z] ^ ˆK8p±5289" ÜX§ DIJ& \Ã › 812 $¦VS8 3%_ˆ\Ã › 812 $;F528K )I#†-*/4qRS) Wˆ\Ã › 812

DIJ&12 3%_128$F “†-*`8X-%0@A B DIJ&$8g 6’% X-%(12 ;jKMÌ xPU‘15289" DIJ&12

X§';12 K©Z^X-%0@A B8MÌ :Kg X-%(12;F DIJ& $8g Š8g152p';8 Ü$ˆ\Ã › 812*`_R-

3%_ˆ\Ã › 812 sI#†-*/4o9p 34Y'12 X-U9":4U9';8 DIJ&12 K©Z X-%012 1RSe2

Ҡ-*`8 X-%012 5Gk "

Page 144: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 144/172

Page 145: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 145/172

3¼h` I %L12& ft Z];;< 'a´!X-1eZ( 'WZH• 34$¦Q4MN89( ! )IX-%12 .`(i‡)*+C12';8 WZ&

$%^ :8V- K©Z^X-%012" 'DJ A a-(4( i’89 :i’$%>);FV- :52U989( !ˆŽ1@A B8

.`(i‡)*+C12';8 5GH DIJ&@… )I$z# :8V- “†-*`8X-%012"

1RSe2 ,

a´!

X-1eZ* ,

Z*N "Z* '

WZH•

X¾Rƒ89( '

6-H•

34$¦Q4MN89(

:89

ft Z];;<

3zÁP |Xœ

124U9 .`(i‡)*+C12';8 W DIJ&1284U9 “YeX-%0Z_12 :8V- “†-*`8X-%012

1RSe2 K©Z^X-%012 hN¦e2 o98g*/" :op X-1i` Ct'012';8 $%zZ_12 *`_R-

K©Z^X-%0Z_12 1RSe2 ,DJ A a-(4* :89MÌp :4ZR-Z&;< :i’$%>)12;FV- :52U9889

.`(812 *`_R- “†-*`8 X-%012 )IwZ 152o98gUK Rƒ4H• X-%012; ˆ6’$12 M+e';e289"

“†-*`8 X-%01K MN)p$F 1RS™$ bcZ]'d89 124U9 3¼ZI12;< o¼O½U%"

#$#" a-ž¯MÌ—Ye€1€gi`Ä"

3¼h` I %L12& -,3R-_0æ J 6- n1€K*/ ! YGZ12;Kge2 WX-C12894klª¿ “ZQ8g

152o98gˆ) W WX-C12;<i’ å8152o98gˆ" ! )IX-%12 ft #;< WX-C CDEh DIJ&89 5 tbu4q

a-ž¯Z] ^ V- \5Z] ^ ™$š “ZQ# 1RSe2 )Iòe12;F MN)QDkl8ˆ" :4U9';± DIJ&@… \5U9†-*`8

X-%012 1RSe2 K©Z X-%012"

n4U9';8 5GH DIJ&12 \5Z] ^ ™$š “†-*`8X-%012" T4U9';88V-

É`4*ÊVŸ()K~Z] ^ ;<,3%_0æ J 6- n1€K YGh`i`(X-,-*+' 312ZQU(i’ ^ WX-C4 )IZ(3^4 eK*

-É`4"#"4"#/ ,3%_12 YGh`X-C12894klª¿ “ZQ8g152o98gˆ 1RSe2 W WX-C12;<i’ å8152o98gˆ* :K MN)QDkl8*/" *+K894kl “ZQ8g152o98g6¡ *+K;< å8152o98g6¡ :*/

“†-*`8X-%01K ;<$12;< )IxPU‘12" ³ˆŽ12V- VŸŽ91€U9;F YG©894kl

“ZQ8g152o98gˆ 1RSe2 W YG©;<i’ å8152o98gˆ" :4U9';± YG© VŸŽ91€U9;$F

“†-*`8 X-%012" WˆŽ125i’ WX-CCDE 6-o(@A B8 DIJ&12894kl “ZQ8g@A B *`K;<i’ å8152

YGZ12;$F “†-*`8X-%012 DIJ&@…" :4U9';± ft # DIJ&12i’ a-ž¯Z] ^ V- \5Z] ^ ™$š

“†-*`8X-%012 1RSe2 K©Z X-%01K MN) o98g*/"

#$!" WZ&$zh+¥ )RS0`1€Ä"

3¼ZI%L12& ,Z*`h`&84 3_e1$F%Z* -hN "!"2/ 'Z8$F h`i’ 3_e12V- 3zÁP |%>)12V-

KRS &4o9Xyi789( !ft #;< WZ&34D8‘@A B8 $%^zZ_12 MN)QDkl8*/" :4U9';± DIJ&@… \5Z] ^ 8$F

:Š8g K©h ^ †-*`8X-%012" xPU‘ '39 ^ 'd5Gk` ˆ'%^%>)12V- a-Ž('39 ^ 'd X-5;U9" :4U9';±

Page 146: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 146/172

DIJ&@… $%zZ_ $%&$F ˆ~e15289"

3¼ZI12;< 'q—8 )RS0`1 )U128$F ˆ'%^1K :%L12" ,Z*`Z&84 3_e1$F%Z* Z8$F h`i’

3zÁP |%>)12;< 1€Rƒ89* ! ft #;< 'Wh`&84( :89 */ _h`e€ ˆYXœ ^ ';± $%&Z_12 MN)QDH•

o98g*/

1RSe2 '

3_e1$F%Z(

:89

)U12*`_R-

$%^zZ_12

MN)p';8

DIJ&@…

\5U9†-*`8X-%012" ft #*`_R- )I#†-*/4q84U9';8 ÜX§ DIJ&12;< $%^zZ_12 1RSe2

$%&Z_12 ˆ%U‘12 X-U9" )[%_ xPU‘@A B8 $%^%>)@A B8 )*`%L12;< KRS &4)DH• $%&Z_12 MN)p

34Y'12X-U9 :8V- $% ÙUpi’ “4H•89 Z%6-Z $z#a-Ž(@A B8 $%&@…%QH•89) Rƒ4H• Ü$K;<

TpÝ ± 4H 5;'d+ :K )I”g4)V- :*/ 3RSV-U9" nop $%&Z_ )U12*`_R- )RS0`112 :8V-

ˆ'%^1K MN)QDkl8*/" )RS0`118V- “†-*`812$8g Ši`gxP ^Z_)I#%>)12V-$8DH•pi’

ˆ'%^14U9%" :*/ X-%012h 31€8@A B8 :xP ^Z_12;jK*/" )[%_ xPU‘@A B8 :;q)Q

:\Ã › 812';8 674kl ';j $8YH•pi’ ˆ'% 14U9%" :*+ Ž12V- :i`*/ xPU‘@A B8 )%1€Z&

1€e€%>)@A B8 :ˆ*`( X-%012';± \5Z] ^ %>)12V- $8DH•pi’ ˆ'% 14U9%" ˆ'%

%>)12V- a-Ž(152p';8 )[%_ xPU‘@A B8 X-%0%>)@A B8 )%1€Z&e4*+ $%&Z_12 34Y'@…"

#$$" ¸KC— bu Vmeh+"

3¼h` I %L12& ,eU¼vZ¸K4 )RS)C(4K .ºR-¥* -124"#"#"3/ 'YGZ12;$F X-%01289 .º%

)d%~];F o¼o9U9% ;j$ hN¦xPXy4U9%( ! ft #;< )$z#6-o$@A B8 -“†-*`8X-%0@A B8/ ¸K

CDE12*`_R- WZ&89 MNOP QRS" :4U9';8 DIJ&@… “†-*`8X-%012" ,eU¼vZ¸K4 )RS)C(K .ºR-¥* ,$R- ^ %µC4 )d%~4 DIJ& ¸K* '\à › 89;F 34)[%=

YGZ12; X-%01289 )%DIJ&12V- hN¦xPXy4U9%(" -124"$"#"$/ '3zÁP |$%^89) Ke€1$FkN 8

!C_%K) )d%~]K) DIJ&1289-bu%0(5%v8$F X-%01289/ 1RSe2 YGZ12;¸KK

\à › 89;F hN¦xP Xy4U9%"( nop ¸K CDE12 )$z#6-o$12 :8V- “†-*`8X-%01K ;<$

6’U12;;< )IxPU‘12" “†-*`8 X-%06-o$@A B8 ¸K CDE12*`_R- WZ&$8g :Š8g@A B8

)%DIJ&12i’ MN)QRS" :4U9';± DIJ&@… )$z# :8V- “†-*`8X-%012 1RSe2 $%^ :8V-

K©Z^X-%012"

$4" 3%_6-(°€(i`./$%012"

Page 147: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 147/172

345#& '!"h+R-gCDE( :89 3¼ZI12*`_R- )I34512 †-I %4Š4q 1%; 1%; :CDÍ E */

bcZ]DâŽ$12;Â8 3¼ZI12;*`_R- )I.`8X-%06-U12 KR-$RS4qRS" WˆŽ12V- )%1€02

X-%06-U12 KR-$RS4o;jU9" ft Z];;< W)%1€0'd;F 5GH X-%01K ˆ8DH•o98gUK )[%_

)žl

MN)p';8

nop

)IZ](*`J%0345#"

ˆ~e12& a-1€8(%>)12V- :Kg 6’*`8 6-$(12;F ! :./$%0128$F ˆM`%0‰e

ˆ~e12;F"

34Ce12& ³ ˆŽ12V- DIJ&12 \5h`š%01K ˆ8DH• o98g*Ê W;€528i’ )%1€02'd;F)

,8(12 ÙU;528ˆ 5GH :op :op \5h`š%012;FV- MN)QDkl86-+ ;j6-+

)[%_)"12& '¬ a "12(k`! ³ 3¼"&)*`%L1289 hN¦xP Xy8;j$†´'d o98g6¡ W3¼"&

'pX\12;<i’ ! 1¹'p'z"12 “8g*/(" n4$89 ,:3*+6’U15 t WxÄ* -É`4"3"!"#/ :89 ft #

5;U9" ! ft Z]; )I1€012 ';8 )%1€02'd 1RSe2 ,8(12 \5h`š%01K

MN)Q'o9—895*`+

xP*` ‘ 8^12& )%1€02'd 1RSe2 ,8(1289 \5h`š%012V- MNOP Q8 Ü$*`K \Ã › 812*`_R-

3%_\Ã › 812$;F52889 )I#\› xPU‘12V-U9" DIJ&12;< :3U˜DE12 ';8 'i`1%>)12;F

3zÁP |X-K xP L# :Ke2( ,8(12 -3¼"12/:8V- 'UzÁP |V Ÿo%12 X-\Ã;UKe2( :%L12" :4U9';±

34)[%= \5h`š%012 DIJ&@… V-K )%1€02'd V-K ,8(12 V-K V-U9"

67 e€xP$i`(e1€;&

:0`_*+%OP bcZ]Z_4 ft Z4 DIJ&0 ³' 6- 'p.`i`*/Uz- | i` ^ U0`_*+%OP Zo9 I EZ

,i`(0`_*/Á _$D2*` ‘ 3%_D2*/ ‘%g e2\(h+ 39(%t YJ&0(OP .`i`*`(3^h DIbÞ ß &' X-%0

ft Z];;< \5h`š%012 :02'd ,i`(U9;89 MNOP QR- ;j$ X§';12 DIJ&12i’ MN)QR- :K8

)[%_6-*/ ft Z];;< 'pX\ÃU9;F X-%012V- MN)QRS V-8 :02'd 1RSe2 ,8(12

\5h`š%18989" *`KXœ xP*` ‘ K 31€.`812" Ü$ ˆ\à › 812 *`_R- 3%_ ˆ\à › 812

,8(6-U12*`_R- 1RSe2 :026-U12*`_R- “ZQ8g12 V-\Ã;U9" 'pX\ÃU9; Uz- | 8^12

DIJ&12;< 5GH 34Y'12 V-8 DIJ&@… \5h`š%012" ÔÍ%ww% L ;6-RS 6-(°(&

! :./$%0128$Fˆ~e12 6’*`8 6-$(12;F" ft #6-$(12;;< 34Ce12 $;F52o98g*/"

DJ ZJ&';j )%1€026-U12 1RSe2 ,8(6-U12 \5h`š%012;< ft #31&Z12;€+ ;j$

X§';12 DIJ&@… \5h`š%01€+ )[%_)žl MN)8*+18V- :026-U1289 5GH \5h`š%0

Page 148: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 148/172

1898*/ ft #31&Z12 T4U;$8V- 'pX\12™$š Uz- | 8^12 ft Z];;< ˆ8DH• o98g*/"

É`4*Ê5(12;<K W%' W.`(e12;< ,· _ZX§Z]'8$F “*` E ;$$ÁP “)*+”4o9o¼ 3¼"&ZZ_12;<

3¼ L ;\5Z] ^ ™$š :8^R-v'12 )I#†-*/4o9p$F 1¹'z"5RS vZ12;Â8 'pX\12;89

Uz- | 8^12V-

MNOP QRS"

1¹'p'z"12

:02%>)12;<898g

'pX\1284U9

*`VSe28gpÝ ±

)I)4o

14Ze2 3¼ž¯&02'd;4U9 n©kle28g*/" :4U9';± 1¹X-%(5RS vZ )%1€02'd;F

*`R- [ \K^$%>)12;< ft #;< MN)QDkl8ˆ",:3*`_ nU15 t WxÄ* :8V- '! 34)[%= \5Z] ^ 3zÁP ^Xœ

)[%_12 :3U¼ I )12;< 894kN89(" ! ft # ,8(12i’ a-ž¯Z] ^ V- \5h`š%01K MN)o98g*/"

,3_ÔÍ6’X§ $'¸ 'UK) X-;4 ZÆ`!i’ (* -,· _"3"!/ 'Xy4U% a-_Ô͈$125i’ \5Z] ^ ZQ#

:52o98gU89o9 3_ÔÍ'12i’ \5h`š%189o9i`g%) 1RSXy4U% 31e12 ;j$ X-;12

\5h`š%0189o9i`g%(" :4U9';± )%1€02'd ÙU;Â8 6-K;< \5h`š%0Z_12 ft # xPU‘12"

! ˆŽ@A B8 )[%_)žl )ICg;$F xP*` ‘ K^ 31€.`812" Ü$ ˆ\à › 812 *`_R- 3%_ˆ\à › 812 ,i`(*/1Z12;*`_R- e2Xœ ^345Z12 X-U9" T4U9;$8V- DIJ&12 ,i`(U9;894kl

“ZQ8g12 X-;jU9 V-8 ,8(12™$š \Ã › 812*`_R- DIJ&\Ã › 812 $;F5U9" 'pX\ Uz- | 812

DIJ&12 n4*/ IeVŸo%12 V-84U9';889) 3¼"&152p';889 DIJ&ˆ~e12 X-5;U9" n$

':3O( CDÍ E %L12 i`1%>)12;F )I$p12V-K xP L#eK !†-U12;<K i`;×' :./$%012;<

MNOP Qe24pØ©" ft Z];;< 3_ÔÍ')"12 1RSe2 X-;)"12 )[%_)žl 1Z1K MN)QDkl8*/"

*ºK*`_R- ft Z];;< DIJ&@… \5h`š%01Ke2 )%1€06-U9;F X-UK xPU‘152o98g*/"

#$0" Th+8 3R§ _ 6-(°€(h` 6-(°€(h`¥"

3¼h` I %L12& )I.`8X-%06-U12 ™$š KR-$%012*`_R- :026-U12) ,8(6-U12)

3_ÔÍ'6-U12) X-;6-U12 ÙU;Â8'KgeG \5h`š%012;F V-'K hN¦xPXy8';e289"

'6-(°€(h`¥( :89 )*`ÔÍ(312 -Rƒ4H•1€%;F )I¸VS4o9p/ :.`(e31€OP ^ Xy%$F MNOP QRS"

)I.`8X-%06-U1289 °4kl4o931e128 MNOP Q8 bcZ]'d;*`_R- ! )%1€0`_*/

\5h`š%06-U12;F °4klo Dkl8'K hN¦xPXy8';e289" W X-%012;F :CDEZ_12)

:M+Z8Z_12 1RSe2 Ü$ ˆ\Ã › 812*`_R- 3%_ˆ\Ã › 8 )I#\› :xPU‘Z_12 ÙU;Â8ˆ" !

X-%012;F :0`_*/ X-%06-U12;;< 31€812V-898gˆ" )%1€0`_U9;89 \5h`š%012V-

x _$RS4oKMÌ CDE)I1€012 ˆRŸŽ1528K8+ :p±89p 3RSV-U9" WZ&3¼"&1K MN)p$F ':02(

CDE )I 512 1RSe2 )I$p12V-K i`1%>)12; xP L#K MN)p$F ':3O( CDE )I 512

Page 149: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 149/172

ft Z];;< MNOP QRS" !3¼ZI12;<K '6-(°€(h`¥( )U12 ™$š )di`R-'z#^ :.`(e 31OP ^ Xy%$F

MN)QRS" :4U9';± \5h`š%012 3%_\› )%1€Z&e4*+ :Kg ft #6-$(12; 318_e12 V-K

)%1€0`_U9;4U9 X-U898*/ xPU‘@A B8*/"

DIJ&3¼ZI JzUe12;< )IÇ1€.`(e12;<K oZ]%L†-U12™$š 34$;812 31€)^12"

Page 150: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 150/172

141

!"#$%&'"()*+,-. /012 3451(),

%$6789:(),

;<,%$6'53.=>?().

%@A7B-C EFGH34I5 -. /013451()*J K"L(89:()M@:N O9@I5P QR STUVW=P XAP Y9?4-4-.

%$6'Z*+ (G[1) Q9\ -4/G9 ]_W `M '>a()*bc Qd-4Me %(M/1M=+ =fg[M FGHhKG[i>()

g9F@jG[, K"L(23451()*JE\k lm 'Z* n=a %(M/1() E-^ S /' !"#$()M@-o E\ ]K`!pqM-.,

r%(M/1st uvw Fx1(), rFx1()M=+ O9@I25-. %$6'Z*+ (G[1) Q9\ '>a()*-4/G9

FGHh() =fg[M@:Ny*M Q9\ KG[i>() C -. /0123451()*J g9F@jG[, E@:Ny*z

K"L(23451()bc C -. /0123451()M=+ Fx1-Fx| ~y E3451 %@A7, C

E3451(1M=+ FGHhKG[iG93451(\ •4((), O9@IN5* K"34•4:N*@:N QR S-.=K"(2?()*€=8MMN =_W*2:N* %$67>‚Ksƒ „M …!†K"(2?() ‡@ˆ•d ‡Mk-., C Fh()g9 r‰ŠK() =*+Ag9 C

E3.=>?() 89 " >@‹@vNwy*M KŒ>/3.=>?()bc -\YŽ r‰ŠK %@A7,

Fx1()B-C E3.=>?()*J F]4>?1 Fx1() %(M/1() n=a EFGHh(),

%@…1()B- Qd-4Me Q9=5()* %(M/1()*J O9@I5%$67 -4/G9 %@Yv() yvN‘•4’ G9-4’ E\

%@…1(),

KŒ>/K“()B- Qd-4Me %(M/1() !"#$()*J•d E\ ]^_W `MP %>/” *–SM =_W*2-. —xZ*-4/G9

>j@K!pqM-.1) (G[1) F-4/@%N*-4/G9 r:>() 8˜@-.M-.1) K"34MY9>?Q9:()MN ]K™

O9@I5%$6'Z* %@Yv() *€= \>>š=' =*+A)MNg9M CO9@I5%$67*J K"›W:œsƒ „M K"34•4:N*

MMN%G[@j lm 'Z* E>š() ]K`y*1)MN,

›W-4 œ Me()B- (•4/-. %$6'Z*=+ lm 'Z*€ (ž*() (G[1) r34>()P E@:Ny*z lm 'Z*MN r34>()g9

›Ÿ /=G[@v\ Y9_W* O9@I5%$67 !~3.'(A)MN, g9M O9@I5 %$67 -4/G9 Qd-4Me %(M/1()M=+

Fhsƒ „M FGHh() *€:N,

QR S1›W=•451(2*2B-

O9@I5%$6b45 ›W e %@Y]¡ M Q9 Qd:%(M/ hGŠ $ Qd:¢ O9yY9…¢%@Y]¡ MyY9…12

K"'5“lm 7(ž*2‹>$•4/-.%$67‹¢ %$67¢E(ž*2 Y9_W£ !~345P M %@Y]¡ M12 ''¢

Qd:%(M/1()M=+ O9@I5%$67 -4/G9 %@Yv() =*-4’ *€-4’ E\ %@-o#() =*+Ag9 KŒ>/Q9-.

Qd:()M=+ h>$()*J EQ9Y9…()Mk@:Ny*M \>yY9… O9@I5%$67 -4/G9 Qd:()M=+ %@Yv()

Page 151: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 151/172

142

g9F@vNw 1)=e(\M ›W-4 œ \e ¤Q9!), K"'5“ lm 7 (ž*=()*–SM (•4/-.%$6'Z*-4/G9 (ž*lm 7

>¥¦'()*–SM Y9_W* O9@I5%$67 !~3.'(A)vNMk-.,E@:Ny*z O9@I5%$67 -4/G9 Qd:%@Yv()

1)=e() g9:N,

~>0 0>§ š *Q9G[ Q95I5B-

C 89:()*J MNMk E\k E3.=>?()*=+ KŒG9/3451()*J yG[ ¨@jM %(M/1st Fx1(),

Qd:%(M/1()M=+ O9@I5%$67 -4/G9 %@Yv()‡Mk-4 *€-4 E\ uvw %@-o#(), KŒ>/Q9-.

%@Yv() ›Ÿ /=G[@vy*1)MMNMN, *MM O9@I5 %$67YŽ EMyY9…(MNM-. K"!*Y9>?(), O9@I5%$67

YŠy*() y%N e ''/()*MN \>‚_W@vNwYŠ K"y6'e sƒ „M-. g9\ EMNV© ª1 h>$()*MN \>‚_W@vNw=+

g9:N, C O9@I5 T9%e«() r y%N e ''/ \>‚K?()*JAžˆ !~3.'sƒ „M EyY9… G9¥¦'5(A)MN, Qd:()

h>$()MN (G[1) !"#$()MN K"789-.@vNvNMk-., !"#$ Fx1()*J !~3.'sƒ „MMN r Qd:()M=+

h>$ Fx1()*J EyY9…() ‡@ˆ•d ‡Mk-., E@:Ny*z \>yY9… O9@I5 %$67 -4/G9 O9yY9…()A*Qd:()M=+ %@Yv() g9F@vNw ‡j'st, C Fhsƒ „M KŒ>/ K“()M=+ %(234M() ›W-4 œ \e uvN‘

vN•4k>§, O9@I5 %$67 -4/G9 Qd:%@Yv() ‡j'()g9:N, ¬@:N*=Mg9 !"#$()MN ¤Ab4a>?()g9

]K™ (•4/-. %$6'Z*-4/G9 C O9@I5 %$67 !~3.'(A) vNMk-., (•4/-. %$6'Z*+ K"'5“()g9

Qd:(ž*=()*A)w y*M K"!*()*+, K"34M()MN ¤Ab4a>?()g9 ]^K™ lm 71ž Y9MyvN‘w*€:N

E@bog9= :6x5(2M lm 'Z*\k1ž !"#$ K>=()*\ ()@-o \>¨@v!pqM-., E@:Ny*z O9@I5 %$67

-4/G9 Qd:%@Yv()j'()g9:N

135. %$6'5MyY9…-xK"%@A u7 ]o•4kM5%$6'5MyY9…-xK"%@g9®,

%&b4 " >š()B- (#G[ ¯ K"?'sƒ „M K"34M()MN ¤Ab4$>?(\ ]^K™ O9@I5 %$67 y5>š(A)MN g9M

!"#$()*J %(M/1() ]^K™ Qd-4MeQ9=5()* %(M/1() %G[Y9:\M]¡ -4\\ \G9=G[@j ›W:œ\e

Qd-4Me Q9=5()* %(M/1()*J Fhsƒ „M FGHh() *€:MNMN, ¬@:N*=Mg9 E]o'M K"34M()MN

¤Ab4a>?(\M ]^ S'M5()MN ¤Ab4a>?()g9 ]K™ (•4/-. %$6'Z*+ \>>š=()*A)MN, lm 7

(ž*=()*–SM %$6'Z*bc FGHh()=*+A)wy*M O9@I5 %$67 EK"(2?(),

%$67 EMN=°* %$6'Z*MN-4G[@vNvN•4k>§, 1'e'±²“$(F¤Š 1³ -. %&“$st ¤´ Mgµv>()

Y9=+Mk- EMN CK>!"#$ K"%@A()*J % #5MeG9b4$ ¶žb4•4@ ‰Š'"¤TU ‘7 =L5bo rK>st…/>§po

E@'G95· 1\1) ¸y¹ˆ\1) ]K`!ˆº vN•4kˆº E\ ¸Qd…/>§* E»h() yG[ ¨@j 'O9$:y5=e()-

'`Mk@ 7"A)?@ -. /¤%'e( ¼ !~ " #$?½'e(2! rK>st…/>§MN@pq %b4/-. A)?1)=e Ey5=e()

Page 152: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 152/172

143

¤\@jM-. E\ ]_W ` (>* K"¾1 K"%@A()*J Ey5=e@ K¹>§V© !"#$\>§ ¿ ?À %@K"£1bo ¼ !~ " #$?)p4!

\>§ ¿ ? K¹>§xZ\*J Ey5=e() £M(A)MN (G[1) gÁ'*J E#@ =6'²Â%5 ¤A'¢ K"¶y¢ K"*1%eÃ4 •dMN

%@KŒ>¨ ¤A'Z e M=+ \G9$'MN (G[1) %@i>=>eMN Ķ,gÁ,Å,ÆÇ ub45-. C…/>Y9>?Q9-. %$6'Z*=+

EMyY9… -x() 89" _W e @vNMN, GÈ@ˆº %$6'Z*=+ FGHh() =fg[M Q9\*J -É=wÊ K"(2?(\\…‘1sƒwzA)MN’ r*2A)M K"Ëk@vNw %G[Y9:NP *MM ¤È S·\ %&'"()*J C K"…kMN \>@jG[,

FGH3o'/M_©“@ O95:%7 #5MN(2M@ EMg9 lm 7bc FGHh() =fg[M %$67 K"(2?()g9:NP g9\ lm 7bc

FGHh() *€\ %$6'Z*MN K"(2?(\ Ì¥¦@'Z>§ Ä¤È S,Í,Æ,ÆÇ C\1(2MNO9>() lm 'Z*=+ FGHh()g9\

C…/>Y9>?Q9-. (•4/-. %$6'Z*MN K"(2?()g9 ›Ÿ /=G[@jG[, E@:Ny*z E89 " (2?Î= O9@I5 %$67 -4/G9

%(M/1()M=+ FGHh() *€:N, ()@:N ]K`!Ïy¹ %&'"()Ažˆ O9@I5 %$67 EMyY9… K"%@A()

-x() Y9:\ ]K`vNMk-.,

ÍÆÐ, u'GŠÑ9@ ]4MNK*!» œ ¢,

%&b4 " >š()B- O9@I5%$67*J K"›W:œsƒ „M K"34M() =Mk ‹Mksƒ „M (#-4-. ''/()*+ *J=Qd:()**J

K"›W:œ() Y9M@:Ny*M O9@I5 %$67\ EK"(2?(\ ]_W `M -x() Y9:N,

%&'"()*J yj‘M u'GŠÑ9@ EMN K:()M=+ O9@I5 %$67*J K"›W:œsƒ „M K"34M()=Mk QdGÈ ÒM (#-4-.

''/()*+ *J=Qd:()**J ¬v‘wMN ‡K*Óœ EA)w*€:N, ‡K*!œ() Y9M@:Ny*M O9@I5 %$6b45:N*+

K"(2?()*+ g9y¹, r O9@I5 %$67*J ¶ž'()*+ (G[1) u@-. "1()*+ *J=Qd:()**J K"›W:œsƒ „MMN

·g[fM (#-4:N*+*J=Qd:K"›W:œ()*+ g9M@:Ny*M Q9\\ K"789-.@vN %$6'Z*1@:NEMyY9…-x K"%@A() ]K™w 1)YŽ e%@A'(Mg9 O9@I5%$67 \>>š=(\ ]^K™w É=-x() Y9:N,

;Í, XAK"'Z5=eÔ3.=>?(),

%@A7B- ÕŒ>/3.=>?()*J ]_W `M •451()•d C E3.=>?()*J E7-o…() g9F@vNwy*M YÖ m'e %@A7

E=a×*€:N,

Fx1()B-

C E3.=>?()M=+ Ažˆ %(M/1st F]4>?1 Fx1(),

%@…1()B- ()@:N ]_W `M Qd-4Me %(M/1() XA%$67 F>§:œ(2’ Y9-4’

KŒ>/K“()B- XA() ''/¤´ M()M=+ ‡KXA() -4\bc FGHh() =fg[M@:Ny*M

Qd-4Me%(M/1()*J %@Yv() ]o1y*1)MN,

›W-4 œ Me()B- XA%$67 É=K“()M ÄE@…()Ç K"(2?() (G[n= E@…()M K"(2?()g9:N, lm 7bc

Page 153: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 153/172

144

FGHh()*€\ EÑ9 Ø @AXAO9hM*J XAT9%e «() K"(2?(\ ›Ÿ /=G[@jG[, g9\ lm 7 FGHhsƒ „M %/'@'"-

K"34MY9>?Q9:() (G[1) (#-4-. Y9>5 Fx1()**J EK"(2?(), É= E@…()*J XA%$67

''/¤´ M()M=+ ‡KY9>=(\MMN Qd-4Me()*J ]_W `M (iQ9=5()* -4/G9•d ''/¤´ M() %@¶y()

g9M XA%$67 -4/G9 %(M/1()*J Fhsƒ „M %@Yv()G9:N,

QR S12›W=•451(2*2B-

XA%$6b45 ›W e %@Yv¢ M Q9’ XgH ¥¦ QR S-.=¢ ''eÙ¤´ •ÚK1)=e…‘P ''¢ %@=+v5bo '12

K"(2 _W XgŠ b4'`G95:b4'`G95Mk MO9 K"(2 EQR S-.YŠ K"34•4-4y%@Yv%e12 K5'¢

Qd-4Me%(M/1()M=+ XA%$67-4/G9 %@Yv() =*+A)•4’ *€-4’ EMN %@-o#()M=+ KŒ>/K‰q

XA() lm 7 K"789-.'() (G[1) ''/¤´ M()M=+ ‡KXg[ EA)wy*M CXA T9%e «()-4/G9

Qd:()*=+ %@Yv(A)w 1)=e(), -4\YŽ ›W-4 œ @\e XA %$67 EÑ9 Ø @AXA()*J b4'`>5() ]K™w

y*M r Fx1()*J K"(2?(MMN EQR S-.= K"34•4:N*@:N b4'`>5() Y9M@:Ny*M EK"(2?(), A m@L(MMN b4'`>5¶ž'(M Fx1()*J EK"(2?(A)•d\ %@KŒ>¨()g9 EK"(2?(A)MN,

E@:Ny*z XA%$67 -4/G9 Qd:%@Yv() 1)=e() Y9:N,

~>0 0>§ š *Q9G[ Q95I5B-

K'@¤f ()\ K"?'(1)M XAT9%e «()M@:f EÑ9 Ø @AXA() K"'5“()g9 Qd:()**J ‡K*!œ(),

TU /b4…/'G9-. ‡K\x'Z e **J XA%$67 y>M FO9 e >()g9MNMk-., XA() ''/¤´ M()M=+

‡KXA(), :6…5bo '/Am Ô12 !)345 Ä=,Í,Æ,ÍÛÇ EMg9 Y9Am !)-. œ -4/G9 v&vNMN *€= r'$MMN¶F@vNMN

C Fh(M lm 7*J XA() -4/G9 O9h5(A) jb^ Ü eY9Am' !"#$O9‰Ýb4a>()M=+ Y9>?(\ ]^_W `G[, CXA T9%e«() K"34M()MN ¤Ab4a>(MNMN, E@:Ny*z XA T9%e«() -4/G9 Qd:%@Yv() 1)=e(\

KŒ>/Q9-. ('(), ›W-4 œ \e('(), XAT9%e «() EÑ9 Ø @XA()*J b4'`>5() ]K™wy*M

K"(2?(MN EQR S-.= K"34•4:N*MN ]K™w*J K"(2?()g9:NP *MM XAT9%e« b4'`>5()

K"34M()MN K"789-.@vNw*J Y9:N,XAT9%e «()*J EL Xg9MNT9%M³ XA T9%M(2>@¶(A)

vNMk-. E\ K"7¤ g9F@j XAË‘'ey67e\GHh¢ j'e()M@:f y6'Z e *MN \GH3.@vN EyO9 š FTUx()MN

XA (@:N>§,E\ XA *“?()MN ]_W ` rXA()•d %@KŒ>¨ T9%e «()*J K"789-.@jG[, E@:Ny*z E-.

XA()*J K"(2?(), Õ"34•4:N* K"789:M*J K"7¤ *€:NP Y9\ 1( \1(2:N*MN K"789-.@vN

-. /01 89:()*J b45¤5() b45¤5Y9>?() (G[1) :N¢I() :N¢I()M=+ Y9>?()

K"789-.@vNMK¹ˆº K"%@Ay…()M O9@I5%$67*J K"›W:œsƒ „M K"34•4:N*MN ]_W `G[P E@:Ny*z K"34•4:N*

K"789:M*J XAT9%e «()n=a b4'`>5() *€:N, g9M XA%$67 -4/G9 Qd:%@Yv() 1)=e()Y9:N,

Page 154: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 154/172

145

ÍÆÅ, boM XA¢ K"'Z5=e¢,

%Nb4 " >š()B- O9@I5%$67\ \G9=G[@vNw-4/G9•d XA%$67 Ažˆ \G9=G[@v!pqM:\ Am¥¦@vy*1)MN,

ÕŒG9/3.=>?()*J ]_W `M O9@I5:>ÞM I@ˆM()-4/G9 XA%$67 I@ˆMAžˆ g9F@K!pqM:\

E7-o…() C%&'"()-4/G9 ]o›WG[, nA:>ÞM()*J ]_W `M EÑ9 Ø @AXA()M=+ lm 7bc

FGHh()*€@:NM -4\*J CXA() K"(2?(\ ›Ÿ /=G[@jMMN lm 7 F>§:œ %/'@'" K"34M

Y9>?Q9-4@…()*J (G[1) (#-4-. Y9G95@…()*J lm 'Z*=+ b4'`>5()*€M@:Ny*MMN

XA:>ÞM() M@:89" (2?Î=' ‡@ˆ•d 1)Mk-., C K"Y9>() EM5%$6'Z*+ - É=Fh()g9

''/¤´ M()M=+ ‡KY9>=()*–SMMN Qd:()*J\ (iQ9=5()*-4/G9•d ''/¤´ M() %@¶y() g9M

KŒG9/3.=>?()*J ]_W `M '>a()-4/G9•d EM5 %$6'Z*+ I@pq@K!pqMF,

;Û, F*“?b4/3.=>?(),

%@A7B-lm 7 F>§:œsƒ „M O9@I5%$67*J Qd:(ž*() *€M@:NM EK"(2?(\G[, Y9\ Q95_W e P

K“h>$b4-.(ž*=(A) '>a() *J=K"›W:œ() -4\ -4/G9 Qd: %(M/1()M=+ FGHh() ‡Mk-. EMN

K"'Z5-4#>? %@A7 y*z C E3.=>?(2>@¶(M-.,

Fx1()B- uvw Ažˆ KŒ>/3451()*J ]_W `M %(M/1st F]4>?1 Fx1(),

%@…1()B-

Y9>?() ]^ S'M5(),

Y9>5() ¤ˆ() EA)wy*M QR S*“?5(MN '>a()-4/G9 Qd:%(M/1() !~3.'(A)•4’ Y9-4’

KŒ>/K“()B- Y9>5 Y9>?()*@:N %(2M' EMN \1(() =*:N, E]o'Msƒ „M Y9>5

¤A'Z e M=+]o'Msƒ „M !"#$Y9>?(A)wy*M CGÈ@pq@wÊ*J Y9>5Y9>? ~y() !~3.'(A) vNMk-.,

›W-4 œ Me()B- (6:ßw~:N**J Y9>5Y9>?~y() %(2Msƒ „MMN Y9>5()*–SM '*QR@wà " =*+ (G[1)

y6Ë‘Y9:N*@:N Äbo*+ z ÇY9>5‹Mksƒ „M Y9>?() g9MyvN‘vNMk-., E]o'Msƒ „M _©á MN@pq y6Ë‘Y9:N*+

‡'`Mk(A)vNMkF (G[1) ]^ S'M5y@'Zp^ SM K¹>§xZ\ MN@pq E]o'M ¤ˆ()*–SM QR@wà " =*+ gH¾â z

‡'`Mk(A) vNMkF, CQR Sx(5()MN v&vNvN ã 'G9a~%() Qd: K"789:sƒ „M Y9>5-

Y9>?~y()M=+ !~h=() g9¤´*:N,

QR S12›W=•451(2*2B-

QR S*“?45I5'GŠ a? !~h5bo L M !~h5bo !~h5bo O9(5\1(2b4a>5Y9>?y%N e •Ú¢

(6:ßw~-ä %(bo / _W :6xØ@ y6Ë‘=YŠ…X¢%/Y9>?ÀM QR Sx(5@ 'G9a~O M !~h=¢

Page 155: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 155/172

146

Qd-4Me Q9=5()*=+ '>a()-4/G9 FGHh(2’ Y9-4’ Y9>5 Y9>?()*=+ %(2M' ‡@ y*–MN E-.

Qd-4Me()*J *€M@:NM %(M/1() !~3.'(\ KŒ>/Q9-. EMNMN, åwY9>5() Y9>?sƒ „M (67e=

1@:N Y9Myj‘MMNP y6Ë‘=YŠ… >‚K()**J Y9>?() =Mk Fx(' v&á!ˆºwy*M 'G9a~%()

%(M/1()M=+ FGHh()Y9:N,

~>0 0>§ š *Q9G[ Q95I5B-

!"#$()*J Qd:Q9=5()* %(M/1() ]_W `G[ E-. '>a()-4/G9 !~3.'(MNMN KŒ>/Q9-.,

E]o'Msƒ „M ¤A'Z e ]^ S'M5(M !"#$()MN@pq ‡'`Mk()Y9¤´*:NP *MM ¤A'Z e !"#$()M=Mk

F*“?()g9M, -. -o\MN@æq F*“?ç -4\ MN@pq E-. ‡'`Mk() Y9¤´*:N, ry¹ MN@pq gŠ-

‡'`Mk() Y9:N EMN '>a()-4/G9 %(M/1() !~3.'(), CKŒ>/Q9-.YŽ ›W-4 œ \e ¤Q9!),

Y9>5Y9>?()*+ %(2M%/>‚K¹()*+g9MN@ˆºMMN Q95_W e y6Ë‘=YŠT9:N*@:N y5‹vG[@vNvNMk-.,

E]o'Msƒ „M gH(1() Ä_© Ç MN@pq ]o'My@'()*–SM y6Ë‘=()*+ ‡'`Mk(A)vNMkF (G[1)]^ S'M5y@'Zp^ SM (MNxZ5\MN@pq YŠ…()*+ gH¾â z ‡'`Mk(A)vNMkF, E@:Ny*z Qd:\>_©“sƒ „M lxa

'>a()M=+ ¬vwMN K"7xØ*€:N, 1bo k•4MN·bc K5>š¢ =+…*–S>MN(2'6‹¢ E‹1)=e'GÈ Ò>•R S 5>M5Ã^ SQè-

K89:5bo EG9 š ®EMN(2M()MN ¤ÈK™ =+…*K¹>§xZ*-4/G9 K"789-.@jM '>a()MN Q9G[=Mk

0“!)-. œ=*Q9>§ r '>a()MN EM5Ã4 g9F@vNvN•4k>§, g9M QR S*“?(\ ]K™ ¥é'Zy¹ 'G9a~%(A)w

y*M -4\ -4/G9 Qd-4Me %(M/1() !~3.'()g9:N,

ÍÆê, M F*“?b4/:%5 'Ã4'/@ v …!~ † ®,

%&b4 " >š()B- C ¤A'Z e M=+ ]^ S'M5() ‡89-4MY9>?(\ ]^K™w %G[Y9:NP ¬@:N*=Mg9 E]o'M ¤A'Z e

]^ S'M5 !"#$()M=Mk F*“?() g9M, F¤´ M@ v EF¤´ M@v Äb^ S,Û,Ð,Ç ]o'M() (G[1) E]o'M() EMN

lm 7 -4/G9 !"#$¤A'Z e * QR S*“?5() bf1) vNMk-.,

rY9T9-.=@ M ]o'•Ú893.=(@P Y9>5b4/® åwy® rY9T9-. K"K@v()M=+ ]^ S'M5() Y9>?() Y9•d>:NP

rY9T9:N*+ Y9>5()*A)wy*MP åw~-. Y9>5()*@:N ‡89-4MY9>?sƒ „M (67e= ¤ˆ()g9M, C

'>a()M=+ FGHh() =*+A)wy*M Qd-4Me %(M/1() E›W:œ(MNMN KŒ>/K‰qP %(M/1()M=+

FGHh() *€:MNMN ›W-4 œ \e u-o u:†G [YëA* Õ* »:(), %@KŒ>¨ ¤A'Z e M=+ ]^ S'M5() ‡89-4M Y9>?

(MNw %G[Y9:N, FY9> >‚K()*J MNMk ¤A'Z e 'M Y9>?() !"#$=Mk F*“?(), !"#$() Y9>5>‚K

¤A'Z e =Mk F*“?()g9 ]^ S'M5() (G[1) l:œ(\ FM!ˆºvNMk-., Y9>5 Y9>? QR S*“?5()MN

›Ÿ /=G[@jM K"=67 FY9> ~y()@ˆ:N, *J=()*J '@'Zy¹*=MkÄ-4>K¹ 8A)*+ÇF*“?(A) =+@ˆ

'@'Zy¹*Y9>5()g9 =M!ˆºw*€:N g9\ (67e= Y9>5()g9 v&ˆ!ˆºvNMk-., g9M E]o'Mb4/-.

Page 156: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 156/172

147

A)?()*+Mk ¤A'Z e E]o'Mb4/-. A)?()*+A* K"=67 ÄY9>?()Ç n=a Y9>5(\

›Ÿ /=G[@vy*1)MN, !"#$ =Mk ¤A'Z e F*“?(\ ›Ÿ /=G[@vNw*J K"(2?st(\M K"…k=+ %(234M()

'Ã4'/@ v …!~ † ® EMN %&'"()-4/G9 %&'"Y9>§*+ ]_W `G[, …!†K"(2?() -4/G9Ažˆ ¤A® Y9>?()

F*“?(\ bf1) vNMk-., F¤´ M@ ]4F¤´ M@ v Y9>5 ¤A'Z e ]^ S'M5()g9 (G[1) E]^ S'M5()g9‡¶1 >‚K()*–S 1)Mk-., Äb^ S,Û,Ð,Ç C Q9=5() Y9G95@…() E]o'M(\ ]_W ` ]o'M !"#$ =Mk

E]o'M ¤A'Z e F*“?(\Ažˆ ]K™vNMk-.,

(6:!"ì® (67e= ]^_í `MN r8 !) " yî ¤*()*+ ]_í `MN Ä…,K,!~ " ,Ð-Í-Æ-ÛP;Ç 'bo e¤ï ð“' b4 rK¢ ð“Me

r bo¤%N² %@=f`@]MN ¤*()*+ %@=f`@]MN Äñ4@,Ð-Û-ÆP;Ç bo ust 89" ?4 E#@- TU m1›© Fy:(2•4

!"#$ ¤A)$¢ C 89" ?À@-. "1()*+(M*J E3.=+ *–y/>§ E\ FQ9:() ]o›WYÖMNvN K>st…/>§\=ˆ=+

8G[ Ä!6, Ð,Í,ÅÇ C lm 'Z* -4/G9 ¶ž'()*+ (G[1) !ò7= u@-. "1()*+ ]^ S'M5 y@'()*+g9

K"0'(A) vNMkF, E@:Ny*z ¤A'Z e Ažˆ !"#$bc %(2M()g9 ]^ S'M5st F*“?() Y9:NA-4’ E\M¤Q9!) Eg[ m( %&'"()*J ]K`vN•4k>§,

ÍÆó, E‹(2\y5K-o…%N e FTUÑ9MNA7~5³,

%&b4 " >š()B- bo ust 89" ?4¢,,,, C 89" ?À@-. "1()*+ '( '( TU mxª' YÖ>=+ FQ9:() Y9F@vNv& !"#$

y:†=+ 8G[, C lm 7*J YŠy*() 89" ?À@-. "1()* =LMst Y9:N Y9\ 89" ?4-. E‹(2M-oy'*=LM()

Ažˆ =*:N, b4 # QR S -oyb4 E#@ TU m1›© Fy:(2•4¢ C -oy'*+ '( '( TU mxª '=+ FQ9-.@vNv&,,

CK"Y9>() ]o'MQ9v= -oyb4…!†()*-4/G9 89" ?4:N* FTUx?()Mk-. (G[1) Eg[ kG9/Ažôb4/ Eg[ kQ9Až m K()-4f‘ ()I()*J K"QdË@]oMN ub45-. (@'"()*+ (G[1) E>šQ9:()**J E\k

O9 š M()**J 89" ?4-. E‹(2M-oy'*MN ]K`G[, -\ -4/G9 K"0'(A) vNMk-o(Mg9 E]o'Msƒ „M ¤A'Z e

]^ S'M5() =Mk Ä‹Mk(A)wy*MÇ F*“?(A)wy*M ]^ S'M5() Y9•d>:N g9M ]o'M5y@'Zp^ SM

K>st…/>§ˆºC ¤A'eM=+ ‡89-4MY9>?() g9¤´*ˆº,

%&'"()*J yj‘M 'Z …!†() ()@:N ]^_W `M …@=\Q9>?()M=+, ()@:N ]_W `M lm 'Z*MN v&vNvN

¶ž'()*+ (G[1) u@-. "1()*+ ]^ S'M5y@'()*\ ~F@vNw %G[Y9:N, ¬@:N*=Mg9 ÄEvwvwÇ

YÖ\k]¡wz (6-4-. E‹(2\ -oy'**J ]^ S'M5 XA5(M y5yi>()MN ]_W `G[, E‹(2\ -oy'*MN

]K™ ‡-o †…5()bc r (6-4-. ¤ˆ ¶ž'()*MN ]^ S'M5()*\G[, \¤()M=+ ¶žbo@-. "1()*+¤ˆ()*+

Q9\*J ]^ S'M5() *€:N, F¤´ M@ ]4F¤´ M@ v F¤´ M() (G[1) EF¤´ M() EMN ‡¶1>‚K()*+

A*-. C ¤A'Z e Clm 7*J Ï=e1@:N ]^ S'M5() (G[1) ¶žbo@-. "1()**J E]o'M'/ F~A()

FTUx()g9 ]_W `G[, C FTUx F~A() %@KŒ>¨ ¤A'Z e MN ]^ S'M5y@'()g9 ~F@jM ›W:œ()g9:N, E@bog9=

Page 157: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 157/172

148

b4 Q9 ¬b4 %G9/ -oyb4 89" ?À \¢TU m1%@ F-.b4/ ÄYõ,Û,Í;Ç C u@-. "12-.Ñ9 ª M -oy'*@:>§ E ()I5

89" ?4st TU mxª(\ bf›WYÖ\, C Fh()g9 YõVŸ'YŽ ‡K\x'Z e *J 89" ?%@Q9:()M@:N ]^ S'•45>šQ9v= -oyb4

…!†()*MN 89" ?()M=+ FTUx?()g9 ]_W `G[, r*2A)M•d Eg[ kG9/Ažôb4/ ()I@ 89" F…® Äð,r,Û,;Ç Eg[ k

-oy' Q9?>‚K()-4f‘ ()I()M@:N K"QdË@]MN, C Fh()g9 u@-. "1()*MN EMNA m¥¦@vNw(G[1) r u@-. "1()**J EMNA'sƒ „M -oy'*MN ]K™vNMkF, (@'"()*+P E>šQ9:()*+P

u7i%() (G[1) K¹G9?4:N*@:N -oy'* EMNA7 *€= E3.VW ª @j1)Mk-oy'*MN A)G[@j ]K™wy*M

r12 O9 š M()**J yj‘M ]o'M …!†() -4/G9 r ¶žbo@-. "1()* E‹(2\-oy'•d A m¥¦@jG[,

E]o'Msƒ „M ¤A'Z e !"#$ =Mk F*“?sƒ „M:\M Y9>?()y*z ]o'M !"#$() ¤Ab4a>?() g9¤´*:\ C

KŒ>/K“ %&b4 " >š(), ()@:N %&'"()-4/G9 ›W-4 œ \e ¤Q9!) ]K`!ˆºvNMk-.,

Í;<, :6x5bo 'Z,

%&b4 " >š()B- ]^ S'M5()MN@pq ]o'MF*“?sƒ „ E]o'MK-4>š()* ‡'`7e (G[1) E]o'M()MN@pq

'-. /*“?sƒ „M ]^ S'M5 K-4>š()* ‡'`7e Y9MyvN‘vNMk@:Ny*M E]o'Msƒ „M ¤A'Z e M=+ ]^ S'M5

Y9>?()Y9A*:N,

%&'"()*J MNMk 'Z …!†() ]^ S'M5 !"#$ ¤Ab4a>?() Y9¤´*:MN KŒ>/K‰q …@=MN I@pq@vNw=+

]_W `G[, ¤ˆ ¤A'Z e =Mk F*“?(A)wy*M ]^ S'M5sƒ „M !"#$() ¤A:N89-4MY9>?() Y9¤´*:N EMN

KŒ>/Q9-. ('() %G[Y9:N, ¬@:N*=Mg9 *J=()*J ]^ S'M5y@'Z*–SM K¹>§xZ*MN@pq F*“?sƒ „M

YŠ…MI2:N*+'`Mk(A) vNMkF (G[1) ¤ˆ() E]o'M(\ K"›W:œsƒ „M gH(12:N*MN@pq Q9\=Mk‹Mksƒ „M y6Ë‘Y9:N*+'`Mk(A) vNMkF, ]^_W `M ‡-4#>?()**J Y9>5-Y9>?()*@:N O9:6…5()

*€M@:NM Y9>5- Y9>?~y() *€:\M EwzMNw %G[Y9:N, ¬@:N*=Mg9 E'5@Me() O9:6…5() =*

Q9\*J Ažˆ Y9>5-Y9>?~y()'`Mk()Y9:N, Y9>5-Y9>?~y()*J YÖ@]() O9:6…5()@ˆy*1)-

M\M E-.%G[, K¹>§xZˆº y@ gH(12:N**JMNMk 89G[ šy'/() YŠ…MI2:N**J (G[1) y6Ë‘Y9:N**J

EMNy67eg9 Y9MyvN‘ vNMk@:Ny*M YÖ@]() O9:6…5()Mk-., r*2A)M•d E›W e'/>‚Ksƒ „M *€=

%b4 e >‚Ksƒ „M !"#$ %/~y() rY9T9:N**J EMNy67eg9 MN@ˆºwy*M YÖ@]^() O9:6…5()Mk-. EMg9

Y9>? !"#$() (G[1) Y9>5 ¤A'Z e *J %b4 e >‚K O9:6…5()Mk-., !"#$n=a EM@'*“?()*

EMNy67e Y9>5 ¤A'Z e *J ¬vwM& Y9MG9:NP É=Qd* EF Y9Myj‘M Y9>5-Y9>? ~y()]o ö:(A)MN,

E]o'Msƒ „M ¤A'Z e ]^ S'M5sƒ „M !"#$()MN@pq ‡'`Mk(A) vNMk:MNw \…‘1(),

()@:N %&'"()*J E%b4a>5Q9:()MN v&_W -4\ I@ˆM ]o1)vN•4k>§, ¤Ab4a>?() ÷M5(\

]K™w E%b4a>5Q9:(), %6VW ØYŽ ()@:N Y9>5() Y9>?>‚K()*JMNMk:MNw %'aY9>5Q9:(),

Page 158: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 158/172

149

Í;Í, E%-.7 ]oMkP K"7V©h(2'"b4/®,

%&b4 " >š()B- ‡'`7eYŽ ()@:N ¤A'Z e E%:& " K(A)MMNw %G[Y9:N *MM E%ø O95® E\

…!†>‚K()bc ]K™ K"7V©h(2'"() EMg9 K"7V©h5()*€:N ÄO93.@K!ˆº Y9>5() *€:NÇ, *MM

Y9>5%b4 e Y9>?%b4 e =Mk ‹Mk()g9:NP E@:Ny*z ›W e7 Y9*()y*€ ‡'`7eY Ž ()@:N C %@KŒ>¨¤A'Z e!"#$>‚Kstg9\ E%:& " K()g9:N,

]^ S'M5 !"#$() …!~ † -.F¥ùMNˆº (G[1) \'5l:N œ ˆº Ewày@wÊ !"#$() El:œ()P ¤ˆ() (G[1)

…!~ † -. A)?()*bc AžpqM ¤A'Z e n=a ‡89-4MY9>?(M E%b4a>5Q9: K"%@A() ãQd-4MN e *=+

=*+A)MN, C Fh()g9 ]K™ KŒ>/Q9-. Q9:() %G[Y9:N,*MM ‡'`7eYŽ ()@:N Y9>5()

E%:& " K(MNw K"7V©h (2'"st, r K"7V©h()M=+ K"7V©h5>‚K Fx1() *€:N,C K"7V©h()

‡'`7eYŽ()@:N Y9G95() n=a E›W š'/()MN K"7V©-.@v*€:N, C›W š7Y9*()*J ¤Ab4a>5()

Y9>?>‚Ksƒ „M !"#$n=a%b4 e %&`G[ e =fg[1)Mk-. r*2A)M•d ‡'`7e YŽ()@:N Y9>5()

Y9>?>‚KstA-4, rFh()A•d Qd:()**J ›Ÿ /=G[@jG[, %>/@ '@ KG9-4-5 M5b4 " '$M¢ %>/@ Qd: Ä!6,

Û,;,ÐÇ ¬y/ˆº r'$=@wú ÄK>st…/>§\=@wúÇ %>/K"K@v()MN ‹Mk()g9 ûvN•ÚP Q9\ •4 K"K@v()

()YŽ eYŽ :&>() g9F@vNMN, C lm 7 (G[1) EMN¶y() -4/G9 Y9>5-Y9>?()* E›W e'/() E‹Mk(\

›Ÿ /Y9G[@vˆsƒ „M-., E@:Ny*z E%b4a>5Q9: K"%YŽ e (2 Qd-4MN e *=+ *€:N,

Í;Û, E_Ÿbä ':/'üý%þÿ ¿ :%(!"%³,

%&b4 " >š()B- l:œb4/-. A)?()*+A* !"#$ ¤Ab4a>?() Y9¤´*:NP E-. 1)YŽ e%@A'()Y9:NP *MM

K"¾1Y9*()*J Y9>5()M=+ %(2M Y9>?sƒ „M !"#$() El:œb4/-. h>$()*+ A*:A)MN,

¤A'Z e (G[1) !"#$()*J ]_W `M Y9>5-Y9>? ~y()_í S ()@:N %&'"()-4/G9 KŒ>/K“()

]o1)vN•4k>§, C ¤A'Z e %& š *b4/-. h>$()*+ A*-. (G[ !"#$ç %&‰Ý$7%&“$ h>$()A*:\

]_W `G[, !"#$%& š *b4/-. h>$()A* ¤A'Z e n=a ‡89-4MY9>?(\ ]_W `M ‡K\xø :>ÞM(%@A-

(A)MN Y9-4’ ¬@:N*=Mg9 K"*1Y9*()*J!"#$()*J £M(A) Y9>5¤A'Z e 'M h>$()-4/G9

Y9>?(A) !"#$()MN Ažˆ :&VW'() g9F@vNMN, r ›W e7*J Y9>?!"#$()M@:N Ažˆ Y9>5()M=+%(2M(A) El:œb4/-. -x()*+ yvN‘MN, E@bog9= !"#$()*J £M (A) %@KŒ>¨ Y9>5 K"K@v()

(>* ‡'`7e ]@:Nw*J \1(() *€M@:NM ÏY9 e -Ïg95-. F~A()@ˆ:N, g9M !"#$()MN

¤Ab4a>?(\ ]K™ Qd-4MN e * #K\x:†>ÞM() E%@A'(A)MN, CFh()g9 K¹>/K“()*J

E•d=()*–SM -x()* =*`M g9F@K!pqMg[, -\YŽ %(234M() ()@:N %&'"()*J ]K™vN•4k>§,

Page 159: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 159/172

150

Í;Æ, M 'Z :6Ñ9 Ø Me¶Q9®,

%&b4 " >š()B- KŒ>/() ]_W `M EO9(!"%() *€= E%@A'(MN -x()*+ (2 Qd-4Me()*J *€y¹,

¬@:N*=Mg9 Y9>?()*J £M (A) Y9>5() 'M -x()*-4/G9 Y9>?()MN :&VW'() ]o1*€:N, C

Fx1()*J E•d=()*–SM v=a\ :689 Ø Me()*+@ˆºw y*M,

%&'"()*JMNMk 'Z …!†() \…‘12>š=(), Y9>?()*J £M (A) Y9>5¤A'Z e 'M n=a %& š *b4/-.

h>$()*-4/G9 Y9>?!"#$()MN :&VW'() g9F@vNMMN E%@A' -x() (2 Qd-4Me()*J *€:N,

¬@:N*=Mg9 CFx1()MN ]^K™ E•d= :6Ñ9 Ø Me()*+ A*y¹, Y9>5sƒ „M =+@ˆ 'MY9>?(A)

(67eY9:N**J £M(A)MK¹ˆº 'M h>$()bc (wÊ Ø\ :&VW'() g9F@vNw*€:N,%Ny>¨()bc ]o›WM

r¶>?()*+ '( Y9>?sƒ „M !@g9>()*J fM(A)MK¹ˆº '( -x()-4/G9 r %Ny>¨()MN

:&VW'() g9FvNw*€:N, CFh()g9 E•d= :6Ñ9 Ø Me()*+ A*y¹, FTUxst· ]_í `æq-. Y9>?()*J £M

(A) Y9>5()M@:N 'M h>$()* ‡Mk]¡ K"¾1st Y9:N =-4, Y9>5-Y9>?()*+ E‹Mksƒ „MMN

Y9>5() Y9>?>‚Ksƒ „MMN Y9>?() Y9>5 >‚K()Y9¤´*:N E\ r>@¶•4-.=>?()*J ]K`!pqM-., C

Fh()g9 KŒ>/K‰q ]_W `M -x()*MN Qd-4\e 'MK“()*J \Q9G[@j EQd -x()*MN KŒ>/K‰q_í S

rGH_W@vN vN•4k>§,

Í;;, %/K“-Ñ9v‘,

%&b4 " >š()B-

O9@I5('()Q9>§ rGH_W@jM -x()*+ Q9G[ ('()*J Ažˆ MNMkF, E@:Ny*z -x()Q9\ KG[iGH891() GÈ@ˆº('()**J %(2M(),

!"#$ =Mk F*“?sƒ „M@:Ny*z C ¤A'Z e !"$ $89-4MY9>?() Y9:\G[, …!~ † -. ¥ùMsƒ „M K"34M()

-4/G9 …!~ † -.A)?()*+ A* ¤A:N'`7e EMN -x() Q9G[*J Ažˆ %(2Mst, F*“? Y9GH5'`7e\

›Ÿ /=G[@jM ‡'`7eYŽ ()@:N E%b4a>5Q9:(MN -x K"%@A() (G[1) K"¾1()*J Y9>5-Y9>?

EF~A()MN ›Ÿ /=G[@jM Y9>?()*J Y9>5()*JMNMk -xK"%YŽ e K"34M Y9>5Q9:N*–SM O9@IN5*

K“()*J Ažˆ %(2Mst, E%*+ %@A7 ]^89`*\M K"K@v()MN %'5(\ ›Ÿ /=G[@vN O9@I5K“()*J•d

C -x()*+ yvN‘MN, E\>/v%1Q9:()MN ›Ÿ /=G[@vN Qd-4MN e * ('()*J C-x()*+ *€y¹,¬@:N*=Mg9 (2 Qd-4MN e * ('()*J Fh()g9 %6VW ØY9*()*J Y9>5()-4/G9 Y9>?() :&VW'()g9-

r*2A)M•d K"¾1Y9*()*JAžˆ Y9>?() \>§ † xØ(\ ]K`!pqM-.,

Í;&, 'G9a K"7Ñ9 ª •4:K5M5Ã4 MNst1·7 ]o-oy(K5\GH$“K"%þ¿¢,

Page 160: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 160/172

151

%&b4 " >š()B- YŠy* '>a()M=+ K"7xª *€=+@ˆºwy*M Ažˆ !"#$()MN K"789-.@vN Qd-4MeQ9=5()*

%(M/1()M=+ Fhsƒ „M FGHh() *€:N, É= '>a() EK"7VW Ø'sƒ „M QdGµ= GÁ7g9 K"7VW Ø'sƒ „M

'>a()-4/G9 Qd-4Me%(M/1() n=a FGHh() ]^K`y*1)M\MP YÖ\k '>a()*+

K"7VW Ø'sƒ „M@'(2'"()M K"=6' Fx1()*J ÄQd-4MeQ9=5()* %(M/1()*JÇ '>a()*+EK"7VW Ø'()*MN -x()*MN@pq '>aQ9:N*+ ()=+ e *+ g9>§,=_W* Y9?4:N* FGHh'>a()*y*M

''/\>1st Y9¤´*:N E@:Ny*z Q9G[YŽ %@O9>()MN@pq ()YŽ e*€:N,

Qd-4MeT9%e«A(5sƒ „M E>š()*J YŠy*() '>a()*MN K"Xg[@j K"Ëk@vNw=+ ì*+*€:N,

Qd:(ž*=()*+g9\ ›W-4 œ Me()*+P K¹>§x!)-. œ-4/G9 v&K!ˆº '>a()*+ (G[1) \>@=+…

'>a()*=+ K"7xª *€:N, ¬@:N*=Mg9 É= b4G[ a=+\-4/G9 v&K!pqM EMN(2M›W-4 œ >š()MN Q9\=Mk

¬=+ay !)-. œA* b4G[ a=+ˆº E%@A'(\ \>‚_W@vNMN, E@:Ny*z EK"7VW ª ' Ä\*=ˆ*€\Ç '>a()* -4/G9

%(M/1 FGHh…@= K\YŽG9:N E\M (>* K"…kQd1)vN•4k>§, EK"7xª '>a()*MN y-.f Õ"7VW ª ''>a()*-4/G9 Qd-4Me %(M/1()M=+ FGHh() ]^K`yvN‘MN=-4’ r Fh()g9 K"Ëk@vNw Ažˆ

%G[Y9:N *MM '>a'/() E\k '>a()*=+ %(2M(A)wy*M, YÖMk'>a()*MN EK"7VW ª '(\

v&jM ·g[fM '>a()*+Ažˆ EK"7VW ª '()*MN =*`M =*+A)MN, EM5'" '>a()*+ K"7VW ª '()*\

~F@jMMN fþÿ ¿ :N*+*€\ Äj#k()*+ *€= A)>§ e *+*€\Ç \G[ /TUx !"#$()MN K"789-.@vNw*J

'>a()*=+ K"7VW ª '*€M@:Ny*M '>aQ9:N* '‰Ý~y() Ewà*•d 1)@ˆºMN, Qd:() \'5()

(G[1) F¤´ •Ú'`7e Y9>?(A)wy*M rQd: T9%e«() -4/G9•d bf1!ˆº %j‘-4MM† !"#$() -4\=Mk

‹Mk K"(2?()-4/G9 \>‚_W@K!ˆ:N, !"#$() >‚89-. ¥ùM()P g9M K"'5“K"(2? Fx1() g9:N,r*2A)M•d fþÿ ¿ -.¥ùM (A)wy*M EMN(2MK"(2?()M=+ Fx1() g9¤´*:N, rA(FGHhsƒ „M

'>a() K"(2?() Y9M@:Ny*M r '>a()*-4/G9 %(M/1 FGHh() Y9¤´*:N, E@:Ny*z EA(()

(G[1) ':MN=°* '>a()*-4/G9 ¤A'Z e n=a ‡89-4MY9>?() (G[1) \·'e Y9>?() ]^ S'M5

!"#$ (\ ›W:œ(A)vNMk-.,

;Æ,ËÑ9 Ø KG[A mi3.=>?(),

%@A7B- KŒG9/3.=>?()*J ]_W `M •451()•d uvw E7-o…() g9F@jG[, g9M QdGH= %@A7

]K`My%>()*€:N, ¬@:N*=Mg9 K"34M(*z\>/#?•451() EMg9 K"34M(*+ z ˆM O9@IN5\

Page 161: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 161/172

152

•451() -4/G9 ¼pq@jGH r •451()•d uvw E7-o…() g9F@vN vN•4k>§, ÄK"'Z5-4#>? %@A7Ç,

Fx1()B- uvw Ažˆ %(M/1FGHhst F]4>?1 Fx1(),

%@…1()B- !"#$ ‡89-4MY9>?(\ ]K™ %(M/1()M=+ QR STUVWY9-. %(%e '>a()*

-4/G9FGHh() =*+A)•4 *€-4 E\ %@…1(),

KŒ>/K“()B- yO9 e ( -. Y9>5()*+ Q9\ =@w ) M&5Msƒ „M '@'Zy¹* -4/G9 ‡'`Mk(A)wv&vNvN•4k(),

E@:Ny*z QR STUVW=+* '>a()*-4/G9 !"#$Y9>?Q9:()M=+ FGHh() =*:N,

›W-4 œ Me()B- - YÖ-. † E@…()*J (•4/-.ËxZ Ø *+ ›Ÿ /=G[@jM •451 %$67 !~3.'sƒ „MK¹ˆº E\k

E@…()**J ËxØK¹>§xZ*+ KG['5*@jM QR STUVW=('() * !~3.'()Y9:N, g9M !"#$Y9>?Q9:()

QR STUVW=+* '>a()*-4/G9 !~3.'()Y9:N, K>(2?)y¹*-4/G9 %6VW Ø\ ]^K™ E>@¶Q9:N*–SM •R S1251=+*

('()*J Y9>?()M =Mk Y9>5() n=a KG[(2?() E3.=()P Y9>?() E*`KG[(2?()*J

MN@ˆºMN, Y9\ Qd-4MN e * Fy>eQ9:()*J C \1(() *€:N, g9M %(M/1()M=+ FGHh()*€:N, QR S12›W=•451(2*2B-

!~3 ›W e K>(2?4/-.(b^ SGHk Q9 1'¢ Kw¢ M&5M'MN e ‹G9>!Ï œ :6Ñ Ø bc !~h5bo (b^ S¢

ËV© ØÑ9 Ø _W %$67%eÔY9 e ËxØ'5=e('@ YŽ() •4bc !~3+ FyGŠ e 'Z M&5•4'/\1ç M ¥¦

Y9?4-4-. ('()*-4/G9 Qd-4Me %(M/1()M=+ FGHh() =*-4 *€-4’ y%e«() 'M =Mk '=+ay

KG[(2?()A* -4>()*-4/G9 ‡'`Mk(A)w *J= K"›W:œ()P E@:Ny*z K>((#'`KG[(2?()A*

!"#$() Y9>5 :"y5()M=+ Y9>?() g9¤´*:N, g9M Y9?4-4-. ('()*-4/G9 Qd:%(M/1()

!~h=+ A)G[ EA)vNMk-.E\ KŒ>/K‰q ]_W `M ›W-4 œ \e ¤Q9!), %'`>§xZ*-4/G9 %($' sƒ „M %$67X\G9=G[@!pqM r%'`>§xZ*]o yG[ "'sƒ „M ('Fx1()*J ]^K™wYŠ()Mk-., ($K¹>§xZ*2:>()

YÖ@]^sƒ „MMN *€=8y¹w]o ì\YŽ :œÙ@%Y9>?(), Y9>5() =Mk Y9>?() E*`KG[(2?()g9

MN@ˆy*1)MMN \1(() Fy>eQ9:()*J *€:N, AMN= Y9?4-4-. ('()*-4/G9 E-^ S /'!"#$()*J

Qd:%(M/1()M=+ !~hG9:N,

~>0 0>§ š *Q9G[ Q95I5B-

O9@I5 XA %$6'Z*-4/G9 (G[1) Q9G[ '>a()*-4/G9 Qd:%(M/1(1M=+ !~h*€=8y¹g9= g9\

Y9?4-4-. %$6'Z*+ (G[1) Q9G[ '>a()*-4/G9 %(M/1()M=+ FGHh()@ˆy*1)MN, *MM

Y9?4: (#G[ ¯ K>(2?)y¹*+ ¤Ab4a>?(\ ]K™MN, Q9G[ '>a() :/Ô?)=() ÄGÈ@ˆº K>(2?)y¹*+

=f›W :/Ô?)=(A)MNÇ -4\ =Mk '=+ay KG[(2?()A* K>(2?)y¹-4/G9 ‡'`Mk sƒ „M-.P Y9>5

:"y5(A)wy*MP '@'Zy¹* Ä-4>()*Ç -4/G9 ‡'`Mksƒ „M y%e «()y*€, !):œ¶AQ9MN*+ Fx¨y¹n=a

Eyb4>(), Q9>§ E~y()MN ¤Ab4a>?(\G[, 'M ('()MN K¹VW ØY9F@vNw=+ ~y>‚Ksƒ „M ¤A'Z e

Page 162: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 162/172

153

E~y()MN@pq ‡'`Mksƒ „M-.P ~y>‚Ksƒ „M@:NMP %NxZ_W eKŒ>/= %/KkK"K@v()y*€ EMN 1)=+ e *+

Ažˆ ]_í `:>§, E@:Ny*z K"!*sƒ „M Y9?4-. !ò:N œ * ('() -4/G9 Qd:%(M/1()M=+ !~h

=*+A)vNMk-., u@'y>§=+ KŒ>/K‰q Q9:() -\YŽ ›W-4 œ \e %(234M() ]^K™ vN•4k>§,

QR S-.=ËGH(?ÎK¹G9?=>e*-4/G9 K"%@Ay…()M Ev‘wv‘w ‡-4#G[@K!pqM O9@I5XA%$6'Z*+K"789-.@vN K=67 K¹>§xZ* ¤Ab4a>?'/() :N> ,*(\ '5*@jG[, %'Z`>§xZ*@:G[-4/G9 ‡_©‰q'sƒ „M

Y9?4-. ('()*+ I@pq@v!pqMy\ QdGŠ ]^K`y*1)•4’ !"#$K¹G9?() (G[1) K:$K¹G9?()*J

¬v‘wM& K"%@Ay…()M :/Ô?Y9:N* (2wú *€:N, Y9\ -\YŽ FKGÁ'()g9 ¥é'ZY9î !=y60e@…‘

Q9þÿ$bo "•4_W •4>‘® EMg9 ¥é'Zy:N*MN =Kwy67eA*Q9G[\ YŠy*() •ÚwÊbcAžˆ EG[ ‘@vG9:N EMN

\@-4yvM()*+Ažˆ E•d=()*+ g9MyvN‘vNMkF, Y9>5 :"y5()* =Mk '=+ay KG[(2?()A*

Y9>?:"y5()*MN@pqY9>5()*+ ‡'`Mk(A)MMN \1(() Fy>eQ9:()*J *€:NP ¬@:N*=Mg9

K>/'()n=a EA m~A()*JMNMk y6“()*+ :&>()*JMNMk Q9\YŽ :&G9/A m~A()*MN ÄApq -8v*EA m ~A()y*€Ç ¶"( =*+A)vNMk-., E~y()MN@pq ¤A:N'`7e\ ]^K™ EMN(2M()*JA* :6Ñ9 Ø Me()*J

O9h5st*€:NP ¬@:N*=Mg9 %xZ_W e É= EyO9 š FTUx() Ey%š**J EMNA'(A) %:& " Ksƒ „M r'$MN

›Ÿ /=G[@vNwy*MP E@:Ny*M•d %/Kk()Ažˆ E~yKŒ>/=()g9:N, g9M Y9?4-4:N* ('()-4/G9

Qd:%(M/1()M=+ !~h =*+A*€:N,

Í;Ð, ¬boM ËÑ9 Ø KG[A mi E_W Q95I25b4¢,

%&b4 " >š()B- -oy*+ˆº sƒ:*+g9A* ËxZ Ø *-4/G9 YÖ\k E@…()**J ›Ÿ /=G[@jM K"34MY9>?Q9:()Ažˆ \G9=G[@v!pqM-., r \G9=>?()-4/G9•d ËxZ Ø *+ E@…()*JMN ›W /=G[@v\ E?4/-.

Y9>?Q9:()*+Ažˆ \G9=G[@v!pqMy•d bf›WYÖMy*1)MN,

(•4/-. %'Z`>§xZ* -4/G9 YÖ\k E@…()**J ›Ÿ /=G[@jM K"34MY9>?Q9:() \G9=G[@K!ˆg9 r

(•4/-. %' >§xZ*-4/G9 E@…()*JMN ›Ÿ /=G[@K!ˆ\ K>(2?)y¹* Y9>?Q9:() \G9=G[@v-

!pqM:\ QdGŠ ]K`My%>()*€:N, %'Z`>§xZ*+ ›Ÿ /=G[@v*€:MN Y9>?() GÈ@ˆº K"-o…()**J

%(2M(A)wy*M, uvwAžˆ E7 A@.>sƒ „M ¤Ab4a>?() '>a()-4/G9 !ÏhKˆ:NP '>a()*=+

K"7xª *€:N, Qd>§g9 EMN(2M() g9F@jM E\GH$“K"%@A() (G[1) rA(FGHh() sƒ:*–SM \G9=>?

-x()*+ =*+A)MNP g9M '>a()* -4/G9 lm 7%(M/1 FGHh() =*+A:MNM-. ›W:œ(),

;;, ÏY9 e /K'53.=>?(),

Page 163: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 163/172

154

%@A7B- !"#$Fx1()*J '>a()M=+ K"7xª Ä\*=ˆÇ *€:\ ›Ÿ /=G[@jMMN 숺 Ï=e u-. ÏA5() E\

¤A'Z e *J K"'5“()g9 ›Ÿ /=G[@vNwy*M K"L(23451()*J ]_W `M %(M/1()M=+ FGHh()

=*+A)vNMk:MN K"'Z5-4#>? %@A7y*M C E3.=>?() ':*–SM-.,

Fx1()B-

C E3.=>?()*J %(M/1()M=+ K"'5“ FGHh() =*:MN Fx1()MN F]4G[@jG[,%@…1()B- E:/1 !"#$()MN@pq ¤A'²6VW Ø\ ]K™ Qd-4Me %(M/1()M=+ FGHh() =*-4 *€-4’

E\ %@…1(),

KŒ>/K“()B- E-. /01 !"#$()MN ¤A'Z e n=a ‡89-4MY9>?()g9 ›Ÿ /=G[@jM Ï=e-Ïg95:N*+ A*

K"K@v() !"#$ =Mk E‹Mk(A)MN, EK¹ˆº Ï=e ÏA5() ÏA5st Ï=e EA)wy*M 숺 Ï=e u-.

ÏA5(MN F~Ast *€=8y¹MN, u-. K"'5“()M=+ FGHh(A)wy*M K>%`> F~A() E%e-y5%e

(A)MN,

›W-4 œ Me()B- E-. /01 !"#$()MN ¤A:N89-4MY9>?()g9 ›Ÿ /=G[@jMMN K"'5“ K"(2?()-4/G9›W:œ(A) ÏY9 e -Ïg95:N* y5y%š %N›W š>()g9 MN@ˆºMN, Fh()g9 %():"FY9>()*–SM ìj-'>@g9:N*+

%():">‚K()*J E»hsƒ „MMN '>@g9-. >‚K()**J v&jM K>%`> !»h() Y9MyvN‘MN r*2A)M•d

ÏY9 e -Ïg95-. K"K@v()*J =f`' »h() ›Ÿ /=G[@jMM& E:/1!"#$()MN ]K™ E-^ S /' ›W-4 œ @'()M=+

!~hG9:N,

QR S1›W=•451(2*2B-

E-^ S /'@ !~h5bo •Ú Q9 Ï=e6ÏA5F»:'¢ K"'5‰Ý-.K"(2›W- œ »- O9yM5!~h=¢

'>þ¿0 ©M»-o _W %()-o " »: ux5bo Ï=e6ÏA5F»-o _W !"i$-^ S /'@ 'Ã4 %N e '®ÏY9 e (G[1) ÏA5() EMN »h()-4/G9 E-^ S /'() !~3.'(A)•4 Y9-4’ K"'5‰Ý-. K"(2?()* -4/G9

›W:œsƒ „M »:() E-^ S /'()M=+ !~h=(A)MN, CKŒ>/K“()M=+ ›W-4 œ \e ]^_W `M %(234M(),

Fh()g9 '>@A()*+ MN>§A) ':*–SMQ9\ -4/G9 »:() Y9Myj‘MMN Q9\bc =f_W %():"()MN

v&jM »:() =\_W@v:N, r Fh()A•d Ï=e (G[1) Ïg95:N**J K>%`> »:()MkMN Q9\bc89wà

!"#$()*J »:() *€:N,

~>0 0>§ š *Q9G[ Q95I5B-

KŒ>/K‰q ]K™M-o(Mg9 Qd-4Me %(M/1()-4/G9 =M!ˆº E-^ S /'()M=+ K"'5“PEMN(2M

K"(2?()-4/G9 ›W:œ(A) Ï=e (G[1) ÏA5()-4/G9 Y9MyvN‘ »:()y*M FGHh()Mk-., ›W:œ\e

¤Q9!)P ÉYŠ ¤*()-4/G9 >`ˆº '>@A()*+ MN>§A)* y*M »:() K"0'(MMN

%():">‚K()g9 E»:() Y9MyvN‘vNMk-., E@:Ny*M »-4»:()*=+FGHh() *€:N, »-4»:()*

FGHh y5yi>() rY9>»:>¥¦'sƒ „M ÉYŠ y%N e y¹*J•d %@¶y(), g9M !"#$ >‚K()g9 E-^ S /'()

Page 164: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 164/172

155

(G[1) ÏY9 e ÏA5>‚K()*+g9 -^ S /'(), CFhsƒ „M rY9>»:()y*z y5y%š %@¶y()g9M K"'5‰Ý-.

K"(2?()* -4/G9 %(M/1()M=+ FGHh()*€:N,

Í;Å, ÏY9 e /Kbo e>F~ATU ‘b4²Ô*J z =y®,

%&b4 " >š()B- '>@A() MN>§A) ':*A)Q9\*J K>%`> »:()MkMN Q9\bcMNMk %():"()*J

»:()MN ›Ÿ /=G[@vMwà* ÏY9 e Ïg95:N**J K>%`>() »:()MkMN Q9\bc MNMk !"#$()*J

»:()*€:N,

E-^ S /'!"#$() ¤A'Z e n=a ‡89-4MY9>?(\ ]_W `M ÏY9 e -ÏA5>‚K()*JMNMk K"K@v()

!"#$()bc E‹Mk(A)MN, r›W š7*J Ï=e ÏA5()AMN ÏA5() Ï=eAMN EA)MN, Õ"'5“()g9 ì\*J

K>%`> FGHh() Y9MyvN‘wy*M E-^ S /' %(M/1()M=+ FGHh() yvN‘MN, E@bog9= E-^ S /'()*J

Ï=e-

ÏA5()* F~A() Y9MG9:N, E-^ S /'!"#$()MN ¤A'Z e n=a ‡89-4M Y9>?()g9 ›Ÿ /=G[@jMMNÏ=e-ÏA5()* F~A() Ewà*•d ‡@ˆºM\ ›W-4 œ \e ]^K™v•4kˆº, %():"()MN@pq ¤\@jM MN>§A)

'>@g9:N* %():">‚K()*J E‹Mk(1)MMNP MN>§A) '>@g9:N* >‚K()*J ‹Mk()g9 MNMkF,

E*2A)M•d ÏY9 e -Ïg95:N*+ =f`'sƒ „M@:NM =f`' »:()MkMN K"'5“()M=+ FGHh()*€:N,

CFh()g9 %(M/1()M=+ K"'5“K"(2?()-4/G9 =fg[M FGHh()MN K>#G[@jG[,

;&, r>(ô?43.=>?(),

%@A7B- KŒG9/3.=>?()*J KG[?4(Q9:K“()*J O95*J z =y®Ä!"P%&,Û,Í,&,ÍÆÇ EMN Q9=5()-4/G9

O9(M5()g9 %(234M() ]^_W `G[, uK¹ˆº Fy>eQ9:()•4…m@j ()I5 %(234M() ]^_í `:>§, g9M

KŒG9/3.=>?()bc C E3.=>?()M=+ ¬=Õ*'/%@A7,

Fx1()B- C E3.=>?()*JAžˆ %(M/1()M=+ K"'5“ FGHhst F]4>?1 Fx1(),

%@…1()B- E-^ S /'!"#$()MN ]K™ %(M/1() »h()MN ]K™ K"'5“ K"(2?()M=+ F>§:œ(2

Y9-4’ EMg9 »-4»:() b47/=(2 *€= Q95yiG[=(2’

KŒ>/K“()B- Fh()g9 %():"()*J b47/= »-4»:()MN ›Ÿ /=G[@jMMN FGHh()*€- r*2A)M•d E:/1!"#$()*J b47/= »h()MN ›Ÿ /=G[@vy*1)MN,

›W-4 œ Me()B- lm 7 (G[1) 1)=+ e * -4/G9 ~3.'(A)wy*M Q9\*J Q95yiG[= »h()MN ›Ÿ /=G[@jMMN

b47/=»h()*€:N, Y9>5 K"K@v() -4\ Y9>?()bc E»:(\M E:/1 !"#$st b47/=(\

Page 165: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 165/172

156

›W:œ(A)vNMk-., E@:Ny*M Q95yiG[= »:() b47/= E»:(\M FGHh() *€:N,

QR S12›W=•451(2*2B-

»-4»-ä b47/Yõ O e 1-. Q9 Q95yiG[Yõ %()-4 " -4Fy 'XG9ô34~QdM b47/Yõ

~-.bä lm 71)YŽ e~5@ b4Qdbä Q95yiG[Yõ Y9>5%5 Y9>?4»-4:-^ S /'@ !"#$ b47/=³Y9>5Y9>?()**J A* »:() b47/=(2 *€= Q95yiG[=(2’ EMN %@-o#()M=+ KŒ>/K‰q

]K™M-o(Mg9-Fh()g9 %():"() (G[1) '>@A()**J »:() E»:()MkMN K>%`>()

FGHh() *€:N, Q9\YŽ FGHh()*€M@:NM EF b47/=sƒ „MGÁ7A•d E:/1 !"#$()*J »:()

b47/=(\ ]K`y*1)MN, ›W-4 œ \e %(234M(), lm 71)=+ e *-4/G9 »-4»:()*+ !~3.'(A)

vNMkF, »-4»:()*+ Q95yiG[=()*+, Y9>5() Y9>?()=Mk ‹Mk()g9:N E-. /01!"#$st

89>(2G[ š=(),

~>0 0>§ š *Q9G[ Q95I5B-*J=y5yi>()*J -o\YŽ !~h =*+A- r y%N e y¹MN 89>(2G[ š=(@:N>§, ÉYŠ y%N e y¹ !"#$ >‚K()g9

E»:() (G[1) ÏY9 e -ÏA5()*+g9 »:(MMN K>%`> FGHh()*€:N, ÉYŠ y%N e y¹*J »-4»:()*+

GÈ@ˆº %@¶y() EF ~-.'()*+ Y9y¹ g9M 89>(2G[ š=()*€M\ KŒ>/K‰q ]_W `M -4\YŽ ›W-4 œ \e

%(234M(), •d# •4•4 ›W e YŽ! ‘M !"#$()*J (2'"() »:()*€:N,

Clm 7 Q9=5()-4/G9 !"#$()*J ]_W `M »:() !~3.'(A) vNMk-., K>%`> FGHh()A*

»-4»:()*+ É=]¡w MN@ˆ¤´*y¹P 1)YŽ e 1)=e()g9:N, ¬@:N*=Mg9 ÉYŠ v@:N " ˆº GÈ@ˆº Y9*€y¹,

KŒG9/3.=>?()*J rY9>»:()y*M »:() ‡@ˆyvN‘M\ ]_W `M-.Ažˆ 1)=e()g9:NP ¬@:N*=Mg9E-. /01y%N e y¹*J rY9>»:()MN ›Ÿ /=G[@v*€:N, %()-4 " :N**J »-4»:()*+ GÈ@ˆº v&ˆ!ˆºvNMkF

M ¥¦ :6V© e EMNKKMk@ •4( EMN •451()-4/G9 GÈ@wÊ\ ›Ÿ a=G[@jG[ E*2A)M•d E-. /01 y%N e y¹*J

!"i$Y9>() (G[1) ¤A-4Y9>() v&ˆ!ˆºvNMky\M E-. %G[Y9:N, !"#$() T9›í Ü e 1=Qd:5()g9\

K"'5“ :6xØ() Y9:N, »-4»:()*+ lm 7 1)=+ e *-4/G9 !~3.'(A)wy*M 89>(2G[ š=()*+g9y¹ g9\

Q95yiG[=()*+, EK¹ˆº ''eÙ st·’ E-^ S /'st ''eÙ() *MM Y9>5() Y9>?()=Mk ‹Mk()g9:N

E@:Ny*M YŠy*() Y9>?st 89>(2G[ š= %'5(), 1Ã4 Osƒ „ 5YŠM (67`?À -M %>/@ (6?$1@ F¤´ '@

O95-4/]4>(ô?@ FY9GH •4(3o1@ (67eYŠbo 5y %'5@P ¬y@ O(5 % r-o…¢ EMg9 F]4G[@jv&jM

(6-. /Y9>·*\k1) (6?4$'"()*€ 1\1)P =+@ˆ (ž=+ˆº EMN ':*A)MF •4((2'"()*€g9\

(× 2·1) Y9y\1)P Ev‘wMNMk-. (67e= É=awÊ 1\1) råw~:N*+ •4((2'"()*A)w]o

Ì×= Y9MyvN‘•dg9\ Q9%ey()g9 (6-. ôMk()g9y¹, E@:Ny*M•d •4(>‚89'$=(A)

%K"K@v()Ažˆ Y9>?(A) !"#$()=Mk ‹Mk()g9:\ ›W-4 œ Me(), (67eY9-. :6Ñ9 Ø Me()-4/G9 Y9>?st

Page 166: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 166/172

157

%'5(\ ]K`!pqM-., _í SM ]_W `M lm 7Q9=5()M=+ E>š() CFh()g9 MNMk-., (67`@ˆ() Y9>?()

=+@ˆ (ž=+ˆº ':*A)MF r (wÊ Ø n=a FY9>()*+, uvw (67e= Qd>\1) =+@ˆ ':*A)MF

Qd>\1) b4G[ a=+* ('(), åw~:N*+ Qd>§ K-4>š()*+ Y9y\ ]^K™wYŠ lm 7*J FY9> …!†()-4/G9

Q9\\ ‡-4#G[@]MN, åw~:N*+ (67e= n=a rY9> FTUx()*€g9\ (6'e==Mk‹Mk()g9:N,Fh()g9 -oy:'Z e \ !~*5P 1õyMP Q9>š=5()*+ Q9\ EyO9 š FxTUx()*€Y9\ -oy:'Z e ˆº

‹Mk()g9:N, C›W š7*J åw~:N*+ rY9>FTUx()g9 Õ"0'(1)MMN YŠy*() (67e= %/'@'"

K-4>š(), E@:Ny*M•d (67e=n=a ¤´ M()=fg[M -4\ FY9>()*–SM åw~:N* 89>(2G[ š=%/>‚K()

¤´ '(A)MN, (G[ EK¹ˆº rY9>FTUx()n=a ¤´ M() =*+A:N =-4 E\M =*+A=81)M MxØst·’

rY9>() K-4>š()M=+ *€:N -4\ *¤´ % ]o1)w %G[Y9:N, FY9>()*+ =MNk*-4/G9 v&ˆ!pqMMN

(67eY97G[=e()-4\YŽ %/>‚K() *€:NY9-4, u-. =+@ˆ u-. (ž=+ˆº E\ YŠy*()

Q9g[@-. "1()-4/G9 ‡v‘G[@vN •4( ÄQ93 \xØ •4(23o1()*+Ç (2'"st, -. Q9%eF= %/>‚K()Y9-(G[1) ‡K*!†(A)vNMk- -4\\ ·Ã45K-4>š (@:N>§, C *“?() FY9>()**JAžˆ =*:N g9M

FY9>()*+ ·L5 E\ bofM-., (67e==+ FY9>() *€= 81)MMN %/>‚K() =*:N g9M E-. %'5(),

CFh()A•d !"#$ Fx1()*J Ažˆ bf›WYÖMy*1)MN,¬@:N*=Mg9 (67e= •451() !"#$()*J

åw~:N*•451() ¤A'Z e *J Ä]K™wÇ X¤Mg9F@vNw bof=, E@bog9= C¤A'Z e !"#$()=Mk

‹Mk() Y9M@:NM Y9>?(1)M E-. /01 !"#$st 89>(2G[ š=(), C*2A)M F]4G[@v*€\ Q9G[YŽ

O934>? :6VW Ø-4/G9 Qd:()**J K"789-.@jM !"#$¤´ M() =*+A)MNP K"'5‰Ý-. K"(2?()*-4/G9

»:() bf1)MNP g9M %():"'>@A •451() -4/G9 »:() (G[1) E»:() GÈ@ˆºY9MyvN‘vNMkF rY9MyvN‘ »:() YŠy*() Q95yiG[=(),

Í;ê, ':MM5'/(2>(ô?…!~ † -.¶5¢,

%&b4 " >š()B- Y9>?!"#$()M=Mk Y9>5 ¤A'Z e n=a E›W e'/() Qd>§Y9:N, ¬@:N*=Mg9 Q9]4>³-

¶?@ FY9GH ,,, EMg9FY9>()*+ YŠy*() •ÚwÊbc ]K™w=+ (2'"st (67e= %'5() EMg9 Y9>?st

%'5() ð'-4'$Ô@·:@ %>/@ EMg9 u:@'1) %:& " KstP r%:& " Kst %'5()P E-o r'$ !"¥ 4 5 $Qd:@,,

EMg9 u:@'1ž !"#$st C lm 7 Q9=5()*-4/G9 _í SM ]_W `M Y9>5 ¤A'Z e Y9>?!"#$()M=Mk Qd>§

Y9:\ bf1) vNMk-.,

Y9>5() rY9T9:N*+P Y9>?() K>!"#$() E@:Ny*M Y9>?()=Mk Y9>5() 89>(2G[ š=:6VW Ø*J

EMM5(\ bf1) vNMk-., ¬@:N*=Mg9 r>@¶?…!†()*MN E•d= ¥é'Zy¹*y*M ]_W `M Y9>5

Y9>?()*=+ 89>(2G[ š= E»:(\ ]_í `:>§, ÉYŠ F¤´ M()-4/G9 %>/F¤´ M(MN K"7¤MN ]K™v&

Page 167: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 167/172

158

‡-4#>?()M=+ ñ4@-5A5lm 7\ ]^_W `G[, 1Ã4 Osƒ „ 5YŠM (67`@poM %>/@ (6?$1@ F¤´ '@

O95-4/]4>(ô?@ FY9GH •4(3o1@ (67eYŠbo 5y %'5³ Äñ4@,Ð,Í,ÍÇ ¼ O 6()5p4!F]4G[@jM

(67`@ˆ()-4/G9 %@KŒ>¨ (6-. /Y9>()*+ bf1)MNP ¬@:N*=Mg9 FY9>() YŠy*() •ÚwÊbc ]K™

•4((2'"st, Q9%ey()M=+ (wÊ Ø (2'"st %'5(), ð'-4'$Ô·@:@ %>/@ ''²'5@ % rb4$ ''eÙ(›W Äñ4@,Ð,ê,ÅÇ u:@'1ž r'$ =Mk E‹Mk()P E-o %'5()P E-o rb4$ (G[1) E-o MNy¹/ u:@ %>/@

1:1(2b4$ Ä!6,Û,;,ÐÇ C =\_W@vN vNMk:@'1) r'$ !"¥ 4 5 $Qd:@ %>/@ Ä(),Û,Û,ÍÍÇ u:@'1ž

!"#$st ,C _í S lm 'Z**J rb^ S $='/()MN ]_W `G[, r'$ É=wÊ Y9\]¡ É= F¤´ M()-4/G9 %>/F¤´ M()

%@KMk()g9:N, Fh()g9 åw~Y9…() (7 9Y9…() ($Y9…()bc E‹Mkç r*2A)M•d Ï=e6

Ïg95:N*+ %@KŒ>¨ ¤A'Z e !"#$bc E‹Mk()g9 v&ˆy*1)MN, y6“()M=+ y6“'/()bc E\k

T9I*+ É=wMMN T9I2'/()y*M •4•4'/()=*+g[Mwà* !"#$()*J •4•4'/() ¤A'Z e -4/G9

=*+A)M•R:Qdç EwzMNw %G[Y9:N, ¬@:N*=Mg9 :6Ñ9 Ø Me()*J Y9>?()*J %'5'/() \…‘@j%@KŒ>¨ Y9>5 ¤A'Z e MN ÄFY9>()MNÇ E%'5(\ \…‘@jG[, EFh()A•d -4G9 8 9Me()*J Y9>?()

%'5(\1) Y9>5() ·Ã45 E\ ]^K`w ‡j'(),

Í;ó, ~Qd ]¡K*!» œ ¢,

%&b4 " >š()B- Y9>?()@pqM•d Y9>5() ‡K*!œ(A)vNMk-.P -4\y*MAžˆ Y9>5() Y9>?()=Mk

‹Mk()Y9:MNM-. ›W:œ(A) vNMk-.,

Y9>5 Y9>?()*+ E‹Mk()*+ *MM (wÊ Ø ‡@pqM•d =+@ˆ ‡K*!œ(A)MN, r*2A)M•d Y9>?

!"#$()Mk•d Y9>5 ¤A'Z e ‡K*!œ(A) vNMk-.,(6'²bo e Ù åw%'eÙ@ (6:~Qd åw~~y¢ (wÊ Ø ‡Mk

åw()Mk-. (wÊ Ø *€\]¡ åw() *€:N C EM/1 y57GŠ=()-4/G9 (wÊ Ø =Mk ‹Mksƒ „M åw(MNM-.

*€:N, E@:Ny*M Y9>?() =Mk ‹Mk()g9 Y9>5() n=a E›W š'/() *€M@:Ny*MY9>? !"#$()bc

Y9>5 ¤A'Z e E‹Mk(\ ›W:œsƒ „M-., CFh()g9 T9!†K"(2?() K"'5“K"(2?()*-4/G9 ¤A'Z e

!#$()M=Mk E‹Mk(\ O93.@jM Fx1()•d lm b4G9 š K7eK"(2?()-4/G9 O93.@vNvN•4k>§,

Í&<, %b4 e Ù]4‘y>%5,

%&b4 " >š()B- !"#$ Q9 u:(A m r›Ÿ® EMg9 C %@KŒ> ¤A'Z e ‡'`7eYŽ()@:N !"#$ >‚Ksƒ „ 1)@pMN,

C*2@wÊ lm 'Z*-4/G9 bf1)vNMk-o(Mg9 ‡'`7eYŽ()@:N Y9>5() n=a E›W š'/- ()@pMNP g9M

›W:œ(A)vNMk-o(Mg9 Y9>5()n=a ÄEy>%5Ç E›W š'/() Y9>?()=Mk Qd>§ Y9:N,

Page 168: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 168/172

159

u@:Ny*MAžˆ Y9>?()=Mk Y9>5() Qd>§ Y9:N,¬@:N*=Mg9 %-oy Ost 5:(A m r›Ÿ® %6VW ØY Ž ()@:N

C =\_W@vN •4(>‚89'$=(A) ¤A'Z e %® %/>‚Ksƒ „1)@pMN, Äñ4@,Ð,Û,Í Ç C lm 7 Q9=5()-4/G9

‡'`7eYŽ KŒ>/() Y9G95›W š'/() r r'$1@-o ‡@pq 0>y*1)MN, EMg9 Y9>?4›W š'/() =Mk Y9>5()

Qd>§ Y9:N, ‡'`7eYŽ ()@:N Y9>5() =Mk Y9>?() Qd>§Y9:MNM-.P Y9>5 Y9>?()*+ E‹Mk(\ lm 7*JFM!ˆºwy*M %6VW Ø '>§Q9' Ažˆ Y9>5 Y9>?()*+ E‹Mk(\ ›W:œsƒ „M-.,

‡'`7eYŽ()@:N Y9>5() Y9>?()>‚K()*J MN@ˆºM\ ]^_W `M Fx1()_í S r‰ŠK() g9F@j

%(234M() ]K™vN•4k>§,

Í&Í, E%:/ÔK-oO9•d k7 ]oMk+ hG9$MeG Š? Q9=5TUÑ9®,

%&b4 " >š()B- E%-4/,, EMN lm 7 Q9=5()-4/G9 ‡'`7eYŽ ()@:N C ¤A'Z e E%ø >‚Ksƒ „ 1)@pMN,

E@:Ny*M Y9>5 %/>‚K() Y9>?()-4/G9 Y9:N E\M EwzMNw %G[Y9:N, lm 7*J MNMk E%ø…!†()M=+ E>š() •4(>‚K()*+ K"=w() Y9\ EQ95=6''/(MN h>$(\ ]_W `G[, ¬@:N*=Mg9

Q9=5TUx()*J ''²-4›Ÿ® E\ ¤A'Z e ‡'`7eYŽ ()@:N %ø >‚Ksƒ „ 1)@pMN E\G[, g9M Y9>5()

n=a E›W š'/() Y9>?()M=Mk ‹Mk() Y9:N,

r‰ŠK()B- E%-4/ u:(A m r›Ÿ® ‡'`7eYŽ ()@:N C¤A'Z e \…‘1()g9 E%:& " Ksƒ „ 1)@pMN,

Äb^ S,Û,Å,ÍÇ, E%-oQd:(gŠ m r›Ÿ® ‡'`'eYŽ ()@:N •4(2>‚89'$= (A) ¤A'Z e E%ø >‚K()A•d 1)@pMN

Äñ4@,Æ,Íó,ÍÇ, C*2@wÊ lm 'Z**J ‡'`7e YŽ ()@:N Y9>5()MN E%:& " K()g9 ‡K-oË@vNwy*M ‡'`7eYŽ ()@:N Y9>5() Y9>?>‚K()g9 F:5(2Msƒ „1)Mk:\ ]K™w %G[Y9:N,

Ewà*MNw %G[Y9:N, ¬@:N*=Mg9 C _í S lm 'Z**J E'5Me E%b4/‹89" 1()bc ‡'`'eYŽ KŒ>/()

Y9>5() E%'/(\ ]K`*€:N Y9\ Q95=6' •4(>‚K()* h>$()MN E_©‰q@j ]_W `G[, •4(>‚89'$=

sƒ „M Y9>5¤A'Z e K"*1Y9*()*J hG9$Me>()g9 MN@wy*M E%:& " K(\G[, E@bog9= : 9" >@¶()*J

E%ø …!†()bc ]_W `M ''/()•d E-. %ø >‚K()g9 MN@p^MN EMN Q9=5()*J '® …!†()bc

KG9(>Þ()g9F@j -4\•d %® …!†()bc ]_W `G[, g9M Q9=5TUx()-4/G9 C Fx1st bf1)vNMk-.,

EQ95=6' ÄK"=w()g9\Ç •4(>‚89'$=(A) hG9$@'>()bc MN@ˆºwy*M %6VW ØYŽ ()@:N Y9>5()MNE%ø …!†()bc ‡K-oË@jG[ EMN Fx1() Q9=5TUx()-4/G9 bf1)vNMk-., AMN= ‡'`7eYŽ ()@:N

Y9>5Y9>?()*+ E»:(\ ›W:œ(A)vNMk-.,

Í&Û,1)YŠ e¢ …!~ † MeG9v‘,

Page 169: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 169/172

160

%&b4 " >š()B- ‡'`7eYŽ KŒ>/() =+@ˆ (wÊ Ø >‚K()*J *€\]¡ =+@ˆ ]o1)Q9ˆº (wÊ Ø•d * A m¥¦@vNMN’

Qd>§ KAw>š()*MN * A m¥¦@vˆº, =+@ˆ E›W e '/() ‡'`7eYŽ ()@:N (wÊ Ø*J *€\]¡ (wÊ ØY Ž Qd>§

K-4>š()*=+ bop4 ‡@ˆ:N, C 1)YŽ e-4/G9 Y9>?()*J•d Y9>5()=*:\ ›W:œsƒ „M-., %-oy,,, ¥é!

_W "1:>ÞMNp4P C ¤A'Z e ‡'`7eYŽ ()@:N %ø >‚Ksƒ „1)@MN, EMN lm 'Z**J MNMk %ø …!†()-4/G9Ažˆ Y9>?()*J•d Y9>5() =*:M1) Y9>?()M=Mk Y9>5() Qd>§ Y9:\1) ›W:œ(A) vNMk-.,

‡'`7eYŽ ()@:NAžˆ Y9>5() Y9>?()*J•d 1)Mk-.,

‡'`7eYŽ KŒ>/() Y9>?()*J Y9>5() *€= 8M _í>§A) Y9y*1)M\M 89*MN (G[1) =+@ˆ

Y9y*1)M\M (wÊ Ø\ \1(()g9 Y9>?()g9 A m¥¦@vNw -4\YŽ FKGÁ'()g9 A m¥¦@v=+@ˆºw

=+:>:NA-4’¬@:N*=Mg9 Y9>5() '( Y9>?()*A) 89*+ (G[1) (wÊ Ø*J E%:& " K()*J MNMkF,

r GÈ@ˆº K-4>š()**J - É=-4\\ _í>§A) *€= =+@ˆ Y9y*›WMQ9>§ A m¥¦@v yvN‘MN A-4g9\ Q9>§

\1()()g9 A m¥¦@vNw=+ 1)YŽ e ñ4@-gH5K\x'Z e *J ]K`G[, ¥é O 6(5p4! ‡'`7eYŽ KŒ>/() C

•4(>‚K'$= ¤A'Z e %:& " Ksƒ „ 1)@pMN, uvw E%:>šQ9v= E%ø …!†()-4/G9 ñ4@-A5 lm 7 %ø

E>š()•d ]K™vNMk-., g9M 1)YŽ e (G[1) …!†K"(2?()y*M Y9>?()*Mk Y9>5() E‹Mk(\1)

GÈ@pq@wÊ*J E›W e '/()Mk:\1) ›W:œ(A)vNMk-.,

(MNk (G[1) =+@ˆ K>%`>() ‹Mk()*+, u-. (wÊ Ø u-. =+@ˆ E\ ‹Mk Fx1()*+g9 K"0'(A)

vNMkF, -\*J ]_W `M ¥é'Zy¹M@:N y5‹]4>()MN v&K¹w=+ ()@:N %&'"()MN ]K™vN•4k>§,

Í&Æ, Kwyv‘,

%&b4 " >š()B- ÉYŠ y%e «()MN (pqj ‡@jMM& K>jMM& r 12%(1()**J F*“?()g9

Y9Myj‘MM& y%e «()*J ‹Mk' *€:N r*2A)M•d (wÊ Ø*JM& =+@ˆ*JMN »:()*€:N,

F*“?()g9 =M!pqMMN y%N e y¹ Qd>§Y9:N, Fh()g9 (pqj ‡@jM y%e «()MN v&jM u-. y%e«(2 *€=

(Gµ= y%N e Q9 EMNM-. %`xØ()g9 b^f1:N, E-o y%e«()MN K>jM %`xØ()g9 E‹y5=e(A)MN, EK¹ˆº

u-. y%e «stg9\ QdGµ= y%ey¹ Y9:MNM-. \…‘1(A)MN, Fh()g9 (pqjM *€= K>jM y%e «() Qd>§g9

=\_W@jMM& GÈ@ˆº Ey%š**J E-. !wØ ‹Mky%N e y¹ Y9:NEwú z (wÊ Ø (G[1) =+@ˆ ‹Mk ‹Mk K"07Fx1()*–SMMN r GŠ>@pq@wÊ*J »:() *€:\ A m¥¦@vy*1)MN, C Kw •451()-4/G9 Y9>5-

Y9>?()*+ E‹Mk(\ ›W:œ(A)vNMk-.,

Í&;, 1Ã4 v 89" ?4-.¢,

Page 170: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 170/172

161

%&b4 " >š()B- Fh()g9 K"?412(2:N* -4/G9 \GH3.@K!pqM 89" ?() E89M() ':*A)MF

YŠy*() ¸yM Y9>5()MN %@KMk() g9F@vNMN, E-o 89" ?() \GH3.@K!ˆ\ %(1()*J r=+! ‘M

K"O9>?4-. Y9>5()*MN %@KMk() g9F@vNMN g9\ 89" ?()*J bop4*€:N, r*2A)M•d Y9>5()*J

»h()MkMN Y9>?()*J MNMk ='=+ FGHh() *€:N,

Y9>5-Y9>?()**J ‹Mk'/()MN ›Ÿ /=G[@vN Q9>§ ]o1) EMN(2M(), Y9>5() Y9>?()M=Mk

‹Mk() *MM GÈ@pq@wÊ -4/G9 ‹Mk ‹Mk K"X¤M()*MN ›W-. œ@K¤Š1) O9h=()*A)wy*MP

‡-4#>?()M=+ -4>() (G[1) !wØ, C EMN(2M()*J MNMk ¥é'Zy¹M@:N y5‹]4>() ûK¹w=+

C %&'"()MN ]_W `G[,89" ?412(() -4/G9 \GH3.@jM 89" ?() Q95•489•4:N*MN FTUx 89" ?()

-4/G9¸yM 34>?(MN FTUx Y9>5()MN ]o1)MN, E-o 89" ?() y¹5b4 š M Y9*()*J ¸yM 34>?=Mk

E3.=sƒ „M r=+! ‘M K"O9>?4:N*MN Y9>5() Ažˆ ¤Š1)MN, E@'(2'"()M r89" ?:N**J

ÓMk'/()MN ›Ÿ /=G[@v>§ *MM v*M %/~y() GÈ@wÊ*JM& =*:N, g9M Y9>5-Y9>?()**J‹Mk'/() Y9M-yj‘MMN %@KŒ>¨ ¤A'Z e !"#$ Y9>5 (A)wy*M É= !"#$ F¤´ M()-4/G9 %>/

F¤´ M() =*+A)MMN lm 7 K"7¤ ›W:œ(),

46. u'>y5K-oT93.=>?(),

%@A7B- ()@:N É= F¤´ M()-4/G9 %>/ F¤´ M(MN K"7¤MN ›W-. œK>vNw=+ Y9>5- Y9>?()*+ Qd>§

Y9:MN 1)YŽ e -4/G9 K"7¤MN \>‚_W@jG[, E-o 1)YŽ e -4/G9 ¸y-!"#$()*+ É=wú EA)wy*M ¸y¹ˆº¥¦b4=>?4-. ¸yh>$() !"#$()*J yvN‘MN, EMg9 ¸y¹ˆº 'M=+ ¥¦'()g9\ ¤MM (>?4-.

EM>š()*MN %6*@vˆº, CFhsƒ „M r‰ŠK%@A7 C E3.=>?()*=+ Fx1(),

Fx1()B- ¤A'Z e n=a ¤•4$-. Y9>?sƒ „M !"#$ n=a F]4>() C E3.=>? Fx1(),

%@…1()B- ¸y¹\ =Mk E‹Mksƒ „M !"#$()MN ¤A' ; ýÑ9 Ø g9MN T9%=+\g9MN ›Ÿ /=G[@jM ¥¦b4=>?4-.

-x()*+ !"#$()M=+ r89-.@K!ˆº•4 *€-4’

KŒ>/K“()B- ¸y¹\bc E‹Mksƒ „M !"#$()MN ¤A'²6VW Ø=>eAMN T9%=+\AMN ÉK™YÖ\M ¥¦b4=>?4-.

-x()*+ =*+A)MN, E-. ‡j'()Y9:N E@:Ny*z FGHh() %`xØ(),›W-4 œ Me()B- ¸y¹\*J %@O9>() =f`'()P Q9%ey()Y9:N, C Fh()g9 ''/ :6VW Øbc bf›WYÖMkQ9G[YŽ

!"#$()M@:N ¥¦b4=>?4-. -x()*+ Y9MG9y¹, ¬@:N*=Mg9 %/1@K"Y9…sƒ „M !"#$()*J ¸yA'sƒ „M

¥¦b4=>?4-. -x()* %@!Mœ() *€:N,

QR S12›W=•451(2*2B-

Page 171: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 171/172

162

¥¦b4YŽ m12-. O95•Úk Q9 ¸Q9»:@ K"K…5'¢ ¸Q9¥¦b4YŽ m12 O9/G9 š O95-oÑ9 M¥¦ 1)¤5bo

Ey%N e ¸y%@O9>›© eM •4›W e(( “7¢ u7 K…5' C…%5 M ¥¦b4¥¦'~g[b4

'M*J ¸y*1@:N E»:() v&vN C…/>§\1@:N ¥¦b4=>?P E¥¦b4=>?4-. -x()*+ A*Q9 *€Q9’

EMN %@-o#()M=+ KŒ>/K‰q ¸y¹ˆº 'M n=a E¥¦'()MN ]o›WYÖMNv& ¥¦'()MN ]o›WYÖMNw*€:Nr¸y¹ˆº C…/>§\bc E‹Mk(A)wy*M ¥¦12=>?4-. -x()*+ C…/>§\*J MNMky\ ]K`y*1)MN,

-4\YŽ ›W-4 œ \e %(234M(), ¸y¹\ %@O9>() ·Ã45P -4\y*z •4=+ Fhsƒ „M i\ *€:N rFh()g9

bf›WYÖMk C…/>§\1@:N ¥¦b4=>?4-. - <x()*+ G9y¹,

~>0 0>§ š *Q9G[ Q95I5B-

K>st…/>§ˆº %@O9>()*J r%YŽ e =fg[M ¸y¹**J QR SG9A5()MN _í@vNw *€:N (G[1) M>=()M=+

¥é'ZyA) EhG9$:N* \G9$?() g9F@vNvN•4kˆMNMN KŒ>/K‰q, E@bog9= EhG9$:N*MN

\G[ $@vNvNMkM& %>/” ˆA)wy*M ¸y¹*MN 'M=Mk E‹Mk()g9 v&vNvN r C…/>§ˆº 'M n=a¥¦'()MN ]o›WYMNw*€:N (G[1) E¥¦'()MN 8˜@:NvN•4kˆº, u-. ‡j'() Y9:N, 'M=+ ¥¦'()MN

]o›WYÖM= E¥¦'()MN Y>§=+MN !)-. œ(@'Z*+ *€>§=-4’ E@:Ny*z K>st…/>§\*J ¥¦b4=>?4-.

-x()*+MkF, -\YŽ ›W-4 œ \e ]K™ ¤Q9!), C…/>§ˆº %>/”ˆº, ¸y¹\ %@O9>() ·L5 E@bog9= r

¸y¹ˆº %/1()g9 \G[ zK¹ e ˆº, CFx1() C…/>§\YŽ !~A)g9 b^*+%NMN, E@:Ny*z C…/>§\*J

¥¦b4=>?4-. -x()*+ *€y¹,

,

Page 172: Brahma Sutralu

7/21/2019 Brahma Sutralu

http://slidepdf.com/reader/full/brahma-sutralu 172/172