di romanÊn erebÊ Şemo de folklora kurdÎ

Download DI ROMANÊN EREBÊ ŞEMO DE FOLKLORA KURDÎ

Post on 02-Feb-2017

315 views

Category:

Documents

1 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • K.T.

    Zanngeha Mardn Artukluy

    Ensttya Zimann Zind yn li Tirkiyey

    axa Makezanista Ziman anda Kurd

    Teza Lsansa Bilind

    DI ROMANN EREB EMO DE FOLKLORA

    KURD

    Ebubekir GREN

    wirmend

    Do. Alk. Dr. Hayrullah ACAR

    Mardn 2013

  • I

    JI BO RVEBIRIYA ENSTTYA ZIMANN ZIND YN LI TIRKIYEY

    Ev xebat ji aliy jriya me ve di axa Makezanista Ziman anda Kurd de weku

    teza lsansa bilind hatiye pejirandin.

    (mze)

    Serok :.

    (Unvan Akademk, Nav- Panav)

    (imze)

    Endam :.

    (Unvan Akademk, Nav- Panav)

    (mze)

    Endam :.

    (Unvan Akademk, Nav- Panav)

    (mze)

    Endam :.

    (Unvan Akademk, Nav- Panav)

    (mze)

    Endam :.

    (Unvan Akademk, Nav- Panav)

    Pesendkirin

    Ez pesend dikim ku mzayn jorn n endamn hndekariy yn navbor ne.

    mze

    .

    Unvan Akademk, Nav- Panav

    Birvebir Enstty

    (Mor)

  • II

    NAVEROK

    KURTE...VI

    ZET.......VIII

    ABSTRACT.X

    PGOTIN...............XII

    KURTEBJE..XIV

    DESTPK.1

    BEA YEKEM

    1. EREB EMO: JIYAN, BERHEM KESAYETIYA WJEY.....18

    1. 1. Jiyana Ereb emo...............................18

    1. 2. Kesayetiya Wjey ya Ereb emo..........23

    1. 3. Berhemn Ereb emo ................................................31

    1. 3. 1. Roman..............29

    1. 3. 2. rok................45

    1. 3. 3. Helbest ............45

    1. 3. 4. Senaryo............47

    1. 3. 5. Werger.........48

    1. 3. 6. Rziman...............48

    1. 3. 7. Maqale........48

    1. 3. 8. Rojnameger.....49

    1. 3. 9. Radyovan............51

    BEA DUYEM

    2. DI ROMANN EREB EMO DE FOLKLORA KURD...54

    2. 1. Kevneop............54

    2. 1. 1. Taybetmendiyn Sosyolojk n Civaka Kurdan..54

  • III

    2. 1. 2. Ke Revandin...................60

    2. 1. 3. Ke Xwestin.............62

    2. 1. 4. Berdl...........63

    2. 1.5 . Niqirkirin.............64

    2. 1. 6. Qelen................65

    2. 1. 7. Dawet...................................66

    2. 1. 8. Piya Bk Girtin Bex Xwestin..................68

    2. 1. 9. Govend.....72

    2. 1. 10. Alavn Xemla Jinan...........74

    2. 1. 11. Xwarin.......................75

    2. 1. 12. Dara Miraza.......................................78

    2. 1. 13. Remildar...............78

    2. 1. 14. Bijjk.................80

    2. 1. 15. Xwndar................81

    2. 1. 16. Lstik..................82

    2. 1. 17. Mrxas..................82

    2. 1. 18 Jinxas.....................84

    2. 1. 19. Zmar.....................85

    2.1.20. Pit Mirina Mr W Rewa Jin...........89

    2. 1. 21. Mvandar..........89

  • IV

    2.1. 22. Nr........................91

    2. 1. 23. Newroz...............................92

    2. 1. 24. avn Bn.....................................92

    2. 1. 25. Dewrn Gerok....................93

    2. 1. 26. Rojn Taybet..............93

    2. 1. 27. Hmayn Ol..................94

    2. 1. 28 Cejna Beranberdan........94

    2. 1. 29. Cotkar.........100

    2. 1. 30. Esman- nas..............100

    2. 1. 31. Jiyana Abor.........101

    2. 1. 32. Jiyana Koeriy................102

    2. 1. 33. Naskirina Giyayan...................107

    2. 1. 34. Kon.......108

    2. 1. 35. Avah........108

    2. 1. 36. Xale Kulav.............110

    2. 1. 37. Seyrana Bindarok.......111

    2. 1. 38. Zibare...................112

    2. 1. 39. Xwedkirina Hespan................113

    2.2. Wjeya Devk.........113

    2. 2. 1. Gotinn Piyan.................113

  • V

    2. 2. 2. Biwj......................117

    2. 2. 3. ibandin.............129

    2. 2. 4. Dua.............133

    2. 2. 5. Nifir....135

    2. 2. 6. Sond.......138

    2. 2. 7. Dengbj.....140

    2. 2. 8. Stran.......141

    2. 2. 9. Helbest...........146

    2. 2. 10. Xeberok..............148

    2. 2. 11. rok........149

    ENCAM........156

    AVKAN........158

  • VI

    DI ROMANN EREB EMO DE FOLKLORA KURD

    Ebubekir GREN

    KURTE

    Gren, Ebubekir, Di Romann Ereb emo de Folklora Kurd, Teza Master.

    wirmend: Hayrullah ACAR, XIV+169

    Folklor, ji hmayn and wjey yn gelan pk t. Bi riya folklor jiyan,

    serphat, adet, raman baweriyn gelan nber dibin. Di nava gel de; rok, destan,

    pgotin biwj, bi hezar salan tn vegotin neqil kirin. Ev hma, bi riya ziman tn

    parastin berdewam kirin. Dsiplna folklor j van hmayan dicivne, disenifne

    dinirxne. Bi riya folklor agahiyn derbarey nirxn gelan de tn zann. Folklor, bi v

    away gencneyeke bhempa ya vegotinn wjey ye.

    Cureya roman ya ku cadeke wjey ya serdema njen e, hewcey gencneya

    folklor ye. Loma j bingeha gelek romanan ji folklor hatine standin. Romans

    Kurd Ereb emo j, folklora Kurd ji bo berhemn xwe kiriye bingeh. W bi

    nivsandina romana bi nav ivan Kurmanca deriy qadeke n ji bo wjeya Kurd

    vekiriye. Ji ber ku ivan Kurmanca romana Kurd ya pn e.

    Di v xebat de, jiyana Ereb emo, berhemn w folklora Kurd ya di

    romann w de weke mijar hatine standin. Xebat, ji xeyn pgotin, destpk encam,

    ji du bean pk t.

    Di bea destpk de, li ser wate naveroka folklor hatiye sekinn. Folklor, bi

    taybetiyn w yn bingehn hatiye teswr kirin tkiliyn w yn bi ziman, and,

    drok wjey re hatine destnan kirin. Li vir, pketinn mezin n di qada vegotin

    nivs de yn ku ji dema andn devk vir ve derketine p, hatine vegotin

    guhernn wey naverok yn di herikna drok de hatine nirxandin. Ev yek bi

    pketina endustr, humanzm orea Fransay ve hatiye girdan mijar heya

    derketina hunera roman hatiye ann. Hunera roman j li gor droka w wateya w

    ya ji bo kesan neteweyan hatiye nirxandin tkiliya w ya bi folklor re hatiye

    ekere kirin. Di dawiy de j romana Kurdn Kafkasyay bi karakterstka w ya

    bingehn hatiye vegotin sedemn v karakterstk hatine rave kirin.

  • VII

    Di bea yekemn de, li ser jnengar, kesayetiya wjey berhemn Ereb emo

    hatiye sekinn. Romann emo, bi taybet, ji aliy and, folklork, drok edeb ve

    hatine nirxandin.

    Di bea duyemn de, hmayn folklora Kurd yn di romann Ereb emo de

    hatine civandin hma, li gor qadn wan hatine senifandin. Ev hmayn folklork, li

    gor and adetn Kurdan hatine rave kirin rove kirin

    Di bea encam de, aliyn Ereb emo yn ji xeyn romansiy hatine destnan

    kirin. Gotarn w yn di rojnameyan de hatine weandin, xebatn w yn radyovaniy,

    xebatn w yn di qada ziman de tekona w ya siyas hatiye vegotin.

    Peyvn Sereke: Ereb emo, Romana Kurd, Folklora Kurd, Kurdn

    Kafkasyay, Wjeya Kurd ya Kafkasyay, Folklora Kurdn Kafkasyay.

  • VIII

    EREB EMONUN ROMANLARINDA KRT FOLKLORU

    Ebubekir GREN

    ZET

    Gren, Ebubekir, Ereb emonun Romanlarnda Krt Folkloru, Master Tezi.

    Danman: Hayrullah ACAR, XIV+169

    Folklor, halklara ait kltrel ve edebi gelerden oluur. Folklor yoluyla halkarn

    yaam, deneyimleri, adetleri, dnce ve inanlar somutlar. yk, destan, atasz

    ve deyimler, binlerce yllk sre iinde anlatlr ve nakledilir. Bu geler, dil ile

    korunur ve devamllklar salanr. Folklor disiplini de bu geleri toplar, snflandrr

    ve deerlendirir. Folklor yoluyla halklarn edebi geleri renilir. Bu ynleriyle

    folklor, esiz bir edebi anlatm hazinesidir.

    Modern dnemin edebi bir icad olan roman tr, folklorun hazinesine muhtatr.

    Bu yzdendir ki birok romann kayna folklordan alnmtr. Krt romancs Ereb

    emo da, eserlerinde Krt folklorunu temel almtr. O, yazd ivan Kurmanca

    adl romanyla Krt edebiyat iin yeni bir alann kapsn amtr. nk ivan

    Kurmanca ilk Krte romandr.

    Bu alma, Ereb emonun hayat, eserleri ve romanlarndaki Krt folklorunu

    konu edinmitir. alma, nsz, giri ve sonu ksmlar hari, iki blmden oluur.

    Giri blmnde, folklorun anlam ve ierii zerinde durulmutur. Folklorun

    temel zelliklerine ve onun dil, kltr, tarih ve edebiyat ile balantlarna iaret

    edilmitir. Burada, szl kltrlerin ortaya kndan bu yana, anlatm ve yazm

    alanlarndaki byk gelimelerden bahsedilmi ve tarih boyunca szl anlatm

    alanndaki biimsel ve ieriksel deiimler gzler nne serilmitir. Bu geliim seyri

    sanayi devrimi, hmanizm ve Fransz ihtilali ile ilikilendirilmi, konu modern roman

    sanatnn ortaya kna kadar getirilmitir. Roman sanat da onun tarihine ve bireyler

    ve uluslar iin anlamna gre deerlendirilmi ve onun folklor ile balants ortaya

    konmutur. Son olarak da Kafkasya Krt roman, onun temel karakteristii ve bu

    karakteristiin nedenleri irdelenmitir.

  • IX

    Birinci blmde, Ereb emonun yaam, edebi kiilii ve eserleri zerinde

    durulmutur. emonun romanlar, zellike, kltrel, folklorik, tarihi ve edebi

    ynlerden deerlendirilmitir.

    kinci blmde, Ereb emonun romanlarndaki Krt folkloru geleri bir araya

    getirilmi ve bunlar alanlarna gre snflandrlmtr. Bu folklorik unsurlar Krt

    kltr ve adetleri asndan aklanp yorumlanmtr.

    Sonu blmnde, Ereb emonun romanclk dndaki ynleri ele alnmtr.

    Ereb emonun gazetelerde yaynlanm makaleleri, radyo ve dil almalar ve

    siyasi mcadelesi zerinde durulmutur.

    Anahtar Szckler: Ereb emo, Krt Roman, Krt Folkloru, Kafkasya

    Krtleri, Kafkasya Krt Edebiyat, Kafkasya Krtleri Folkloru.

  • X

    KURDISH FOLKLORE IN EREB SHAMOS NOVELS

    Ebubekir GREN

    ABSTRACT

    Gren, Ebubekir, Kurdish Folklor In Arab Shamos Novels, Master Thesis.

    Supervisor: Hayrullah ACA

Recommended

View more >