holst & brook green suite

Download Holst & Brook Green Suite

Post on 16-Aug-2015

214 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Achtergronden over Holst zijn leven en de Brook Green Suite voor strijkers.

TRANSCRIPT

Gustav Holst(1874-1934) GustavusTheodorevonHolstwerdgeborenop21September1874 inCheltenham,deoudstevantweekinderenvanAdolphenClara von Holst. De familie van zijn vader Adolph was van Zweedse origine. En van zijn voorvaders diende als hofcomponist in Rusland totdat hij uitdegratievieleninballingschapgingnaarDuitsland.Kortdaarna emigreerdedefamilienaarEngeland.In1919lietGustavHolst officieelhet'von'achterwegevanwegeanti-duitssentimentnade EersteWereldoorlog. Holstkwamuiteenfamilievan muzikantenen andersoortige artiesten. Hij was van kinds af aan nogal timide en had eenzwakkegezondheid.Vanwegeeenzenuw-aandoeningwerdhij geplaagd door pijn in zijn rechter arm. Hij werd onderwezen in piano envioolenconcentreerdezichlateroptrombonewatminder belastendwasvoorzijnarmengoedtegenzijnastmaopdathetde longensterkerzoumaken.Naaanvankelijkgeenstudiebeurstekunnenbemachtigenvoor compositie betaalde de vader van Holst voor zijn lessen op de Royal College of Music in Londen. Later wonhijtotzijnverrassingtocheenbeursomzijnstudietebekostigen.Hijkreegcompositielesvan CharlesVilliersStanfordenCharlesHubertParry.Indeherfstvan1895werdenHolstenRalph Vaughan Williams medestudenten op het RCM wat het begin was van een levenslange vriendschap. Holst'stweedestudieaanhetRCMwastromboneenterwijlhijnoglessenvolgdeverdiendehij freelancewatbij.Zospeeldehijin1897methetQueen'sHallOrchestranogonderleidingvan Richard Strauss.In1905werdHolstbenoemdtotdirecteurvandemuziekafdelingopStPaul'sGirls'Schoolin Hammersmith, West-Londen. Later, in 1907 werd Holst ook directeur vanmuziek op Morley College forWorkingMenandWomen.Voorheengafmendaarnietzoveelommuziek.Zijnhogeeisenen precisiedrevenveelstudentenaanvankelijkweg,maargelukkigmelddeneenaantalnieuween enthousiastestudentenzichaanzodatdelessentoteensucceswerden.Holstwaseenbegaafd leraar bij meedere instellingen maar St Paul's Girls' School en Morley College1 waren de belangrijkste vanzijnleerpostenenhijbehielddezetotheteindevanzijnleven.BekendeleerlingenvanHolst waren Michael Tippett en Elliott Carter. Holst leidde een uitzonderlijk leven. Hij leerde zichzelf Sanskriet, bracht zijn vakantie in Algerije door ineenstraatmetbordelen,enfietsterondindeSaharawoestijn.Hijwastevenseenfervent wandelaar,ookwel'rambler'genoemd.DemuzikaleloopbaanvanHolstverliepnietaltijdeven soepel. De premire van The Cloud Messenger uit 1912 was geen succes bijvoorbeeld. De mislukking van de uitvoering die hij dirigeerde maakte hem depressief. Daaropvolgend ging hij er even tussenuit naar Spanje in gezelschap van de componistenBalfour Gardiner, Arnold Bax en diens broer Clifford, eenschrijver.TijdenshunverblijfdaarstimuleerdeCliffordBaxeengroeiendeinteressevanHolst voorastrologieennoglangnahetsuccesvanzijnmeestgeliefdewerkThePlanets,maakteHolst horoscopen voor zijn vrienden. "My pet vice!" (Mijn geliefde zonde), zoals hij het zelf noemde. 1 http://www.morleycollege.ac.uk/news_and_events/latest_news/261_morley_and_holst_at_the_bbc Kort na zijn terugkeer werd in 1913 een nieuwe vleugel aan de meisjesschool gebouwd bestemd voor een muziekstudio. Om de nieuwe muziekafdeling in te wijden componeerde Holst de St Paul's Suite voor zijn leerlingen om uit te voeren. Hij schreef vele stukken ten bate van zijn leerlingen maar de St Paul'sSuiteendeBrookGreenSuitezijnhetbekendst.Begin20steeeuwkreegmensteedsmeer interesseinoudeEngelsevolksliedjesenmadrigalen.MetnameHolstenzijnvriendVaughan Williamsdeeldeneenbewonderingvoordeeenvoudenspaarzaamheidvandezemelodien.Het toepassen hiervan is n van de herkenbare eigenschappen van hun muziek, zoals te horen is in het bekende stuk The Lark Ascending bijvoorbeeld. De herwaardering voor volksmuziek sluit ook aan bij deneoclassicistischestromingdieronddezetijdinzwangkwam.Modernecomponistengrepen terug naar oude muziek maar wel in een modern jasje gestoken, zoals Prokofiev's Klassieke Symfonie, Stravinsky's Pulcinella Suite, en als voorloper Grieg's Holberg Suite 'in oude stijl' uit 1885. links Ralph Vaughan Williams (1872-1958) met Holst en aanhang, rechts zien we Holst met Edward Elgar (1857-1934). Brook Green Suite1933 DeStPaulenBrookGreensuitesbehoren dustothetneoclassicisme.Eensuiteiseen veelgebruiktevormuitdeBarokwaar verschillendeoudedansenelkaaropvolgen naeenvoorafgaandeprelude.Hetwasdan ookgebruikelijkdathieropgedanstwerd bijvoorbeeld zoals aan het hof van Louis XIV. Hetwoord'suite'isafgeleidvanhetFranse 'suivre' wat 'volgen' betekent.DeBrookGreenSuitevoorstrijkerswerd geschrevenin1933tijdenshetverblijfvan HolstinhetBrookGreenMedicalCentreen was n van zijn laatste werken. Hoe lang hij daar moest blijven is mij onbekend maar in ieder geval heeft Holst de tijd liggend op zijn ziekenhuisbed nuttig kunnen besteden. De suite is geschreven voor zijn leerlingen, het junior orkest van St Paul's Girls' School. Hij maakte ook een versie met houtblazers erbijzodatmeermensenmeekondenspelen.Dezespelengeenextranotenmaarverdubbelen bestaande melodielijnen in de strijkers. 22 Brook Green, Hammersmith, London2 is het adres van de school die nog steeds uitkijkt op het groene parkje. Holst wilde een stuk schrijven in een eigentijdse volwassenstijldateenvoudiggenoegwasvoorzijnleerlingenomuittevoeren.Hijmeendedatze beterverdiendendangearrangeerdeorkestratiesvanbestaandepianowerkenof'verwaterde' stukkenmet(hersen)doodsimpeleharmoniengerichtopjongerespelers.Hetstukwasvernoemd naar de wijk 'Brook Green'3, vanwege de nabijheid van de school dan wel het ziekenhuis. Het kan ook zijnvernoemdnaarBrookGreenomdatdatdetrouwlocatiewasvanhethuwelijkmetzijnvrouw, Isobel, in 1901. Op het plattegrondje is te zien dat ziekenhuis, school, en kerk dicht bij elkaar liggen rond het groene parkje. Misschien is het wel een beetje van alles wat, gezien enkele aanwijzingen in de Prelude... 1 Prelude DePreludezitvolmetdalendetoonladdersmetnamevanCmajeur,decellibestrijkeneersttwee hele octaven. De keuze voor deze wel zeer bekende loopjes voor beginnelingen ligt natuurlijk voor de hand. Saaie oefeningen die onmisbaar zijn voor de techniek worden zo op speelse wijze in de praktijk gebracht.Hetknappeisdatinallematenopeenuitzonderingnaallerleidalendeloopjeszitten zonder dat dit eentonig wordt. Halverwege dit deel lijkt het thema twee tellen te vroeg in te zetten meteeninteressanteaccentverschuivingtotgevolg.De'oefentoonladders'kunnentegelijkertijd genspireerdzijnopdekerkklokkenhttp://www.youtube.com/watch?v=FVBh54CLbGI(waaromook niet meteen de 'wedding bells' van zijn bruiloft) die in Engeland op traditionele wijze geluid worden in een dalende toonladder. 2 http://goo.gl/maps/VYHCB 3 http://en.wikipedia.org/wiki/Brook_Green MetdankaanAnnekedeLangevoordeassociatiemetdebellenenhetyoutubefilmpje.Ditis precies het soort 'over en weer interpreteren' waarvan ik hoop dat meer leden hier na verloop van tijdvanzelfaanmeezullendoen!Omdathetleukisomtewetennvervolgensomdathetde belevenis van de muziek, met name tijdens het spelen uiteraard, kan intensiveren. Omeveneenvoorbeeldjetegeven:menzoutijdenshetspelenzichkunneninleveninde componistHolstzelfendevrolijkestemmingvan 'oefentoonladders-kerkklokken'belevenalshet opgewektegevoelvlakvoorzijntrouwerijofdeallereersteuitvoeringvanditstukjedoorzijn leerlingen.Vaakkomtdejuistemuzikaleinterpretatieenmaniervanspelendanvanzelfisde ervaring. Naasthetdelenvanesthetischeemotiesovermooienoten(abstract)isdeemotionelebetekenis achterdezenoten(concreet)netzobelangrijk,misschienzelfswelbelangrijker.Wellichthelpik middelsdezepdf-jesnueenhandjemaareigenfantasieenherinneringenzijnnatuurlijkveel betekenisvoller! Alle zogenaamde 'buiten-muzikale' gedachtes die het muzikale verhaal versterken enbenadrukkenzijnmooimeegenomen.Vandaardatikdusdemoeiteneemomhieraandacht aan te besteden middels dit soort pdf-jes. 2 Air Met'air'of'aria'doeldemenvanoudsheropdelucht/ademwaarmeeeengezongenliedzich bedient.Laterpastemendezetermookop instrumentalemuziektoe.Opeenairkon langzaam en plechtig gedanst worden. De instrumentale air heeft altijd zijn zangerige karakter behouden. Deze Air vanHolstklinktalsofhetisgebaseerdopeenbestaandEngelsevolksliedje,maardatiszeer waarschijnlijkniethetgeval.Holstwastijdenszijnlevenzobekendgeraaktmetvolksliederen,dat veel van zijn melodische creaties daarmee zeer vergelijkbaar waren. Bij het koorstuk This Have I Done ForMyTrueLovedachtenmensenuithetpubliekdatheteenfolksongarrangementwasterwijlin werkelijkheid de melodie van Holst zelf kwam. In de Air komt een romantisch beeld naar voren van twee geliefdes,bruidenbruidegomwellicht.Methetwisselen tusseneensmartelijkAndanteinmineurenlieflijkPoco AnimatoinmajeurkrijgtditdeeleenA-B-A'-B'vorm.Het andantethemabehandeltHolstkortinminofmeer fugatische vorm met slechts een inzet van de 1e violen en daarnadealten.Heteind isietwatsomberenvertwijfeld meteentikkeltje'Sehnsucht'.Deeerstepaarmatenvan hetanimatothemakomenquamelodischecontour overeenmethetandante,eenstijgendekwintgevolgddoordalendesecundes.Vanzelfsprekend heeft het animato een iets opgwekter karakter dan het andante, alsof hier een verloofde uitkijkt naar haar bruiloft, of anders een verliefde dameop weg naar een afspraakje met haar ware Jacob in het park (Brook Green bijvoorbeeld)4. Dan steekt er ('in the air') een wervelend briesjeop van stijgende majeurtoonladdersintegenstellingtotdedalendereeksenuitdePrelude.Meteenhaast ongemerktemodulatievandetoonladdersnaarmineurbeginteengevarieerdeversievanhet andante.Debeweeglijkheiduithetanimatolijktenigszinsovergevlogentezijnnaarde1eviolenin 4De foto toont het echtpaar Holst tijdens een tripje naar Berlijn. Zo te zien genoten ze wel van een parkje. hetandante.Echter,diebeweginglijktnumeeropherfstblaadjesdienaarbenedendwarrelen.De windisgaanliggenensterftuiteindelijkwegindecellizodathetthemabroosvoortgezetwordt, wederomeindigendindeeenzamecelli.Zijgevenhetstokjenaadloosoveraandealtenmet opnieuw het animato thema. Het wervelwindje van toonladders eindigt deze keer echter indezelfde sombere bui als aan het eind van het eerste andante. Als laatste volgt nog een ijzig slotakkoord