informacje uzupeniaj„ce - .prawa obywatelskie i sprawy konstytucyjne ... mediacji1...

Download INFORMACJE UZUPENIAJ„CE - .Prawa obywatelskie i sprawy konstytucyjne ... mediacji1 – je¼eli

Post on 02-Mar-2019

212 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

DV\752585PL.doc PE415.242

PL

Departament tematyczny CPrawa obywatelskie i sprawy konstytucyjne

FORUM W SPRAWIE WSPPRACY SDOWEJ W SPRAWACH CYWILNYCH:DEBATA Z UDZIAEM PARLAMENTW KRAJOWYCH

2 GRUDNIA 2008 R.

SESJA IIIUMOWY I CZYNY NIEDOZWOLONE

INFORMACJE UZUPENIAJCE

SPRAWY PRAWNE

INFORMACJE UZUPENIAJCE

DV\752585PL.doc 3/38 PE415.242

PL

PE415.242 4/38 DV\752585PL.doc

PL

Dyrekcja Generalna ds. Polityk WewntrznychDepartament tematyczny CPrawa obywatelskie i sprawy konstytucyjne

FORUM W SPRAWIE WSPPRACY SDOWEJ W SPRAWACH CYWILNYCH:

DEBATA Z UDZIAEM PARLAMENTW KRAJOWYCH

2 GRUDNIA 2008 R.

SESJA IIIUMOWY I CZYNY NIEDOZWOLONE

INFORMACJE UZUPENIAJCE

DV\752585PL.doc 5/38 PE415.242

PL

Niniejsze informacje uzupeniajce zostay zamwione przez Komisj Prawn Parlamentu Europejskiego.

Zostay one opublikowane w nastpujcych jzykach: BG, CS, DA, DE, EL, EN, ES, ET, FI, FR, HU, IT, LT, LV, NL, PL, PT, RO, SK, SL, SV

Autorzy: Herbert Woopen, dyrektor Biura ds. Europejskich Allianz oraz dyrektor Biura ds. Kontaktw z UE Dresdner Bank AG, Bruksela; Philip Mead, adwokat dla Anglii i Walii oraz czonek zarzdu Pan European Organisation of Personal Injury Lawyers (PEOPIL), Birmingham

Tekst przygotowany w listopadzie 2008 r.

Tekst mona uzyska od:Roberta PanizzaTel: +32 2 2831433Faks: +32 2 2832365e-mail: roberta.panizza@europarl.europa.eu

Informacje na temat publikacji DG IPOL: http://www.ipolnet.ep.parl.union.eu/ipolnet/cms

Bruksela, Parlament Europejski

Opinie wyraone w niniejszym dokumencie s opini wycznie autorw i niekoniecznie odzwierciedlaj oficjalne stanowisko Parlamentu Europejskiego.

PE415.242 6/38 DV\752585PL.doc

PL

SESJA III: UMOWY I CZYNY NIEDOZWOLONE

SPIS TRECI

1. Okrelenie sdu waciwego oraz prawa majcego zastosowanie w sprawach dotyczcych umw: umowy konsumenckie

- Herbert Woopen, dyrektor Biura ds. Europejskich Allianz oraz dyrektor Biura ds. Kontaktw z UE Dresdner Bank AG, Bruksela;

2. Okrelenie sdu waciwego oraz prawa majcego zastosowanie w sprawach dotyczcych czynw niedozwolonych: wypadki drogowe zaistniae za granic

- Philip Mead, adwokat dla Anglii i Walii oraz czonek zarzdu Pan European Organisation of Personal Injury Lawyers (PEOPIL), Birmingham

DV\752585PL.doc 7/38 PE415.242

PL

PE415.242 8/38 DV\752585PL.doc

PL

OKRELENIE SDU WACIWEGO ORAZ PRAWA MAJCEGO ZASTOSOWANIE W SPRAWACH DOTYCZCYCH UMW: UMOWY

KONSUMENCKIE

DR NAUK PRAWNYCH HERBERT WOOPENDYREKTOR BIURA DS. EUROPEJSKICH ALLIANZ SE, DYREKTOR

BIURA DS. KONTAKTW Z UE DRESDNER BANK AG,BRUKSELA

DV\752585PL.doc 9/38 PE415.242

PL

Polityka jest fascynujca, prawo jako takie dla wielu osb niestety nie. Jednake z punktu widzenia prawnika czynnikiem decydujcym o przyszoci duych spoeczestw i gospodarek s jasne przepisy prawa i stabilne instytucje gwarantujce stosowanie tych przepisw oraz wynikajc std wiarygodno i przewidywalno. To co stanowi o znaczeniu prawa i systemu prawnego z teoretycznego punktu widzenia, w praktyce nie musi by koniecznoci ani cisym uwarunkowaniem, zgodnie z zasad: najpierw prawo, potem sukces gospodarczy. Wrcz przeciwnie. Jedyn grup pastw na wiecie, w ktrych w ostatnim czasie gruntowne reformy przepisw prawa poprzedziy i przyspieszyy wzrost gospodarczy, s nowe pastwa czonkowskie UE z Europy rodkowo-Wschodniej; w innych krajach to nie przepisy prawa stay si podstaw rozwoju gospodarczego, lecz wzrost gospodarczy doprowadzi do powstania systemu prawnego1.

Z powyszej konstatacji na temat waciwego podejcia do rozporzdzenia Rzym I mona wycign pewne wnioski, mimo e na forum Komisji Prawnej mog one zabrzmie politycznie niezbyt poprawnie. Z jednej strony nie naley przecenia roli przepisw prawa we wspieraniu wzrostu i zamonoci. Z drugiej strony byoby oczywicie lepiej, aby prawo leao u podstaw spoecznie odpowiedzialnego wzrostu i uatwiao, zamiast utrudnia, jego osignicie2.

A) Okrelenie sdu waciwego ds. umw konsumenckich

Utrwalona zasada unijnego prawa (art. 1517 rozporzdzenia Rady nr 44/2001 Bruksela I) stanowi, e konsumenci mog zosta pozwani wycznie w kraju zamieszkania, gdzie mog rwnie wystpi z powdztwem przeciwko drugiej stronie. Istniej jednak szczeglne okolicznoci, w ktrych wyczna waciwo sdu miejsca zamieszkania konsumenta w powdztwie wytoczonym przeciwko niemu nie jest uzasadniona, poniewa szczeglne okolicznoci sprawy nie speniaj warunku, zgodnie z ktrym nie mona zmusza konsumenta do dochodzenia lub obrony swoich praw w innym kraju ni kraj zamieszkania. Jeeli konsument mieszka w dwch krajach, jak to jest w przypadku 15 mln pracownikw dojedajcych do pracy do innego kraju (pracownikw migrujcych, emerytw mieszkajcych w innym kraju ni ten, w ktrym pracowali) wewntrz UE3, uzasadnione moe by odstpienie od oglnej zasady, np. jeeli przedmiot sporu jest cile powizany z umow, na mocy ktrej osoba jest zatrudniona w innym kraju, np. jest nim grupowe ubezpieczenie opacane przez pracodawc lub wsplnie przez pracodawc i pracownika (pomimo art. 12 i art. 13 pkt 3 rozporzdzenia WE 44/2001).

1 Hans-Bernd Schfer, Rechtsstaatlichkeit und Wachstum, Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ), 19.07.2008 r., str. 11 (wniosek 2). Autor wykada w Hamburgu ekonomiczn analiz prawa i do 2007 r. by prezesem Europejskiego Stowarzyszenia Ekonomicznej Analizy Prawa.2 Patrz Herbert Woopen, Banken und Versicherungen im Binnenmarkt will die EU ihren Brgern die Mrkte wirklich ffnen?, Europische Zeitschrift fr Wirtschaftsrecht (EuZW) 2007, 495, 496 (1.), 497 (5.) oraz 498 (IV. - V.).3 Komisja Europejska, Wsplny rynek dla obywateli, COM(2007) 60 wersja ostateczna, str. 11.

PE415.242 10/38 DV\752585PL.doc

PL

UE moe poszczyci si tym, e nigdy nie otworzya cieki, ktra zbaczaaby ze zwykej, oficjalnej procedury sdowej, a ktra istnieje budzc zaskoczenie Europejczykw w Stanach Zjednoczonych. W tym kraju zwyka klauzula zawarta w umowie konsumenckiej moe przekaza waciwo w zakresie rozstrzygania sporw organowi arbitraowemu. Wielu obywateli amerykaskich uwaa t sytuacj za gboko niesprawiedliw, a ponadto przyczynia si ona do budowania atmosfery, w ktrej waciwym sposobem na zapewnienie rwnowagi wydaj si nieproporcjonalne rodki odwoawcze, takie jak pozwy zbiorowe. Tymczasem powinno si usuwa niedocignicia u rda, zamiast stosowa nadmiernie rozbudowane dziaania naprawcze.

Postawa ta moe z kolei okaza si waciwa w przypadku stwierdzonych trudnoci w stosowaniu obcych przepisw prawa w sdach pastw czonkowskich i w ramach mechanizmw mediacji1 jeeli sdy i mediatorzy maj trudnoci w stosowaniu obcego prawa, naley stworzy odpowiednie warunki i sposoby, aby im to uatwi, a nie wycofywa si ze stosowania takiego prawa, na ile to tylko moliwe. W gospodarce, ktra wykorzystuje swe zintegrowanie jako rdo wzrostu, trudno polega na nadaniu uprawnie wystarczajcej liczbie osb odpowiedzialnych za rozwizywanie tego rodzaju trudnoci. Tylko takie podejcie moe skoni odpowiednie organy do podjcia wyzwa zwizanych z globalizacj.

Do obiecujcych pocztkw zaliczy mona Europejsk Sie Centrw Konsumenckich ECC-NET z centrum rozliczeniowym w niemieckim Kehl2, za w zakresie usug finansowych wyspecjalizowan sie FIN-NET3 oraz Europejsk Sie Sdow (EJN), ktra zostaa ustanowiona w 1998 r. gwnie do spraw karnych. W jej skad rwnie wchodz krajowe punkty kontaktowe, ktre udostpniaj sobie nawzajem informacje praktyczne i prawne dla uatwienia wsppracy sdowej. W sprawozdaniu przyjtym zdecydowan wikszoci gosw przez Zgromadzenie Plenarne PE w dniu 2 wrzenia 2008 r. z zadowoleniem przyjto wniosek zoony przez 14 pastw czonkowskich dotyczcy wzmocnienia Europejskiej Sieci Sdowej w celu jej dostosowania do nowych warunkw wsppracy sdowej w sprawach cywilnych w UE z zachowaniem jej struktury4. System komunikacji midzy punktami kontaktowymi powinien zosta wzmocniony poprzez bezpieczniejsze sieci telekomunikacyjne. PE ma suszno, wymagajc przedstawiania posom co dwa lata sprawozdania pisemnego na temat dziaalnoci sieci, poniewa sprawne dziaanie w tego typy sprawach jest niezwykle wane, aby Unia moga czerpa dalsze korzyci z integracji.

B) Jakie prawo powinno mie zastosowanie w przypadku umw konsumenckich

Istnieje kilka teoretycznych drg zapewnienia obywatelom Unii lepszego i spjniejszego otoczenia prawnego. Oczywicie idealnym rozwizaniem byoby jednolite prawo cywilne i proceduralne w UE, ktre wszyscy obywatele UE uznawaliby za wasne, dobrze znane, sprawdzone i sprawiedliwe prawo krajowe. Jednake pastwa czonkowskie wci nie czuj si 1 Dokument roboczy Komisji Europejskiej, Ocena wpywu ramowej dyrektywy dotyczcej praw konsumentw wynikajcych z umowy, dokument bez daty, str. 43 i 44.2 www.euroinfo-kehl.eu wykaz ECK znajduje si na stronie: http://www.eu-verbraucher.de/de/ecc-net/ecc-liste/3 http://ec.europa.eu/internal_market/fin-net/index_de.htm4 http://www.europarl.europa.eu/oeil/FindByProcnum.do?lang=2&procnum=CNS/2008/0802

DV\752585PL.doc 11/38 PE415.242

PL

zbdne, za oczekiwania obywateli UE wci bywaj rozbiene w zalenoci od rnych tradycji prawnych obowizujcych w kraju pochodzenia. Denie do jednolitego prawa cywilnego to waciwy model, ktry naley mie na uwadze, poniewa wymaga on sztuki kontrolowania oczekiwa, a take peni rol bodca w tym kierunku. Dzieje si to na dwch paszczyznach: z jednej strony obywatele musz przyzwyczai si do pewnych nowych koncepcji, z ktrymi obeznane s due grupy spoeczestwa w innych czciach Unii, przy czym zadanie to wymaga perspektywy wielopokoleniowej, nie tylko kilku dziesicioleci. Z drugiej za strony idealici bdcy ordownikami integracji europejskiej musz zweryfikowa swoje oczekiwania w zde