jarosław palasek - lotniskowce typu "yorktown" cz. 1 - okręty wojenne 23 numer specjalny

Download Jarosław Palasek - Lotniskowce typu

Post on 07-Sep-2015

39 views

Category:

Documents

5 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

pierwsza część monografii amerykańskich lotniskowców typu "Yorktown" / first part of the monograph of American "Yorktown" class fleet carriers

TRANSCRIPT

  • LO

    TN

    ISK

    OW

    CE T

    YPU

    YO

    RK

    TO

    WN

    v

    ol. I

    JA

    RO

    SA

    W P

    ALA

    SEK

    numer spec j a l ny

    Jarosaw PalasekJarosaw Palasek

    Lotniskowce typuLotniskowce typu

    YorktownYorktown

    23w w w. o k r e t y w o j e n n e . p l

    ISBN 978-83-61069-04-1

    Cena 39,00 z

    vol. I

    Ente

    rpri

    se p

    omi

    dzy

    czer

    wce

    m 1

    944,

    a s

    tycz

    niem

    194

    5 r.

    pom

    alow

    any

    kolo

    ram

    i Ms.

    33

    wg

    sche

    mat

    u 4A

    b (o

    prac

    owan

    y sp

    ecja

    lnie

    dla

    tego

    okrt

    u). Z

    asto

    sow

    ane

    kolo

    ry d

    la p

    owie

    rzch

    ni p

    iono

    wyc

    h to

    : biao

    szar

    y (P

    ale

    Gra

    y 5-

    P), j

    asno

    szar

    y (H

    aze

    Gra

    y 5-

    H) i

    sza

    roni

    ebie

    ski (

    Nav

    y Bl

    ue 5

    -N),

    za

    dla

    pok

    adw

    gra

    nato

    wos

    zary

    (Dec

    k Bl

    ue 2

    0-B)

    . Num

    ery

    6

    na p

    oka

    dzie

    cza

    rne

    (Dul

    l Bla

    ck B

    K), l

    inie

    biae

    .

  • York

    tow

    n w

    193

    9-40

    rok

    u w

    sta

    ndar

    dow

    ym p

    rzed

    woj

    enny

    m m

    alow

    aniu

    . Pow

    ierz

    chni

    e bo

    czne

    w k

    olor

    ze ja

    snos

    zary

    m (S

    tand

    ard

    Nav

    y G

    rey

    #5)

    , pok

    ady

    sta

    low

    e ci

    emno

    szar

    e (D

    eck

    Gre

    y #

    20),

    drew

    nian

    e po

    kryc

    ie

    pok

    adu

    lotn

    icze

    go w

    kol

    orze

    nat

    ural

    nym

    , na

    pok

    adzi

    e w

    ymal

    owan

    e oz

    nacz

    enia

    ua

    twia

    jce

    ope

    row

    anie

    sam

    olot

    om w

    kol

    orze

    tym

    (Ins

    igni

    a Ye

    llow

    ), na

    kom

    inie

    cza

    rna

    liter

    a Y

    .

    Hor

    net w

    okr

    esie

    raj

    du n

    a To

    kio.

    Sch

    emat

    12

    Gra

    ded

    Syst

    em

    splo

    tch

    zoo

    ny z

    kol

    orw

    : cie

    mno

    bk

    itneg

    o (S

    ea B

    lue

    5-S)

    , sza

    rego

    (Oce

    an G

    rey

    5-O

    ) i ja

    snos

    zare

    go (H

    aze

    Gra

    y 5-

    H).

    Wsz

    ystk

    ie p

    oka

    dy

    w k

    olor

    ze g

    rana

    tow

    osza

    rym

    (Dec

    k Bl

    ue 2

    0-B)

    . No

    pok

    adzi

    e, p

    raw

    dopo

    dobn

    ie ju

    w

    trak

    cie

    mis

    ji, w

    ymal

    owan

    o dw

    ie b

    iae

    (?) l

    inie

    majc

    e u

    atw

    i s

    tart

    bom

    bow

    com

    B-2

    5.

  • Tarnowskie Gry 2008

    Jarosaw Palasek

    Lotniskowce typu

    Yorktownvol. I

  • 2OKRTY WOJENNE numer specjalny 23

    Drodzy Czytelnicy

    Zacz si 2008 rok, ktry pragniemy powita prawdziwym hitem, za jaki uwaamy niniejsz monografi powicon amerykaskim lotniskow-com typu Yorktown. Ze wzgldu na du ilo zawartego wniej mate-riau zmuszony byem podzieli j na dwie czci. Stao si tak, pomimo tego i jestem przeciwnikiem dzielenia ksiek na czci. Jednak wtym wy-padku zabieg ten sta si koniecznoci, gdy opisanie genezy powstania, konstrukcji czy suby okrtw, na ktrych spoczywa cay impet floty ja-poskiej wpierwszym okresie wojny na Pacyfiku, wymaga szerokiego ido-gbnego opisu.

    ycz miej lektury.Jarosaw Malinowski

    Okadka: Enterprise w czasie manewrw w maju 1940 roku u wybrzey Hawajw. Nad nim samoloty torpedowe Douglas TBD-1 Devastator z lotniskowca Yorktown Mal. Seweryn Fleischer

    Enterprise, na pocztku 1941 roku. Fot. zbiory Jarosaw Malinowski

    Lotniskowce typu

    YorktownJarosaw Palasek

    Redaktor serii: Jarosaw MalinowskiRysunki: Waldemar KaczmarczykPlansze kolorowe: Waldemar KaczmarczykOpracowanie graficzne: Jarosaw MalinowskiSkad, druk i oprawa: Drukpol, Tarnowskie Gry

    rda fotografii/Photo credit:Arthur D. Baker IIISeweryn FleischerShizuo FukuiLeo van GinderenJarosaw MalinowskiWilliam MorganCentralne Archiwum WojskoweU.S. Naval Historical CenterU.S. Navy

    ISBN 978-83-61069-04-1ISSN 1231-014X

    Copyright Wydawnictwo Okrty Wojenne 2008Wszelkie prawa zastrzeone. adna cz tej ksiki nie moe by kopiowana w adnej formie, ani adnymi metodami mechanicznymi ani elektronicznymi, cznie z wykorzystaniem systemw przechowywania i odtwarzania informacji bez pisemnej zgody waciciela praw autorskich.All right reserved. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, includiong photocopying, recording or any information storage and retreival system without written from copyright owner.

    Niniejsza monografia zawiera jedn rozkadwk z 2 planami okrtw w skali 1:400.Stanowi ona jej integraln cz i nie moe by sprzedawana oddzielnie.

    WydawcaWydawnictwo Okrty Wojenne

    Krzywoustego 16, 42-605 Tarnowskie Grytel. (032) 384-48-61

    e-mail: okrety@ka.home.pl, www.okretywojenne.plING Bank lski 94 1050 1386 1000 0002 0086 6507

    Uwaga!

    Polecamy monografie !

    Polecamy magazyn Okrty Wojenne !

  • 3Pocztki amerykaskiego lotnictwa pokadowego

    Dynamiczny rozwj lotnictwa mor-skiego zacz si wraz zrozpoczciem pierwszej wojny wiatowej. Wtedy to wskadach flot gwnych potg mor-skich wiata zaczy pojawia si okr-ty zdolne doprzenoszenia samolotw. Przez dugi czas rnice parametrw technicznych pomidzy maszynami l-dowymi i morskimi nie byy wiel-kie. Tedrugie rniy si odpierwszych gwnie wyposaeniem wpywaki. Ju wlatach 1910-1911 miay jednak miej-sce pierwsze starty ildowania samo-lotw zpodwoziem koowym napoka-dach okrtw wojennych. Pierwszym lotnikiem whistorii, ktry wznis si wpowietrze zpokadu okrtu by Euge-ne Ely, ktry wdniu 14listopada 1910 roku, wystartowa zplatformy zamonto-wanej nadziobie, stojcego nakotwicy wcieninie Hampton Roads ameryka-skiego krownika rozpoznawczego Bir-mingham (CL-2). Nieco ponad dwa mie-sice pniej, wdniu 18stycznia 1911 roku, Ely wyldowa naplatformie stoj-cego nakotwicy wporcie San Francisco krownika pancernego Pennsylvania (ACR-4). Wlatach 1914-1915 powszech-nie stosowan taktyk morskich opera-

    cji lotniczych byo prowadzenie dzia-a zwykorzystaniem wodnosamolotw. Jej procedura wymagaa zatrzymywa-nia maszyn jednostek pywajcych oraz opuszczania wodnosamolotw napo-wierzchni wody, z ktrej startowa-y inaktrej ldoway. Bya ona jednak wznacznym stopniu uzaleniona odwa-runkw pogodowych. Delikatne, opo-krytej brezentem drewnianej konstruk-cji maszyny, wymagay bowiem niemal gadkiej powierzchni morza dziaanie w innych warunkach byo problema-tyczne iczsto prowadzio douszkodze samolotw. Dodatkowo, taki sposb pro-wadzenia startw ildowania mg by niebezpieczny zewzgldu nazagroenie atakami okrtw podwodnych.

    Czciowym rozwizaniem tych prob-lemw byo stosowanie ramp startowych wyposaonych wprymitywne aerofini-szery (dziki czemu mogy operowa znich samoloty opodwoziu koowym), albo katapult dla wodnosamolotw. Pierwsze zurzdze wspomagajcych start skonstruowano w Washington Navy Yard w1912 roku. Wlatach 1916-1917 takie niewygodne katapulty osta-ej bieni zamontowano narufach kr-ownikw pancernych: Huntington (eks-West Virginia, ACR-5), Seattle (eks-

    Washington, ACR-11), North Carolina (ACR-12) iMontana (ACR-13). Startuj-ce znich wodnosamoloty byy wykorzy-stywane zdoskonaym skutkiem przede wszystkim dowspomagania dziaa roz-poznawczych ikierowania ogniem arty-lerii wasnych jednostek. Dlatego te, zaj-mujca si okrelaniem charakterystyk okrtw, bdca zespoem starszych ofi-cerw floty amerykaskiej Rada Gw-na, uwzgldnia pokadowe lotnictwo rozpoznawcze ju wewstpnym projek-cie krownikw typu Omaha.

    Przystpienie Wielkiej Brytanii dopro-jektowania nowej klasy okrtw lotni-czych wyposaonych wstae pokady startowe nacaej dugoci spowodowa-o, eobserwujcy poczynania Brytyj-czykw Amerykanie, pod koniec Iwoj-ny wiatowej rwnie zainteresowali si lotniskowcami. Wsppraca pomi-dzy obydwoma Marynarkami nasilia si zwaszcza poprzystpieniu Stanw Zjednoczonych do wojny w kwietniu 1917 roku. Wraz z brytyjsk Grand Fleet sub penili bowiem liczni ofi-cerowie amerykascy, ktrzy obserwu-jc bezporednio operacje brytyjskiego lotnictwa pokadowego, stali si gor-cymi jego zwolennikami. Dziaania wo-jenne wwarunkach Morza Pnocnego

    Yorktown wdniu 21lipca 1937roku podczas prb morskich uwybrzey Rockland wstanie Maine. Lotniskowiec nosi wwczas malowanie wkolorze jasnoszarym, charakterystycznym dla okrtw amerykaskiej marynarki wojennej koca lat trzydziestych ubiegego wieku. Fot. zbiory Arthur D. Baker III

    Geneza iprojektowanie

  • 4pokazay przy tym przewag samolo-tw opodwoziu koowym startujcych zplatform lotniczych nad wodnosamo-lotami startujcymi zkatapult ilduj-cymi napowierzchni wody. Tepierwsze byy bowiem wstanie dziaa wznacz-nie gorszych warunkach pogodowych. Pod koniec 1917 roku doBiura Budw iRemontw Marynarki Stanw Zjed-noczonych, ktre zajmowao si projek-towaniem amerykaskich okrtw wo-jennych, zosta oddelegowany brytyjski konstruktor Stanley V. Goodall1. Przeka-za on Amerykanom brytyjskie dowiad-czenia wojenne, cznie z analizami uszkodze okrtw wBitwie Jutlandz-kiej oraz przedstawi swoje wasne prze-