kablosuz haberleşmesi

of 364 /364

Upload: vohanh

Post on 04-Feb-2017

284 views

Category:

Documents


15 download

TRANSCRIPT

Page 1: kablosuz haberleşmesi

!

REMZI YILDIRIM
Prof.Dr. Remzi YILDIRIM DERS-NOTU KAPLOSUZ HABERLEŞME ANKARA.2016
REMZI YILDIRIM
REMZI YILDIRIM
Page 2: kablosuz haberleşmesi

Prof. Dr. Remzi YILDIRIM

Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi

(AYBÜ)

“Principles of Mobile Communication” 2.Ed

Ders Notu Olarak Hazırlanmıştır

Ticari Amacı Yoktur

Para ile Satılmaz

Esas Kaynağın Beraberinde Kullanılması Tavsiye Edilir

Kaynak Göstermek, Ticaretini Yapmamak Şartıyla Herkes Kullanabilir

Page 3: kablosuz haberleşmesi

2  

 

BÖLÜM 1

GİRİŞ

1980’lerin ilk yıllarında ilk hücresel ve kablosuz telefon sistemleri tanıtıldığından beri, kablosuz sistem ve servisleri dikkate değer bir gelişim geçirmişlerdir. İlk hücreli ve kablosuz telefon sistemleri kuşağı, analog FM teknolojisine dayanıyordu ve dar band devre anahtarlamalı ses hizmetlerini taşımak için dizayn edilmişti. Dijital modülasyonu kullanan ve gelişmiş hizmet spektrumu ve ses kalitesi sunan, ikinci kuşak hücreli ve kablosuz telefon sistemleri 1990’ların ilk yıllarında tanıtıldı. Bununla beraber, bu ikinci kuşak sistemler hala dar band ses ve veri servisleri için kullanılıyordu. Uydu kullanıcılar için 9,6 KB/s den yüksek bit hız mesafeleri, hareketli kullanıcılar için 144 KB/s, yaya kullanıcılar için 384 KB/s, ofis içi ortamları için 2,048 MB/s sunan, üçüncü kuşak kablosuz sistemler hala geliştirilmekte. Her çeşit ortamda daha şiddetli kullanılabilirlik ve hizmet kalitesi ihtiyaçları (Qos) yeterli olurken, bu sistemler ses, veri, daha fazla band genişliğinde kuvvetli multimedya servisleri sağlamak için tasarlanmıştır. Hatta daha ilerde dördüncü kuşak sistemler 1 GB/s e yaklaşan asimetrik bit hızları ile genişband kablosuz erişim sağlayacak.

Şekil 1.1 de gösterildiği gibi, radyo erişim sistemleri; kapsama alanlar ve bit hızları nedeniyle sıkça seçilirler. Mobil uydu sistemleri, mobil kullanıcılara global kapsama alanı sağlar fakat çok düşük bit hızları vardır. Yerleşik mobil radyo sistemleri, araçlı ve yaya kullanıcılara geniş kapsama alanı sağlamak için yerleşik hücresel ve mikrohücresel ağlar kullanır. Sabit kablosuz erişim sistemleri, hareketsiz kullanıcılara bir kampus veya komşu alan üzerinden radyo bağlantısı sağlar. Son olarak, kablosuz yerel alan ağları, sabit bina kullanıcılarına çok yüksek hız servisleri sağlar.

Page 4: kablosuz haberleşmesi

3  

 

1. KABLOSUZ SİSTEMLER VE STANDARTLAR

1.1 BİRİNCİ KUŞAK HÜCRESEL SİSTEMLER

1970 lerin başları radyo teknolojisinin aciliyetini gördü. Mobil radyo sistemlerinin 800/900 MHz bandında makul bir fiyatla yerleşmesi için bu gerekliydi. 1976 da Dünya Radyo Tahsisatı Toplantısı hücresel telefonlar için 800/900 MHz bandı frekans tahsisini onayladı, böylece hücresel sistemlerin ticari yerleşimleri için alan ayrıldı. 1980 lerin başlarında, birçok ülke frekans bölümü çoklu erişimi (FDMA) ve analog FM teknolojisine dayanan, birinci kuşak hücresel sistemleri yerleştirdi. FDMA ile her taşıyıcıda tek bir kanal vardı. Sisteme MS eriştiği zaman iki kanal gerçekten ayrılmıştı, bir doğru bağlantı (bazdan-mobile) ve biri de tes bağlantı (mobilden- baza). Doğru ve ters kanal frekansı ayrımı duplexer, filtrelerin – doğru ve ters kanalları izole eden böylece radyo vericisinin kendisini kilitlemesini önleyen- karmaşık düzenlemelerinin yürütme izinleri için önemlidir.

1979 da ilk analog hücresel sistem; Nippon Telefon ve Telgraf Sistemi (NTT) kullanılmaya hazır hale geldi. 1981 de Ericsson Radyo Sistemleri AB, Nordic Mobil Telefon 900 Sistemi (NMT) ni kurdu ve 1983 de AT&T, İleri Mobil Telefon Sistemi (AMPS) ni deneme olarak Şikago’da kurdu. Bir de bazı diğer ilk kuşak analog sistemler 1980’lerin başlarında

Page 5: kablosuz haberleşmesi

4  

 

kuruldu: TACS, ETACS, NMT 450, C- 450, RTMS ve Avrupa’da Radiocom 2000 ve Japonya’da JTACS / NTACS. NTT, NMT ve AMPS’nin temel ölçütleri tablo 1.1 de gösterilmiştir. NMT 900 sistemi, üstüste binmiş kanallardan aynı baz istasyonu ile kullanılamadığından 12,5 kHz’in ayrımı ile frekans serpiştirme kanalını kullanır. NTT, NMT ve AMPS sistemlerinin içinde, 45 MHz’in ayrımı alıcı-vericiyi yürürlüğe koymak için, radyo dalgaları yaymak ve frekans almak arasında kullanıldı.

1.2 İKİNCİ KUŞAK HÜCRESEL SİSTEMLER

İkinci kuşak dijital hücresel sistemler dünyanın her yerinde geliştirilmiştir. Avrupa’da GSM/ DCS 1800 / PCS 1900 standartlarını, Japonya’da PDC standardını ve Birleşmiş Milletlerde IS 54-/136 VE IS 95 standardını içerir. Bu standartların hava arabirimlerinin standartları Tablo 1.2 ve 1.3 de özetlenmiştir ve her birinin kısa açıklamaları bulunmaktadır.

1.2.1 GSM /DCS 1800/ PCS 1900

Avrupa ülkeleri, Avrupa’da dolaşmayı engelleyen, uyumsuz ilk kuşak hücresel sistemlerin yerleşimlerini gördü. Sonuçta, Avrupa Posta ve Telekomünikasyon Yönetimi Toplantısı (CEPT), 1982’de Grup Özel Mobil (GSM) ‘i gelecek Pan- Avrupa hücresel radyo sistemleri için standart tanımlamaları emri ile yayınladı.

TABLO 1.1 İlk kuşak hücresel standartlar

Page 6: kablosuz haberleşmesi

5  

 

ŞEKİL 1.2 GSM için zaman dilimi formatı. Üniteler bitlerdedir.

GSM sistemleri (şuanda, Mobil İletişim için Global Sistem ) yeni bir frekans ayrımı yönetimi ve gelişmiş kalite yapmak, Pan- Avrupa’da dolaşmak ve veri servislerini desteklemek birincil amaçları için geliştirildi.

1992 sonlarında GSM dünyanın ilk dijital hücresel sistemi olarak yerleşti. Güncel versiyonunda, GSM tam-oran (8 slot / taşıyıcı) ve yarım oran (16 slot / taşıyıcı işleme ve çeşitli senkron ve asenkron 2.4, 4.8 ve 9.6 kb/s de modemlere (ÖR: V.22 bis veya V. 32 ) ve ISDN ye arabirim olan veri servislerini sağlar. GSM, 200 kHz taşıyıcı alanları, 1 taşıyıcıda 8 kanal, 0,577 ms zaman dilimi ve 270,8 kb/s ham bit oranı, Gaussian minimum anahtar kaydırma (GMSK) ile TDMA’ı kullanır. Şekil 1.2 de GSM trafik kanallarının zaman yuva biçimleri gösterilmiştir.

Yüksek frekans bandlarında yönetim için GSM çeşitleri de geliştirildi. Avrupa’da kişisel haberleşme ağları (PCNs ) için bir standart olarak ETSI ile Dijital Hücresel Sistem 1800 (DCS 1800) geliştirildi. DCS 1800, GSM sisteminin bir türüdür fakat birkaç alanda farklılıkları vardır. İlk olarak, DCS 1800, 1710-1785 MHz (MS iletim) ve 1805-1880 MHz bandları (BS iletim ) nı yönetir oysa ki GSM 900 MHz bandında yönetir. İkinci olarak DCS 1800, iki sınıf için optimize edilmiştir bunlar: 1W ve 200 mW ile el portatif ürünleri (mobil ünitelerden ziyade) dir. Bununla birlikte DCS 1800 standardında makrohücrelerin ve mikro hücrelerin yer paylaşımı için bazı değişiklikler vardır. GSM, Kuzey Amerika’da geliştirilmiştir. (PCS 1900) ve 1880- 1990 mHz PCS bandında işletilir. PCS 1900, DCS 1800’e benzer fakat ufak farklılıkları vardır. Biri, Kuzey Amerika marketleri için geliştirilmiş ACELPEFR (Tam Hız Geliştirme) kullanımıdır. GSM, olağanüstü başarı göstermiştir 1997 sonlarında, 110 ülkede, 256 ağ işletmecisi tarafından, 66 milyon GSM üyesine hizmet verildi.

1.2.2 IS-54/136 VE IS-95

Kuzey Amerika’da ikinci nesil sistemler için ilk sürücü büyük BM marketleri (ör; NewYork, Chicago, Los Angeles) deki bazı AMPS işletmelerinde kapasite sınırlarını hissettirdi. Hücresel Telefon Endüstrisi (CTIA) nın yayınladığı temel amaçlardan biri, her 2. Nesil hücresel sistemin AMPS’nin 10 kat üzerinde kapasite artışı sağlamak zorundadır ifadesiydi. Ayrıca, AMPS Kuzey Amerika da yerleştiğinden beri, her 2.nesil hücresel sistemin AMPS ile uyumsuz olması hoş değildi. Sonunda bu , iki modlu vericilerin gelişimine önderlik etti.

Page 7: kablosuz haberleşmesi

6  

 

Avrupa’da GSM standardına yakınsama gösterirken, Kuzey Amerika 2. Nesil dijital hücresel standartların aciliyetini gördü. IS-54/136 VE IS-95 zaman bölümlü çoklu erişim (TDMA) ve kod bölümlü çoklu erişim (CDMA) teknolojisine dayanıyordu. IS-54 standardı 1990’da adapte edildi ve 30 kHz taşıyıcı alanları ve π/4 evre kaydırmalı tümleyici diferansiyel evre kaydırma anahtarlamalı ( π/4 – DQPSK) modülasyonu - 48.6 kb/s ham bit oranlı – F/TDMA’ ya dayanan yeni dijital sinyal şeması belirtildi. IS- 54 VE IS-136 kontrol kanalları açısından birbirinden farklıdır. IS- 54 analog kontrol kanalı kullanır buna karşın IS-136 dijital kontrol kanalı kullanır. IS-54/136 hava arabirimi 1 çerçeveye 6 slot (yuva, darbe) belirtir. Bir taşıyıcıya 3 tam kanal oranı veya 6 yarım kanal oranı uyumludur. IS- 54 / 136 trafik kanalları için yuva biçimleri ŞEKİL 1.3 de gösterilmiştir. IS- 54 / 136’nın doğrusal gelişimi, AMPS’nin tüm (yarım) oranlı sistemlerinin 3 (6) zaman hücre kapasitesini isteyecektir. Toplam kapasite kazancı da mümkündür. IS- 54 / 136 Kuzey Amerika ve Endonezya da yerleştirilmiştir.

ŞEKİL 1.3 IS-54/136 trafik kanalı için darbe formatı. Üniteler bitlerdedir.

CTIA, IS-54 ü 1990 da adapte ettikten hemen sonra, diğer CDMA teknolojisine dayanan ikinci nesil dijital hücresel sistem Qualcomm tarafından önerildi. Mart 1992 de CDMA, IS-95 [96] olarak adapte edildi. IS-95 ile 1.2288 Mchips/s oranında (128 işlem kazanımı) chip (saat) oranı ile PN sırasını kullanarak yayılan, temel kullanıcı veri oranı 9,6 dır. İleri kanal, kanal kestirimi için pilot kanal (kod) kullanan, evre uyumlu algılamayı destekler. İleri bağlantıda bilgi, ½ oranında evrişim (convolutional) kodunu , serpiştirilmiş (interleaved), 65 Walsh kodlarından birini kullanarak, 20ms darbelerde aktarılan yayılarak kullanır. Her hücredeki MS farklı bir Walsh kodu atar, buna karşılık ideal kanal koşullarında tamamen ortonormal (orthogonality) sağlamak 2 15 uzunluğunda temel özel PN kodu ile son yayılım, diğer hücreleri ve onlardan çoklu erişim girişimi azaltmak için kullanıldı. IS 95 standardının büyük zorluklarından biri kodlanmış downlink geçişleri darbelerin üzerinden serpiştirilmiş (interleaved) değildir ve bu yüzden sinyal sönüme hassastır.

CDMA sistemleri, yakın-uzak etkilere hassastır, MSs’in BS’e yakın olduğu yerde sinyaller daha uzak MSs’lerden swamp out olacaktır. CDMA sistemlerinin iyi çalışması için, tüm

Page 8: kablosuz haberleşmesi

7  

 

sinyaller, aynı güçte alınmalıdır. Bir durumda, hareketli yer mobil radyo yayılım çevrelerinde bu zordur. Yakın-uzak etkisini combat etmek için, IS-95 ters bağlantı hızlı kapalı loop güç kontrolünü radyo bağlarındaki çeşitlilikten dolayı alınan sinyal gücü alınımı için karşılamakta kullanır. Ters bağlantıdaki bilgi, 1/3 oranındaki evrişim (convolutional) kodunu interleaved (serpiştirilmiş) ve 65 Walsh kodlarından birinin üzerine eşlenmiş kullanarak kodlanmıştır. Yayılım için Walsh kodlarını kullanan ileri kanal, ters bağlantı 64- ary orthogenal modülasyon için Walsh kodlarını kullanır.

BS alıcısı, ters bağlantıya hiç pilot sinyali verilmediğinden beri evre uyumlu olmayan (non-coherent) algılama kullanır. Son yayılım 242-1 uzunluğunda kullanıcı özel PN sırası ile başarılmıştır. Hem BS ler hem de MS ler çok yollu çeşitleme sağlamakta RAKE alıcılarını kullanır. IS-95 sistemleri yumuşak handoffs ( soft handoffs) -MS bakımı hücreler arası sınır alanlarında çoklu BS ler ile radyo bağlantısı yapabileceği yerde için- ihtiyaçtır. IS-95 in tanıtımından beri, IS54/136 ve IS-95 in göreceli kapasitesi üzerine tartışmalar devam etti. IS-95 için ilk kapasite isteği 40 kere AMPS di. Bununla birlikte güncel kararlar çok tutucu ve ticari yönetimlerin 6 ile 10 kere AMPS gösteriminden tecrübelidir.

1.2.3 PDC

1991 de Japonya Posta ve Telekomünikasyon Bakanlığı PDC’yi standartlaştırdı. PDC nin hava arayüzü bazı alanlarda IS-54 / 136 ya benzer. PDC bir taşıyıcıya 3 tam oran ( 6 yarım oran) kanal, 25 kHz taşıyıcı boşluğu ve 42 kb/s ham bit oranı ile π/4-DQPSK modülasyonu kullanır. PDC trafik kanalları için darbe biçimi Şekil 1.4 de gösterilmiştir. Senkronizasyon kelimesinin, PDC darbesinin merkezine yakın bir yerde yer aldığına bununla birlikte Şekil 1.3 de gösterildiği gibi IS-54 /136 darbenin başlangıcına yakın yer aldığına dikkat edin. Bu özellik, PDC alıcının zaman yuvası üzerinden kanal çeşitlerini geçmesini daha iyi sağlar.

PDC standardının diğer bir temel özelliği, MS anten çeşitlemesini kapsamadır. IS-54 /136 daki gibi alçak performans alt seviyeleri düşük yayılım geciktirme çok yollu çeşitleme kayıplarından dolayı PDC katlanır. Bununla birlikte PDC MS vericisindeki anten çeşitlemesi bu koşullar altında uzamsal çeşitleme sağlar. PDC sistemlerdeki daha fazla detay tamamlanmış Standard [280] de bulunabilir.

1.3 KABLOSUZ TELEFON SİSTEMLERİ

Kablosuz telefon sistemleri ev telefonları, telepoint (kablosuz telefon kabini) kablosuz PABX (özel erişim iş değişimi) ve kablosuz yerel alanlar ve radyo alanlarında bazı uygulamalar buldu. Hücresel telefonlara benzer şekilde, ilk kuşak kablosuz telefonları analog FM teknolojisine

Page 9: kablosuz haberleşmesi

8  

 

dayanıyordu. Tanıtımlarından beri kablosuz telefonlar yüksek popülarite kazandı. Bununla birlikte ilk kuşak kablosuz telefonlar kendilerinin başarısının kurbanı oldular; ses kalitesi, yüksek yoğunluklu alıcı (subscriber) alanlarında kabul edilemezdi/dir. Bu ikinci nesil dijital kablosuz telefonların gelişimine önderlik etti. Avrupa’da, iki dijital kablosuz telefon standardı geliştirildi, CT2 ve Dijital Avrupa Telsiz Telefonu (DECT) [325]. Kanada’da CT2 nin yenilenmişi (CT2 +) geliştirilmiştir. Bu iki-yollu arama, gezgin ve geliştirilmiş veri hizmet kapasitesi sağlar.

Japonya’da, kişisel el telefonu sistemi (PHS) geliştirilmiştir. Çeşitli kablosuz telefon standartlarının hava ara yüz parametreleri Tablo 1.4 de özetlenmiştir.

ŞEKİL 1.4 Japon PDC için zaman dilimi formatı. Üniteler bitlerdedir.

1.4 ÜÇÜNCÜ NESİL HÜCRESEL SİSTEMLER

Mart 1992 de WARC, 1885- 2200 MHz bandındaki global spektral tahsisini IMT- 2000 ( 2000 yılındaki Uluslar arası Mobil Telefon) desteğinde onayladı. IMT-2000 standardı, Uluslararası Telekomünikasyon Radyo İletişimi Derneği (ITU-R) ve telekomünikasyon sektörleri (ITU-T) tarafından geliştirilmiştir. Dünyadaki çeşitli standartlar, IMT-2000 standart tanımına ilaveler sağlamıştır. IMT-2000 in vizyonu ses, multimedya(çoklumedya) ve yüksek hızda veri iletişimini her yerden kablosuz ağla sağlamaktır. IMT-2000 in ana özniteliklerinden biri 2 Mb/s a yükselen

Page 10: kablosuz haberleşmesi

9  

 

kablosuz internet erişimi için kablosuz geniş band paket anahtarlamalı veri servislerinin tanıtımıdır. IMT-2000 in anahtar prensipleri şunlardır:

• Uluslar arası erişim ve portatif terminallerle dünyanın her yerinde gezinebilme ile Termal ve kişisel mobilite. Kişiselleştirilmiş telefon numaralarının kullanımı ile kişisel mobilite olanaklı olacak. Kablo hatlı telefonların başarısı arama ünitesinin nerede bulunduğu bilgisine dayanıyor. Sonuç olarak aramaların %80 i tasarlanan yere ulaşmıyor. Kişisel haberleşme servisleri ile (PCS) zeki ağlar (IN’ler) arama partilerini yönlendirme yükünü varsaymaya üyeleri dünyanın her yerinde gezinebilmek için özgür bırakmaya görevlendirilecek

TABLO 1.2 İkinci nesil dijital hücresel standartlar

• İki aşamada gerçekleşen Genişletilmiş servis oranları. Birinci aşama, 2Mb/s e kadar asimetrik kullanıcı veri oranları ile devre ve paket anahtarlamalı multimedya yı destekleyecek, ikinci aşama 20 Mb/s e kadar kullanıcı verilerini sağlayacak.

Bu kapabiliteler, web arama dosya transferi, e-mail ve gezici bilgi servisleri video konferans gibi uygulamaları kullanılabilir yapacak. Kullanıcı veri oranlarında hem devre hem de paket anahtarlamalı veri için minimum ihtiyaçlar dört farklı çevrede aşağıdaki gibidir:

Page 11: kablosuz haberleşmesi

10  

 

Araçlı : 144 kb/s

Yaya : 384 kb/s

Ofis içi : 2 Mb/s

Uydu : 9,6 kb/s

• Arama bekletme, arama kimlik numarası, depolama, ilerleme vs gibi tamamlayıcı hizmetler. Arama yönetimi, PCS’in sıkıntı verici bir hale gelmemesini temin etmek için gereklilik oldu.

TABLO 1.3 İkinci nesil dijital hücresel standartlar

Bu demektir ki, üyeler aramaları kabul etmek için kendilerinin uygunluklarını kontrol edebilmelidirler.

• Sayfalama, hücresel ve uydu ağları gibi çeşitli altyapıları birleştirecek, birleştirilmiş ekyersiz (seamless) altyapı.

• Titiz Qos kontrolleri kablo hatlı ağları yapmak için mobil ve kablo hatlı ağları tümleştirme girişimi.

Page 12: kablosuz haberleşmesi

11  

 

• Aynı hizmeti her yerde sağlamak için servis şeffaflığı fakat farklı veri oranlarıyla

• Tayfi verimlilik kalite esneklik ve kapsamlı fiyat iyileştirmesi (avantajlı teknolojilerin kullanılma sonucu olarak)

Üçüncü nesil kablosuz sistemlere geçiş kablosuz servis sağlayıcılar için aşağıdakileri içeren bazı zor meydan okumalar sunmaktadır.

TABLO 1.4 Kablosuz Telefon Standartları

• Evrime(evolution) karşın sistem devrimi(revolution). Devrimsel yaklaşım büyük bir esneklik sağlar. Bununla birlikte evrimsel yaklaşım daha beğenilirdir. Çünkü legal sistemlerde çok büyük altyapı yatırımları vardır ve büyük mevcut abone temel bakımları 3. Nesil sistemi gerektirir. ( bunlar mevcut ikinci nesil sistemlerle uyumsuzdur.)

• Hızlı ve habersiz gelişim sistem planlamada zorluklara sebep olur. Büyük abone temellerini desteklemek için yüksek tayfi verimlilik esastır. Gelişmekte olan ülkeler kablolu altyapı olmadığından dolayı gelişim patlamasından tecrübeleniyorlar.

• Değişen müşteri ihtiyaçları esnek çözümler gerektirir.

Page 13: kablosuz haberleşmesi

12  

 

• Sahtekarlık önlemesi, güvenlik, faturalandırmak, karışmış servisler ile etkili radyo kaynağı ve hareketlilik yönetimi için ağ yönetimi

• Mobil uydu sistemleri çok zor genel tayfi ( spektral) koordinasyonu yapabilir.

TABLO 1.5 UWC-136’nın parametreleri

Esasında on farklı çoklu erişim planı, IMT-2000 için teklif edildi. Bu planlardan ikisi yani DECT ve UWC-136, TDMA yaklaşımlarında kurulur. 8 öneride kalmak, 5 MHz ve daha fazla band genişliğine sahip olan bir CDMA sistemine değinen daha fazla geniş-band CDMA'ya dayanır. UWC-136 önerisi, IS-136 ailesi standartlarının 3G evrimidir. UWC-136 önerisinin bazı parametreleri tablo 1.5 de gösterilmektedir. Uwc-136, IMT-2000 ihtiyaçlarıyla geliştirilmiş modülasyon tekniklerini (IS-136+) kullanmak durumunda kalır ve servisler için bir daha geniş band 200 kHz taşıyıcısını (UWC- 136HS) kullanmak 30 kHz taşıyıcısında olası değildir. UWC-136HS önerisi, bir geliştirilmiş GSM hava arabirimi olan EDGE (Genel Evrim için Geliştirilmiş Veri ) gibidir. EDGE, GSM ve IS-136 standartlar ailesinin yansıması bir sistemdir.

Page 14: kablosuz haberleşmesi

13  

 

Tablo 1.6'ı, IMT-2000'e iki geri kalan geniş-band CDMA önerileri için parametreleri özetler, yani W-CDMA ve CDMA2000. Geniş-band CDMA sistemlerinin ortak özellikleri, aşağıdakileri içerir.

• Çoklu oran (multirate) hizmetlerinin hazırlılığı

• Paket veri hizmetleri

TABLO 1.6 W-CDMA ve cdma-2000 Parametreleri

• Kompleks yayılım

• Adanmış pilot bir kullanıcıyı kullanan bir tutarlı uplink(yer-uydu bağı).

• Işın biçimlendirme için downlinkte ilave deneme kanalı.

• Dikişsiz interfrequency handoffu.( seamless interfrequency handoff)

• İleri sarma bağlantı (fast forward link) güç kontrolü.

• İsteğe bağlı çoklu kullanıcı algılaması.

Page 15: kablosuz haberleşmesi

14  

 

Farklı sistem önerileri arasında büyük farklılıklar, chip oranı merkezlidir.( senkron (cdma 2000) vs. asenkron (W-CDMA) ağ işlemleri kullanılır.)

Global tayfi co-ordinant, IMT-2000 kavramı için önemlidir. Büyük dünya pazar'larında düzenleyici acentelerin tayfi ayırmaları, Şekil 1.5 de gösterilmiştir. Birleşik Devletler' in , IMT-2000 için ayrılmış 1885-220 MHz bandı eskiden kullanılan destek PC servisleri 1850-1990 MHz bandı ile Şekil 1.6 gösterildiği gibi önemli şekilde örtüşür. Blok'lar A ve B, (C blokları F boyunca, temel ticaret alanlarına (BTAs) uyarken)ticaret alanlarında yoğunlaşmaya (MTAs) uyar.

ŞEKİL 1.5 Uluslararası frekans tahsisleri

Birleşik Milletlerde 51 MTAs ve 492 BTAs vardır. Ek olarak, 20 MHz spektrumu FCC Bölümü 15 kurallarına göre, lisanssız kullanım için ayrılmıştır. Bu 20 MHz’in, 10 MHz’i paket anahtarlamalı uygulamalar için, 10 MHz’i de devre anahtarlamalı uygulamalar içindir.,

.

Page 16: kablosuz haberleşmesi

15  

 

1.5 KABLOSUZ LAN’LAR VE PAN’LAR

TABLO 1.7 Lisans ayrım kullanımı için 2.4 ve 5 GHz bandları. B=-26 dB MHz’de yayılım bandgenişliği

Çeşitli kablosuz yerel alan ağları (WLAN) ve kişisel alan ağları (WPAN) sistemleri lisanssız bandları işletmek için geliştirilmişlerdir. Tablo 1.7 dünyanın çeşitli bölgelerinde kullanılmakta olan lisanssız bandları listelemektedir. Birkaç yıl öncesine kadar lisanssız bandlarda işletilen WLAN istemlerin çoğu açık standartsız hava arayüz ve MAC protokolleri markalarına dayanır.

1997 de IEEE 802.11 standardizasyon grubu 1 ve 2 Mv/s toplam oranları sağlamaya da dayanan ilk WLAN standardını yayınladı. IEEE 802.11 düz, sıra yayılım spektrum modülasyonunu kullanır. (Yayılım için 11 bit Barker sırası ve BPSK (1 Mb/s) veya QPSK (2 Mb/s)). Barker sıraları, bölüm 8 deki ileriki konularda tartışılmıştır. 1998 de IEEE 802.11b çalışma grubu 5.5 ve 11 Mv/s toplam veri oranlarını sağlamak için geliştirilmiş hava ara yüzünü tanımladı. IEEE hava arayüzü Bölüm 8 in ileriki bölümlerinde anlatılan tamamlayıcı kod anahtarlama (CCK) kullanır.

1998 de, IEEE 802.11a ortogonal frekans bölümlemesi (OFDM) i (onların yeni 5 GHz standardı, 6 dan 54 Mb/s’a dizilen verioranı dizileri hedefi için temel alarak) adapte etti. OFDM prensipleri, Bölüm 4 ve 5 de tartışılmıştır. İlerideki, IEEE 802.11a, Yüksek Performans LAN ( Hiper LAN/2) (Avrupada) ve Multimedya Mobil Erişim Haverleşmesi (MMAC) (Japonya), fiziksel katman özelliklerine OFDM’yi adapte etmişleridir.

IEEE 802.11a OFDM standardı parametreleri Tablo 1.8 de özetlenmiştir. 1999’da, IEEE 802.15 çalışma grubu kablosuz kişisel alan ağları (WPAN) standartlarını geliştirmek için yaratıldı. Bluetooth özelliği WPAN standartlarından biri olarak [153] önerildi. Bluetooth bir ad

Page 17: kablosuz haberleşmesi

16  

 

hoc ağıdır. Frekans Hop CDMA (FH-CDMA) yı ve 0.3 modülasyon indeksi ile Gaussian frekans anahtarlama kaydırma (GFSK) ya dayanır. Bluetooth 1 MHz aralık ve 625 µs hop yaşam zamanı ile 79 hop taşıyıcı setlerini kullanır. Tek FH kanalı 1 Mb/s veri oranını destekler. Bluetooth ya çok tek oranı -1/3 3- bit tekrarlama kodu ya da tek oran -2/3 kısaltılmış Hamming kod- kullanır.

TABLO 1.8 [333]’den, IEEE 802.11a OFDM standardının anahtar parametreleri

1. FREKANS TEKRAR KULLANIMI VE HÜCRESEL KAVRAM

Hücresel telefon sistemleri iki temel işleve sahiptir. Aktif ve pasif mobil istasyonların (MS ler ) yerini belirlemek ve izlemek ve aktif MS leri en iyi uygun baz istasyonuna/larına (BS ler)bağlamaya girişmek zorundadır. Önceki görev kullanıcı konumunu güncelleme ve sayfalama konusudur. Sonraki görev, hizmet eden BS(ler) ve radyo link kalitesi( alternatif BSler le) ile radyo bağlantı kalitesinin devamlı evrimini ister. Bu gözlem (sistem topolojisine ve trafik akışına ek olarak, özel MS e hizmet etmek için en iyi BS lere karar vermekte) link kalite evrimleri bilgisini kullanan bir bilgisayar sistemi tarafından yapılır.

Hücresel telefon sistemi MS ve BS ızgarası arasında alçak güç ( 1 wattan düşük ) radyo haberleşmesini kullanır. Ms in hareketi, bununla birlikte, yüksek düzensiz radyo bağlantı kalitesinde sebep olur ve dikkatli gözlem ve kontrol bunu kabul edilir kılmak için istenir. Radyo bağlantı kalitesi evrimi geniş sayıda kritere dayalıdır fakat özünde istatiksel ölçüm işlemi umulan radyo kanal özelliklerinin ön bilgisine dayanır. Radyo bağlantı kalitesini ölçmek için zaman istenir ve ölçümün doğruluğu yerel yayılım özelliklerine bağlıdır.

Page 18: kablosuz haberleşmesi

17  

 

Zaman tüketim bağlantı kalitesi ölçümleri hücresel sistemin link kalitesinde bozulmaları etkileme yeteneğini sınırlayacaktır ve güç ve band genişliği kaynaklarının tahsisini değiştirerek dengeleyecektir. Diğer taraftan eğer bağlantı ölçüm kalitesi çabuk yapılabilirse, böylece hücresel sistem için zaman içerir, kaliteli bağlantı hücreleri için yöntem karar verme ve arzu edilen değişiklikler ve MS lerde kapsayan ağ varlıkları için hücresel sistem uyarlanabilirliği kısıtlanacaktır. Gerekli kontrol ve ölçüm hızındaki kısıtlamalar link kalitesi üzerinde ve hücrelerin modern sistemdeki farklılığı ve büyüklüklerinde karar verir. Hücre büyüklükleri karşı koyan girişim için radyo bağlantı yeteneği ve trafikteki çeşitlilik için ortaya çıkacak hücresel sistem yeteneği hücresel bir sistemin etkili tayfi ve karar veren 2 ana etkendir.

Hücresel sistemlerde, uygun spektrum BSs ve radyo bağlantılarının izin vereceği en olası yakın mesafeler verilen tekrar kullanılan bu frekans arasında paylaştırılır. Daha küçük hücreler daha kısa mesafedeki tekrar kullanılan frekanslar arasındadır ve bu da artmış spektral yeterlilik ve yoğun taşınan kapasite ile sonuçlanır. Spektral verimlilikteki dramatik gelişme mikrohücrelerin ilginin temel sebebidir. Buna rağmen mikro hücresel yayılma çevresi yüksek derecede değişkendir. Dağıtılmış tahsis edilen algoritmalar yüksek kaliteli link için kullanılmalıdır.

Hücresel sistemlere doğru olan güncel yönseme yüksek spektral yeterliliği ve her yerde bulunan servis kapsamlarını sunar. Bu sistemler i) etkili hücresel mimarlar ii) hızlı ve doğru bağlantı ölçüm niteliği iii) bütün çevre tiplerinde hızlı kontrol iv) her yerde sanal radyo sağlamak için BSler için yüklenmesi ve v) çevredeki yayılmanın set etkilerini azaltabilmek ve gürültü ve seslerin yüksek seviyede tolere edilen band genişliği ve verimli güç bağlantı programı içerecektir.

Hücresel taşınabilir radyo sistemleri ki TDMA ve FDMA tekrar kullanılan sıklık güven üzerine dayanır bunlar ayrı coğrafi bölgelerde eş zamanlı aynı taşıyıcı sıklığında kullanılırlar. Uygun makro hücresel sisteminin hücre düzeni altıgen ve radyo kapsamlı bölgelerde sıklıkla tanımlanır. Pratikte hücreler düzgün altıgenler değildir fakat onun yerine bozulmuş örtüşen alanlar şeklindedir. Makrohücresel kapsamlı yerlerin temsil edilmesi için altıgen ideal bir seçimdir. Çünkü yaklaşık bir çemberdir ve küme büyüklüğünde tekrar kullanılan geniş bir mozaik sağlar. Mozaik tekrar kullanılan küme büyüklüğü N tekrar yapılandırılabilir eğer; [258]

i ve j negatif olmayan tamsayılar ve i ≥ j. İzin verilmiş küme boyutları N= 1,3,4,7,9,12…

3-, 4- ve 7- hücre tekrar kullanım kümeleri örnekleri Şekil 1.7’ de gösterilmiştir. Tekrar kullanım kümeleri frekans planından mozaiklenmiştir. Basitleştirilmiş 7 hücre frekans tekrar kullanım planı Şekil 1.8 de gösterilmiştir (işaretlenmiş hücreler, taşıyıcı frekanslar özdeş takımların nereyi kullandıkları gibi).

Page 19: kablosuz haberleşmesi

18  

 

ŞEKİL 1.7 Genellikle kullanılan hücresel tekrar kullanım kümeleri

ŞEKİL 1.8 7 hücre tekrar kullanım desenini kullanan makrohücresel yerleşim

Co-kanal tekrar kullanma faktörü D / R , co-kanalın oranı tekrar kullanımı uzaklığı D gibi tanımlanır.(aynı taşıyıcı frekansı ve R1 hücrelerin yarıçapını kullanan hücreler arasında) Altıgen hücreler için , tekrar kullanma grup boyut N ve co-kanal tekrar kullanma faktörü D-R tarafindan nakletilir. (Problem 1.2 ye bakınız.)

Daha alçak BS anten yükseklikleri ile microcellular sistemleri için düzenli altıgenler, radyo kapsam bölgelerine yaklaşmak için artık uygun değildir. Herhangi bir binanın ufuk                                                                                                                          1    Altıgen  hücreler  için  R,  bir  hücrenin  köşesinin  merkeze  uzaklığıdır.  

Page 20: kablosuz haberleşmesi

19  

 

çizgisinin altında , yaklaşık 15 m bir anten yüksekliğinde tipik microcell BSs kullanımı uygun olabilir , ve uygun bağlantı niteliği herhangi bir yerde BS 200-500 m'de sağlanabilir.

Mikro hücreler için hücre şeklinin seçimi büyük oranda özel yayılımlara dayanır.

ŞEKİL 1.9 3 hücre tekrar kullanım örneği ile bir anayol boyunca mikrohücresel yerleşim

ŞEKİL 1.10 Bir şehirsel kanyonda mikrohücresel yerleşim. Baz istasyonları, 2 hücre tekrar kullanım örneği ile yoğun hücresel alanlarda her kesişimde yerleştirilirler.

Örneğin; doğrusal hücreler şekilde gösterilmiştir. 1.9, yönlü antenler ile bir anayol boyunca yayılan anayol mikro hücrelerinin (highway microcells) daha kesin modelini sağlayabilir. Kentsel kanyonlu bir alanda, binalar sokak koridorları boyunca sinyal enerjisini yönlendirmekte dalga rehberleri gibi davranır. Şekil 1.10, şehir merkezlerinde yayılan mikrohücrelerin modellemesi için sıklıkla kullanılan tipik Manhattan mikro hücrenin(Manhattan microcell) yayılımını gösterir.

.

Page 21: kablosuz haberleşmesi

20  

 

3. MOBİL RADYO YAYILIM ORTAMI

Radyo sinyalleri genellikle üç mekanizmaya göre yayılırlar; yansıma, kırılım ve saçılım. Yansımalar, boyutlarıyla yüzeye dayanan dalga uzunluğuna kıyasla çok uzun olan yüzey dalgaları olunca ortaya çıkarlar. Kırılım, Huygen in prensiplerine göre, verici ile alıcı antenler arasında bir engel olduğunda oluşur ve ikincil dalgalar engelleyen kısmın arkasında oluşurlar. Saçılım, yüzey dalgaları oluştuğu zaman meydana gelir. Boyutları bir dalga boyu veya daha az türünde olan nesnelere dayanır ve enerjinin farklı yönlerde yeniden yönlendirilmesine neden olur. Bu üç yayılım mekanizmasının göreli önemi belirli yayılım senaryolarına dayanır.

Yukarıdaki üç mekanizmanın sonucu olarak, makrohücresel radyo yayılımı, üç yakın bağımsız fenomenle kabaca karakterize edilebilir; uzaklıkla yol kayıp çeşitleri, yavaş uzun-normal gölgeleme ve hızlı çoklu yol kaybı(multipathfading). Bu fenomenler farklı fiziksel prensiplerde yerleşmelerinden kaynaklanır ve her biri ne zaman tasarımlandıklarına dair ve hücresel sistemin performansını değerlendirmek konusunda hesap vermelidirler.

Çoklu yol kaybı, alınan sinyal zarfında hızlı değişimlerde sonuçlanır ve yüzey dalgaları alıcı antene rasgele evreler ve birleştirilmiş vektörel ile çok farklı yönlerden ulaştığı zaman sevep olunur. Tipik olarak, alınan zarf en çok 30-40 dB üzerinde değişebilir.(bir dalga boyu bölümü yapıcı ve yıkıcı eklemelerden dolayı) Çoklu yol zaman ayrımına da sebep olur, çünkü iletilmiş sinyalin çoklu kopyaları, farklı iletim yolları üzerinde yayılır ve farklı zaman gecikmeleri ile alıcı antene varır. Zaman ayrımı TDMA sistemlerinde eşitleme ve CDMA sistemlerindeki RAKE alımında eşitleme gerektirebilir.

Elektromanyetik dalgaların yoğunluğunun boşlukta sönümü radyo yol uzunluğunun karesi ile,d, uzaktaki d alınmış gücü gibi çok iyi bilinir.

Ωt nin iletim gücü olduğu yerde λc dalgaboyu ve k, oran sabitidir. Bununla birlikte, sayıcı-sezgi yol kaybı yüksek kapasite hücresel sistemlerde esastır, sinyal gücünün hızlı zayıflaması uzaklık izinleri sebebiyle küçük co-kanal tekrar kullanım uzaklığı ve bu nedenle, bir yüksek spektral verimlilik. 800-900 MHz UHF bandı ilk kuşak sistemler için seçilmiştir(onun göreli kısa erim radyo yayılım karakteristikleri nedeniyle). Tabiî ki eğer bir büyük radyo kapsama alanı istenirse (düşük kapasite aciliyeti ve haberleşme dağıtım sistemleri(polis, itfaiye vs…)) küçük yol kaybı tercih edilir. Bu nedenle, uzaklıkla küçük zayıflamalarla sonuçlanan,VHF bandı bu uygulamalar için seçilir.

Boşlukta yayılım, mobil radyo çevrelerinde kabul edilemez ve yayılım yol kaybı sadece uzaklık ve dalga boyuna dayanmaz bununla birlikte MS ler ve BS lerin anten yüksekliği ve yerel arazi özelliklerine (binalar, tepeler gibi (mikrohücrelerde)) de dayanır. Radyo yayılımının özel

Page 22: kablosuz haberleşmesi

21  

 

doğası yol kaybı zorluğunun kuramsal öngörüsünü yapar ve kolay çözüm yoktur. En kolay yol kaybı modeli alınan gücün şöyle olduğunu varsayar:

Bilinen referans uzaklığında alınan sinyal gücü ortalaması (dBm) iletim anteninin uzak alanındadır. Tipik olarak, do , makrohücreler için 1 km

dış mikrohücreler için 100m, iç piko hücreler için 1 m dir. değeri frekansa anten yüksekliği ve kazanç ve diğer faktörler dayanacaktır. β parametresi yol kaybı üssü olarak adlandırılır ve hücresel sistemlerin spektral(tayfi) verimliliğini etkileyen anahtar parametredir. Bu parametre hücre büyüklüğüne ve yerel alan özelliklerine bağımlıdır. Yol kaybı üssü, tipik şehirsel makrohücresel çevrelerde 3’den 8’e değişir.genellikle, yol kaybı üssü görsel ölçümlerle kararlaştırılır.

є (dB) parametresi sıfır ortalamalı Gaussian rasgele değişkenidir, (dB deki) gerçek ve kestirilen yol kaybı arasındaki hatayı temsil eder. ‘deki bu istatiksel değişim gölgelemeden dolayıdır. Gölgeler genellikle uzun –normal dağıtım olarak modellenir, Ω(dBm)(d) yoğunluk işlev ihtimalinin söyle olduğu anlamındadır:

Olduğu yerde;

parametresi gölge standart sapmasıdır. Daha çok kesin yol kayıp modeli daha küçük de

sonuçlanır. Makrohücreler için , tipik değeri ile 5 den 12dB’e değişir. Ayrıca, radio yol uzunluğu d nin neredeyse bağımsız oluşunu gözlemektedir. Gölgeleme hazırlığında alınan sinyal gücü (1.4) de yerel ortalama olarak adlandırılırken, gölgeleme eksikliğinde (1.6) da tanımlandığı gibi alınan sinyal gücü alan ortalaması olarak adlandırılır. Şekil 1.11 hem boşluk hem de tipik şehirsel makrohücresel çevreler için alınan sinyal gücünün radio yol uzaklığının işlevi olarak çizerek, yukarıdaki kavramları tanımlamaktadır.

.

Page 23: kablosuz haberleşmesi

22  

 

4. ORTAK-KANAL CIZIRTI VE GÜRÜLTÜ

FDMA/TDMA hücresel sistemlerinde frekans tekrar kullanımı tanıtılmaktadır( hücresel sistemlerin kapasitesini sınırlayan büyük faktörlerden biri). Ortak-kanal cızırtı farklı hücrelerde aynı taşıyıcı frekans kullanıldığında oluşur. Bu nedenle, istenen ve karışan sinyallerin güç yoğunluk spektrası tamamen örtüşür. Frekans tekrar kullanımı bitişik kanal cızırtısını da açıklar. Bu tür cızırtı komşu hücreler diğerlerine tayfsal yakın olan taşıyıcı frekanslarını kullandıkları zaman oluşur. Bu nedenle, istenen ve karışan sinyallerin güç yoğunluk spektrumu kısmen örtüşür.

ŞEKİL 1.11 Boş alan ve tipik şehirsel makrohücresel çevrelerde yol kaybı; n

Alınan sinyal gücü dBm’de 10 km uzaklıkta, -70dBm ortalama ve değişimi ile Gaussian yayılımlıdır.

Kablosuz radyo bağlantıları sıklıkla eşik etkisi gösterir( bağlantı kalitesi kabul edilebilir olduğu yerde hem taşıyıcıdan sese oran T hem de taşıyıcıdan cızırtıya oran Λ kesin eşiği aştığı zaman, Tth ve Λth ile gösterilir)[115]2. Yoksa link kalitesi onaylanmaz ve kesinti meydana gelir.

Eşikler Tth ve Λth , çeşitli modülasyonları ve kod şeması içeren(kullanılan), alıcı yapısı, link kalitesi ölçümü, yayılım çevresi, MS hızı ve diğer faktörleri içeren bir çok radyo bağlantı parametresine dayanır. İlk olarak hava ara yüzü belirtilmiştir, yayılım çevresi kesinti olup olmayacağına karar verir. Hızlı hareket eden MS’ler için yol kaybı ve gölgeleme bağlantı

                                                                                                                         2  Şimdilik,  bitişik  kanal  cızırtısı  etkisi  ihmal  edilecektir.  

Page 24: kablosuz haberleşmesi

23  

 

kalitesini belirler. İlk olarak Tth ve Λth belirtilmiştir. Diğer taraftan yavaş hareket eden MS’ler için alınan sinyal zarfı çoklu yol kaybından dolayı derin bir sönüm gösterdiği zaman link kalitesi onaylanmamış da olabilir. Burada, biz iki tür kesinti tanıtacağız. İlki termal ses sevis kesilmesi, söyle tanımlanır:

Ve ikinci olarak ortak kanal cızırtı kesintisi, şöyle tanımlanır:

Hem termal ses hem de ortak kanal cızırtısından dolayı tamamen servis kesilmesi:

Kolayca yüklenmiş hücresel sistemler için termal ses performansa hâkim olacaktır. Fakat zor yüklenmiş hücresel sistemler için termal ses ortak kanal cızırtısının tipik baskın etkisine farklılıkta ihmal edilebilir.

5. ALICI DUYARLILIĞI VE BAĞLANTI BÜTÇESİ

Alıcı duyarlılığı sesin hazır bulunuşluluğunda radyo sinyallerini bulmakta alıcı yeteneğine başvurur. Bu ses çeşitli kaynaklardan yükselebilir. Bunlar sistem dışı, atmosfer sesi (şimşek, galaktik ses gibi), insan yapımı sesler (otomobil kontak sesi gibi), termal ses (sistemin içinde olan)

Termal ses gücüne algılamadan önce istenen taşıyıcı gücü oranı genel olarak taşıyıcıdan sese oran, T olarak adlandırılır. T parametresi, haberleşme bağlantı parametrelerinin işlevidir. (iletilmiş güç (veya etkili eş yönlü ışıyan güç (EIRP)) yol kaybı, alıcı anten kazancı ve alıcı sistemin etkili giriş ses termali gibi). Link parametrelerine T’yi anlatan formül, bağlantı bütçesi (link budget) olarak adlandırılır. Bağlantı bütçesi aşağıdaki parametreleri ifade edebilir:

Ωt = iletilmiş taşıyıcı gücü

GT = verici anten kazancı

LP = yol kaybı

GR = alıcı anten kazancı

ΩP = alınan sinyal gücü

Page 25: kablosuz haberleşmesi

24  

 

EC = modüle edilmiş sinyal başına alınan enerji

TO = Kelvin derecesinde alınan sistem sesi

BW = alıcı ses band genişliği

NO = beyaz gürültü gücü spektral yoğunluğu

RC = modüle edilmiş sinyal oranı

k = 1.38 x 10 -23 Ws/K = Boltzmann sabiti

F = ses şekli, tipik olarak 5’den 6 dB’e

LRX = alıcı gerçekleştirme kaybı

LI = sistem yüklemesinden (cızırtı) kayıplar

Mshad = gölge sınırı

GHO = handoff kazancı

SRX = alıcı duyarlılığı

Etkili alınan taşıyıcı gücü:

Alıcıya, toplam giriş ses gücü;

Oda sıcaklığında 17°C (290°K) kTo değeri;

kTo= -174 dBm/Hz Alınan taşıyıcı-ses oranı bağlantı bütçesini tanımlar.

Taşıyıcı – ses oranı, T, ve modüle edilmiş sembol enerjisi-ses oranı, EC/NO söyle anlatılır:

Page 26: kablosuz haberleşmesi

25  

 

Bu nedenle, bağlantı bütçesini şöyle tekrar yazabiliriz:

Desibel ünitelere çevrim sonucunda:

Alıcı duyarlılığı şöyle tanımlanır:

Veya desibel ünitelere çevrim:

(1.17)’de EC/NO dışında tüm parametreler genellikle değişmez. Alıcı duyarlılığını bitirmek için ilk olarak minimum Ec/No (dB)’yi bulmalıyız. Bu kabul edilebilir link kalitesini verecektir ve

devamında bu değer (1.17)’de yerine koyulur. Daha sonra sonuç değerini için (1.15)’de yerine koymakla ve ’yi çözmekle maksimum kabul edilebilir yol kaybını buluruz.

Çünkü biz hücresel radyo sistemleri için bağlantı bütçesi ile ilgileniyoruz, burada diğer üç çok önemli bağlantı bütçesi parametreleri vardır. (i) sistem yükleme için sınır veya cızırtı yüklemesi (ii) gölge sınırı ve (iii) handoff kazancı. Üçüncü arttırılırken ilk iki nicelik maksimum izin verilebilir yol kaybını küçültecektir. Belki başka faktörler de olabilir fakat onlar incelenmekte olan çeşitli sistemlere eşitçe kabul edilecektir, yani sistemler arası göreli karşılaştırma yaparken onlar yersizdir. Bununla birlikte, eğer kesin izin verilebilir yol kaybını belirlemek istersek onlar önemlidir.

Cızırtı Yükleme:

Sistem yükleme ortak kanal ve bitişik kanal cızırtısına sebep olur. Bu yüzden, herhangi bir hücresel sistemde hücre yarıçapı kısalacaktır ve trafik yüklemesi artarken ve azalırken

Page 27: kablosuz haberleşmesi

26  

 

genişleyecektir. Bu fenomen bazen hücre nefes alışı olarak adlandırılır. Eğer, biz farklı hücresel sistemlerin abone yükleme artarken göreli kapsam kıyaslamayı umarsak, daha sonra biz bağlantı bütçesinde cızırtı bozulma sınırını içeren artmış trafik için hesap yapmak zorundayız; aksi takdirde orada planlanan gürce sınırları yakınında çok zayıf kapsam olacaktır. Eğer ortak kanal ve bitişik kanal cızırtısı ele alınırsa, (bir ilk ortalamaya beyaz gürültü olurken) daha sonra etki, LI nın çok katmanlı faktörü ile alıcıya toplam giriş ses gücünü arttırmak zorundadır. Sistem yükleme cızırtı bozulmasını hesaplamak için LI(dB) ye bir miktar sınırı ile (1.18) deki maksimum izin verilebilir yol kaybını küçültürüz cızırtı sınırı. İstenen LI(dB) , incelenmekte olan hücresel sistemin tipine ve hücre yüklemeye bağlıdır. Tipik olarak, CDMA sistemleri TDMA sistemlerinden daha yüksek cızırtı sınırı ister. Çünkü tüm kullanıcıların sinyalleri aynı band genişliğini işgal eder.

Gölge Sınırı ve Handoff Kazancı:

Gürültü kesintisinin alınmış taşıyıcı-gürültü oranı olduğu zaman oluştuğu farz edilir.

T= Ωp(dB)(d)/N< Tth veya eşdeğer olarak, Ωp(dBm)(d)<Ωth(dBm) . Sınır gürültü kesinti ihtimali Ωp(dBm)(R)<Ωth(dBm) olma ihtimaline dayalıdır( hücre sınırında MS yeri için d=R olduğu yerde). Alan gürültü kesinti ihtimali Ωp(dBm)(d)<Ωth(dBm) ihtimaline dayalıdır.( tüm hücre alanında ortalama olduğu zaman). Verilen sınır veya alan kesinti ihtimalini sağlamak için gölge sınırını tanımlamak zorundayız, Mshad, (bağlantı bütçesinde)

Sınır gürültü kesinti ihtimali:

Page 28: kablosuz haberleşmesi

27  

 

ŞEKİL 1.12 Gölge sınırına karşılık sınır gürültü kesinti ihtimali

Olduğu yerde,

Ve

Gölge sınırıdır. Sınır gürültü kesinti ihtimali, ON(R), Şekil 1.12’de Mshad’ın karşısına çizilmiştir. (çeşitli gölge standart sapmaları için).

Örnek 1.1

Page 29: kablosuz haberleşmesi

28  

 

Bizim ON(R) = 0.1 ‘ e sahip olduğumuz farz edilir. Gerekli olan gölge sınırına karar vermek için Mshad ‘ı seçeriz.bu nedenle Şekil 1.13 deki Gaussian yoğunluk fonksiyonunda gölge alanı 0.1 e eşittir. Bu nedenle şöyle çözeriz:

Sahip olduğumuz

σΩ= 8dB için gerekli olan gölge sınırı;

ŞEKİL 1.13 İstenen gölge sınırını sağlamak

Kenar ve gürültü kesinti ihtimalleri arasındaki ilişkiyi elde etmekte yayılma yol kaybı ve MS’lerin uzamsal yayılımı için modellere ihtiyacız vardır. Makro hücreler için MS’lerin hücre alanı içinden aynı dağıtılmış olduklarını farzetmek mümkündür. (1.6) daki yol kayıp modeli ile bu varsayım alan gürültü kesinti ihtimali: [115]

Page 30: kablosuz haberleşmesi

29  

 

Olduğu yerde

Olduğu yerde;

Bu anlatımın ilk terimi kenar gürültü kesinti ihtimaline eşittir, ON(R) (ikinci terim düzeltim faktörü olur). Yukarıdaki bağımsız değişken tek izole hücrenin durumunu kabul eder. Hücresel sistemleri için (coğrafi alan çoklu hücrelerle kaplanmış durum daha karmaşıktır). MS bir hücreden diğer handofflara geçerken çağrı sürekliliği bakımı için yürütülecektir. İki hücre arasındaki sınırda yer alan bir MS düşünün. Bununla birlikte hizmet eden BS in bağlantısı belki gölgelenmiştir ve başarılmıştır ve kesintiye uğramıştır, alternatif BS bağlantısı kabul edilebilir kaliteyi belki sağlayabilir. Bu nedenle iki hücre arası sınır alanlarda makro çeşitleme adıyla anılan çeşitleme etkisini buluruz. Handoff gain (GHO) miktar eşitliği ile tek hücre üzerinden maksimum izin verilebilir yol kaybı yükselir. Hücresel sistemlerde kullanılan çeşitli handoff algoritimleri vardır. GSM ve DAMPS gibi TDMA hücresel sistemleri sert handoffu kullanırken CDMA hücresel sistemleri (IS-95 gibi) yumuşak handoffu kullanır. Handoff kazancının ilkelerini tanımlamak için, 7 hücreli bir küme düşünün, hedef hücre merkezde ve etrafı 6 başka hücre ile çevrili.

Monte Carlo simülasyonunu kullanarak hedef hücre için alan ortalama gürültü kesinti ihtimalini hesapladık mobil istasyonun hücre alanı üzerinde aynı dağıtılmış olduğunu varsayın. Bizim sonuçlarımız ilintili gölgelemeyi varsayar( bu altı tane BS in her birinin hedef BS’i çevrelediği yerde hedef BS ile 0.5 gölge ilintisine sahip olduğumuz) fakat bu gölgeler altı çevrelenmiş BS ler arasında bağımsızdır. Ωp,k (dBm), k=0,…,6 nin almış olduğu sinyal gücünü göstermesine izin verin( hedef BS (k=0) ve altı çevre BS ler (k=1,…,6) için). 3 durum düşünülür, bir tek hücre yumuşak handofflar ve ser handofflar. Tek hücre performansı için hiçbir handoff kullanılmaz. Yumuşak handofflarla en iyi bağlantıyı sağlayan BS hizmet eden BS olarak daima seçilir. Alınmış sinyal gücünde alıcı eşiği üzerinde (Ωth(dBm)) geçerse bağlantı kalitesi kabul edilebilir olur. Yoksa altı çevre BS handoff adaylığı için test edilir. Bir BS in handoff adayı olabilmesi için Ωp,k (dBm)- Ωp,0 (dBm) ≥ H(dB) ye sahip olmalıyız. (H(dB) nin handoff histerezi olduğu yerde) Eğer herhangi bir BS –handoff adayları sonuçları dışında laınmış sinyal gücünde- alıcı eşiğinden (Ωth (dBm)) yukarda olursa, bağlantı kalitesi kabul edilebilir olur yoksa kesinti olur.

H(dB) = 6 dB için sonuçlar Şekil 1.14 de gösterilmiştir. %10 alan gürültü kesinti ihtimali (%90 kapsam), 5.6 dB gölge sınırı 1.8 dB’dir. 3.8 dB nin farkı yumuşak handoff kazancını temsil edir. İlişkin sert handoff kazancı 2.8 dB civarındadır. Yumuşak handoffun sert handoff kazancından daha büyük olacağına da dikkat edin.

Page 31: kablosuz haberleşmesi

30  

 

Özet olarak,gölgeleme ve cızırtı yüklemesi için sınır kapsamı ile maksimum izin verilen yol kaybı:

6- KAPSAM

Kapsam, baz istasyonları sayılarına veya “kapak” gerektiren hücre siteleri veya kabul edilebilir servis türü ile verilen alana hizmet ağlamaya başvurur. Açık bir biçimde, hücresel sistem – verilen coğrafik alanı kaplamakta enaz sayıda hücre gerektiren- altyapı maliyet avantajına sahiptir.

Verilen alanı kaplamakta gerekli olan hücre siteleri sayısı maksimum izin verilebilir yol kaybı tarafından karar verilir ve yol kaybı özelliği. Farklı hücresel sistemlerin kapsamlarını kıyaslamakta ilk olarak ortak kalite ölçütünü kullanarak farklı sistemler için maksimum izinverilebilir yol kaybına karar vermeliyiz alan ortalama kesinti ihtimali örnekteki gibidir:

ŞEKİL 1.14 Sert yumuşak handofflarla ve %95 kapsamla istenen gölge sınırı; handoff histerezi H(dB)=6 dB dir.

(1.11) den açık ki:

Page 32: kablosuz haberleşmesi

31  

 

d max ‘ın radyo yol uzunluğu olduğu yerde (maksimum izin verilebilir yol kaybına uyan) ve C bir sabit, d max ‘ın değeri hücrenin yarıçapına eşittir. İyi kapsam sağlamakta, d max ‘ın mümkün olduğu kadar uzun olması istenir.

İlk olarak düşünülen çeşitli sistemler için L max ‘a karar verilir, farklı sistemlerin göreli kapsam avantajları kıyaslanabilir(diğer tüm faktörlerin eşit olduğu varsayılarak). Bunun nasıl olduğuna bir örnek olarak, Sistem 1 in L max(dB)=L1 ‘e sahip olduğunu farz edelim ve Sistem 2 nin L max(dB)=L2 ‘e sahip olduğunu (sırasıyla d1 ve benzer radyo yol uzunlukları olarak). Maksimum izin verilebilir yol kaybı farklılığı takip eden ilişki içinden hücre yarıçapı ile ilişkilidir.

Başka bir yoldan,

Hücre alanı A=πd2 ye eşit olduğu sürece (bir dairesel hücre varsayarak), hücre alanları oranı:

Ve bu yüzden,

Atot un toplam coğrafik alanının kapsandığını farz edin. Daha önce Sistem 1 ve 2 için gerekli olan gürce sayısının oranı:

Örnek olarak, β=3,5 ve L1-L2=2dB olarak farz edin. Daha sonra, N2/N1 = 1,30. Bu yüzden, Sistem 2 aynı coğrafik alanı kaplamakta %30 daha fazla baz istasyonuna ihtiyaç duyar.

Page 33: kablosuz haberleşmesi

32  

 

Sonuç olarak, bağlantı bütçesinde görülen ufak farklılıklar, altyapı maliyetinde büyük farklılıklara dönüşür.

7. SPEKTRAL VERİMLİLİK VE KAPASİTE

Spektral verimlilik, hücresel sistem işletmenleri için en önemli maddedir. Spektral verimliliğin çeşitli tanımları vardır, fakat en uygun tanım band genişliği ünitesi başına uzamsal trafik yoğunluğunun spektral verimliliğini ölçer. Aynı hücrelerin yerleşiminin oluştuğu hücresel sistem için spektral verimlilik aşağıdaki parametrelerle anlatılabilir:

GC = kanal başına istenen trafik (Erlangs /kanal)

NC = hücre başına kanal sayısı

WSYS = toplam sistem bandgenişliği (Hz)

A = hücre başına alan (m2)

Bir Erlang, devamlı meşgul edilen kanaldaki trafik yoğunluğudur. Bu nedenle zaman taşıyıcıları x/100 Erlangs’ın %x için bir kanal meşgul olur. Spektral verimlilik sçyle tanımlanır:

N hücre tekrar kullanım kümelerinin hücresel yerleşim varlığını varsayalım. Daha sonra, hücre başına kanal sayısı (FDMA ile):

WC nin kanal başına band genişliği olduğu yerde. Eğer TDMA kullanılırsa WC , taşıyıcı başına kanal sayısı tarafından dağıtılan taşıyıcı başına band genişliğidir. Spektral vrimlilik üç verimlilik ürünü olarak yazılabilir,

Olduğu yerde,

ηB =band genişliği verimliliği

Page 34: kablosuz haberleşmesi

33  

 

ηC = uzamsal verimlilik

ηT = ana hat verimliliği

yüksek band genişliği verimliliği , düşük bir oranı ses kodlama ve band genişliği elverişli sinyalleme teknikleri ile başarılır.

Uzamsal verimlilik:

Yüksek uzamsal verimlilik şunlarla başarılır: (i) hücre başına alanı azaltmak (ii) ortak kanal tekrar kullanım uzaklığını azaltmak. Bu tanımlardan ilkinin mikrohücresel sistemlerle önemli ilgisi vardır. (hücre yarıçapının 200-500 m olarak kullanıldığı yerde). Ortak kanal tekrar kullanım uzaklığı D/R şöyle azaltılır:

(i) ilk alanda hücresel sistemlerin içinde ortak kanal cızırtısının kuşağını kontrol etme

(ii) üretilmiş ortak kanal cızırtısının etkisini azaltma. Ortak kanal cızırtısının üretilmiş

seviyeleri hücre kesimlendirme smart antenler güç kontrolü devamsız iletim, etkili handoff algoritmaları, makroskopik BS çeşitleme ve diğer teknikler kullanılarak kontrol edilebilir. Radyo bağlantısında ortak kanal cızırtı darbesi, cızırtı iptali, hata kontrol kodlaması, anten çeşitliliği ve diğer teknikler kullanılarak yatıştırılmıştır.

Şekil 1.15 deki durumu düşünün, ileri kanal ortak kanal cızırtı çevresi betimlenmiştir. MS hizmet eden BS den d0 uzakta ve ilk NI =6 sırası cızırtı ortak kanal BS lerinden dK, k=1,2,….NI uzakta. Eğer d= (d0, d1 , … dNI) nın uzaklık vektörünü belirtmesine izin verirsek (çeşitli MS yerlerinde) d fonksiyonu olarak:

Page 35: kablosuz haberleşmesi

34  

 

ŞEKİL 1.15 Bir istenen MS’de ileri kanalda ortak-kanal gürüntü. Burada altı tane karışan BS vardır.

Bu noktada, handoffların etkisi için hesap yapmalıyız. Örneğin, yumuşak handoffları düşünün.

Λ k (dB)(d), k=0,…,M nin hizmet eden Bs ve M çevreleyen BS’leri için taşıyıcı-cızırtı oranını belirlemesine izin verin. d vektörünün her BS için farklı olduğunu not edin. Yumuşak handofflarla en çok sağlam bağlantı sağlayan BS daima kullanılır böylece sonuç taşıyıcı- cızırtı oranı:

Alan ortalama mümkün ortak kanal cızırtı kesilmesi:

Referans hücrede MS’in rasgele teri üzerinde ortak kanal cızırtı kesilmesinin ortalama ihtimali ile hesabın yapıldığı yerde.

Page 36: kablosuz haberleşmesi

35  

 

Sonuç olarak; Şekil 1.16 hizmet eden BS’de ters kanalda ortak kanal cızırtısını betimler. Ortak kanal cızırtının ileri ve ters kanallarda tam olarak aynı olmayabileceğini not edin, çünkü d vektörü her yönde farklıdır. Bu fenomen bağlantı orantısızlığı olarak bilinir.

Ana Hat Verimliliği:

Yüksek anahat verimliliği, kanal atama şemaları kullanılarak başarılabilir. (kanal kullanımını maksimum yapan). Burada genellikle bir denge tween anahat verimliliği veya kanal başına istenen trafik ve yeni çağrı terimlerinde hizmet niteliği ve handoff engelleme ihtimalleri. Çeşitli temel formüller Erlang tarafından geliştirilmiştir (modern teletrafik teorisi kuruluşlarını yaratan kişi)

ŞEKİL 1.16 Bir istenen BS’de ters kanalda ortak-kanal gürültüsü. Burada altı tane karışan MS vardır.

Erlang-B formülü onun en ünlü sonuçlarından biridir (ilk çıktığı tarih 1917). Yeni arama girişimi kanal anahatında uygun kanalı bulayacaktır ve kaybolacaktır. Bazen bu kural engellenmiş aramalar silindi kuyruk disiplini olarak adlandırılır ve yaygın olarak kablolu telefon trafiği modelinde kullanılır. Erlang-B formülü hücresel sistemlere uygun değildir çünkü bu handoff trafiği için hesaplanmaz. Ayrıca, hücre başına toplam istenen trafik üyelerin uzamsal yer değiştirmelerinden dolayı zaman değişimlidir, Erlang-B formülündeki istenen trafiğin sabit olduğu varsayımındaki gibi. Bununla birlikte, bu kullanışlı kavrayış sağlar. Erlang-B formülü,

Page 37: kablosuz haberleşmesi

36  

 

m'nin anahatta toplam kanal sayısı ve p=λµ nin toplam istenen trafik olduğu yerde. ( λ arama varış oranıdır ve µ ortalama arama süresidir). Erlang-B formülü sonsuz üye popülasyonu varsayımı altında çıkarılmıştır. Poison arama, λ arama/s oranı ile ve ortalama arama süresi µs/arama ile hızlıca yayılmış arama süreleri varır.

Şekil 1.17 engelleme ihtimalini B(p,m) parseller (kanal başına istenen trafik fonkisyonu olarak GC=p/m). Anahatın yararı aşikardır, kanal başına istenen trafik (GC), ,herhangi bir engelleme ihtimali için, anahat kanallarının sayısını büyütür. Bununla birlikte, azalan dönüşler anahat kanallarının sayısı büyürken sağlanır.

ŞEKİL 1.17 Erlang-B engelleme ihtimali B(p,m) vs. Bir kanala verilen trafik

Anahat, spektral verimliliği geliştirmek için gösterilir.

Page 38: kablosuz haberleşmesi

37  

 

KAPASİTE

Hücresel sistemlerin kapasiteleri sıklıkla iki niceliğin terimi ile ölçülür.

1- Hücre kapasitesi veya sektör kapasitesi, hücre veya hücre sektörü başına uygun ses kanalları sayısına eşittir.

2- Hücre Erlang kapasitesi özel arama engelleme ihtimalleri için hücrenin trafik taşıma kapasitesine (Erlang’da ) eşittir.

Spektral verimlilik ve Erlang kapasitesi arasındaki farka dikkat edin (spektral verimlilik hücre başına alan için hesaplanır, A) Eğer hücre başı alan iki farklı sistemde aynıysa, onların göreli spektral verimliliği ve kapasiteleri aynı olacaktır.

Farklı hücresel sistemler arası kapasite karşılaştırması zor olabilir, çünkü sistemler evrimlerinin farklı seviyelerinde ve farklı yayılma kısıtlamalarında kıyaslanır. Bununla birlikte, yayılım kısıtlamaları olmadan uygun optimize edilmiş dijital hücresel sistemler arası haklı kıyaslama belki kabaca eşit kapasiteleri gösterebilir.

FDMA (AMPS) ve TDMA (PCS 1900, IS54) hücresel sistemlerin hücre kapasiteleri oldukça kolay bir şekilde hesaplanabilir, izin verilebilir tekrar kullanım kümesi belirlenmiştir.

AMPS KAPASİTESİ

Çok sıklıkla 2. ve 3. nesil dijital hücresel sistemlerin kapasiteleri (IS-54,IS-95, PCS 1900), Kuzey Amerika’da kullanılan analog AMPS sisteminin kapasitesi ile kıyaslanır. Analog AMPS, 30 kHz kanallar ile frekans bölüm çiftlemesi (FDD) kullanır. 1.25MHz (uplink veya downlink) band genişliğinde, 1250/30 ≈42 kanal vardır. Analog AMPS sitemleri tipik olarak 7/21 tekrar kullanım örneğine göre yayılır örneğin, bir tekrar kullanım kümesinde 21 sektör vardır. Bu yüzden analog AMPS’lerde sektör başına 2 kanal vardır. Uygun hücre kapasitesi 6.0 kanal/hücre ‘dir. Aynı şekilde, 15 MHz band genişliğinde sektör kapasitesi 24 kanal/sektör dür.

PCS 1900 KAPASİTESİ

Avrupada’ki GSM sistemleri orijinal olarak frekans hopping olmadan yayılırlar. 4/12 tekrar kullanım örneği çok yaygındır. Frekans hopping’li PCS 1900 için 3/9 tekrar kullanım örneği mümkün olabilir. PCS 1900, 8 kanala sahiptir bunlar her taşıyıcıda zaman bölüm çoklamalı ve taşıyıcı boşlukları 200 kHz’dir. Bu yüzden kanal başına band genişliği 25 kHz dir. 1.25 MHz band genişliğinde (sadece uplink veya downlink) 1250/25=50 kanal vardır. Bu yüzden sektör başına 50/9 ≈5 kanal vardır veya 50/3=17 kanal/hücre. Bu nedenle, 3/9 tekrar kullanım örneği ile PCS 1900’ün hücre kapasitesi 17/6=2.8 kere AMPS hücre kapasitesidir.

.

Page 39: kablosuz haberleşmesi

38  

 

IS-95 KAPASİTESİ

IS-95’in hücre kapasitesi birçok yıl tartışma konusu olmuştur çünkü düz bir yolla belirlenemez. Kapasite çeşitli karmaşık faktörlere bağlıdır. (i) yayılım yol kaybı üssü (ii) güç kontrol düğümünün kesinliği ve (iii) hücredeki mobillerin coğrafik yayılımı. Değerlendirilen IS-95 CDMA kapasitesinin zorluğunu örneklemekte aşağıdaki basit örneği düşünün. Bir hücrede N tane kullanıcı olduğunu farz edelim; bir istenen kullanıcı ve N-1 müdahale eden kullanıcı. Beyaz Gaussian gürültüsü gibi davranan ortak kanal sinyalleri taşıyıcı-gürültü oranı:

Ve modüle edilmiş enerji-gürültü oranı:

G= BW/RC olduğu yerde istenen (EC/NO)req için yerleştirilebilir kullanıcı sayısı:

Bu şekil sadece hücre kapasitesidir. Şimdi eğer (EC/NO)req sadece 1 dB ile küçültülürse, örnekteki gibi 1.25 faktörü N’de %30 değişim vardır,hücre kapasitesi. Bu yüzden, CDMA hücresel sistemlerinin kapasitesi alıcı hassasiyetine yüksek derecede duyarlıdır.

Page 40: kablosuz haberleşmesi

 

BÖLÜM 2

YAYILIM MODELLEME

Spektral verimli kablosuz haberleşme sistemleri dizaynı radyo yayılım çevresinin detaylı anlaşılmasını gerektirir. Radyo kanalının karakteristikleri işletim frekansı ve yayılım modu ile büyük oranda değişir. Örneğin, görünüm çizgisi (LoS) radyo bağlantıları, kırınım/dağıtım ve uydu bağlantıları. Bu kitapta burgu karasal hücresel mobil radyo sistemleri tipinde olan yer mobil radyo kanallarındadır. Bununla birlikte, birçok kavram diğer kanal tiplerini de kabul edecektir.

Tipik hücresel radyo sistemleri radyo kapsama alanı veya hücrelerine1 dayanan sabit baz istasyonlarının (BS) toplamından oluşur. BS antenlerinin yükdekliği ve yeri BS’deki yerel dağıtımların yakınlığını etkiler. Makro hücresel çevrede BS antenleri genellikle lokal arazi üzerinde ve yerel dağıtımların göreli özgür iyi kaldırılmıştır. Tipik olarak, non-line-of-sight (NLoS) radyo yayılım yolu BS ve mobil istasyon arasında var olacaktır. (çünkü doğal ve insan yapımı nesneler BS ve MS arasında yerleştiğinden) Sonuç olarak radyo dalgaları yansıma, kırılım, ve dağıtım yolundan yayılmak zorundadır. MS’de, yüzey dalgaları çok farklı yönlerden varır ve farklı gecikmelerle varır. Şekil 2.1 de gösterdiği gibi. Bu özellik çok yollu yayılım olarak adlandırılır. çoklu yüzey dalgaları, birleşik alınan sinyali üretmekte alıcı antende yöneyselce birleşir.

UHF mobil radyo uygulamalarında kullanılan taşıyıcı dalga uzunluğu, tipik olarak 15’den 60 cm ‘e dizilmiştir. Bu nedenle, farklı yayılım gecikmelerinde ufak değişiklikler MS mobilite yüzünden bireysel ulaşan yüzey dalgalarının aşamalarında büyük değişikliklere sebep olacaktır. Bu yüzden ulaşan yüzey dalgaları MS ve BS antenlerine ulaşması, MS’in yerine bağlı olarak yapıcı ve yıkıcı ilaveleri gerçekleştirecektir.

ŞEKİL 2.1 Tipik makrohücresel radyo yayılım çevresi

Eğer MS yer değiştiriyorsa veya dağıtım çevresinde değişmeler varsa uzamsal varyasyonlar genliktir ve birleşik alınmış sinyal aşaması zaman varyasyonlarında kendilerini manifesto edecektir                                                                                                                1  Askeri  uygulamalarda  BS’ler  yer  değiştirebilir.  

Page 41: kablosuz haberleşmesi

 

bu fenomen zarf sönümü olarak adlandırılır. daha sonra göreceğimiz gibi zarf sönümünün zaman oranı MS’in hızına bağlıdır.

Radyo kanalları karşılıklı duyudadır eğer yayımlama yolu mevcut olursa o tüm yönlerde enerjiyi aynı derecede taşır. Bununla birlikte varan yüzey dalgalarının uzamsal dağıtımı belki her yönde önemli şekilde farklıdır. Tipik olarak makro hücresel çevrede bir MS genellikle dağıtıcılarla kuşatılmıştır bu nedenle yüzey dalgaları direk LoS bileşeni olmadan birçok yönden ulaşacaktır. Eşitlik ihtimaliyle tüm yönlerde ulaşan yüzey dalgalarının olduğu yerde iki boyutlu eş yönlü dağıtım makro hücresel sistemlerde ileri kanal için çok sıkça kullanılan dağıtım modelidir. Bu tip dağıtım çevresi için alınmış zarf her zaman Rayleigh yayımlanır ve Rayleigh sönümün gösterimde olduğu söylenir.

Makro hücrelerde BS’ler, yerel dağıtıcılara göre özgürdür bu nedenle yüzey dalgaları bir yönden oldukça küçük açı varış yayılımı ile (AoA) varmaya yönelir.(Şekil 2.1 ‘de gösterildiği gibi). Daha sonra göreceğimiz gibi ileri ve ters kanallar için dağıtım çevresinde bu farklar onların ayrı ayrı sönüm zarflarının uzamsal bağıntı özelliklerinde farklılıklara neden olur.

Mikrohücresel çevrelerde, BS antenleri binaların ufuk çizgisi altında sıklıkla yer alır e yerel dağıtıcılarla çevrelenmiştir. Yüzey dalgalarının daha büyük AoA yayılımı ile BS’e varacağı gibi.

Ayrıca, LoS yolu, diğer zamanlar hiçbir LoS yolu olmazken ,bazen MS ve BS arasında var olur. Hatta LoS yayılım durumlarının yokluğunda burada sıklıkla MS ve BS arasında baskın yansıtma veya kırınım yolu bulunur. LoS veya baskın yansıtma veya kırınım yolu yansıtıcı bilecen üretir ve daha zayıf ikinci yolun birçoğu alınan zarfın dağıtım bileşenine katkıda bulunur. Bu tür yayılım çevrelerinde alınan sinyal zarfı hala sönümü başarır. Bununla birlikte yansıtıcı bileşen hazır bulunuşluluğu alınan zarf yayılımını değiştirir ve çok sıkça Ricean dağıtılmış zarf varsayılır. [148,369,359]. Bu durumda alınmış zarf Ricean sönümünün görünür olduğu söylenir.

Zarf veya karesel zarf, 20’den 30ı’a dalga uzunluğunun uzamsal uzaklığı üzerinden ölçülür ve ortalanır. Amaç zarf veya amaç karesel zarf bulunabilir. Bazen, bu miktar yerel amaç olarak adlandırılır çünkü amaç değer bir özel yerelliğe uyar. Genellikle binalar ve tepeler gibi büyük arazi özelliklerinin varlığından dolayı yerel amaç varyasyonlar başaracaktır. Bu fenomen gölge sönümü veya gölgeleme olarak bilinir. Deneysel gözlemler, gölge sönümlerinin uzun-normal yayılımı takip ettiğini (Şekil 1.5’deki gibi) doğrulamıştır. Bu uzun-normal yayılım hem makro hücresel [188, 173] hem de mikro hücresel çevrelerde [224, 226, 149] uygulanır.

Eğer, yerel amaç yeterince büyük uzamsal uzaklıklar üzeride ortalanırsa (gölgeler üzerinde ortalama) alan amacı sağlanır. Alan amacı ortalama sinyal gücüdür. (büyük bir alan üzerinden MS’e /MS’den alınmış) ki o BS’den aynı uzaklıkta (tahminen) yer alır. Alan amacı, BS ve MS arasında uzaklıkla alan amaç değişmeleri ile alan amacın nasıl değiştiğini öngören, yol kaybı ile direk ilişkilidir. Okumura [253] ve Hata [162] ile ilk çalışmalar şehirsel, varoş ve kırsal alanlar için deneysel yol kaybını verir. (1 ile 20 km arasında değişen uzaklıklar için 1dB’de kesin olan). Bu çalışmalar makro hücresel sistemlerde yoğunlaşır. En son çalışmalar mikro hücrelerde yol kayıp tahminini düşünür. COST231 çalışması [69] şehirsel mikro hücresel yol kaybı tahmini için COST231-Hata ve COST231-Walfish-Ikegami modellerinde sonuçlanır.

Page 42: kablosuz haberleşmesi

 

Bu bölümün tekrarı radyo yayılım modelleme ve karakterize etmede mevcuttur. Bölüm 1 çoklu yol sönümü mekanizmasını anlatır. Sönüm zarfının çeşitli özellikleri Bölüm 1.1’den 1.5’e kadar türetilmiştir. Bölüm 2’de geniş band çoklu yol sönüm kanallarının istatiksel karakterizasyonunu ele alır. Bölüm 3’de sönüm kanallarının laboratuar simülasyonları mevcuttur. Bölüm 4’de gölgeleme modelleri ve simülasyon teknikleri tartışılır. Son olarak, Bölüm 5’de makro hücresel ve mikro hücresel sistemlerde yol kaybı için teorik ve deneysel modeller ele alınır.

1- FREKANS SEÇİMSİZ (DÜZ) ÇOKLU YOL SÖNÜMÜ

Karasal hücresel sistemlerde, radyo dalgaları üç boyutta yayılır. BS tarafından iletilen sinyaller genellikle dik kutuplaşmaya sahiptir. Araçlı uygulamalar için MS antenleri de dik kutuplaşmıştır. (portatif uygulamalar için eğilim verici (veya telefon ahizesi) anteni dik olmayan kutuplaşmaya sebep olurken) Bununla birlikte, kutuplaşma etkilerini hesaplamak önemlidir. İletilen sinyallerin dik kutuplaştığını varsayacağız. Ayrıca, BS ve MS arası uzaklığın radyo yayılım çevresinin iki boyutlu modellenebileceği kadar, yeterince büyük olduğunu varsayarız.

ŞEKİL 2.2 Bir MS alıcıda bir tipik yüzey dalga olayı

Şekil 2.2 yatay x-y düzlemini betimler (MS x ekseni boyunca hız v ile yer değiştirdiği yerde). Bundan dolayı dik kutuplaşma olduğu varsayılır bu nedenle elektrik alanı vektörü z ekseni ile sıralanmıştır. n'inci yüzey dalgası MS antene Ѳn geliş açısı ile varır. MS hareketi bir Doppler kaymasını veya frekans kaymasını (gelen yüzey dalgasında) tanımlar. Doppler kayması söyle verilir:

( ƒm=v /λC ve λC ulaşan yüzey dalgasının dalga boyu ve ƒ m , Ѳn =0 olduğu zaman maksimum Doppler frekans oluşumu olduğu yerde). Yüzey dalgaları hareket yönünden ulaşması pozitif Doppler kaymasını gerçekleştirecektir. Hareketin yönünün zıddında bu varışlar negatif Doppler kaymasını gerçekleştirecektir.

Band geçiş sinyalinin iletimini düşünün:

Page 43: kablosuz haberleşmesi

 

‘nin iletilmiş sinyalin karmaşık zarfı olduğu yerde, ƒC taşıyıcı frekansı ve Re[z], z’nin gerçek bölümünü belirtir. Eğer kanal N yayılım yollarıyla kapsanırsa, gürültüsüz alınmış band-geçiş dalga biçimi söyle olur:

(Cn ve rn ‘in genlik olduğu yerde ve zaman gecikmesi sıra ile n’inci yayılım yolu ile ilişkili ) Cn büyüklüğü n’inci yansıyan yüzeyin veya n’inci kırını sınırının uzunluğunun çapraz bölümsel alana dayalıdır.

(2.2)’ye benzer şekilde alınmış band-geçiş sinyali r(t) şu biçime sahiptir:

Alınmış karmaşık zarfın şöyle olduğu yerde:

ve

n’inci yol ile ilişkili evredir. (2.5) biçimi, kanal karmaşık düşük geçiş dürtü yanıtına sahip olan doğrusal zaman değişimli filtre ile modellenebilir.

( g(r,t)’nin, t zamanındaki kanal yanıtı (t-r zamanındaki dürtü kabulünden dolayı) ve δ(.) dürtü işlevi olduğu yerde).

(2.5) ve (2.6)’dan birkaç ilginç gözlem yapılabilir. Taşıyıcı frekansı ƒC çok büyük olduğu sürece, yol gecikmelerindeki çok küçük değişikliklerde rn evrelerde büyük değişikliklere neden olur(Øn(t), ƒC rn teriminden dolayı). Örneğin, 900 MHz sinüzoidi yaklaşık 30cm dalga boyuna

Page 44: kablosuz haberleşmesi

 

sahiptir. Radyo dalgaları bir nanosaniyede (ns) yaklaşık 30 cm yayılır, sadece 1ns yol gecikme değişimi 900 MHz sinüzodde bir tam dalgaboyu( veya 2π radyan evre kayması)ile ilişkilidir.

Herhangi bir zaman t, rasgele evreler Øn(t) , N çoklu yol bileşenlerinin yapıcı veya yıkıcı ilaveleri ile sonuçlanabilir. Çoklu yol sönümü birincil olarak yol gecikmelerindeki küçük varyasyonlardan dolayıdır ve bu yüzde çoklu bileşenlerin alınmış evreleri küçük uzamsal uzaklıklarda oluşur.

Eğer diferansiyel yol gecikmeleri ri –rj , modüle edilmiş sembolün süresi ile küçük bir şekilde kıyaslanırsa, (2.7) deki rn ‘ye yaklaşık olarak eşit olur. Bu durumda, kanal dürtü yanıtı şöyle bir biçimde sahiptir:

Bununla birlikte, taşıyıcı frekansı çok yüksek olduğu sürece, yol gecikmelerindeki ufak farklılıklar, alınmış evrelerde Øn(t) büyük değişmelerle ilişkili olacaktır. Bu nedenle, alınmış sinyaller hala sönümü başaracaktır. İlişkili kanal transfer fonksiyonu (2.8) deki Fourier dönüşümünü alarak bulunur.

Bolluk yanıtı |T(t,f)|=g(t) olduğu sürece, alınmış sinyaldeki tüm frekans bileşenleri aynı karmaşık kazanç g(t)’e konudur. Bu durumda, alınmış sinyal düz sönümü sergilemek olarak söylenir.

1.1 ALINMIŞ SİNYAL BAĞINTISI VE SPEKTRUM

Düz sönüm kanalı modüle edilmemiş taşıyıcının iletiminin varsayımı ile karakterize edilebilir. (2.5) de =1 olduğu sürece, (2.4) deki alınmış band geçiş sinyali tümlev biçiminde ifade edilebilir.

Olduğu yerde

Page 45: kablosuz haberleşmesi

 

Alınmış band-geçişi sinyalinin eş fazlı ve tümlev bileşenleridir. Büyük N için, merkezi sınır teoremi çağırılmış olabilir ve gI(t) ve gQ(t) , Gaussian rasgele işlemleri olarak davranılabilir. Band-geçiş işlemi r(t) nin geniş algı sabiti olduğu varsayılarak, r(t) nin otokorelasyonu:

Olduğu yerde;

Aşama Øn(t) ve Øm(t) nin n≠m için bağımsız olduğu varsayımı mümkündür(onların ilişkili gecikmeleri ve Doppler kaymaları bağımsız olduğu sürece). Bu nedenle, Øn(t) evreleri ƒC rn »1 olduğu sürece [-π,π] üzerinden aynı yayılmış olduğu varsayılabilir. Bu özellikleri kullanarak, otokorelasyon ‘yi (2.1), (2.11) ve (2.6) dan sağlamak açıktır:

Olduğu yerde

Ve ΩP toplam alınmış zarf gücüdür. Band-geçiş dalga biçimi r(t) de gücün olduğuna dikkat edin.

Benzer şekilde çapraz korelasyon :

Page 46: kablosuz haberleşmesi

 

(2.16) ve (2.20) deki beklenti evrimi,alıcı antendeki gelen gücün yayılımını gerektirir, p (Ѳ), ve alıcı anten kazancı G(Ѳ) , AoA nın fonksiyonu gibidir, Ѳ. Makro hücresel uygulamalar için radyo yol uzunluğunun anten yüksekliği uzun ilişkili olduğu yerde, bir tek model yüzey dalgalarının 2-B (x,y)’de yayıldığını ve eşit olasılıkla tüm yönlerden MS’e vardığını varsayar. Örnekteki gibi, p (Ѳ)=1/(2π) , Ѳ Є [-π,π] Bu model ilk kez Clarke [64] tarafından önerildi ve genellikle Clarke’nin 2-B yön bağımsız saçılım modeli olarak değinilir. 2-B eş yönlü saçılım ile ve eş yönlü alıcı anten (G(Ѳ)=1 kazancı ile), (2.16)daki beklenti söyle olur:

J0(x) ‘in ilk çeşit sıfır-sıralı Bessel fonksiyonu olduğu yerde.

Normalize edilmiş otokorelasyon fonksiyonu (2.21)deki, normalize edilmiş zaman gecikmesi ƒmr (şekil 2.3)ün zıddına çizilir.

Benzer şekilde, 2-B eş yönlü saçılım ve eş yönlü anten için (2.20)’deki çapraz korelasyon şöyle olur:

Page 47: kablosuz haberleşmesi

 

ŞEKİL 2.3 Eşyönlü saçılımlı alınan karmaşık zarfın gerçek ve hayali bileşenlerinin otokorelasyonu.

gI(t) ve gQ(t) nin anlamı ilintisiz olmaları ve Gaussian oldukları sürece bağımsız rasgele işlemler olmalıdır. gI(t) ve gQ(t) ‘nin bağımsız olmaları gerçeği 2-B eş yönlü saçılım çevresinin ve eş yönlü anten kazanç örüntüsünün simetrisinin direk sonucudur. Bazı saçılım çevreleri ve anten kazanç örnekleri bağımsız gI(t) ve gQ(t) işlemlerine önderlik edecektir(diğerleri olmazken).

gI(t) ve gQ(t) ‘nin güç yoğunluk spektrumu (psd) veya ‘nin Fourier dönüşümüdür. (2.21)’deki otokorelasyon için, ilişkin psd: [147,6.671.7]

Alınmış karmaşık zarfın otokorelasyonu

Ve onun güç spektral yoğunluğu:

Page 48: kablosuz haberleşmesi

 

Bazen , Doppler güç spektrumu olarak adlandırılır. (2.13)’den şuna sahip oluruz:

Özdeşliği kullanarak:

Ve özelliği, band geçiş Doppler güç spektrumu:

2-B eş yönlü saçılım ve eş yönlü anten = 0 ve

ile (gerçek ve çift olan), bu nedenle

(2.29) daki psd bazen çok gerekli olan farklı yaklaşımlar kullanılarak türetilir. N →∞ olurken, alıcı antendeki gelen güç – Ѳ nun açısının fonksiyonu olarak- p(Ѳ) ile belirtilmiş devamlı yayılıma yaklaşır. Toplam gelen gücün fraksiyonu Ѳ ile Ѳ td Ѳ arasında ulaşır. Eğer anten, G(Ѳ) nın kazancına Ѳ açısında sahipse, ilişkili gelen güç G(Ѳ) p(Ѳ) d(Ѳ) dir. Bu nedenle alınan sinyal in psd si şöyle anlatılabilir:

Şekil (2.2) den Ѳ açısında gelen yüzey dalgası varışının frekansı:

nin maksimum Doppler kayması olduğu yerde. Bu nedenle,

Bu yüzden,

Page 49: kablosuz haberleşmesi

 

Olduğu yerde,

ŞEKİL 2.4 Bir eş yönlü anten ile bir 2-B eş yönlü saçılım kanalı için alınmış tümlev zarf bileşenlerinin Psd’si

Bir kere daha, 2-B eş yönlü saçılım ve eş yönlü anten G(Ѳ)p(Ѳ)=1/(2π) ile bu nedenle,

Aynı sonuç (2.29) da ağlanmıştır.

(2.23) deki normalize edilmiş psd Şekil (2.4) deki normalize edilmiş Doppler frekansı in karşısına çizilir. İn frekans oranları ve de sınırlandırılmış olduklarına dikkat edin.

Gerçekte Doppler psd asla sonsuza gitmez ve bu davranışın nedeni yüzey dalgalarının 2-B düzleminde yayıldığı varsayılmıştır. Gerçekte yayılım 3 boyutludur. Aulin [16], Clarke’nin 2-B modelini 3-B yayılımını hesaplamak için modifiye etti. Aulin’in sağladığı psd Şekil 2.4’dekine çok benzer,( de sonlu kalması dışında)

Page 50: kablosuz haberleşmesi

 

Bazı durumlarda, yayılım çevresini güçlü yansıtıcı bileşen atı bir dağıtım bileşeninin varlığı gibi modellemek uygundur. Bu durumda, AoA yayılımı p(Ѳ) şöyle bir biçime sahip olabilir.

dağıtım bileşeninin devamlı AoA dağıtımı olduğu yerde, yansıtıcı bileşenin AoA’ı dır ve K ,dağıtılmış güce alınmış yansıtıcının oranıdır. Şekil 2.5 bir saçılım çevresi için nın kutup çizimini gösterir.( olduğu yerde). ve

, (2.36) ya ilişkin korelasyon işlemi, (2.16) ve (2.20) den isteyerek şöyle bulunabilir:

(2.36) daki AoA yayılımı formun psd’ye sahip olan bir karmaşık zarfı kabul eder.

Yansıtıcı bileşenden dolayı nin ayrık parça ve , dağıtım bileşeninden dolayı devamlı parça olduğu yerde. (2.37)de sonuç korelasyon fonksiyonları ile olduğu durumda,

İlişkili band-geçiş psd , Şekil 2.4 ile aynı biçime sahiptir,( frekansında bir ayrık ton dışında)

Yoğun şehirsel alanlarda yayılan mikro hücreler için, yüzey dalgaları boyunca bulunan binalar tarafından kanallanabilir ve Şekil 2.6 da görüldüğü gibi alıcı antene sadece bir yönden varabilir. Sonuç olarak saçılım eş yönlü değildir. Bu durumda ulaşan yüzey dalgalarının yayılımı için çeşitli modeller kullanılabilir. Bir akla yakın yayılım:

Page 51: kablosuz haberleşmesi

 

parametresi gelen dalgaların yön seçiciliğini belirler. Şekil 2.7, ve için düzlemi gösterir. pdf ‘in civarında simetrik olduğuna dikkat edin.

Korelasyon fonksiyonları ve (2.16) ve (2.20 deki sırasıyla, (2.14) deki yoğunluk ile beklentilerin evrimi ile isteyerek sağlanabilir. Tekrar, alınmış band-geçiş sinyalinin psd’si (2.24) kullanılarak, Fourier geçişleri alarak ve (2.28)’de yerine geçirilerek sağlanabilir.

ŞEKİL 2.5 2-B eş yönlü saçılımı ile p(θ)’ın kutupsal plotu artı bir LoS veya θ0 açısında varan speküler bileşen

ŞEKİL 2.6 Bir şehirsel mikrohücresel yayılım çevresi genellikle eş yönlü olmayan saçılım ile karakterize edilir.

hhkhkhk

Page 52: kablosuz haberleşmesi

 

Şekil 2.7 Denklem 2.41’de ulaşan düzlemlerin yoğunluk fonksiyun olasılığı dalgalanır. O pdf

ile simetriktir.

her zamanı, varyansı ile. Bu koşullar altında kabul edilen kompleks zarfın genliği

, her zamanında denklem (A.26)’da gösterildiği gibi, mesela

.

bir Rayleigh dağılımına sahiptir. Ortalama zarf gücü ’dür böylece

.

Bu solma tipine Rayleigh solma denir. İlgili kare-zarf ,

yoğunluk ile her zamanında üssel dağıtıktır. zamanında kare zarf, zamanında ani alınan sinyal

gücüne orantılı olduğu için, belirgindir.

1.2.2 RICEAN SOLMA Saçılma ortamının bazı tipleri speküler veya LoS bileşenlerine sahiptir. Bu durumda,

ve sırasıyla sıfırdan farklı ve ortalamalarla Gaussian rastgele işlemleridir. Eğer

(2.42)  

 

(2.43)  

 

(2.44)  

 

Page 53: kablosuz haberleşmesi

 

biz tekrar bu işlemlerin ilintisiz olduğunu ve ve ile aynı varyansa sahip olduğunu

varsayarsak, o zaman zamanında kabul edilen kompleks zarfın genliğine denklem (A.26)’da

gösterildiği gibi, mesela

‘nın olduğu yerde, merkezi olmayan parametre denir. Solmanın bu tipine Ricean solma denir ve

çoğunlukla microhücreli ve mobil uydu uygulamalarında gözlenir.

Bir çok basit Ricean solma modeli ve ortalamaların sabitler olduğunu

varsayar, mesela ve . Böyle bir yaklaşım kesinlikle Ricean dağıtık zarf

üretecektir, fakat gerçekçi olarak bir dikkate değer saçılmış ortam için daha yüksek düzey zarf

modellemeyecektir. Aulin[16] tarafından daha iyi bir yaklaşım ’ın denklem (2.36)’da

tanımlandığı ve şekil 2.5’de gösterildiği yerde önerilmiştir. Bu durumda, fazdaki ve LoS’un çeyrek

evre farkı bileşenleriyle ilgili olarak ve ortalamalar, sırasıyla denklemler ve

Doppler kaymasıdır ve LoS veya speküler bileşen ile birleşmiş rastgele faz baskısının olduğu

yerde

tarafından verilmiştir.

Rice faktörü K, speküler gücün ’nin dağılmış güç ’a oranı olarak tanımlıdır, şöyle ki

. olduğunda kanal Rayleigh sönme sergiler, ve olduğu zaman kanal

hiçbirinde hiç sönme sergilemez. Zarf dağılımı Rice faktörünün terimlerinde ve ortalama zarf gücü

ilk not ederek tekrar yazılabilir. O sonra takip eder, şekil 2.8 ’nın çeşitli değerleri için Rice pdf’ini

gösterir. için eğri Rayleigh pdf dir.

(2.45)  

 (2.46)  

 

(2.47)  

 (2.48)  

 

(2.49)  

 

Page 54: kablosuz haberleşmesi

 

(2.50)  

 

Şekil 2.8. ile ’nın çeşitli değerleri için Rice pdf’i.

Kare zarf serbestliğin iki derecesi ile takip eden merkezi olmayan Ki-kare Dağılımına

sahiptir

1.2.3 NAKAGAMI SÖNME

Nakagami dağılımı 1940 ların başında Nakagami tarafından uzun mesafe HF kanallarında [243]

hızlı solmayı karakterize etmek için ortaya kondu. Nakagami dağılımı deneysel verileri uydurmak

için seçilmiştir ve bazı deneysel veriler için Rayleigh, Ricean veya logaritmik normal dağılımdan

daha uygun eşleşme sağladığı bilinmektedir.

Nakagami dağılımı, olduğu yerde dağılı

(2.51)  

 

Page 55: kablosuz haberleşmesi

 

tarafından kabul edilen zarfın genliğini tanımlar. Şekil 2.9 ’in farklı değerleri için Nakagami

dağılımını gösterir. Ayrıca onun deneysel gerekçesi, Nakagami dağılımı genelde takip eden

sebepler için kullanılır. İlk olarak, Nakagami dağılımı Rayleigh sönmeden daha çok veya az şiddetli

olan sönme şartlarını modelleyebilir. olduğunda Nakagami dağılımı Rayleigh dağılımına

dönüşür, olduğunda tek taraflı Guassian dağılımına dönüşür, olduğunda dağılım

dürtüye (sönmesiz) dönüşür. İkinci olarak, Rice dağılımı Rice faktör ile Nakagami kalıp faktör

[243];

arasındaki takip eden ilişkiyi kullanarak hemen hemen yaklaşabilir. Rice dağılımı Nakagami

dağılımı yapmadığı halde bir Bessel fonksiyonu içerdiği için, Nakagami dağılımı uygun kapalı

formda başka türlü elde edilemez çözümlemeli ibare devam eder.

Kare zarf Gamma yoğunluğa

sahiptir.

faktör ile denklem (2.53)’deki kalıp faktör arasındaki ilişkiyi kullanarak, kümilatif

dağılım fonksiyonu (cdf), Nakagami ve Ricean solma ile kare zarfın ’sı Şekil 2.10’da

çizilmiştir.

Gamma dağılımının merkezi olmayan ki-kare dağılımına makul derecede yaklaşabileceği Şekil

2.10’dan açıktır. Ama okuyucu pdf'in kuyruklarının çoğunlukla en önemli olduğu konusunda

uyarılmıştır. Şekil 2.10 Ricean pdf'in kuyruklarının Nakagami pdf ile nasıl güzel yaklaştığını

göstermez.

(2.52)  

 

(2.53)  

 (2.54)  

 

(2.55)  

 

Page 56: kablosuz haberleşmesi

 

1.2.4 ZARF FAZI

Alinan kompleks zarf 'nin fazı

'dır. Rayleigh sönme ve her zamanında aynen dağıtık sıfır ortalamalı Guassian

Şekil 2.10. Ricean ve Nakagami sönme ile kare zarf için cdf-lerin karşılaştırması.

rastgele değerleri gibi bağımsızdır. Fazın zamanında aralığının üzerinde daima aynı

tarzda dağıldığını takip eder, mesela

Ricean sönme kanalları için, faz daima aynı tarzda dağılmaz ve daha fazla karmaşık bir form alır.

1.3 ZARF KORELASYONU VE SPEKTRUM

(2.57)  

 

(2.56)  

 

Page 57: kablosuz haberleşmesi

 

Bir kompleks Guassian rastgele işleminin zarfının kendi kendine korelasyonu

yüksek-geometrik fonksiyonunun terimlerinde denklem [78]’de olduğu gibi

olduğu yerde açıklanabilir. olduğu için olduğunu not et.

Yukardaki açıklama analitik olarak hantaldır, fakat iyi ki bir kullanışlı yaklaşım takip eden

sonsuz seride:

yüksek-geometrik fonksiyonu genişleterek geçerli olabilir. İkinci sıradan öte terimleri ihmal etmek

yaklaşımını verir. da, yaklaşım ’ı verir, halbuki doğru değer

’dir. Bundan dolayı, sinyal gücünde ilgili hata sadece %1.86’dır, yaklaşımın

muhtemelen çok güzel olduğuna inanmaya bizi yönlendirir.

Kabul edilen zarfın psd’si ’nun Fourier dönüşümünü alarak elde edilebilir. Kabul edilen

zarfın dc bileşeninden dolayı, psd ’da bir ayrı spektral bileşen içerir. Psd’nin takip eden

parçasıyla öncelikle ilgilendiğimiz için, özdeğişim fonksiyon ,

(2.58)  

 

(2.59)  

 

(2.60)  

 

(2.61)  

 

Page 58: kablosuz haberleşmesi

 

olduğu yerde, ilgilenilendir. 2-D izotropik dağılma ile ve bu yüzden

Şekil 2.11. 2-D izotropik dağılma kanalı için gecikmeye karşı zarf öz değişim.

Şekil 2.11 2-D izotropik dağılmanın durumu için normalleştirilmiş gecikmeye karşı

normalleştirilmiş zarf öz değişim grafiğini çizer.

’nun Fourier dönüşümü kimlikler ve

kullanarak

(2.62)  

 

(2.63)  

 

Page 59: kablosuz haberleşmesi

 

yazmak için hesaplanabilir.

’nin daima gerçek, pozitif ve çift olduğunu not et. O, ’in spektral genişliği ile

’in maksimum Doppler kayma frekansı olduğu yerde etrafında ortalanmıştır. Öteye

ilerlemek için, ’i belirtmeye ihtiyaç duyarız. 2-D izotropik dağılma ile

için, ’in denklem (2.23) tarafından verildiği yerde. Değerlendirme

(2.64)’den sonuç

‘dir (Problem 2.4’ü gör), K( . )’nın

tarafından tanımlı, ilk çeşitin tamamen eliptik integral olduğu yerde.

Normalize psd Şekil 2.12’de frekansa karşı çizilmiştir. İzotropik olmayan

dağılma kanalı için kompleks zarfın psd’si gelişmenin üzerindeki bazı ikinci modifikasyonlar ile

elde edilebilir. Örneğin, şekil 2.5’de gösterilen kısmi dağılma ortamını dikkate al. Bu durumda

’nin psd’si ’nın Rice faktör olduğu yerde denklem (2.24), (2.37) ve (2.38)’den şöyle(Problem

2.5’i gör)

(2.65)  

 

(2.64)  

 

(2.66)  

 

Page 60: kablosuz haberleşmesi

 

elde edilebilir. Kabul edilen kompleks zarf ’nin asimetrik olduğunu not et. Kabul edilen

’nin psd’sini elde etmek için,

Şekil 2.12. Bir 2-D izotropik dağılma fonksiyonu için normalize olmuş frekans ’e karşı zarf

psd’nin devam eden kısmı.

(2.68)  

 

Page 61: kablosuz haberleşmesi

 

Şekil 2.13. Şekil 2.5’de gösterilen dağılım ortamı için normalize olmuş frekans ’e karşı zarf

psd’nin devam eden kısmı; ve .

elde etmek için (Problem 2.5 bak), denklem (2.64) ile denklem (2.67)’yi yer değiştiririz. Şekil 2.13

normalize olmuş frekans ’e karşı normalize olmuş zarf psd ’nin

devam eden parçasını çizer.

1.3.1 KARE-ZARF KORELASYON VE SPEKTRUM

Kare-zarfın otomatik korelasyonu

‘dır. olduğu için, o

bunu takip eder. İlk olarak saçılma ortamının böyle ve ’nin sıfır ortalamaya sahip

olduğu yerde durumu dikkate al. Sonra kare-zarf otomatik korelasyon (Problem 2.6’yı gör)

(2.69)  

 

(2.70)  

 

Page 62: kablosuz haberleşmesi

 

‘dır. Sonuç olarak, kare-zarf otomatik korelasyon

‘dur. İzotropik dağılma ile üzerindeki ifade

azaltır. Denklem (2.62) ve (2.72) karşılaştırarak, zarfın yaklaşık otomatik korelasyonunun ve kare-

zarfın tam otomatik korelasyonunun özdeş olduğunu, bir çarpımsal sabitin haricinde

gözleriz. Eğer yayılma ortamı bir speküler veya LoS bileşen (örneğin Ricean sönme) tarafından

karakterize edilirse, o zaman ve sıfır ortalamalı değildir ve kare-zarfın öz değişimi daha

karmaşık varsayar. ve ’nun sırasıyla ve ’nin ortalamaları olduğu yerde

denklem

‘e izin ver. Problem 2.7’den,

olduğu yerde. Kare-zarf özdeğişim

(2.71)  

 

(2.72)  

 

(2.73)  

 

(2.74)  

 (2.75)  

 

(2.77)  

 (2.78)  

 

(2.79)  

 

Page 63: kablosuz haberleşmesi

 

(2.82)  

 

‘dır. Şekil 2.5’de gösterilen saçılma ortamını dikkate al. İlgili korelasyon fonksiyonları ve

sırasıyla denklem (2.37) ve (2.38) tarafından verilmiştir ve ve ortalamalar

denklem (2.47) ve (2.48) denkleminde tanımlanmıştır. ’nın Rice faktör olduğu ’ın spekuluma

ait bileşenin hareketin MS direktifi ile yaptığı açı olduğu

ve

gösterilebilir. Denklem (2.79)’daki bu sonuçları kullanmak

verir. İlgili normalize olmuş kare-zarf özdeğişim

Şekil 2.14’de ve ’ın farklı değerleri için, normalize olmuş zaman gecikmesinin bir

fonksiyonu olarak çizilmiştir.

1.4 SEVİYE KESİŞME BEDELLERİ VE SOLMA SÜRECİ

Zarf solmasıyla ilgili iki önemli ikinci düzey istatistikler alt geçit bedelidir (ne sıklıkta zarf bir

belirlenmiş seviyeyle kesişir) ve ortalama solma sürecidir (ne kadar süre zarf bir belirlenmiş

seviyenin altında kalır). Bu miktarlar sadece saçılma ortamından değil hem de MS’in hızından

etkilendiği için ikinci sıra istatistiklerdir. Ricean (ve Rayleigh) solma durumu için, kapalı form

ifade bu parametreler için türetilebilir.

.

(2.80)  

 (2.81)  

 

(2.83)  

 

(2.84)  

 

Page 64: kablosuz haberleşmesi

 

1.4.1 ZARF SEVİYE AŞMA ORANI

Zarf seviye aşma oranı spesifik seviye de bedel pozitif (veya negatif) giden istikamette

seviye ile kesişen zarf gibi tanımlanmıştır. Seviye aşma oranı edinme zarf seviye ve zarf

eğim ’nin müşterek pdf, ’e ihtiyaç duyar. Müşterek pdf, ’in terimlerinde, verilen

zarf eğim ve zaman sürekliliği için aralık içinde harcanan zamanın miktarı

‘dır. Verilmiş bir zarf eğim için aralık içinde bir kere seviye kesişime gereken

zaman

Bu iki miktarın oranı zarfın aralık içinde verilmiş bir zarf eğim ve zaman sürekliliği

için kesişiminin beklenen numarasıdır, mesela,

.

Verilmiş bir zarf eğim ve zaman sürekliliği için seviye zarfın kesişiminin beklenen numarası

Şekil 2.14. Şekil 2.5’de gösterilen saçılma çevresi için normalize olmuş frekans ’e karşı

Kare-zarf öz değişim.

(2.85)  

 

(2.86)  

 

(2.87)  

 

Page 65: kablosuz haberleşmesi

 

.

Bir pozitif eğim ile seviye zarfın kesişiminin beklenen numarası

.

Sonunda, her ikinci için veya seviye aşma oranı için seviye zarfın kesişiminin beklenen numarası

.

Bu bir genel her rastgele işlem için uygulanan sonuçtur. Rice bir sinüs dalga artı dar-bant Guassian

gürültü için müşterek pdf, türetmiştir. ’in Rice dağılımında merkezi olmayan parametre

olduğu yerde ve , , ve ’nin dar bant gürültünün psd’sinden türetilmiş sabitler

olduğu yerde bu [282] durum için

Denklem (2.36) ve Şekil 2.5 tarafından tanımlanan saçılma çevresi için, sinüs dalgası açısına

ulaşan speküler bileşene uyar, oysa ki dar-bant gürültü AoA dağılım ile saçılma

bileşeninden dolayıdır. Denklem (2.91) de Rice’ın sonucunun üstelik diğer ile saçılma

çevresine uygulamak için yeterince genel olduğunu not et.

olduğu yerde speküler frekansın veya LoS bileşeninin olduğunu

varsay. ’nun dağınık bileşenin devam eden AoA dağılımı olduğu ve ’in kabul edilen

kompleks zarfın psd’sinin ilgili devam eden kısmı olduğu yerde, bu durumda denklem [173]

(2.88)  

 

(2.89)  

 

(2.90)  

 

Page 66: kablosuz haberleşmesi

 

.

Denklem (2.92) ve (2.93) arasındaki eşitlik denklem (2.28) ve (2.33) kullanarak kurulabilir.

’nin denklem

‘ün Fourier dönüşümü tarafından verildiğini,

not et.

Bazı durumlarda, psd sinüs dalga frekansı ile simetriktir. Bu koşul gerçekleşir,

örneğin, olduğu ve 2-D izotropik saçılma olduğu zaman. Bu durumda, ’in bütün tek

değerleri için (ve özel olarak ) dır böylece denklem (2.91) uygun ürün formuna

indirgenir. Denklem (2.97) de olduğu için, ve ’nın bağımsız olmasını

takip eder.

ve olduğu zaman, zarf seviye aşma oranı için bir kapalı form ifade

elde edilebilir. Denklem (2.35)’i denklem (2.92)’nin yerine koymak

(2.92)  

 (2.93)  

 

(2.94)  

 

(2.95)  

 (2.96)  

 

Page 67: kablosuz haberleşmesi

 

verir. Bu yüzden, ’ın denklem (2.49)’da verilen kabul edilmiş bant geçirimi sinyalinin saçılma

bileşeninde güç olduğu yerde, ve ’dir. Denklem (2.97)’deki ortak

yoğunluğu denklem (2.90)’ın yerine koymak zarf seviye aşma oranı

verir,

olduğu ve ’nin zarf seviye olduğu yerde. Rayleigh solma ( ) ve izotropik

saçılma için, üstteki ifade şöyle

basitleşir. Normalize olmuş zarf seviye aşma oranı Şekil 2.15 de ve ’nın bir fonksiyonu

gibi çizilmiştir. Maksimum LCR ’ye saygı duyarak denklem (2.99)’un türevini alarak ve

için ’nın bir fonksiyonu gibi çözülerek bulunabilir. Şekil 2.16 ’nın bir fonksiyonu gibi

maksimum zarf seviye aşma oranını çizer. Sonuç olarak, biz etrafında zarf seviye aşma

oranının neredeyse ’dan bağımsız olduğunu not ederiz. Bu çekici özellik Bölüm 10’da MS hızını

hesaplamak için zarf seviye aşma oranını kullandığımız zaman yer alacaktır. Şekil 2.15’deki

simülasyon sonuçları Bölüm 3’de tanımlanan bir solma simülatörü ile elde edilmiştir.

(2.98)  

 

 çift    tek  

(2.99)  

 

(2.100)  

 

(2.101)  

 

(2.102)  

 

Page 68: kablosuz haberleşmesi

 

1.4.2 SIFIR KESİŞME BEDELİ

Kabul edilen kompleks zarf ‘nin kompleks Guassian rastgele işlem

olduğunu hatırla. Eğer kanal bir speküler bileşen tarafından karakterize edilirse o zaman ve

sırasıyla ve ortalama değerlerine sahiptir. Burada biz sıfır ortalamalı Guassian

rastgele işlemlerin ve sıfır aşma oranıyla ilgileniyoruz. Rice [282]

bu sıfır aşma oranını denklem

gibi türetmiştir. Saçılma bileşeni 2-D izotropik saçılmadan dolayı olduğu zaman, sıfır aşma oranı

.

(2.103)  

 

(2.104)  

 

Page 69: kablosuz haberleşmesi

 

Seviye,    

Rice  Faktör,    

Şekil 2.15. Şekil 2.5’de gösterilen saçılma çevresi için zarf seviye aşma oranı. Noktalar

simülasyon sonuçlarını gösterirken, çizgiler teorik sonuçları gösterir.

Zarf  se

viye  aşm

a  oranı,  

 20  log(Maksim

um  Normalize

 Seviye  Ke

sişme  Be

deli)  

Page 70: kablosuz haberleşmesi

 

(2.107)  

 

(2.108)  

 

(2.109)  

 

Şekil 2.16. Şekil 2.5’de gösterilen saçılma çevresi için maksimum normalize zarf seviye aşma

oranı .

1.4.3 ORTALAMA ZARF SÖNME SÜRESİ

ilgilenilen diğer nicelik zarf seviyenin bir spesifik seviye ’nin altında kaldığı ortalama süredir.

Zarf sönme süresinin pdf’i bilinmediği halde, ortalama sönme süresi hesaplanabilir. uzunluğunun

çok uzun zaman aralığını dikkate al ve ’ye th seviye altında solmanın süresi olmaya izin ver.

Kabul edilen zarf seviyenin ’den düşük olma ihtimali

.

Ortalama zarf solma

denkleme eşittir. Eğer zarf denklem (2.45)’deki dağılıma sahipse o zaman ’nin Marcum Q

fonksiyonu olduğu yerde

.

Bu yüzden

.

Eğer zarf Rayleigh dağıtıksa o zaman

(2.105)  

 

(2.106)  

 

Page 71: kablosuz haberleşmesi

 

(2.110)  

 

Seviye,    

ve bu yüzden

.

Şekil 2.17. Şekil 2.5’ de gösterilen saçılma çevresi için ortalama zarf solma süresi.

Normalize ortalama zarf solma süre Şekil 2.17’de ’nin bir fonksiyonu gibi çizilmiştir.

Seviye aşma oranı, sıfır aşma oranı ve ortalama sönme süresinin tamamı MS ( )’nin

hızına dayanır. Çok şiddetli solmalar seyrek gerçekleşme eylimindedir ve çok uzun sürmezler.

Örneğin, 60 mil/saat ve 900 MHz-de, maksimum Doppler frekansı Hz’dir. Bu yüzden,

izotropic saçılmayla ve Rayleigh solmayla ( ) 7.8 milisaniyenin bir ortalama solma süresiyle

desibelde solmalar/s vardır. Bununla birlikte, desibelde 45 s’nin bir

ortalama solma süresiyle sadece 2.2 solmalar/s vardır. Rice faktör, , daha geniş olduğu zaman

solmaların sığ olduğunu Şekil 2.15’den gözle. Ayrıca, ortalama solma süresinin daha geniş faktörler

ile daha genişleme eğiliminde olduğunu Şekil 2.17’den görürüz.

Zarf  Solma  Süresi,  

 

Page 72: kablosuz haberleşmesi

 

(2.111)  

 (2.112)  

 

1.5 UZAYA AİT KORELASYONLAR

Uzaya ait saçılmış antenlerin bazı motor sinyal bilgisinin solmuş ikinci kopyasını sağlamak için

kullanıldığı yerde birçok mobil radyo sistemi anten çeşitliliğini kullanır. Ortaya çıkan temel soru

anten bölmenin ilişkisiz anten çeşitlilik dağılımını sağlamaya ihtiyaç duyduğudur. Bu soru, ’nin

milisaniye hızı olduğu yerde, mesafe-zaman dönüşümü boyunca önceden elde ettiğimiz

sonuçları kullanarak cevaplandırılabilir. Bu dönüşüm yol açar. İzotropik saçılma (2.21)

ve (2.63)’ün durumları için, sırasıyla dönüşür

O Şekil 2.11’in mesafeye karşı normalize zarf özdeğişim de gösterdiğini takip eder.

de özdeğişim sıfırdır ve için 0.3’den azdır. Böylece pratikte, yeterli ilintisiz

farklılık dallanması milisaniyede anten elementlerine bir farklı mesafe aralık bırakarak elde

edilebilir.

1.5.1 TEMEL İSTASYONDA ALINAN SİNYAL

Eğer bir yayıma yolu varsa o zaman o enerjiyi herhangi bir yönde eşitçe taşıyacak algılamada

çok yollu sönümleme kanalları karşılıklıdır. Yani her bir yönde enerji saçıcının tamamen aynı

kümesiyle üretir. MS hareket ettiği ve BS sabit olduğu için, geçici öz devinimli bağlantılar ve sinyal

sipektrum MS ve BS’nin her ikisinde özdeş olacaktır. Ancak, BS antenleri genelde yükseltilmiş ve

mümkün olan en iyi radyo kapsamını sağlamak için yerel engellemelerden bağımsızdır. Bu yüzden

saçıcıların çoğu BS’den ziyade MS’nin etrafında ivedilikle bulunacaklardır. Sonuç olarak BS’de

ulaşan düzlem dalgalarının olasılık yoğunluk fonksiyonu varışın dar açısında yoğunlaşma

eğilimindedir. Bir BS’ye yerleştirilen iki anten sadece çok az farklı açıdan MS etrafına saçılmış

hacim görecektir. Uzaya ait bağıntıyı belirlemek için BS’de ulaşan düzlem dalgalarının pdf’i için

bir model gerekir. Jakes[173] ve Ganz[130] Şekil 2.18 de gösterilen geometri ile makrohücreli

saçılma çevresini modellemişlerdir. MS yarıçapının saçıcılarının birincil halkası tarafından

çevrilmiştir ve BS MS’den uzaklıkta halkanın dışına yerleştirilmiştir, öyle ki . Çok yönlü

anten kullanmak için MS varsayılır öyle ki iletilmiş gücün pdf’i açısının bir fonksiyonu gibi

Page 73: kablosuz haberleşmesi

 

(2.113)  

 

(2.114)  

 

(2.115)  

 

tarafından verilmiştir. Bs’de varış açısı ’nin bir fonksiyonu gibi alınan gücün dağılımı

Şekil 2.18’deki geometriden, denklem [130]’a

sahip oluruz. Bu yüzden

uzaklık ve saçılma yarıçapı için BS’de maksimum AoA olduğu yerde

.

için ve sonuçları ile bir küçük açı yaklaşımı çağırılabileceğini not et.

Daha ilerlemek için, yapay olarak MS’nin durağan olduğunu ve BS’nin hızı ile Şekil 2.18’de

ekseni boyunca hareket ettiğini varsayarız. Zarfı ve BS’de kare-zarf uzaya ait çapraz kovaryans elde

etmek için, ilk olarak denklem (2.16) ve (2.20) de sırasıyla ve ’yu hesaplarız.

Sonra denklem (2.59)’dan ’yu hesaplar, sonunda, denklem (2.62) ve (2.72)’yi zarf

özdeğişimi, ve kare-zarf özdeğişim, , sırasıyla elde etmek için kullanır. Bu sayısal

entegrasyon kullanarak başarılabilir. Şimdi bir hareketli BS ve sabit MS’nin yapay varsayımı ile

dağıt ve MS hızı ile eksenine paralel hareket ederken BS’nin sabit olduğunu varsay. sonuçta,

(2.116)  

 

Page 74: kablosuz haberleşmesi

 

zaman-mesafe dönüşümü yapılarak, uzaya ait çapraz kovaryans fonksiyonları

ve elde edilebilir. Şekil 2. 19 m ve çeşitli varış açıları için uzaya ait çapraz

kovaryans zarf çizer. Aynı şekilde, Şekil 2.20 ve çeşitli saçılma yarıçap için uzaya ait

çapraz kovaryans zarf çizer.

Şekil 2.18. Makro-hücrelerde yayılma için saçılma modeli. MS; hızı ile eksenine paralel

hareket etmekte, BS’den bir uzaklıkta yerleşmiş, yarıçapının bir saçılma halkası tarafından

çevrilmiştir [173, 170].

Genelde, daha büyük uzaya ait yayılmanın BS’de MS’nin karşılaştırıldığı gibi zarf decorelation-un

verilen derecesinin elde edilmesi için gerektiğini gözlemleriz. Aynı zamanda korelasyon varış açısı

olarak artar ve saçılma yarıçapı azalır.

.

2. SEÇİCİ-FREKANS ÇOK YOLLU-SÖNME

bu noktada dar bant iletim için ters sinyal bant genişliğinin yayılma yol gecikmelerinin zaman

yayılmasından daha büyük olduğu yerde uygun kanal modellerini dikkate aldık. Dijital iletişim

Page 75: kablosuz haberleşmesi

 

sistemler için bu ayarlanmış sembolün süresinin yayılma yol gecikmelerinin zaman yayılmasından

daha büyük olduğu anlama gelir. Bu şartlar altında bütün frekanslar iletilen sinyalde bazı rastgele

zayıflama ve çok yollu sönme için kaydırma faz deneyim olacak. Böyle bir kanal çok küçük veya

alınan sinyalde hiç bozulma olmadan ortaya çıkar ve tamamıyla sönme göstermek için denir. Eğer

yayılma yolu gecikmelerindeki aralık ters sinyal bant genişliğiyle geniş karşılaştırılırsa, o zaman

iletilmiş sinyalde frekans bileşenleri farklı yollar boyunca farklı faz öteleme dener.

Şekil 2.19. m ve çeşitli varış açıları, ; m için temel durumda zarf çapraz

kovaryans.

Page 76: kablosuz haberleşmesi

 

Şekil 2.20. ve çeşitli varış açıları, ; m için temel durumda zarf çapraz kovaryans.

Şekil 2.21. Çok yollu sönme kanalları için yol geometrisi. Alıcı antenine sinyaller aynı zamanda

ulaşacaklar eğer onlar aynı elipste yerleştirilmiş yansıtmacıları yansıtırlarsa.

Page 77: kablosuz haberleşmesi

 

Diferansiyel yol gecikmesi genişlediği için, iletilen sinyalde hatta sıkıca saçılan frekanslar önemli

farklı faz ötelemeler deneyebilir. Bu şartlar altında mesaj dalga formunda genlik ve faz bozulma

kanal ortaya çıkar. Böyle bir kanala seçici-frekans sönme göstermek için denir. Bir çok yollu sönme

kanalı için yol geometrisi Şekil 2.21’de gösterilmiştir. Sadece tek yansımayı dikkate almak, bir özel

yol uzunluğu ile ilişkilendirilmiş bütün saçılmacılar foci’de yerleştirilmiş verici ve alıcı ile

elipslerin üzerine yerleştirilmiştir. Farklı gecikmeler farklı aynı odaklı elipslerle uyuşur. Tamamen

sönme kanalları, ayarlanmış sembolün süresiyle küçük karşılaştırılmış diferansiyel gecikmelerle

ilgili elipslerin üzerine yerleştirilmiş onların saçılmacılarına sahiptir. Seçici frekans kanalları; güçlü,

bir sembol zamanıyla karşılaştırılmış önemli olan diferansiyel gecikmelerle ilgili farklı elipslerin

üzerine yerleştirilmiş saçılmacılara sahiptir. Kentsel ve banliyöye ait makrohücreli sistemlerde, bu

güçlü saçılmacılar genelde yükselen binalar veya dağlar gibi belki geniş mesafeli arazi özellikleri

ile ilgilidir.

Çok-yollu sönme kanalları, girişleri ve çıkışları hem zaman hem de frekans etki alanında

tanımlanabilen zaman-değişimli lineer filtreler gibi modellenebilir. Bu olası dört iletim

fonksiyonlarına [30]; giriş gecikme-yayılma fonksiyona , çıkış Doppler-yayılma fonksiyona

, zaman-değişmeli transfer fonksiyona ve gecikme Doppler-yayılma fonksiyona

yol açar. Kompleks düşük-geçiş dürtü cevabı kompleks düşük-geçiş giriş ve çıkış zaman

dalga form, sırasıyla ve , ile ilişki kurar, katlama boyunca

Şekil 2.22. [257]’den, bir çok yollu sönme kanalı için ayrık-zaman kademeli gecikme çizgi

modeli.

Page 78: kablosuz haberleşmesi

 

(2.117)  

 

(2.118)  

 

(2.119)  

 

Şekil 2.23. [257]’den, bir çok yollu sönme kanalı için frekans dönüştürme modeli.

.

Bello düşük-geçiş dürtü cevabı ’ye giriş gecikme-yayıma fonksiyonu [30] demiştir. Fiziksel

terimlerde, , bir dürtü zamanda uygulandığı için zamanda kanal cevabı gibi

yorumlanabilir. Bir fiziksel kanal bir çıkışa bir giriş için uygulanmadan sahip

olamadığı için ve bu yüzden denklem (2.117)’deki entegrasyonunun alt limiti sıfırdır. Eğer denklem

(2.117)’deki katlama ayrık bir toplama olarak yazılırsa, o zaman

.

Bu gösterim kanalı, kademe boşluğu ve zaman-değişken kademe kazancı Şekil

2.22’de gösterildiği gibi, transversal filitre olarak hayalimizde canlandırmamızı sağlar.

İkinci iletim fonksiyonu giriş ve çıkış spektrumlarını, sırasıyla ve ilişkilendirir,

integral denklem boyunca

.

Bello fonksiyon ’ye çıkış Doppler-yayılma fonksiyonu [30] demiştir. Bu fonksiyon açıkça

Doppler ötelemesinin etkisinini veya çıkış spektrumunda izgesel genişleme gösterir. Fiziksel

Page 79: kablosuz haberleşmesi

 

(2.120)  

 

(2.121)  

 

(2.122)  

 

terimlerde, frekans-öteleme değişkeni kanal tarafından tanıtılan Doppler ötelemesi gibi

yorumlanabilir. Birkez daha, denklem (2.119)’da integral ayrık toplam

ile yaklaşabilir. Bu kanalın Doppler ötelemeleri üreten frekans dönüştürme zinciri tarafından takip

edilen transfer fonksiyonları ile filtre öbeği tarafından sunulmasına izin verir.

Üçüncü iletim fonksiyonu, çıkış zamanı dalga form ile giriş spektrum arasında integral denklem

boyunca bağ kurar. Zadeh fonksiyonuna zaman-değişimli transfer fonksiyonu [377]

demiştir.

Sonuç tanımlaması çift integral

boyunca giriş ve çıkış zaman dalga formları arasında ilişki kurar. fonksiyonu gecikme

Doppler-yayılma fonksiyonu [30] olarak adlandırılır ve zaman gecikmenin ve Doppler

frekansın terimlerinde kanalın saçılma genliğinin bir ölçümünü sağlar.

Page 80: kablosuz haberleşmesi

 

Şekil 2.24. [257]’den, iletim fonksiyonları arasında Fourier dönüşüm ilişkileri.

Dört iletim fonksiyonları Şekil 2.24’de gösterildiği gibi Fourier dönüşüm çiftleri boyunca

birbirleriyle ilişkilidir. Her dönüşüm çiftinde bir sabit değişken vardır, böylece dönüşüm diğer iki

değişkeni içerir.

2.1 İSTATİSTİKSEL KANAL KORELASYON FONKSİYONLARI

Kanal dürtü yanıtının bir kompleks Guassian rastgele işlem gibi,

çeyrek evre farkı bileşenlerinin ve Guassian rastgele işlemler ile ilişkilendirildiği

yerde, modellenebildiğini hatırla. Bundan dolayı, son bölümde tanımlanan iletim fonksiyonlarının

hepsi rastgele işlemlerdir. Bir kanalının bir karakterizasyonunun tümü bütün iletim fonksiyonlarının

ortak pdf’inin bilgisini gerektirir. Bu daha müşkül olduğu için, bir daha açıklanabilir yaklaşım

kişisel iletim fonksiyonları için istatistiksel korelasyon fonksiyonları elde etmektir. Eğer temelde

olan işlem Guassian ise, o zaman bir tamamen istatistiksel açıklama, yöntem ve oto korelasyon

fonksiyonları tarafından sağlanır. Takip eden tartışmada, sıfır-ortalamalı Guassian rastgele işlemler

varsayarız böylece sadece oto korelasyon fonksiyonları mevzu bahistir. Dört iletim fonksiyonu

olduğu için, dört oto korelasyon fonksiyonları takip eden [257, 270] şekilde:

Şekil 2.25. [257]’den, kanal oto-korelasyon fonksiyonları arasında çift Fourier dönüşüm

ilişkileri.

Page 81: kablosuz haberleşmesi

 

(2.123)  

 (2.124)  

 (2.125)  

 

(2.126)  

 

(2.127)  

 (2.128)  

 

(2.129)  

 (2.130)  

 (2.131)  

 (2.132)  

 

tanımlanabilir.

Bu oto korelasyon fonksiyonları çift Fourier dönüşüm çiftleri boyunca birbirleriyle ilişkilidirler.

Örneğin,

Böyle ilişkilerin kümesinin tamamı Şekil 2.25’de özetlenmiştir.

2.2.KANALLARIN SINIFLANDIRILMASI

Geniş algı sabiti (WSS) kanalı zamanın kısa periyotlarının üzerinde kalan sabit solma

istatistiklerine sahiptir. Bu, kanal korelasyon fonksiyonlarının zaman ve sadece zaman

farklılığı boyunca değişkenlerine dayandığını ima eder. WSS kanallarının bağlantısız Doppler

ötelemeleri ile saçılmaya artış verdiği gösterilebilir ( Problem 2.13’e bak). Bu davranışlar

zayıflamalar ve farklı Doppler ötelemelerine sahip sinyal bileşenleri ile ilişkilendirilmiş faz

ötelemelerinin bağlantısız olduğunu önerir. Bu yüzden WSS kanalları için, korelasyon fonksiyonları

haline gelir,

Page 82: kablosuz haberleşmesi

 

(2.133)  

 (2.134)  

 

(2.135)  

 (2.136)  

 (2.137)  

 (2.138)  

 

(2.139)  

 (2.140)  

 

Fourier dönüşüm çifti olduğu yerde. İlintisiz saçılma (US) kanalları, bir ilintisiz zayıflama ve farklı

gecikmeklerin yolları ile faz öteleme tarafından karakterize edilmiştir. Bello US kanallarının

frekans değişkeninde geniş algılama sabiti olduğunu böylece korelasyon fonksiyonları sadece

frekans farklılığı [30] boyunca frekans değişkenleri ve ’e dayandığını göstermiştir.

Denklem (2.131) ve (2.132)’a benzer, kanal korelasyon fonksiyonları zaman-gecikme değişkeninde

tekil olarak gösterilebilir (bak Problem 2.14). US kanalları için, kanal korelasyon fonksiyonları

haline gelir

olduğu yerde. Geniş algılama sabiti ilintisiz saçılma (WSSUS) kanalları çok yollu-sönme

kanalının bir çok özel tipidir. Bu kanal hem zaman gecikme hem de Doppler ötelemesinde ilintisiz

saçılma gösterir. İyi ki, çoğu radyo kanalları WSSUS kanalları gibi yeterince

Page 83: kablosuz haberleşmesi

 

(2.141)  

 (2.142)  

 (2.143)  

 (2.144)  

 

(2.145)  

 

Şekil 2.24. [257]’den, WSSUS kanalları için kanal korelasyon fonksiyonları arasında Fourier

dönüşüm ilişkileri.

modellenebilir. WSSUS kanalları için, korelasyon fonksiyonları hem zaman gecikme hem de

Doppler öteleme değişkenlerinde tekil davranışa sahiptir ve takip eden basit formları:

azaltır. Bu korelasyon fonksiyonları Şekil 2.26’da gösterilen Fourier dönüşüm çiftleri boyunca

ilişkilendirilmiştir.

Fonksiyon ’a çok yollu yoğunluk profili veya güç gecikme profili denmiştir ve

zaman gecikmenin bir fonksiyonu gibi kanal çıkışında ortalama gücü verir. Bu bütün Doppler

ötelemelerinin üzerinde saçılma fonksiyonlarının ortalaması gibi gösterilebilir. Bir tipik güç

gecikme profili Şekil 2.27’de gösterilmiştir. İlgilenilen bir nicelik ortalama gecikmedir,

gibi tanımlanmıştır. bir pdf olmadığı için normalizasyon uygulandığını hatırla.

Bir başka ilgilenilen nicelik gecikme yayılmadır,

Page 84: kablosuz haberleşmesi

 

(2.146)  

 

(2.147)  

 

(2.148)  

 

(2.149)  

 

Şekil 2.27. Bir tipik güç gecikme profili.

gibi tanımlanmıştır. Güç gecikme profili tanımlamak için kullanılabilen başka nicelikler vardır. Bir

profilde toplam gücün ’ini içeren güç gecikme profilinin orta kısmının genişliğidir, . Şekil

2.27’ye refere ederek

ve ’ün seçildiği yerde, böylece

ve

.

Gecikme  

Güç  Yoğunluğu  (dB)  

Page 85: kablosuz haberleşmesi

 

(2.150)  

 

(2.151)  

 

Bir başka nicelik, gecikme profilinin onun maksimum değerinin altında bir dB arttığı yerde ve

gecikme profilinin son zaman için onun maksimum değerinin altında bir dB arttığı yerde

gecikmelerdeki farklılıktır. Bu nicelik, olduğu yerde ile gösterilmiştir ve ayrıca

Şekil 2.27’de resimle gösterilmiştir. Güç gecikme profilleri bir uyarlamalı ekolayzerin alıcıda

gerekli olup olmadığını tanımlamada bir anahtar rolü oynar. Eğer artık gecikme yayılma sembol

süresinin %10 ile %20’sini geçerse, o zaman bir uyarlamalı ekolayzer gerektirebilir. Genelde,

ortalama gecikme ve kanalın gecikme yayılması azalan hücre büyüklüğü ile azalır, radyo yol

uzunluklarının daha kısa olması sebebiyle. Bir tipik makro hücreli uygulamalarda gecikme

yayılması 1 ile 10 düzeninde olabildiği halde, bir tipik mikro hücreli uygulamalarda gecikme

yayılmaları çok azdır. Bina menzili içinde geçikme yayılmaları iç duvarlar ve az metal ile binalarda

30’dan 60’a ns arasında, açık planlar ve metalin bir belirgin miktarı ile binalarda 300 ns’ye herhangi

bir yerde olabilir. fonksiyonuna ayrılmış-frekans ayrılmış-zaman korelasyon

fonksiyonu denmiştir. fonksiyonu kanalın frekans korelasyonunu ölçer.

Kanalın uyumluluk bant genişliği, , 0.5 gibi bazı uygun korelasyon katsayıya eşit ’in

en küçük değeri olarak tanımlanmıştır. ve arasında Fourier dönüşüm ilişkisinin bir

sonucu olarak, ortalama gecikme veya gecikme yayılmasının tersi kanalın uyumluluk bant

genişliğinin ölçümüdür, mesela,

.

fonksiyona Doppler psd denmiştir ve kanal çıkışında Doppler frekansının

bir fonksiyonu gibi ortalama gücü verir. Aşırı değerlerin aralığına, belirgin olan ’ye Doppler

yayılma denmiştir ve olarak gösterilmiştir. ve , bir Fourier dönüşüm çifti olduğu

için, Doppler yayılmanın tersinin kanalın uyumluluk zamanının, , bir ölçümünü verdiğini takip

eder, mesela,

.

Kanalın uyumluluk zamanı, kanalın içsel zaman farklılığını kullanmayı deneyen kodlama ve

girişikleme tekniklerinin değerlendirme performansı için önemlidir. Doppler yayılmanın ve, bu

yüzden, uyumluluk zamanın bir hareket eden MS’nin hızına doğrudan dayandığını not et. Bu

Page 86: kablosuz haberleşmesi

 

yüzden kanalın zaman farklılığını kullanan her şema beklenen MS hızlarının bütün aralığı üzerinde

değerlendirilmelidir. fonksiyonuna saçılma fonksiyonu denmiştir ve kanalın, zaman

gecikmesinin bir fonksiyonu ve Doppler ötelemesi olarak ortalama güç çıkışını verir. Saçılma

fonksiyonu çok yollu-sönme kanallarının bir kompakt karakterizasyonu olarak genişçe kullanılır.

2.3.KANAL ÇIKIŞ OTO KORELASYON

Kanal çıkışının oto korelasyonu iletim fonksiyonlarının terimlerinde ifade edilebilir. Örneğin,

denklem (2.117)’den

Şekil 2.28. Alçak-geçişli filitrelenmiş beyaz Guassian gürültü kullanan sönme simülatörü.

sahibiz. WSSUS kanalları için, yukardaki açıklama

denkleme indirgenebilir.

(2.152)  

 

(2.153)  

 

Page 87: kablosuz haberleşmesi

 

Kanal çıkış oto korelasyonu saçılma fonksiyonlarının terimlerinde de denklem (2.128) deki çift

ters Fourier dönüşümünü denklem (2.151) de yerine koyarak açıklanabilir. WSSUS kanalları için,

denklem (2.144)ü

yazmak için kullanabiliriz.

3. ÇOK YOLLU-SÖNME KANALLARININ LABORATUAR SİMÜLASYONU

3.1. FİLİTRELENMİŞ GUASSIAN GÜRÜLTÜ

Bir sönme simülatörü yapmanın bir doğru metodu iki bağımsız beyaz Guassian gürültü

kaynakları alçak-geçişli filitreler ile Şekil 2.28’de gösterildiği gibi filtrelemektir. ve ’nin

psd’si düşük-geçişli filtrelerin kare genlik yanıtı tarafından belirlenmiştir. Eğer gürültü kaynakları

watt/Hz’in izgesel güç yoğunluğuna sahipse ve düşük-geçişli filtreler transfer

fonksiyonuna sahipse, o zaman

İki farklı gürültü kaynakları aynı psd’ye bir Rayleigh sönmüş zarf üretmek için sahip olmalı. Bu

yaklaşım ile ana sınırlama Doppler spektrumunun sadece rasyonel formunun üretilebileceğidir,

Doppler spektrumu Şekil 2.4’de gösterildiği gibi tipik olarak rasyonel olmadığı halde. Şekil

2.4’deki rasyonel olmayan Doppler spektrumuna yaklaşmak için, bir yüksek düzey kutup-sıfır fitre

gereklidir. Ne yazik ki, bir yüksek düzey filtre bir uzun dürtü yanıtına sahiptir, ve bu yazılım

simülasyonu için çalışma zamanını belirgin olarak arttırır.

Ayrık-zaman simülasyonu için düşük geçişli filtre bir dijital filtre olarak

gerçekleştirilmiştir. En basit çözüm, sönme işlemini bir Markov işlemi olarak esasen modelleyen bir

ilk-düzey alçak-geçişli dijital filtre kullanır. Bu ileri yaklaşımı tanımlamak için, devirde,

simülasyon adım büyüklüğü olduğu yerde kompleks zarfın gerçek ve hayali kısımlarını gösteren

ve izin ver. O zaman, ve her zaman korelasyon

(2.154)  

 

(2.155)  

 

Page 88: kablosuz haberleşmesi

 

(2.156)  

 

(2.157)  

 (2.158)  

 

(2.159)  

 

(2.160)  

 

(2.161)  

 

(2.162)  

 

’da bağımsız sıfır ortalamalı Guassian rastgele değişkenler olduğu

yerde, ve durum denklemi

ile rastgele Guassian değişkenlerdir. sıfır ortalamalı olduğu için, zarf

Rayleigh dağıtılmıştır ve faz daima aralıkta dağıtılmıştır. ve

’nın ayrık bağıntı fonksiyonları

gösterebilinir. 2-D izotropik dağlım ile istenen otokorelasyon, denklem (2.21)’den,

.

Açıkça yukarıdaki yaklaşım değişik bir spektrum tayfı verir. Modelin tamamlanması ve nin

belirtilmesini gerektirir. Denklem (2.157)’nin ayrık-zaman Fourier dönüşümünü almak psd

verir. Bir olasılık ’nin 3dB noktasını ’e keyfi ayarlamaktır. için sonuçlanan dörtlüğü

çözmek

verir. olarak kare ortalama zarfı normalize etmek için ’nin değeri

Page 89: kablosuz haberleşmesi

 

(2.163)  

 

olarak seçilmiştir. Şekil 2.29 alınan zarfın bir örneğini çizer. Sönmüş zarfta görülebilen Doppler

spektrumunda ilk sıra alçak geçiren filtre bazı yüksek frekans bileşenleri bırakır. Bir yüksek sıra

filtre kullanarak birkaç ilerleme elde edilebilir, fakat daha önce açıklandığı gibi, bu simülatörün

karmaşıklığını artırır. Alçak geçiren filitrelenmiş beyaz Gaussion gürültü

Figür 2.29 Beyaz Gaussian ses filtre ederek birinci sipariş alçak geçitli süzgeç ile üretilen kısılmış

zarf; .

kullanmanın bir avantajı çoklu bağıntısız sönme dalga formu üretilebilen kolaylıktır. Biz sadece

ilintisiz gürültü kaynakları kullanmaya ihtiyaç duyarız.

3.2.SİNÜSOİDLERİN TOPLAMI METODU

Başka bir etkili simülatör yolu, Jakes tarafından öne sürülmüştür, bu sinüzoidlerin toplamına

dayanır. Bu metodun tanımlaması denklem (2.8) ve (2.6) ile başlar ve eşit gerilim çokyollu

bileşenler ( ) varsayar. Alınan kompleks zarf

formuna sahiptir, ’in sinüzoidin numarası olduğu ve ’in

Page 90: kablosuz haberleşmesi

 

(2.164)  

 

(2.165)  

 

tarafından verilen rastgele faz olduğu yerde. Jakes 2-D izotropik saçılma çevresine daima aynı

tarzda dağılan açıda

bileşenlerini seçerek yaklaşır. N/2 tek tam sayı seçerek, faz indekslerini yeniden adlandırdığımız

yerde denklem (2.163)’deki toplam şu formda

tekrar düzenlenebilir. Not alınız ki Doppler değişimi FORMÜL den gelişmekte, ’e

birinci toplamdan gelişmekte, bu zamanda ikinci toplamda bunlar

den gelişmekte. Bu yüzden, bu sürede frekanslar

örtüşmekte.

İlave olunanı basitleştirmek için Jake ortüşmeyen frekansları kullanır bunu da yi

olarak yazarak burada

ve faktör buna dahil bununla toplam güç değişmez kalır. Not et ki denklem (2.166) ve (2.167)

eşit olmadıklarını. Denklem (2.166) da tüm dönemler bağımsızdır. Halbuki denklem (2.167)

ima eder, ve bu nedenle bağ dönemlere sokulmuştur. Bu bağ sabit olmayan bir

(2.166)  

 

(2.167)  

 

(2.168)  

 

Page 91: kablosuz haberleşmesi

 

davranışa yönlendirir Pop ve Beaulieu tarafından anlatıldığı gibi denklem (263). Eğer ki biz baskıyı

düzenlesek denklem (2.167)’de o zaman denklem (2.167) tekrar şu şekilde yazılabilinir

burada

Yukarıdaki gelişimden, kaybolan simülatör 2.30 daki figürde olduğu gibi yapılabilinir. alçak

frekans osilatörler var ile, burada ve bir osilatör

frekans ile.

Osilatörlerin genişlikleri hepsi birlik dir, genişliği olan frekansları fm olan osilatörler hariç.

Not edin ki 2.30 figür deki yapı denklem (2.169) tamamlıyor, ölçekleme katsayı hariç.

İstenebilinir ki fazı düzgün şekilde yayılsın. Bu gerçekleşebilir ve

fazları seçerek böylece ve , burada zaman ortalama

operatörü. Şekil (2.30)’dan.

(2.169)  

 

(2.170)  

 (2.171)  

 

Page 92: kablosuz haberleşmesi

 

Figür 2.30. Jake’in kısılmış simülatörü kısılmış zarf üreten birkaç alçak osilatör frekansları

toplayarak. ve fazlarını seçerek ve

sağlayabilir.

ve seçmek, ve verir.

Ortalama kare değerleri ve istenilen değere hesaplanabilinir. Tipik Rayleigh

(2.172)  

 

(2.173)  

 

(2.174)  

 

Page 93: kablosuz haberleşmesi

 

kısılmış zarf, veya kullanarak elde edilmiş Şekil 2.31’de gösterilmektedir.

Düzeltilmiş otobağıntı fonksiyonu

tertiplenmiştir Şekil 2.32’de düzenlenmiş zaman gecikmesine karşın. Dikkat edin ki otobağıntı

ayrılım sağlar, istenilen değerlerden büyük geçikmelerde. Bu artırabilinir simülatörde kullanılan

osilatör sayısını artırarak. Mesela, Şekil 2.33 denkleştirilmiş otobağıntı işlevi gösterir ne zaman ki

osilatör sayısı iki misli yapıldığında 8’den 16’ya. Jake’in metodunu kullanma avantajlarından birisi

otobağıntı ve bundan böyle interfaz ın psd’si ve alınan sinyalerin kadrat bölmeleri üretilebilinir,

açık tahminen 2-D izotropik dağılım çevresi gibi.

3.3.KISILMIŞ ZARFLARI ÇOĞULTMAK

Birçok durumda zarfları çoğul olarak üretilmesi istenebilinir bağsız soldurmayla. Jake metodunu

genişletti kısılmış zarflara kadar aynı düşük frekans osilatörler kullanarak. Bu gerçekleştirildi

’inci osilatörüne ek faz değişimini vererek ’ıncı kısılmış zarf

sağlayarak

Şekil 2.31. Kısılmış zarf Jake’in kısılmış simülatör osilatör ; ile kullanarak

üretilmiş.

(2.175)  

 

Page 94: kablosuz haberleşmesi

 

Şekil 2.32. İnterfaz ın otobağıntısı ve kadrat bölmeler Jake’in kısılmış simülatör osilatör

ile kullanarak.

Figür 2.33 İnterfaz ın otobağıntısı ve kadrat bölmeler Jake’in kısılmış simülatör 16 osilatör ile

kullanarak.

Page 95: kablosuz haberleşmesi

 

Figür 2.34. Jake’in metot u çift Rayleigh kısılmış zarf elde etmek için.

ve uygun değerleri bunlar belirlenmiştir ek baskı düzenleyerek ki çift kısılmış zarflar bağsız

olsun diye. (veya neredeyse bağsız sayılana kadar). 2 kadrat alçak frekans osilatör kullanarak her bir

ofset’den daha çok tek bir osilatör, faz sürgüsü kullanımı ortadan kaldırılır. Bu kısılmış jeneratöre

Şekil 2.34 de gösterdiği gibiye yönlendirir.

Şu tercihi düşününm ve için objektif sağlanan bağsız dalga şekli ile

.

Bu değerleri kullanarak, çapraz bağıntılar iki farklı kısılmış zarflar arasında hesaplanabilinir. Şekil

2.35 tipik denkleştirilmiş çarpık bağıntıyı kurar

(2.177)  

 (2.178)  

 

(2.176)  

 

Page 96: kablosuz haberleşmesi

 

(2.181)  

 

denkleştirilmiş zaman gecikmesine karşın. Ancak da yapmak mümkün,

izliyoruz ki zarf’ın çarpık bağı için bir hayli büyük olabilir. Bu büyüklük istenilmemekte.

Dent et. Al. (81) Jake’in yaklaşımına bir değişiklik önerdi bu Walsh-Hademard şifre kelimelerini

düz açılı olarak kullanır bu kısılmamış zarfları bağsız yapar. Walsh-Hadamard şifre kelimeleri

Hadamard dizey ’den elde edilmiştir.

Dizey , olduğu yerde özyineleme

kullanarak sağlanmıştır. ’in ’ıncı sırası şifre kelimesi olsun. ’ıncı kısılmamış zarf

oluşması, alçak frekans osilatörerin çıkışları bastırıldı şifre kelime koordinatları

tarafından ve birleştirildi

elde etmek için burada bazı tam sayı için , ile ve denklem (2.177)

ve (2.178) tanımlanmış, her biri ayrı ayrı olarak. Bu metot zarfların çarpık bağıntısını çoğaltır,

Walsh-Hadamard şifre kelimelerin düz açılım sayesinde. Kısılmamış zarfların otobağıntısı Şekil

2.32 ve 2.33 gösterilen ile aynı olduğunu. Bu çarpık bağ sıfır dır sıfır mesafesinde. Sıfır olmayan

zaman mesafesinde çarpık bağıntı tam olarak sıfır değildir ancak fiilen sıfır olacak kadar küçüktür.

Osilatör sayısını artırarak, çarpık bağıntı sıfır a yakın kalmakta büyük zaman mesafesince.

(2.179)  

 

(2.180)  

 

Page 97: kablosuz haberleşmesi

 

Figür 2.36 Çarpık bağ iki kısılmış zarflar arasında Jake’nin kısılmış simülatörünü osilatör

ile düzeltilmiş olarak kullanarak.

Figür 2.37 Çarpık bağ kısılmış zarflar arasında Jake’nin kısılmış simülatörünü osilatör ile

düzeltilmiş olarak kullanarak.

Bazen istenebilinir kısılmamış zarfları çoğalması belirlenmiş çarpık bağ ile öğrenmek için,

mesela, bölüm bağın etkileri alıcı içinde anten farklılığı kullanarak. Bir direkt ön yaklaşım çizgisel

birleşim kullanır bağsız kısılmamış zarflardan. Farz et ki iki kompleks zarflar ve bağsız

olduğunu ve üçüncü kompleks zarf ve bunlar ilk ikinin çizgisel

birleşimi kullanarak oluştuğunu. O zaman ve ’nin normalize olmuş karşı bağlantısı

Page 98: kablosuz haberleşmesi

 

böyledir. Not edin ki farklı dır 0 dan kadar bununla a 0’dan 1’e kadar farklı dır.

3.4 GENİŞ BANT ÇİFT YOLU KISILMIŞ KANALLAR SİMÜLASYONU

-aralıklı model: -aralıklı modeli bir modeldir kılavuzlu gecikme hattın için bu hattın birkaç

kılavuzlu var değişik gecikmelerde. Her kılavuz büyük bir sayıdaki çoklu yolun katsayıları

sonucudur bu yüzden kılavuzlar çoklu yol kısılma deneyime varacak. ’yi iletilmiş sinyal ın

kompleksli zarfı oldurarak, alınan sinyalin kompleks zarfı

şöyledir. Burada kılavuzların sayısıdır ve ve kompleks kârlar ve yol gecikmeleri

kılavuzlar ile birleştirilmiştir. Buna rağmen ‘ler rastgele olabilir, onlar çoğunlukla modelde

belirlenmiştir. Bu takip eder ki -aralıklı kanal tesirli cevabı olduğunu

ve bu kılavuz kârlar yöneyle tanımlanabilinir FORMÜL

ve kılavuz gecikme yöney FORMÜL

Bazen mümkün olabalir eğer ki gecikme kılavuzu bazı küçük numaraların çoğaltılmasıyla -

aralıklı kılavuzlu gecikme hat modelini yönlendiren Şekil 2.38de gösterdiği gibi. Birçok kılavuz

katsayıları, kılavuzlu gecikme hattında sıfırdır, bu şunu göstermekte bu gecikme

(2.182)  

 

(2.183)  

 

(2.184)  

 

(2.185)  

 

(2.186)  

 

Page 99: kablosuz haberleşmesi

 

Şekil 2.38. Ayrık çok yollu bileşenler ile geniş bant çok yollu sönme kanal modeli .

süresinde enerji alınmadığını. Zaman farklılık kanal kılavuz katsayılar oluşabilir 3üncü

bölümde yazılı olan yaklaşımları kullanarak.

WSSUS kanalını farz edersek ve her kılavuz deneyim izotropik dağılım farz edersek o zaman her

bir kılavuz bağsız kısılma denemesi lazım otobağ ile

burada zarf gücü veya ’ıncı kılavuzu ile birleştirilmiştir ve Jo (.) sıfır-düzen Bessel işlevi

birinci çeşitinden ve maksimum Doppler frekansı. Kılavuzlar bağsız olduğundan itibaren,

toplam zarf gücü

Bu takip eder ki kılavuz kârı yöney g co-değişme dizeyine sahiptir

burada anlamı Hermitian aktarma ve

(2.187)  

 

(2.188)  

 

(2.189)  

 

(2.190)  

 

Page 100: kablosuz haberleşmesi

 

(2.193)  

 

COST207modelleri: COST207 modelleri GSM sistemi için tasarlanmıştır ve

standartlaştırılmıştır. Dört değişik Doppler spectra (=ışık tayfı ya da dalga bandı ile ilgili),

COST207 modellerinde belirlenmiştir [67]. İlk tanımlama

Diğer tipler şöyle tanımlanmıştır;

a) CLASS=klasik Doppler spektrum, yol gecikmelerinde kullanmakta ( )

aşırmadan;

(CLASS)

b) GAUS1 iki Gaussian işlevlerin toplamı, bu den 2 ye; kadar

giden yol gecikmeleri için kullanılır

(GAUS1)

burada 10 dan aşağıda.

c) GAUS2 iki Guassian işlevlerin toplamı bu 2us;FORMÜL aşan yol gecikmeleri için kullanılır

(GAUS2)

burada 15 den aşağıda.

d) RICE klasik Doppler spektrumun birleşimi ve bir speküler yol bu bazen en kısa yol için

kullanılır;

(RICE)

(2.191)  

 

(2.192)  

 

(2.194)  

 

Page 101: kablosuz haberleşmesi

 

Birkaç spesifik modeller COST207 [67] incelemesinde tanımlanmıştır. Tipik kentsel (TU) (dağlık

değil) ve kötü kentsel (BU) (dağlık) güç gecikme profilleri Tablo 2.1 de ve Şekil 2.39 da

gösterilmekte. Bazen yol sayısını azalmasını istenilmekte böylelikle bilgisayar simülasyon’dan

istenilen hesaplama talepleri azaltılması için. Tablo 2.2 ve Şekil 2.40 gösteriyor ki 6-hat azaltılmış

tipik kentsel ve azaltılmış tipik kötü kentsel kanallarını, COST207 (67)’de tanımlandığı gibi. Ve

bunun yanı sıra kırsal alan (RA) (dağlık değil) Tablo 2.3, tipik dağlık alan (HT) Tablo 2.4 ve

azaltılmış dağlık alan (HT) Tablo 2.5’de, bunlar için de modeller temin edilmiştir.

-aralıklı model: Tipik dijital iletişim sistemi şunlardan oluşmakta: verici filtresi, modülatör, dalga

formu kanalı, demodülatör ve alıcı filtresi. Veri sembolleri verici filtresini koyulur her saniye

burada -aralıklı örnekler alınmaktadır alıcı filtresi çıkışında, baud süresidir.

Genel sistem girişten, verici filtresine kadar, model çıkışına kadar eşit genel -aralıklı sınırlı tesir

cevabı (FIR) kanalıyla biçimlendirilmiştir.

Gecikme

Tipik Kentsel(TU)

Önemsiz Ölçüde

Güç

Doppler

Kategorisi

Gecikme

Kötü Kentsel

(TU)

Önemsiz Ölçüde

Güç

Doppler

Kategorisi

0.0 0.092 CLASS 0.0 0.033 CLASS

0.1 0.115 CLASS 0.1 0.089 CLASS

0.3 0.231 CLASS 0.3 0.141 CLASS

0.5 0.127 CLASS 0.7 0.194 GAUS1

0.8 0.115 GAUS1 1.6 0.114 GAUS1

1.1 0.074 GAUS1 2.2 0.052 GAUS2

1.3 0.046 GAUS1 3.1 0.035 GAUS2

1.7 0.074 GAUS1 5.0 0.140 GAUS2

2.3 0.046 GAUS2 6.0 0.136 GAUS2

3.1 0.074 GAUS2 7.2 0.041 GAUS2

3.2 0.051 GAUS2 8.1 0.019 GAUS2

5.0 0.032 GAUS2 10.0 0.006 GAUS2

Tablo 2.1. Tipik kentsel (TU) ( ) and bad kentsel (BU) ( ), [67]’den güç

gecikme profilleri.

Page 102: kablosuz haberleşmesi

 

Şekil 2.39. [67]’den Tipik kentsel (TU) ve kötü kentsel (BU) güç gecikme profilleri.

Gecikme

Tipik Kentsel(TU)

Önemsiz Ölçüde

Güç

Doppler

Kategorisi

Gecikme

Kötü Kentsel

(TU)

Önemsiz Ölçüde

Güç

Doppler

Kategorisi

0.0 0.189 CLASS 0.0 0.164 CLASS

0.2 0.379 CLASS 0.3 0.293 CLASS

0.5 0.239 CLASS 1.0 0.147 GAUS1

1.6 0.095 GAUS1 1.6 0.094 GAUS1

2.3 0.061 GAUS2 5.0 0.185 GAUS2

5.0 0.037 GAUS2 6.6 0.117 GAUS2

Tablo 2.2. Azaltılmış tipik kentsel (TU) ( ) and bad kentsel (BU) ( ), [67]’den

güç gecikme profilleri.

Tipik  Kentsel  

Gücün  Fraksiyonu  

Kötü  Kentsel  

Gücün  Fraksiyonu  

Zaman  Gecikmesi,       Zaman  Gecikmesi,      

Page 103: kablosuz haberleşmesi

 

Şekil 2.40. [67]’den azaltılmış tipik kentsel (TU) ve kötü kentsel (BU) güç gecikme profilleri.

-aralıklı kanal modeli -aralıklı modelin benzeridir, kanal kılavuzları -aralıklı olması hariç.

Normalde, -aralıklı modellerin kılavuzu hepsi non-sıfırdır ve bağlıdır. Kılavuz bağı sıkça

zorlukları yönlendirir ne zaman ki bu kanallarda işlem gören dijital iletişim sistemlerin performans

analizi yapıldığında. Bu çözümsel zorluklar sıkça oluşmakta, -aralıklı kılavuzlar bağsız [79, 99,

137, 201, 321, 187] olduğunu farz etmekten kaynaklanan. Bilgisayar simülasyonu için, ne kadar,

böyle basitleştirme gerekmez ve aslında istenilmemekte. Ancak, çalışma zamanını azaltmak için

farklı zaman simülasyonlarında, bazen simülasyon adım büyüklüğünü baud zamanına ye

ayarlanması istenebilinir. Biz şimdi bir üretim metot tanımlamasını yapacağız -aralıklı kılavuzu

katsayısı ve bununla kendi çarpık bağı ile ne zaman ki çizgisel modülasyon planı kullanıldığında ve

altındaki kanal modeli -aralıklı olduğu takdirde için. Farz etki Şekil 2.41 deki düzenleme. Bölüm

4’de başlıkta konuşulduğu gibi, tipik dijital iletişim sistemi şunlardan oluşmakta: verici filtresi

, kanal ve alıcıya eşleştirilmiş filtre . Genel vurum ’dir

ve mesela yükselmiş kosinüs darbesi için seçilmiştir. -aralıklı kanal kılavuz katsayısı elde etmek

için, biz

Tipik  Kentsel  

Gücün  Fraksiyonu  

Kötü  Kentsel  

Gücün  Fraksiyonu  

Page 104: kablosuz haberleşmesi

 

Gecikme

Önemsiz Ölçüde

Güç

Doppler

Kategorisi

0.0 0.602 RICE

0.1 0.241 CLASS

0.2 0.096 CLASS

0.3 0.036 CLASS

0.4 0.018 CLASS

0.5 0.006 CLASS

Tablo 2.3. Tipik kırsal (dağlık değil) alan (RA) ( ), [67]’den.

Gecikme

Önemsiz Ölçüde

Güç

Doppler

Kategorisi

0.0 0.026 CLASS

0.1 0.042 CLASS

0.3 0.066 CLASS

0.5 0.105 CLASS

0.7 0.263 GAUS1

1.0 0. 263 GAUS1

1.3 0.105 GAUS1

15.0 0.042 GAUS2

15.2 0.034 GAUS2

15.7 0.026 GAUS2

17.2 0.016 GAUS2

20.0 0.011 GAUS2

Tablo 2.4. Tipik dağlık bölge (HT) ( ), [67]’den.

vurumu -aralıklı kanaldan geçiriyoruz ve -aralıklı örnekleri çıkartıyoruz. -aralıklı örnekler

çizgisel birleşimdir -aralıklı modelin kılavuzundan. ’in bir vektörünün, -aralıklı, kademe

katsayıları bu şekilde

(2.196)  

 

Page 105: kablosuz haberleşmesi

 

üretildiğini varsay. O zaman , burada denklem (2.185)’de tanımlanmıştır ve

gerçek dizey. Parametre bir tasarım parametresidir bu alıcıda işlemek istediğimiz -

aralıklı kılavuzun sayısıyla aynıdır. Aşağıda yazılı olan örnekte yazıldığı gibi, dizey daki girişleri

şunlar tarafından belirlenmekte: cevap vericisin ve alıcı filtresinin genel vurumu, bağlı güç ve -

aralıklı modellerindeki hatlardaki gecikme ve -aralıklı model faz değişimi. -aralıklı kademe kâr

vektörü ’nin kovaryans matrisi

Gecikme

Önemsiz Ölçüde

Güç

Doppler

Kategorisi

0.0 0.413 CLASS

0.1 0.293 CLASS

0.3 0.145 CLASS

0.5 0.074 CLASS

15.0 0.066 GAUS2

17.2 0.008 GAUS2

Tablo 2.4. Azaltılmış dağlık bölge (HT) ( ), [67]’den.

Şekil 2.41. Bir -aralıklı kanal modelinde bağlı kademe katsayıları üretmek için metot.

Page 106: kablosuz haberleşmesi

 

2-D izotropik saçılma ile bir WSSUS kanalı için

.

Örnek 2.1 Farz etki verici ve alıcı filtrenin birleşimi yükselmiş kosinüs vurum olduğunu ve de

çıkış faktör 2 sahip

burada B=0.35. -aralıklı dalga formu kanalı 2 eşit güç kademeyle tanımlanmıştır

’ün bir değişik gecikmesi ile. Bu örnekte, biz -aralıklı kanal modelinde iki

önemli kılavuz elde etmek istiyoruz, ve , olması şartıyla. İzin ver

Şekil 2.42. Bir -aralıklı modelden -aralıklı kademe üretim.

                                                                                                               3  Yükseltilmiş  kosinüs    dürtü  şekillendirmenin  tartışması  için  Bölüm  4’ü  gör.  

(2.197)  

 

(2.198)  

 

Page 107: kablosuz haberleşmesi

 

ve

Dizey ’nın girişleri, -aralıklı örneklerin vurum jeneratörün çıkışından alınan örneklerin

zamalama fazına bağlıdır. Pratik bir sistemde, model zamanlama fazı alıcının içindeki eşleme

prosedürüne bağlı. Farz etki model zamanlama fazı öyle seçilmiş ki -aralıklı kılavuzlar ve

aynı ayrılıkları var. Şekil 2.42 farz et. olduğundan itibaren -aralıklı kanal için bu

örnekte, dizeyin girişleri elde edilebilinir şöyle yazarak

bu nedenden,

Ve ve için

4. GÖLGELEME

Sırasıyla (2.43) ve (2.50)’de yer alan Rayleigh ve Rice dağılımları örneğindeki gibi alınan zarfın pdf’sinin kabul edildiği olasılığın olduğu yerdeki ortalana zarf düzeyini olarak gösterelim. Bazen yer ortalaması olarak adlandırılır çünkü belli bir yeri gösteren birkaç dalga boyu mesafesini gerçekleştiren ortalamanın olduğu yerdeki ortalama zarf düzeyini göstermektedir. Yer ortalamasının kendisi, makro hücrelerdeki binalar ve tepeler gibi ve mikro hücrelerdeki daha küçük nesneler örneğin taşıtlar gibi BS ve MS arasındaki geniş arazi bölümleri vasıtasıyla ortaya çıkan gölge değişkenler nedeniyle rastgele bir değişkendir. Aynı ispat ortalama kare zarf düzeyi

için de geçerlidir. Deneye dayalı çalışmalar ve nin formül de olduğu gibi log-normal dağılımların

Page 108: kablosuz haberleşmesi

 

ile

ve olduğunu göstermiştir. ve ’nin ortalama değerleri bazen alan ortalaması olarak adlandırılır çünkü ortalama bir alan üzerinde hesaplanır yani gölgeler boyunca ortalamayı hesaplamak için yeterli büyüklük mevcuttur. Alan ortalaması BS ve MS arasındaki yayılma yolu kaybı tarafından belirlenmektedir. Rassal değişkenlerin dönüştürmesini kullanarak,

Gaussian yoğunlukları elde edilir.

Log-normal rastgele değişkenin sonuçta normal rastgele değişken olduğuna dikkat ediniz.

Log-normal gölge dağılımının tanımından kaynaklanan bazı karışıklıklar meydana gelebilir, çünkü bazı otoriteler (235, 122, 123) ortalama zarfı standart sapmalı log-normal dağılım olarak kabul ederken, diğerleri (203, 225, 268, 310) ortalama kare zarfını ile aynı değeri değere sahip

log-normal dağılım olarak kabul ederler. Açıkçası bu iki miktar aynı değildir. Ek 2A göstermektedir ki standart sapma her bir durumda aynıdır. Ancak, Ricean azalması ile ortalamalar farklılaşır

ile

Page 109: kablosuz haberleşmesi

 

ve birleşen hipergeometrik fonksiyonu gösterir. Gölge standart sapması makro hücresel uygulamalar için tipik bir değer olarak 8 dBli 12 dB’den 5 dB’ye kadar dizilir. Gölge standart sapması frekans ile hafifçe artar (08 Db 1800 MHz’de 900 MHz’den daha yüksektir.) Vericilere çok yakın olan uzaklıklarda bile radyo dalgası boyunun hemen hemen bağımsız olduğu gözlenmiştir. Gölge standart sapmasını Mockford et.al. (225) değeri 4.5 dB olarak rapor ederken, Mogensen (226) kentsel alanlarda 900 MHz’de = 6.5’dan 8.2 dB’ye kadar oaln bir değer olduğunu rapor etmiştir. Berg (33), Goldsmith ve Greenstein (144) değeri 20 dalga boyunun uzaysal ortalama penceresinde 4 dB ve BS anteni yüksekliğini yaklaşık 10 m olarak rapor etmiştir. Pek çok çalışma göstermiştir ki dağılımın kentselleşmesi veya yoğunluk derecesindeki bir artış ile düşmektedir. Örneğin Mockford et.al. (225) tarafından sunulan sonuçlar değerinin kırsal alanda kentsel alandan 1,3’ten 1.8 arasında daha yüksektir.

4.1 GÖLGELEMENİN DENEYSEL SİMÜLASYONU

Gölge benzetimlik oluştururken karşılaşılan güçlüklerden birisi gölgelerin uzaysal korelâsyonu için bir hesaplama yapmaktır. Pek çok çalışma gölgelerin uzaysal korelâsyonunu (162, 151, 216, 172, 152) araştırmıştır. Basit modellerden biri Gudmundson (152) tarafından önerilmiştir, bu model log-normal modelin ilk-yol düşük geçiş filtresi tarafından süzülen Gaussian beyaz gürültü süreci olarak modellenen modeldir. Bu modelle

ortalama zarf veya ortalama kare zarftır, desibel cinsinden ifade edilmektedir, nın olduğu yer gölgelerin uzaysal korelasyonunu kontrol eden bir parametredir ve , ’li sıfır ortalama Gaussian rastgele değişkenidir. Eşitlik (2.157)’den, nin uzaysal otokorelasyon fonksiyonunun formül hemen takip edilir.

Log-normal gölgelemenin değişkenliği formül gibi olduğu için,

Page 110: kablosuz haberleşmesi

 

. nin otokorelasyonunu formül olarak ifade edebiliriz.

Bu yaklaşım, mesafeye bağlı olarak katlanarak ilintisizleştirilen gölgelerin oluşmasına yol açar. Ancak, Mandayam et. ‘in log-normal gölgelerin mesafeye bağlı olarak katlanarak ilintisizleştirilemediğini, uç değer analiz yoluyla kanıtlamış olması dikkate değer bir durumdur. Bütün bunlara rağmen, daha iyi bir çözümün yokluğunda, Gudmudnson’un (2.207) deki modeli halen daha kullanışlı ve etkilidir. Simülatör’ün (benzeştirici) kullanımında (2.207) ilintisizleştirici parametre ζ ile benzetim (simülasyon) göstergesi k arasında bağıntı kurmamız gerekir. Diyelim ki, çok hızlı hareket eden MSce denenmiş gölgelerin kalıbını çıkartmak istiyoruz. Zarf (ya da kareli zarf) her T saniye için örnek alınmıştır. Her kT saniyede, MS bir mesafe yol alır, hareket eder. D m uzaysal mesafesince ayırılmış iki nokta arasındaki gölge korelâsyonunun ζD olduğunu kabul edelim. Bu durumda, gölgeleme otomatik bağıntısı (öz ilinti) aşağıdaki gibi olacaktır.

(2.210) ile (2.211) karşılaştırarak sonucuna ulaşırız. 900 MHz’deki standart banliyö yayılımı için, 100m uızaklıkta yaklaşık 0.82 olan uzaysal korelâsyonun olduğu Gudmundson [150] tarafından deneme yapılarak doğruluğu tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra Gudmundson, 1700 MHz deki bir standart mikro hücresel yayılım için, 10m mesafedeki uzaysal korelasyonu 0.3 olan = 4.3 dB’i sunmaktadır.

4.2 BİLEŞİK GÖLGELEME-SÖNÜMLEME DAĞILIMLARI

Bazen, gölgelemeye ve çoklu sönümlemeye yol açtığından dolayı bileşik dağılımı bilmek istenilir. Bu durum, özellikle MS’nin yavaş hareket ettiği ya da hareket etmediği, alıcının sönümleme etkilerini ve ilişim verimliliğinin ve diğer dağılımların değerlendirilmesi için gerekli olan bileşik dağılım etkilerini alamadığı durumlarda doğru kabul edilebilir. bu çalışmada, bileşik dağılımın elde edilmesi için iki farklı yaklaşım öne sürülmüştür. Bu yaklaşımlardan ilki; zarfın ( ya da kareli zarf)

’e bağlı koşullu bir yoğunluk olarak kabul edildiği ve sonrasında yoğunluğu ile tamamlayarak bileşik dağılımın elde edilmesini anlatan yaklaşımdır. Bileşik zarf ile ilgilendiğimiz göz önüne alınacak olursa,

Page 111: kablosuz haberleşmesi

 

Rayleigh sönümleme durumu için

ve, bunun sonucu olarak

Rayleigh sönümlemeli ve log-normal gölgelemeli bileşik zarf dağılımı aşağıda verildiği gibidir.

olduğu yerdedir. Susiki tarafından orijinal çalışma yapıldıktan sonra bazen bu dağılım Susiki dağılımı olarak adlandırılır[311]. Lee ve Yen tarafından önerilen ikinci yaklaşım ise, kısa dönem çok aşamalı yolda sinyalin güçsüzleşmesi ve uzun dönem gölge sinyalin güçsüzleşmesi sonucu olarak alınan sinyallerin bileşkesini açıklar. Bunun sonucu olarak, herhangi bir t zamanda, bileşik sinyalin zarfı şekline kavuşur

ve bileşik sinyalin kareli zarfı şekline kavuşur

Sinyalin güçsüzleşmesinin ve gölgelenmesinin bağımsız, tesadüfî süreçler olduğu varsayımıyla, her iki yaklaşımın da aynı tanımlı sonuçlara yönlendirdiğini göstermekteyiz. Formül 2.216’da zarfın yoğunluk fonsiyonu iki değişkenli dönüşüm kullanılarak elde edilebilir ve böylelikle son birim

Page 112: kablosuz haberleşmesi

 

yoğunluk elde etmek için bütünleşmiş edilir. Bu durum yoğunluğa yönlendirir

Tekrar normal-log gölgelemesi ve Ragleigh sinyalin güçsüzleşmesi durumunu düşünün. Formül (2.43) ve (2.199) kullanarak verirlir

Formül (2.215) ve (2.219)’un Formül 2.220 ile bağlantısını gözlemleyin:

Basit olarak doğrusal dönüşümle ilgili olan tesadüfi değişkenleri ve takip etmektedir:

. ‘ün sadece Ragleigh dağılımının ortalaması olduğuna dikkat ediniz. Böylece, eğer a(t) birim ortalamaya sahip olmak için normalize edersek ve aynı dağılıma sahip olacaktır.

4.2.1 BİLEŞİK GAMMA-LOG-NORMAL DAĞILIMI

Gölgelendirilmiş Nakagami sinyalin güçsüzleşmesi kanalını bazen radyo yayılma çevresi olarak modellemek çok yararlıdır, çünkü Nakagami dağılımı matematiksel olarak uygundur ve çok amaçlı sinyalin güçsüzleşmesi kanalı kullanan Ricean dağılımına yaklaşabilmektedir. Kareli zarfın Nakagami sinyalin güçsüzleşmesi ve normal-log gölgemesi yüzünden bileşik dağılımı Gamma-log-normal yoğunluk fonksiyonuna

Page 113: kablosuz haberleşmesi

 

. olduğu yerde sahiptir. Ek 2B’de gösterildiği üzere, 2.222’deki bileşik Gamma-log-normal dağılımı ortalama ve standart sapma ile normal-log dağılımı tarafından yaklaştırılabilir

Ek 2B’de tanımlandığı üzere : Euler psi fonksiyonu ve : Riemann’s zeta fonksiyonu. m=1 olduğunda yaklaşım ve m>2 yaklaşım [165] faizindeki ’nın tüm aralıkları için geçerlidir. 2.222’deki Nakagami sinyalin güçsüzleşmesinin etkisi ortalamayı düşürmek ve varyansı artırmaktır. Buna rağmen, bu etki şekil faktörü m’nin yükselmesi sonucunda düşmektedir (daha az şiddetli sinyalin güçsüzleşmesine karşılık gelmekte). Örneğin, m = 8 ile ve

elde ederken, m = 1 (Ragleigh sinyalin güçsüzleşmesi) ile ve elde edilir. m=1’in şekil faktörü m ve gölge standart sapması

σ küçük olduğu zaman, Nakagami sinyalin güçsüzleşmesinin etkilerinin kesin olduğu sonucuna varmaktayız.

5. YOL KAYBI MODELLERİ

Alınan sinyal gücünün boş yüzeydeki yol uzunluğunun karesi ile azaldığı iyi bilinmektedir. Böylece, alınan zarf gücü [257]

Page 114: kablosuz haberleşmesi

 

. iletilen güç, GT ve GR iletilen ve alınan anten kazançları, ve d de radyo yol uzunluğudur. Yerdeki mobil radyo uygulamalarındaki sinyallerin serbest yer yayılmasında tecrübesi yoktur. Daha çok uygun teorik model Şekil 2.43te gösterildiği üzere yayılmanın düz bir yüzey üzerinden (dünya) olduğunu varsaymaktadır. Bu durumda, alınan zarf gücü [257]

burada yer alan sırasıyla BS ve MS antenlerinin yükseklikleridir. koşulu altında, (2.225) azalmaktadır;

burada küçük için sin yaklaşımı kullanılmaktadır. olduğu durumunda, düz bir yüzey üzerinden yayılmanın serbest yüzeyden iki yoldan yayılmadan farklı olduğunu gözlemleyiniz. Birincisi, yol kaybı frekans serbestliği değildir, ikincisi zarf gücü mesafenin karesinden ziyade dördüncü güçle birlikte azalmaktadır. Şekil 2.44 mesafe d’deki yol kaybını çizmektedir:

d yol uzunluğu küçük olduğunda, yol kaybının ve böylece alınan zarf gücünün minimum ve maksimum alternatifleri olduğuna dikkat ediniz. Bu özellik Mistein et. al. [223] tarafından yapılan deneylerde de görülmüştür. Yol kaybındaki son yerel maksimum formüldeki şekilde gerçekleşmektedir.

5.1 MAKRO HÜCRELERDEKİ YOL KAYBI

Makro hücresel sistemler için pek çok kullanışlı deneye dayalı model, deneysel eğri uydurma

Page 115: kablosuz haberleşmesi

 

verilerince elde edilmiştir. 900MHZ hücresel sistemler için, aşağıdaki iki modelden daha kullanışlı olan Hata'nın [253] modeli, Okumura'nın

öngörü methodu 162] ve Lee'nin [190] modelilerine dayalıdır.

5.1.1 OKUMURA-HATA VE CCIR MODELLERİ

Hata’nın kurama dayanmayan (deneysel) modeli (162) büyük bir olasılıkla kullanımı en basit olan modeldir ve insan yapımı ile ortaya çıkmış olan yapılar içinde farklı olarak değerlendirilebilir. Bu model için deneye dayalı veri Okumura tarafından Tokyo şehrinde toplanmıştır. Dikkat edilmesi gereken husus, Japonların şehir dışındaki bölgelerindeki yol kayıplarının Kuzey Amerika’nın şehir dışındaki bölgelerindeki yol kayıpları ile çok iyi örtüşmediğidir. Geri kalan diğerleri Japonya’daki yarı yarıya açık alanlardır. Okumura ve Hata’nın modeli taşıyıcı frekans terimleri ile ifade edildiğinde; 150 BS anten yüksekliği 30 MS anten yüksekliği

ve BS ile MS arasındaki ara mesafasi olarak belirtilebilir. Bu model, 1 dB dâhilindeki 1 ve 20 km arasındaki uzaklık oranları için doru olarak kabul edilir. Okumura ve Hata’nın modeli ile iki izotropic / eşyönlü BS ve MS antenleri arasındaki yol kaybı;

Page 116: kablosuz haberleşmesi

 

ile

ve

CCIR tarafından yayımlanmış deneye dayalı bir model yol kaybını şu şekilde verir:

Burada A ve B, formül (2.229)da olduğu gibi; formül (2.230) da orta veya küçük şehir değeri olan ile ifade edilir. E parametresi kentleşme oranını ölçer ve şu şekilde formüle edilir:

Formülde olduğu gibi, bir alan %16 oaranında bina ile kaplı olduğunda E = 0 olarak adlandırılır. Okumura-Hata’nın “geniş şehir” modelindeki tipik değerler BS yüksekliği 70 m, MS anten yüksekliği 1,5 m ve taşıyıcı frekans 900MHz için şekil 2.45’te çizilmiştir. Birçok çalışma göstermiştir ki, daha az kentleşme oranına bağlı olarak, Kuzey amerika’daki şehirleşmiş bölgeler Japonya’nın şehir dışındaki bölgeleri ile benzer yol kayıplarına sahiptir.

5.1.2 LEE’NİN (AREA TO AREA) ALAN-ALANA MODELİ

Page 117: kablosuz haberleşmesi

 

Lee’nin alan alana modeli [190] düz araziler üzerindeki yol kayıplarını tahmin etmek için kullanılır. Eğer gerçek arazi düz değil ise, örneğin tepelik ise; burada büyük öngörü hataları olacaktır. Lee’nin alan alana modeli için gerekli olan iki parametre

. (1.6 km)’lik kesişim noktasındaki güç kaybını temsil ederken, de (1.6 km)’lik kesişim noktasındaki yol kaybını temsil eder. Alınan sinyal gücü şu şekilde ifade edilebilir

Burada, formülde yer alan d kilometre cinsindendir. Bu parametre düzeltme faktörüdür ve farklı BS ve MS anten yüksekliklerini, iletme/çeviri güçlerini ve anten kazanımlarını hesaplamak için kullanılır. Lee’nin alan alana modelinde, aşağıda yer alan nominal koşullar setinin varolduğu kabul edilir:

• Frekans MHz

• BS anten yüksekliği = 30,48 m

• BS çeviri gücü = 10 watts

• BS anten kazancı = 6 dB iki kutuplu kazancın üstünde

• MS anten yüksekliği = 3 m

Page 118: kablosuz haberleşmesi

 

• MS anten kazancı = 0 iki kutuplu kazancın üstünde

Eğer mevcut koşullar yukarıda listelenen koşullardan farklı ise; ozaman aşağıdaki parametreleri hesap ederiz:

Bu parapemtrelerden, düzeltme faktörü

dir.

Tablo 2.6 da listelenen bu ve parametreleri deneysel ölçümler sonucunda elde edilmektedir.

Deneysel veriler göstermektedir ki (2.223) te yer alan n değeri cografik alana ve taşıyıcı frekansa bağlı olan kesin değerlere dayanarak 2 ve 3 arasında değişmektedir. Açık bir alandaki veye şehir dışı bölgedeki ƒc > 450MHz değeri için, n = 2 önerilmektedir. Kentleşmiş bir alanda ƒc < 450MHz değeri için, n = 3 önerilmektedir. Formül (2.234) te yer alan k değeri ayrıca deneye dayalı verilerden de belirlenebilmektedir.

Page 119: kablosuz haberleşmesi

 

Yol kaybını ifade eden , gönderilen ve alınan alan çekim kuvvetleri arasındaki farktır . Okumura-Hata modeli ile karşılaştırmak için izotroopic BS anteninin

kazancının 0 dB olduğunu kabul etmemiz gerekir ki, böylece ‘na ulaşılsın. Böylelikle, Tablo 2.6 da yer alan ve parametreler doğrultusunda, 40 dBm (10 watts) nominal BS verici gücünü kullanarak, aşağıdaki tabloda verilen yol kayıpları elde edilebilir.

Lee’nin alan alana modelindeki bu tipik değerler 2.46 nolu grafiğe çizilerek gösterilir. Okumura-Hata modeliyle kullanılan aynı parametreler ise 2.45 nolu grafikte gösterilmektedir.

5.2 MICROCELL DIŞINDAKİ YOL KAYIPLARI

Gelecekteki PCS microcellular sistemlerin çoğu 1800-2000 MHz frekans bandında çalışması beklenmektedir. Bazı çalışmalar tüm diğer parametreler sabit olduğu durumda, 1845 Mhz de denenen yol kayıplarının 955 mhz de denenlerden 10 dB daha büyük olduğunu iddia etmektedir. Şehir microcellular yayılması üzerine yapılan COST231 çalışması; COST231-Hata ve COST231-

Page 120: kablosuz haberleşmesi

 

Walfish-Ikegami olmak üzere iki modelle sonuçlanmıştır.

5.2.1 COST231-HATA MODELİ

COST231-Hata modeli, Mogensen(226) et.al tarafından Okumara ve Hata’nın modellerini, yol kayıplarının beklenenden az olduğunun bilindiği 1500-2000 Mhz frekans seviyesinde kullanımının genişletilmesini amaçlayan temele dayanır. COST231-Hata modeli 1500<fc<2000 MHz taşıyıcı dalga frekansı, 30<hb<200 m BS anten yüksekliği, 1<hm<10 m MS anten yüksekliği ve 1<d<20 km uzaklık, ölçütleri cinsinden ifade edilir. Özellikle buradaki COST231-Hata modelinin yol kaybı

ile

Hem Okumara ve Hata hem de COST231-Hata modelleri, anten yüksekliği 30 metreden büyük olan BS antenleri için sınırlı olmalarına rağmen, çevrelendikleri binaların daha alçak olmaları şartıyla daha düşük yükseklikteki BS antenleri için de kullanılabilirler. Bunlar şehir kanyınlarında yol kayıplarını öğrenmek amacıyla kullanılmamalıdır. COST231-Hata modeli 1 km uzunluğundaki alt seviyelerde iyidir. COST231-Hata modeli yol kayıplarının büyük oranda yerel topografyaya bağlı olduğu daha düşük seviyelerde kullanılmamalıdır.

5.2.2 COST231-WALFISH-IKEGAMI MODELİ

COST231-Walfısh-Ikegamı Modeli Los ve NLos yayılım olmak üzere ikiye ayrılır. Bu model; 800<fc<2000 MHz aralığındaki taşıyıcı frekansları ve 0,02<d<5 km aralığındaki yol mesafeleri için uygun bir modeldir.

Page 121: kablosuz haberleşmesi

 

LoS Yayılım: Sokak kanyonundaki LoS yayılım için yol kaybı formülü aşaıdaki gibidir.

burada Lp birinci sabit, Lp 20 m mesafedeki serbest bölge yol kaybına eşit olduğu için seçilir. Model parametreleri mesafe d (km) ve taşıma frekansı fc (MHz) dir.

NLoS Yayılım: 2,47. grafikte tanımlandığı gibi görüş yayılımı çizgisinin olmadığı yol kaybı (NLoS) aşağıda belirtilen parametreler cinsinden ifade edilir.

BS anten yüksekliği,

MS anten yüksekliği,

Mevcut binaların çatı yüksekliği (m)

BS yüksekliği, bina çatıları ile bağıntılıdır (m)

Bina ve yol yapımında herhangi bir veri bulunmuyor ise; ve mevcut kat sayısı + çatı yüksekliği (m) (burada lik eğim açısı vardır ve düzlük içinde d 0 (m) dir), hata değerlerinin kullanılması önerilir.

Page 122: kablosuz haberleşmesi

 

NLoS yol kaybı üç bölümden oluşur. Şöyleki,

ile

serbest bölge kaybı

çatıdan caddeye sapma ve dağılıma kayıpları

çoklu görüntü kırılma kaybı

Çatıdan caddeye sapma ve dağılıma kaybı aşağıda formüle edildiği gibidir:

ile

yönlendirilmeli / konumlandırılmalı bir kayıptır.

Çoklu görüntü sapma kaybı,

ile

burada BS antenlerinin çatıların üzerinde olduğu durumlardaki gölgelendirme kazancı (eksi kayıp) ifade edilir. Parametrelerden ka ve kd yol uzunluğuna bağlı, d, çatı yüksekliğine bağlı olarak baz istasyonun yükseltilmesi değerini ifade eder. ka, yerleştirilen BS antenlerinin bitişik binanın çatı yüksekliğinden daha az olduğu zamanki yol kaybındaki yükselmesini ifade eder.

Page 123: kablosuz haberleşmesi

 

kd ve kf, mesafe ve frekanstaki çoklu görüntü sapmaları kayıplarına bağımlılığıın koşullarını aşağıda verildiği gibi sırasıyla kontrol eder.

COST231-Walfısh-Ikegamı Modeli en iyi, durumunda çalışır. için büyük çapta öngörü hataları beklenebilir. (2.245) teki değerler sokak kanyonlarındaki dalga rehberliğini ve sokak köşelerindeki sapmaları içermediği için, COST231-Walfısh-Ikegamı Modeli, hb<roof durumu için zayıftır.

5.2.3 SOKAK MICRO HÜCRELERİ

500 m den daha az seviyeler ve 20 m’ den daha az yükseklikteki antenler için bazı deneysel ölçümler, cadde boyunca LoS yayımı için elde edilen sinyal güçlerinin iki modelde tanımlanabileceğini göstermiştir (161, 149, 175, 360, 268, 345).

. iletilmiş güç, k sabit ve d (m) mesafeyi ifade eder. BS ye benzer olarak a = 2 olduğu için serbest

Page 124: kablosuz haberleşmesi

 

bölge yayımı daha iyi olacaktır. g kesme noktası ve 150 den 300 m ye [161, 149, 175, 360] seviye sınırı olarak adlandırılır. Daha geniş mesafelerde, ters dörtten sekize güç yasası 2 den 6 ya b seviyesi için denenmektedir. Bu byük bir olasılıkla, daha geniş alanlarda artan gölgelemeden kaynaklanmaktadır [161]. Harley tarafından belirlenen model parametreler, Tablo 2.7 de listelenmiştir. Xia [366], iki anten arasındaki Fresnel bölgesinde oluşan kesme noktasının varlığını kanıtlamaktadır.

Tablo 2.7 Harley tarafından elde eilen 2 eğimli yol kayıp parametreleri [161].

Şekil 2.48. sokak mikrohücrelerindeki köşe etkisi

düz bir yüzeyin temas ettiği nokta olduğu varsayımıyal, bu uzunluk;

Burada Yüksek frekanslarda bu uzunluk olarak kabul edilebilir. Kırılma noktasının frekansa bağlı olduğuna dikkat edilmelidir ve bu kırılma noktası 900MHz in iki katına yakın olan 1.9GHZ’tir.

Page 125: kablosuz haberleşmesi

 

Sokak hücreleri eğer şekil 2.48 deki gibi cadde köşesinde Hareketli kaynak (MS) var ise aynı zamanda NLoS yayılımı da sergileyebilir. Bu durumda, çok-katmanlı binalarda (51, 324, 207, 238, 286) alınan sinyal şiddetinde 10m den küçük anten yüksekliklerine göre 25-30dB lik; tek katmanlı ya da çift katmanlı binaların (286) 45-50m den büyük mesafelerinde de küçük antenler için 25-30dB bir azalma görülebilir. Bu durum köşe etkisi diye adlandırılır.

Grimlund ve Gudmundson [149] sokak köşesi kayıp yolu modelini deneye dayalı bir formülle ifade etmeyi önemişlerdir. Onların modeli Hareketli Kaynak (MS) sokak köşesine ulaşıncaya kadar LoS yayılımı yaptığını kabul eder. Köşeyi döndükten sonraki NLoS yayılımı,

iletim gücü Asıl Kaynak (BS- Basic Source) tan sokak köşesinde alınan güce eşit olan iletim gücüne sahip bir ve zahiri bir iletkende LoS yayılımı yaptığı kabul edilerek modellenir. Buna göre edinilen sinyal şiddeti (dB cinsinden) şu şekilde verilir:

Page 126: kablosuz haberleşmesi

 

Burada dc (m) Asıl Kaynak (BS) ve köşe arasındaki mesafedir. 2.48 de irdelenen senaryoya göre bu modelle edinilen sinyal şiddeti şekil 2.49 da gösterilmiştir. Sert eğimler iki Asıl Kaynak (BS) tan ortalama edinilen sinyal şiddetini Hareketli Kaynak (Move Source) dönüşümü kesikli çizgileri olarak şekil 2.48 de göstermektedir. Bu eğriler, ve formül 2.250 de verilen kullanılarak ve ayrıca, d = 1 metrede şeklinde kabul edilerek elde edilebilir. Şekil 2.49da keskin çizgiler ile iç içe geçen noktalı eğriler yol kaybı, log-normal gölgeleme ve çok kanallı sönümlenme etkilerinin bileşkesi olarak elde edilen sinyalin şiddetini göstermektedir. Diğeri ise (4.1) ve (3.2) bölümlerinde tanımlanan simülatorler kullanılarak hesaplanmıştır.

5.3 İÇ ORTAM MİKRO HÜCRELERİNDE YOL KAYBI

İç ortam mikrohücre sistemleri ev ve iş ortamında kablosuz ses ya da veri iletişimi sağlanmasında oldukça önemli olmaya başlamıştır. İç ortam radyo yayılımının karakterizasyonu, bu sistemlerin efektif yerleştirilmesinde önemlidir. Genelde yol kaybı ve gölgeleme karakteristikleri bir binadan diğerine göre büyük bir oranda değişmektedir. Tipik yol kaybı üsselleri ve gölgeleme Standard sapma / deviasyonları tablo 2.8 de birçok farklı tipteki bina için verilmektedir.

Çok katmanlı binalar için katlardaki Radyo Frekansı zayıflaması aynı binanın farklı katlarındaki frekansın tekrar kullanımında önemlidir. Yapılan ölçümler göstermektedir ki, iletimci ve edinimci aynı katta ise en büyük oranlarda kat kaybı ortaya çıkmaktadır. Tipik olarak tek kattaki kat kaybı 15 ile 20 dB arasında ve 4 kata kadar da her ilave kat için 6 ila 10 dB dir. 5 ya da daha fazla ayrımlı katlarda toplam kat kaybı her ilave kat için yalnızca birkaç dB artacakır. Bu etki komşu binalara sinyal saçılımı ve binaların köşe sönümlemelerine neden olacağı şeklinde düşünülebilir. Ayrıca, binaya nüfuz etme/ penetrasyon kaybı da iç ortam kablosuz sistemleri için önemlidir. Bu penetrasyon kaybı frekansa ve binanın yüksekliğine bağlı olarak değişir. Turkmani et. al. [323] göstermiştir ki binaya nüfuz eden pentegrasyon kaybındaki artış, frekansın artmasıyla azalmaktadır. Bu durum özellikle 16.4 11.6 ve 7.6 dB ‘lerde 441 MHZ 896,5 ve 1400MHz oranlarda sırasıyla gerçekleşmektedir. Genel olarak, bina pentegrasyon kaybının, sinyallerin bina içine yayılımına göre, yükseklikle birlikte azalmasına neden olmaktadır. Bu azalmanın oluşmasının daha muhtemel nedeni, LoS yolunun arttan yükseklikle tanımlanmış olmasıdır. Bina pentegrasyon kaybı yerden ortalama 9 ya da 15. kat kadar her katta ortalama 2 dB azalmaktadır ve daha sonra tekrar

Page 127: kablosuz haberleşmesi

 

artmaktadır [346]. Ayrıca pencereler de bina pentegrasyon kaybında önemli bir etkiye sahiptir. Çubuksal (kaplamalı) cam heryerde 3 ila 30db lik bir sönümlenmeye neden olurken, düz (aynalı) cam yaklaşık 6 dB kadar bir sönümlenme sağlar.

EK 2.A: Denklik Türevi (2.205)

Bu ek bir Ricean rastlantısal değişkenin ikinci aşamasının birinci aşaması ile iligli bir açıklamadan yola çıkar. Bir Ricean rastlantısal değişkeni X, yoğunluk fonksiyonu olasılığına

ve momentlere [270] sahiptir.

Burada ise gama fonksiyonu ve ise birbirine karışan hipergeometrik fonksiyon (aşırı eş çarpanlı) fonksiyonundadır.

. burada Rice faktöründedir. X için ikinci moment ise aşağıda verildiği gibidir,

. ise (2-2.A.3)’den (2-2.A.4)e yerine kullanıldığını gösterir

Page 128: kablosuz haberleşmesi

 

ve dikkat ediniz

EK 2.B: Denklik Türevi (2.222)

(2.222) den kaynaklanan squared envelope için birleşik dağıtım

burada, tahmini log-normal dağılımı ortalaması

m’nin bir tamsayı olduğu göz önünde tutulursa, iç tümlevsel (integral) meydana gelir [147, 4.352.2]

Page 129: kablosuz haberleşmesi

 

O halde, değişken değiştirme kullanılarak ‘i elde ederiz

burada Euler psi fonksiyonu (dalga fonksiyonu) dur ve

ve Euler’in sabit katsayısıdır. Aynı şekilde, tahmini log-normal dağılımının ikinci momenti

Tekrar, m’nin tamsayı olduğunu göz önünde bulundurarak, iç integral (tümlevsel) [147, 4.358.2]

‘e yol açan

Page 130: kablosuz haberleşmesi

 

ile

Reimann’ın zeta fonksiyonudur. Sonuç olarak, tahmini log-normal dağılım varyansı aşağıda verildiği gibidir.

Page 131: kablosuz haberleşmesi

1

Bölüm 3 ORTAK KANAL KARIŞMASI Hücresel (Cellular) radyo sistemleri için radyo bağlantı verimliliği gürültüden daha çok karışım (parazit) (Dalga Boyu) dolayısıyla sınırlanmaktadır. Bu bakımdan, ortak kanal interferans outajı (devre dışı kalmaı) dolayısı ile meydana gelen Outage (hizmet dışı kalma) olasılığı birincil (öncelikli) önem taşır. Bu bölüm ortak kanal interferansı ile ilgili olduğu için termal ısı ve ortak kanal interferans devre dışı kalmaı arasında bir ayrım yapmaya gerek yoktur. Bu bölümün geri kalan kısmında devre dışı kalma olasılığı ile ortak kanal interferans devre dışı kalmaına atıf yapılmaktadır. Devre dışı kalma olasılığı kavramı tarifi radyo alıcıları ve propogasyon çevresi ile yapılan varsayımlara bağımlı kalmaktadır. Daha yüksek hızlarda radyo alıcısı genellikle kodlama ve interleaving tekniklerini kullanarak, hızlı çevre değişkenlerinı geçebilmektedir. Bu durumda, transmisyon kalitesi, taşıyıcı/interferans tarafından algılanan ortalama A’nın, bir alıcı eşiği yi geçtiği kabul edilebilir olacaktır. Alıcı eşiği , bir dış çevre (zarf) azalması varlığındaki radyo bağlantısı performansı ile tayin edilir. tayin edildikten sonra değerindeki güzergah kaybı ve gölgeleme devre dışı kalma olasılığı miktarını tayin edecektir. Daha düşük hızlarda radyo alıcısı dış çevre değişikliklerine, gürültü trafiği ile oluşan geciktirici parametre oluşumları dolayısıyla ulaşamaz. Bu durumda transmisyon kalitesi, anlık algılanan taşıyıcı karışım oranı bir başka alıcı eşiyi ’yi aşması halinde, kabul edilebilir olacaktır. bir defa tayin edildikten sonra, güzergâh kaybı dolayısı ile de meydana gelen değişiklikler, gölgeleme ve dış zarf (çevre azalımı) devre dışı kalmanın (Outage’nın) olasılığını tayin edecektir. Ortak kanal dalga boyunun radyo bağlantısı performansına (verimliliğine) etkisi radyo alıcısının ortak kanal interferansını (dalga boyunu) reddetme kabiliyetine bağlıdır. Bazı daha gelişmiş alıcılar daha karmaşık (ileri tekniklerde) signyal oluşturma metodlarını ortak kanal interferansının reddi veya iptali için birleştirirler (birlikte kullanırlar). Sözgelimi, eşitleme ve interferans iptal teknikleri gibi. Bu durumda radyo alıcısı ortak kanal interferansına daha töleranslı (uyumlu) davranır ve alıcı eşiği ve azalmamış olur. Bu durum, devre dışı kalma (outage) olasılığını azaltacaktır.

Belirli bir mesafe kat etmek, için devre dışı kalma olasılığının hesaplanması – normal olarak frekans tekrar kullanım sistemlerinde yer alan gölgelenen sinyaller, bazı log-normal sinyallerin toplanmasıyla oluşan, interferans kuvvetinin dağılım olasılığını gerektirirler. Her ne kadar log-normal rassal değişkenlerin toplamının olasılık dağılımını tanımlayan tam bir tarif yoksada muhtelif yazarlarca yaklaşık tanımlar yapılmıştır. Hepsinin de yaklaşımı log-normal rassal değişkenlerin bir başka log-normal rassal değişken ile benzer (yaklaşık) toplamını ifade etmektedir. Aproksimasyonun (yaklaşık değer alımının) ilk iki anına uygun olan bir metod Fenton [118] tarafından geliştirilmiştir. Bazan, [295] de olduğu gibi bu metodla Wilkinson kredilendirilmiştir, onun metodu kabul edilmiştir. Biz burada buna Fenton-Wilkinson metodu diyoruz. Schwarz ve Yeh log – iki log-normal rassal değişkeninin ilk iki anını kullanan başka bir log-normal aproximasyon metodu geliştirdiler [295]. Schwartz ve Yeh metodu genel olarak Fendon ve Wilkinson metodundan daha hassas approximasyon imkânı vermektedir. Ancak kullanımı daha zordur. Prasad, Schwardz ve Yeh bildirimindeki [264] bazı hataları düzeltmiştir. Diğer bir log-normal approximasyon Scheler [293] tarafından önerilen kümülantların (toplananların) çakıştırılması metodudur. Bu yaklaşımla farklı log-normal approximasyonlar kompozit dağılımın farklı bantlarına uyarlanmıştır. Fendon-Wilkinson, Schwarz ve Yeh, Parley ve Schleher metodlarının iyi bir mukayesesi Beaulieu, Abu-Dayya ve Mclane [28] tarafından yapılmıştır.

Page 132: kablosuz haberleşmesi

2

Hücresel sistemlerin hizmet dışı kalma olasılıklarının hesaplanmasında yukarıda verilen log-normal yakın benzerlikler yoğun olarak kullanılmıştır. Örneğin, Fenton’un yaklaşımı Nagata ve Akaiwa [240], Cox (74) Muammar ve Gupta [235], ve Daikoku ve Ohdate [75] tarafından uyarlanmıştır. Benzer olarak Schewarz-veYeg yaklaşımı da Schwart [372], ve Yeh, Prasad ve Arnbad [264], ve Prasad Kegel ve Arnbad [266] tarafından uyarlanmıştır. Mevcut yazılımlar, sinyallerin sadece azalmadan (kademeli sönmeden) etkilendiği devre dışı kalma olasılığının ele alınışı konusunda, Yao ve Scheikh [369], Muammar [234], ve Prasad ve Kegel [265] çalışmaları da dâhil olmak üzere oldukça geniş, kapsamlı bilgi vermektedir. 3. Bölüm devre dışı kalma olasılığının istenen sinyalin Rice faktörüne hassas olduğunu fakat toplam mudahil kuvvetin sabit kalması halinde, birçok müdahile karşı hassas olmadığını belirtmektedir. Sinyallerin, kompozit log-normal gölgeleme ve etki azalımı (fading) ile devre dışı kalma olasılığının hesaplanması Linartzın [203], Rayleigh etki azalımı durumunu dikkate almasını Ho ve Stüberin [165], Nakagami etki azalımını dikkate almasını ve Austin ve Stiberin [24]. Rician etki azalımını dikkate almasının sağlamıştır. 4. ve 5. Bölüm gölgelemenin devre dışı kalma olasılığı üzerinde etki azalımından (fading) daha belirgin bir etkisi olduğunu göstermektedir. İlave olarak, çıkş olasılığı istenen sinyalin etki azalımından müdahil sinyallerin etki azalımının tesirinden daha fazla etkilendiğini gösterir. Örneğin, Rician etki azalmasında devre dışı kalma olasılığı istenilen sinyalin Rice faktörüne hassastır ancak müdahil sinyallerin Rice faktörüne hassas değildir. Sonuç olarak yukarıda belirtilen referansların tümü seçilemez (düz) etki azalımı (fading) ile karekrerize olan bir kanalın varlığını kabul eder. Eğer kanal frekans seçici etki azalımı sergilerse bu durumda aynı genel yöntembilim kullanılabilir fakat anlık taşıyıcı/interferans oranı iyi bir şekilde tanımlanmalıdır. İyi bir tanım seçilen alıcının tipine bağlıdır. Örneğin, TMDA sistemleri için en fazla sekuans olasılık tahmini (MLSE) alıcıları gibi.

Devre dışı kalma olasılığı ile ilgili birçok yazılım, müdahil ortak kanal sinyallerinin düzensiz ilave edildiği hususnu belirtmektedir. Devre dışı kalma olasılığı, ortak kanal interferanslarında Rayleigh etki azalımının ilavesi ve arzu edilen sinyallerde Rician etki azalımı ile ile, aynı zamanda Prasad ve Kegel [267, 265] tarafından hesaplanmıştır. Birleşik ortak-kanal interferenslarının alıcının antenine aynı taşıyıcı faz ile aktarıldığı kabul edilmektedir. Ancak, Prasad ve Kegel [267] ve Linzar [203] tarafından da değinildiği gibi değişken cevre şartları dolayısı ile mobil radyo sistemlerine ortak kanal müdahillerinin uyumsuz ilavesini dikkate almak gerektir. Ortak kanal müdahillerinin ilavesi genel olarak Çıktı olasılıkları konusunda karamsar öngörülere yol acar. Bu bölüm’un geri kalan kısmı, çoklu log-normal gölgelendirilmiş interferlerin aproximasyonlarının oluşturulduğu 1.Bölümden başlar. Bazı aproximasyonlar netliği açısından mukayese edilmektedir. İkinci bölüm çıktı olasılığını çoklu log-normal interfererlere dayandırır. Üçüncü bölüm Çıktı olasılığını gölgeli olmayan çoklu Rayleign veya Rician azalan müdahillerine dayandırır. Dördüncü ve beşinci bölüm aynı işlemi çoklu log-normal gölgelendirilmiş Nakagami azalan müdahillerine ve çoklu log-normal gölgelendirilmiş Rician tipi sönümlü müdahillerine dayandırır. 1. ÇOKLU LOG-NORMAL KARIŞTIRICILARI . Log-normal rassal değişkenleri toplamını göz önündü bulundurunuz

burada Gaussian rassal değişkenleri olan ifadesi, ayrıca, ortak log-normal rassal değişkenleri olan

Page 133: kablosuz haberleşmesi

3

ve varyansları ve eşitliğinin ortak değeri olma anlamını taşır. Maalesef, olasılık yoğunluk işlevi (pdf) ile çoklu log-normal rassal değişkenlerinin toplamı için bilinen tam bir açıklama türü yoktur. Tüm bunlara rağmen, bağımsız log-normal rassal değişken toplamlarının, uygun bir şekilde seçilmiş parametrelere olan başka bir log-normal rassal değişkeni vasıtasıyla tahmini olarak hesaplanabileceğine dair genel bir kanı vardır. Şöyle ki,

.yukarıdaki formülde ortalama ve varyans olan Gaussian rassal değişkenidir. Probleme gelince, buradaki problem; ve eşitlikleri bakımından and ’yi saptamak, kararlaştırmaktır. Kitapta, bu problemi çözmek için, Fenton [118], Schwartz ve Yen [295], ve Farley [295].’in çalışmaları da dahil olmak üzere, muhtelif yöntemler ileri sürülmüştür. Bu yöntemlerin herbirisi, tanımlanmış oranların üzerinde bir değişen düzeylerde doğruluğu kanıtlamaktadır. Gölge standart deviasyonu I toplamı-değeri, ve parazitleri sayısı 1.1 FENTON-WILKINSON YÖNTEMİ Fenton-Wilkinson yöntemi vasıtasıyla; ilk iki momentin I toplamı ile yaklaşıklığının ilk iki momenti seçilerek, ortalama değeri ve ’nin varyansı elde edilir. Uygun momentler elde etmek için doğal logaritmaların kullanılması uygundur. Bu durumu aşağıda verildiği gibi yazarız;

ve (3.3) nolu formülünde yer alan varyansların eşitlikleridir. ve eşitliklerine dikkat ediniz. nth momenti ile log-normal rassal değişkeni;

Gaussian rassal değişkeninin moment oluşturma fonksiyonundan elde edilebilir, aşağıda verildiği gibi;

Log-normal yaklaşımlığı için uygun bir moment bulmak için, (3.4) formülünü kullanabilir ve denklemin her iki tarafındaki ilk iki momenti denkleştirebiliriz.

burada dir. Örneğin; eşitliğinin ortalama değerinin olduğunu ve ’nin de özdeş (benzer) varyanslar olduğunu farz edelim. Özdeş varyanslar çoğu zaman fazolunandır. Çünkü log-normal gölgelenme standart sapması, radio yol uzunluğundan [188, 190] büyük bir ölçüde bağımsızdır. Formül (3.5)’in her iki tarafındaki araçların eşitlenmesi

Page 134: kablosuz haberleşmesi

4

Aşağda olduğu gibi sonuçlanır.

Aynı şekilde, denkliğinin bağımsız olduğu yarsayımıyla, (3.5) formülünün her iki tarafındaki varyansları eşitleyebiliriz.

Aşağıda verildiği şekliyle sonuçlanır.

Formül (3.9)’daki eşitliğin taraflarının her birinin ayrı ayrı olarak alınması ile formül (3.7)’nin her iki tarafının karesinin alınması ve ortaya çıkan eşitliğin her bir tarafının bölünmesi yoluyla ’yi

ve bilinen değerler bakımın da çözebiliriz. Daha sonra, formül (3.7) den ’yi elde edebiliriz. Bu işlem yöntemi, aşağıdaki çözümü vermektedir.

Sonuç olarak, ve dir.

Page 135: kablosuz haberleşmesi

5

Bir Gaussian cdf’si ile; bu log-normal yaklaşıklığın doğruluğu, ’in ilk iki momentinin tam olarak hangi yolla tahmin edildiği ve ’in kümülatif dağılım fonksiyonu (cdf)’nin hangi yolla daha iyi tanımlandığına dayanılarak ölçülebilir. Fenton-Wilkinson yönteminin durumu için işe yaramadığı [295] de anlatılmaktadır. Maalesef, hücresel radio uygulamaları için, log-normal gölgelenme standart dağılımı genellikle 6 dB ile 12 dB arasında değişir. Bununla birlikte, [28] de işaret edildiği gibi, Fenton-Wilkinson yöntemi sadece, ’in ilk iki momentinin tahmini için Fenton-Wilkinson yöntem uygulamalarından birisinin değerlendirilmesi halinde işe yaramamaktadır. Ayrıca, hücresel radio sistemlerindeki ortak kanla karışım devre dışı kalma problemleri ile ilgili olarak, bizler genellikle hem tamamlayıcı dağılım fonksiyon (cdfc) ’nin hem cdf ’in son bölümleri ile ilgileniriz. Bu durumda, yaklaşıklığın doğruluğu ile ilgileniriz

x’in alabildiği büyük ve küçük değerleri için. Fenton-Wilkinson yönteminin cdf ve cdfc fonksiyonlarının son bölümlerinin isabetli tahmin edilebilirliliği daha sonra anlatılacaktır. 1.2 SCHWARTZ- ve YEH- YÖNTEMİ Schwartz-and-Yeh yöntemi [295], iki log-normal rassal değişkeninin toplamı ile ilk iki momentinin toplamının tam olarak ifade edilmesinde kullanılır. Gömme ve yineleme teknikleri, log-normal rassal değişkenlerinin toplamının ilk iki momentinin gerçek değerlerini bulmak için kullanılır. Örneğin,

denk olduğunu farz edelim. ln ‘in ilk iki momenti eksiksiz heap edildi. Böylelikle, ’yi yeni bir Gaussian rassal değişkeni olarak tanımlarız, eşitliğini sağlayalım ve tekrar ln I.’in ilk iki momentini eksiksiz hesaplayalım. İşlem süreci tekrarlamalı olduğu için, NI = 2 denkliği söz konusu olduğunda, bizler sadece Schwartz-and-Yeh yönteminin detaylandırılmasına gerek görürüz. Yani;

ya da

Gaussian rassal değişkenleri ve burada; sırasıyla ile ‘nin ve de ve varyanslarının ortalama değerleridir. Gaussian rassal değişkeninin şeklinde tanımlanması için

Page 136: kablosuz haberleşmesi

6

Formül (3.14) ün her iki tarafının olasılığını alarak ve eşitliğin elde edileceği yaklaşımının doğrulandığını farz ederek,

(3.17) deki ikinci koşul ise,

Şuan, kuvvet serisi yayılımını kullanıyoruz

. dür. Kuvvet serisi yakınlaşması ve ortaya çıkan integral serilerini sağlamak için, formül (3.18)’deki entegrasyon aşağıda verilmiş olan aralıklarda kırılır, dağılır. Şöyle ki;

Özdeşliği kullanarak ikinci integral elde edilir.

Page 137: kablosuz haberleşmesi

7

[295] de detaylandırılan çok uzun formül çıkarma sürecinden sonar,

ile

ile

Varyans, benzer bir yöntemle hesaplanabilir ki bu benzer yöntemin sonucu [295] de anlatılmaktadır.

ile

Page 138: kablosuz haberleşmesi

8

İle

ve

Momentlerdeki doğruluğun dört önemli basamağını bulmak, ulaşmak için, sonsuz sayıdaki toplamaların sonunda, [295]de anlatılmış, açıklanmış olan, yaklaşik olarak 40 koşula gerek duyulmaktadır.

Tekrarlamanın bir sonraki aşaması önemlidir. Çünkü, ve değerlerini denkleştirdimiş bulunuyoruz. Aksi takdirde, birbirine doğru hareket eden yöntemler süreci başarısız olacaktır. 1.3 FARLEY’İN YÖNTEMİ . normal rassal değişkenlerinin herbirini ve ortalama varyans değerindeki olarak hesap edin. Farley cdfc toplamını aşağıda verildiği gibi yaklaşık olarak değerlendirmiştir.

çünkü

dir. [28]’de açıklandığı gibi, aslına bakılırsa, Farley’in yaklaşımı cdfc’deki son derece alt sınırdır. Bu sonucu

Page 139: kablosuz haberleşmesi

9

elde etmek için aşağıdaki formül verilmiş olsun

ve aşağıdaki gibi iki durum tarif edilsin

{en az bir kez } A, durumun tümleyeni. (3.34)

A ve B durumları karşılıklı dışlamalı olaylardır ve are mutually exclusive and örneklem uzayı bölüntüsüdür. Buna bağlı olarak,

Formül (3.35)’de yer alan ikinci koşul devam eden dfs için, tıpkı log-normal pdfs de olduğu gibi, pozitiftir. Örneğin, aşağıda verilen durum

is B.durumunun alt kümesidir. ’nin bağımsız özdeşçe dağılmış olduğu varsayımı koşulu ile C durumunun olasılığı aşağıda verildiği gibidir.

Buna bağlı olarak, dir. bağımsız özdeşçe dağılmış olduğu için,

Sonuç olarak, cdfc’deki alt sınıra ulaşırız

ya da, eşit bir biçimde, cdf’deki üst sınıra ulaşırız

Page 140: kablosuz haberleşmesi

10

1.4 SAYISAL KARŞILAŞTIRMALAR Şekil 3.1, ve cdf denklikleri için, log-normal rassal değişkenleri ile çeşitli log-normal yaklaşımları arasında karşılaştırma yapar. Aynı şekilde, şekil 3.2 ve şekil 3.4 de, cdfc için, çeşitli log-normal yaklaşımlarını kıyaslama imkanı sağlar. Kesin sonuçların bilgisayar simülasyonları (benzeşimleri) ile elde edildiği de gösterilir. cdfc’nin tüm yöntemler için oldukça iyi uyarlandığı ancak, en iyi tahminin parazitlerin sayısına, gölge standart sapmasına, ve dağılım alanına, menziline bağlı olduğu gözlemlenmiştir. Özellikle

log-normal varyansları için, uyarlandırılan cdfc, kesinlik içermez. 2. HİZMET DIŞI KALMA OLASILIĞI

Bir mobil istasyonunun (MS), hedeflenen, istenen baz istasyonundan (BS) do mesafesinde olduğu dk, k= 1, 2, …, NI , şekil 1.15 te gösterilen durumu göz önunde tutunuz,

Page 141: kablosuz haberleşmesi

11

Page 142: kablosuz haberleşmesi

12

NI ortak kanal baz istasyonlarının (BSs) ilk dizisinden. Uygunluk için, belirli bir MS (MainStation olabilir bu kısaltma) bölgesinden uzaklıkları gösteren d vektörünü (do, dI, …, dNI) tanımlayınız. Taşıyıcı gücünün parazit gücüne oranını gösteren d vektör fonksiyonu

dir. Tekli karışım durumu için, formül (3.41) in yalnızca sağ tarafının toplamı tek koşulludur. Bu duruma bağlı olarak, , nin ortalama değerli Gaussian dur. Çoklu karıştırıcılar (parazitler) olması durumunda ise, ikinci koşul Gaussian rassal değişkeni olarak görülen, yaklaşık olarak değerlendirilir. Bölüm 1 de tartışılan tekniklerin kullanılmasıyla log-normal yaklaşımı için ilk olarak, ortalama değer anlamına gelen ‘i ve varyans (değişken) ’I elde ederiz. ’in ortalam değeri ve varyansı için, sırasıyla aşağıda verilen formülleri ele alalım,

böylelikle,

Biz burada, tekrar, bir dizi mesafeye gore oluşan ortak kanal karışım bağımlılığını ortaya çıkarıyoruz.

’in ortalama değer ve varyans değer olduğuna dikkat ediniz.

Page 143: kablosuz haberleşmesi

13

BS için sadece bir tek santral seçeneği olduğu durumların da, özel bir güzergahta olan devre dışı kalma olasılığı aşağıdaki formülde verildiği üzere oluşur.

Transferlere oany verildiğinde, durumun tahlili çok daha karmaşıklaşır. Bu durumda, devre dışı kalma olasılığı transfer algoritmasına bağlı olacaktır ve buna göre de devreye sokulur. Bu en basit sorunun ortaya çıktığı durumlarda, BS, en kuvvetli hattın temin edildiği, her zaman kullanıldığı, net olmayan hatlar üzerindeki transferleri dikkate alabiliriz. Bu durumda, yalnızca, BS’nin taşıyıcı gücünün parazit gücüne oranına sahip bir hattı, aşıldığından, temin edemediği durumlarında, devre dışı kalma meydana gelir. Bu durumda, özel bir güzergahtaki devre dışı kalma olasılığı için

burada M, transfer aday numarasıdır. Böylelikle, hücre başvurusu dahilindeki bir MS’nin rassal güzergahının üzerindeki devre dışı kalma olasılığının ortalamasının alınması ile devre dışı kalma hesaplanabilir. 3. ÇOKLU RICEAN/RAYLEIGH TİPİ MÜDAHİLLER Mikro hücresel çevrelerde, alınan sinyal genellikle doğrudan gelen sinyaller “direct line of sight” (LOS), bileşenini veya belki de, dağılmış bir bileşenle beraber aynavari (yansıtıcı) bir bileşeni içerir. Bu durumda, alınan sinyallerin kaplaması (zarfı) Ricean tipi sönümlenmeye maruz kalır. Aynı çevrede, ortak kanal sinyallerinin genellikle Rayleigh tipi sönümlemesine uğradığı kabul edilir, çünkü ortak kanal hücreleri arasındaki “direct light of sigt” büyük bir olasılıkla mevcut değildir ve yayılma yolu uzunluğu daha fazladır. Bu bölümde, sadece sönümlenme durumundaki devre dışı kalma olasılığını. Gölgeleme ve sönümlenmenin ortak etkisi gelecek bölüme kadar ertelenmiştir. İstenilen sinyaldeki ani güç ve NI müdahil sinyallerini, so ve sk, k=1, … NI ile gösterelim. denkliğindeki ’in kareli zarf olduğuna dikkat ediniz. Belirlenen

alıcı eşiği için devre dışı kalma olasılığı aşağıda formüle edildiği gibidir.

Page 144: kablosuz haberleşmesi

14

dir. Her bir parazitin formül (2.39) de yer alan ani gücü , (Rayleigh tipi sönümleme) üssel dağılımlı iken; formül (2.44) de gösterilen, alınan ani sinyal gücü, , merkezi olmayan - ki kare (chi-square) (Ricean tipi sönümleme) dağılımlıdır. Tekli müdahil durumu için, devre dışı kalma olasılığı daha basit kapalı formda [369] azalır.

K burada stenilen ve sinyali Rice faktörüdür. Şayet istenilen sinyal Rayleigh tipi sönümleme ise, bu durumda devre dışı kalma olasılığı, formül (3.50) de yer alan denkliği ile elde edilebilir. Çoklu müdahiller durumu için, her biri ortalam değerde güçlü, devre dışı kalma olasılığı kapalı şekil oluşturur [369]

Ak burada, denkliğine eşittir. Bu formül, yalnızca denkliği meydana geldiğinde, yani farklı müdahiller farklı değerlerdeki güçte olduklarında, geçerlidir. Şayet müdahillerin bazıları aynı değer gücünde ise, bu durumda devre dışı kalma olasılığı için en uygun formül ancak ve ancak doğru yöntemden türetilebilir. Şayet bütün müdahiller aynı değer gücüne sahip ise, o zaman toplam müdahil gücü

, Gamma pdf sahip olacaktır.

Devre dışı kalma olasılığı [369] da olduğu gibi de türetilebilir

Tekrar, istenilen sinyalin Rayleigh tipi sönümleme olması koşulunda, o zaman çoklu Rayleigh tipi sönümlemeli müdahillerin devre dışı kalma olasılığı, ya formül (3.51) de ya da formül (3.53) de düzenlendiği gibi denkliği ile elde edilebilir. Taşıyıcı gücünün parazit gücüne oranı fonksiyonu olarak Şekil 3.5 de çizilen devre dışı kalma olasılığı

Page 145: kablosuz haberleşmesi

15

Çeşitli Rice faktörleri ve tekli müdahil içindir. İstenilen sinyalin Rice faktörü devre dışı kalma olasılığı üzerinde önemli ve belirgin etkiye sahip olduğu gözlemlenmiştir. Şekil 3.6, K’nın ve 7’ye olan denkliği için devre dışı kalma olasılığını ve müdahillerin değişken sayılarını grafiğe dönüştürür. Müdahiller sayısının, Rice faktörü kadar çok fazla, devre dışı kalma olasılığı üzerinde etkili olmadığı, toplam karışma gücünün değişmez nicelik olarak kalması temin edildiğinden, gözlemlenmiştir. 4.ÇOKLU LOG-NORMAL NAKAGAMİ MÜDAHİLLERİ Kitapta, devre dışı kalma olasılığı, gölgelemenin olmadığı durumlarda, tekli Nakagami Müdahilleri [364] ve çoklu Nakagami müdahilleri [5, 370] için değerlendirilmiştir. Burada biz çıktı olasılığını çoklu bir log-normal ile analitik olarak formüle etmekteyiz. Müdahil sinyallerin aynı gölgeleme ve etki azalımına sahip olduğu durumlar ve devre dışı kalma olasılığı için kesin bir matematiksel formüle ulaşmaktayız. Arzu edilen sinyalde anlık gücün ve müdahil sinyalinin so ve sk, k=1, … NI olduğunu kabul edelim. Tekrar, tarif

edilmiş (özel) bir alıcı eşiği için, olduğunda, devre dışı kalma olasılığı şöyledir.

burada dir. kth sinyali log-normal gölgeleme ve Nakagami tipi sönümleme (etki azalımı) ile

Page 146: kablosuz haberleşmesi

16

etkilendiği için ’nın kompozit (bileşik) pdf si olur.

. karışan sinyallerinden, ve yi . denkliğinin toplam gücü olarak ele alalım. Böylelikle, X ve Y nin eklendiği pdf, denkliğini ifade eder, ve,

bu durumda devre dışı kalma olasılığı aşağıda verildiği gibi olur:

Page 147: kablosuz haberleşmesi

17

. ’nun yerine Nakagami pdf si konur ise ve x’e göre integre edilirse şartlı olasılığı verir [147].

4.1 İSTATİSTİKSEL OLARAK AYNI OLAN MÜDAHİLLER Burada istatistiksel olarak tamamen aynı olan ortak kanal müdahillerini kabul etmekteyiz. Şöyleki ve Linnazzı takip edersek [203] (3.59) daki integral Laplas dönüşüm tekniklerini kullanılarak elde edilebilir. pdf pw(y)’nin Laplas transformu ve

dir. Formül (3.59) da yer alan integral, bu durumda, s’in ’e yükseltilmiş olduğu durumda Lw(s) in türevi olan hth ye eşittir. Şöyle ki;

Page 148: kablosuz haberleşmesi

18

ki son satır istatistiksel olarak bağımsız müdahillerin kabulune (farz edilmesine) bağlıdır. Formül (3.56) da yer alan kompozit dağılımı, mk = mı ile kullanarak:

Arzu edilen sinyalin log-normal gölgeleme dağılımının üzerinde bir ortalamasının alınması bize, aşağıda gösterildiği üzere, nihai sonucu verir.

Formül (3.63) deki denklemi Nakagami tipi sönümlemeli kanallarda etkisi azalan oluşumu tam olarak formüle eder. md = mI = 1 eşitliği sağlandığında, Linartz tarafından gölgelendirilmiş Rayleigh tipi sönümlemeli kanallar için elde edilen basit formülün etkisi de azaltılmış olur [203]. Eğer her müdahil ile ilgili güzergah kaybı eşit olursa, böylelikle, denkliği meydana gelir ve formül (3.63) deki ürün kuvvetini alacak şekilde azalır. Aşağıda verilen formülü ele alalım

ve özdeşlik [147]’yi kullanalım

Page 149: kablosuz haberleşmesi

19

G(s)’nin F(s) nin türevlerinin bir fonksiyonu olduğunu lütfen görünüz ve

G(s) yi formül (3.65) den ve formül (3.66) dan elde edebiliriz (3.&3) ün yerine koyabiliriz. Sonra değişkenlerin değişimini kullandığımızda formül (3.63) deki devre dışı kalma olasılığı aşağıda verildiği şekilde olur.

Formül (3.66) daki ve formül (3.67) deki integraller Hermite–Gauss dörtlü entegrasyonunu kullanarak yeterli, verimli olacak şekilde hesaplanabilir.Hermite-Gauss dörtlü formülünün, formül (3.66) ya uyarlanması aşağıda verilen durumu verir.

Page 150: kablosuz haberleşmesi

20

yukarıdaki formülde yer alan güç ağırlığı faktörüdür ve ise, Hermite çokterimlileri sıfırları olan

ve nin Hermite çokterimlileri sırasıdır. Bu sonucu ve Tablo 3.1 de (kolaylık olması için listelendi ) yer alan değerleri kullanarak aşağıda verilen duruma ulaşırız.

Şekil 3.7 de, devre dışı kalma olasılığı, taşıyıcı gücünün parazit gücüne oranı fonksiyonu olarak gösterilmektedir.

NI = 6 denkliği karışan sinyalleri ve sönümleme değişken dereceleri için istenilen ve karışan sinyaller ile ilgili sonuçlar grafiğe dönüştürülmüştür.

Page 151: kablosuz haberleşmesi

21

karışan sinyallerden dolayı m değerlerindeki değişikliklere duyarsızdır. Bu olgu, ortak kanal karışımının, istenilen sinyal sönümlemesinden ziyade karışan sinyaller sönümlemesi tarafından tayin edildiğini göstermektedir. Şekil 3.8, farklı değerlerdeki gölge standart sapması ile ilgili devre dışı kalma olasılığın göstermektedir. Müdahiller sayısının ve gölge standart sapmasının devre dışı kalma olasılığı yönünden en önemli etkiye sahip olduğu sonucuna varabiliriz.

Page 152: kablosuz haberleşmesi

22

5. ÇOKLU LOG-NORMAL RICEAN/RAYLEIGH MÜDAHİLLERİ Bu bölüm, log-normal gölgelemeli Ricean/Rayleigh zayıflamış kanalları ile ilgili, ortak kanal karışımı olasılığını değerlendirmek için kesin bir yöntem sunar. Sonuçlar, Ricean tipi zayıflamış istenilen sinyal ile tekli Rayleigh tipi zayıflamış müdahili veya karşılıklı olarak da uygulanabilir. Sonuçlar, ayrıca, Rayleigh tipi zayıflatılmış istenilen sinyal ile çoklu Ricean veya Rayleigh tipi zayıflatılmış karışan sinyaller içinde uygulanabilir. Bir kez daha, istenilen sinyal ve karışan sinyallerdeki ani gücü sırasıyla and ile ifade edelim. Belirlenmiş bir alıcı eşiği için, devre dışı kalma olasılığı, tekrar, aşağıda verildiği gibi olur.

burada yer alan ve her bir için; ya bileşik log-normal üstel dağılımına (Rayleigh tipi sönümleme) sahiptir ya da merkezi olmayan - ki kare (chi-square) (Ricean tipi zayıflatılmış) dağılımına sahiptir. Formül (3.71) de verilen denkliği kaydedilebilir. Şöyleki;

denkliği de yer alan katlanarak dağılır, ya katlanarak ya da merkezi olmayan ki kare (chi-square) olarak dağılır. İstenilen sinyal, ve ve denkliklerinde olduğu gibi Rayleigh zayıflatılmış denkliklerdir. Aksinin olması koşulunda, istenilen sinyalin Ricean tipi zayıflatılmış ve tekli Rayleigh tipi müdahil sunduğunda,

denkliğini elde ederiz. Bu nedenlerden dolayı, ve denkliklerini kullanarak, denkliğini devre dışı kalma olasılığı için elde ederiz. Şöyle ki; W’nun denkliğine eşit olduğu denkliklerini ele alalım. X ve Y nin pdf’si olur ve

Bu durum üzeri,

Üstel pdf’nin yedeği olarak yi koyalım ve x ‘in koşullu olasılık olarak sunulduğu varsayımıyla x ile birleştirelim.

Page 153: kablosuz haberleşmesi

23

Burada verilen Ω0, denkliğini sağlar. Linnazzı takip edersek [203], formül (3.74) deki integral Laplas dönüşüm tekniklerini kullanılarak sadeleştirilebilir. Şöyleki denklemlerinin tümü bağımsız rassal değişkenlerdir, ve pw(y)’nin Hence (3,74) deki evrişim yoğunlukları halini alır.

Burada, , pdf nin Lapsal dönüşümü konumundadır ve aşağıda verilen formüle ulaştırır

Burada, , kth signal nin Rice tipi faktörüdür. İstenilen sinyal için gölge dağılımı ortalamsınının fazlasını alınması nihai sonucu verir.

The integrals in (3.76) and (3.77) can be efficiently computed using Hermite-Gauss quadrature integration, as explained earlier. Corresponding expressions for Rayleigh fading can be obtained by setting the in (3.76). 5.1 SINGLE INTERFERER For a Rayleigh faded desired signal and a Ricean faded interferer, (3.77) can be used directly with and

If we assume the simple path loss model in (1.6), and define the normalized reuse distance as where and are the radio path lengths of the desired and interfering signals, respectively, then the

average carrier-to-interference ratio is

Page 154: kablosuz haberleşmesi

24

Devre dışı kalma olasılığı normallenmiş petek büyüklüğü (cep telefonu) ile karşılaştırılarak Şekil 3.9 da grafikleştirilmiştir. Bu durum Rice tipik faktörü mühailine duyarsız gösterilir. Aynı şekilde, tekli Ricean tipi zayıflatılmış istenilen sinyal ortaya çıktığında ve istenilen tekli Rayleigh zayıflatılmış müdahilli mevcut olduğunda, devre dışı kalma olasılığı normallenmiş petek büyüklüğü (cep telefonu) ile karşılaştırılarak Şekil 3.10 da grafikleştirilmiştir. Devre dışı kalma olasılığının, istenilen sinyal ile Rice faktörüne olan aşırı, canlı bağımlılığı gözlenmiştir. 5.2 ÇOKLU MÜDAHİLLER Çoklu Ricean/Rayleigh müdahilleri ile Rayleigh zayıflatılmış istenilen sinyal için, müdahillerin Rice faktörüne duyarsız olduğu devre dışı kalma olasılığında, tekli müdahil durumu olarak, doğrudan aynı (görünmez) sonuçlara yol açan (3.77) formülü kullanılabir. Çoklu Ricean/Rayleigh müdahilleri ile Rayleigh zayıflatılmış istenilen sinyal için, farklı bir yaklaşıma başvurulması zorunludur. Ricean zayıflatılmış istenilen sinyal durumu ile çoklu Rayleigh müdahilleri için kesin çözüm, Wang ve Lea tarafından [349]. Tüm bunlara rağmen, Ricean zayıflatılmış istenilen sinyal durumu ile çoklu Rayleigh müdahilleri hala açık bir sorundur. Rice dağılımı ile Sectionnaka da tartışıldığı gibi, bir Nakagami dağılımın yakınlaştırılması ve 4. Bölümdeki sonuçların kullanılması bir olasılıktır.

Page 155: kablosuz haberleşmesi

1

BÖLÜM 4

AYARLANAN SİNYALLER VE GÜÇ TAYFLARI Ayarlama, mesaj bilgisinin, radyoya camer gömüldüğü süreçtir. Mesaj bilgisi, genlik, sıklıkta geçirilebilir, veya camerin evresi, veya bunlar, her iki benzer veya dijital formda bir birleşmesidir.. AMPS gibi ilk üretilen çoğu hücresel sistem, analog FM’i kullanır, çünkü bu sistem geliştirildiğinde analog teknolojisi anlaşılmıştı. Yine de, ikinci üretimde dijital ayarlama tekniklerinin kullanımına daha büyük hayali verimlilik liderliği için baskı yapan ihtiyaç, dijital hücresel sistemlerdir. Yüksek hayali verimliliği başarmak, ayarlama, FDMA için planlar, ve TDMA sistemlerinin, yüksek bir Bana genişliği verimliliği var, saniye başına Bant genişliği Hertzi başına parçaların ünitelerinde ölçtü (bits/Hz’dir). Öyle bu kitapta daha önce tartıştı, birçok kablosuz sistemde bağlantı kalitesi, ortak-kanal karışması ile sınırlanır. Bu yüzden, ayarlama planları, onun, beraberce ortak-kanal karışmasının yüksek düzeylerini hoş görmekten verimli ve yetenekli olan bandwidth olduğu tanınmalıdır. Özellikle daha çok, dijital ayarlama teknikleri, takip eden üç malı tatmin eden FDMA ve TDMA radyo yayını sistemleri için seçilir: • Sıkı güç yoğunluk tayfı: Bitişik kanal karışmasının etkisini en aza indirmek, bitişik banda yayılan güç, arzulanan bantta onun aşağısında 80 dBe 0 olmalıdır. Bu yüzden, dar ana bir ayarlama teknikleri, veya Iobes'ten hızla rull-0ff’la yapılır. • İyi bit hata oranı performansı: Alçak bir bit hata olasılığı, kurutmanın varlığında başarılmalıdır, Doppler, intersymbol karışması, bitişik, ve ortak-kanal karışması, ve termik gürültü. • Zarf özallikleri: Pil kanalını en aza indirmesi için tipik olarak çalışma-çizgisel olmayan (C'i sınıflandır) güç yükselteçlerinin olduğu portatif ve hareketli uygulamalar Çizgisel olmayan yükseltme, taşıyıcının genliğinde bilgiyi geçiren ayarlama planlarının ısırılan hata oran performansını alçaltabilir. Aynı zamanda , hayali şekil verme, yukarıya dönüşme ve çizgisel olmayan yükseltmeye genellikle yapılan priOftir. Çizgisel olmayan yükseltme esnasında hayali yan Iobes'in büyümesini engellemek, göreli olarak sabit zarf ayarlama planları, tercih edilir. Dijital ayarlama tekniklerinin bir çeşidi, kablosuz iletişim sistemlerinde güncel olarak kullanılmaktır. Hücresel hareketli radyo için daha geniş ölçüde alışık dijital ayarlama tekniklerinin ikisi, 4 DQPSK'in ve GMSK'in olduğu küçüktür. Önceki olan, kullanılır, Kuzey Amerikalı'da, 54 ve Japon PDC ve PHS sistemleridir, sonraki olan, Avrupalı GSM, DCS-1800, DECT'de kullanılırken, ve CT2 sistemleri.

Page 156: kablosuz haberleşmesi

2

Bu kitap, benzere ayrıntıda FM davranmaz ve biz, konuda diğer ders kitaplarına okuyucuyu başvururuz, [164] onların gibi Haykin tarafından, ve Stremler [308]. 1 bölüm bant geçiren modülasyonlu işaretin karakteristiği ile başlıyor. 2 bölüm ISI- free aktarması için şekil veriyor olan Nyquist nabzını tartış. Kısım 3ü. 8 boyunca. Sonra hareketli radyo uygulamaları için uygun olan çeşitli çizgisel ve çizgisel olmayan digİtal ayarlama tekniklerinin ayrıntılı bir davranışını sağla, 4 DQPSK'in, orthogonal ayarlamasının, OFDM'in, CPM'in, GMSK'in, ve diğerlerinin olduğu QAM, PSK, küçüğü kapsamak. Bant genişliği verimliliğinin, hareketli radyo sistemlerinde büyük öneme sahip olduğundan beri, 9 böl. Dijital ayarlanan sinyallerin hayali karakteristiklerini tartış, özel olaylar ile izlenen genel bir yapısıyla başlar. 1. IJAND-GEÇİREN MODÜLASYONLU İŞARETLERİN GÖSTERİMİ Bant geçiren modülasyon tasarımları taşıyıcı modülasyonlarını kullanarak bilgiyi iletir. Taşıyıcı modülasyonlu dalga formu aşağıdaki kompleks dalga formu şeklinde ifade edilebilir,

İfade kompleks zarf ve fe, taşıyıcı frekansıdır. Herhangi bir dijital modülasyon tasarımı için kompleks zarf, aşağıdaki standart formda yazılabilir.

Burada A genlik ve {Xn}, sınırlı alfabesinden seçilen karmaşık veri simgeler dizisidir. Veri sembolü, her T saniyede iletilir, bundan dolayı baud rate, R= l/T ile gösterilir. Fonksiyon b(t,xi), doğru formu kullanılan modülasyon türüne bağlı olan eşdeğer düzenleme fonksiyonudur.

anında iletilen veri sembolü

Page 157: kablosuz haberleşmesi

3

T uzunluklu dikdörtgen darbe birim genlik Burada U(t) birim adım fonksiyonudur. Bilginin, taşıyıcının frekansı, fazı, genliği formunda iletildiği diğer modülasyon tipleri bu bölümün sonunda tartışılacaktır. Her bir durumda, modülasyonlu sinyal, güç spektral yoğunluğunun bulunmasını kolaylaştırmak amacıyla 4.3 de belirtilen standart formda ifade edilecektir. (4.1) genişletilerek, band geçien dalga formu, ayrıca aşağıdaki dördül formda ifade edilebilir.

(T) waveforms sı, ve sQ (T), (T) s'in olduğu dörtleme bileşenleri olarak bilinendir, çünkü genliğin, evre dörtleme taşıyıcı bileşenleri cos 2Пfct ve sin 2Пfct tir. Sonunda s (T), zarf-evre formunda ifade edilebilir

(4.1), (4.6) üç temsil içeride, ve (4.7), eşittir, ve yer değiştirerek kullanılacak.

1.1 VEKTÖR UZAY İŞARETLERİ

Dijital modülasyon şemaları için, her bir boud intervalda iletilen bant geçiren işaret enerji dalga formu dizisine ait olacaktır. N-boyutlu karmaşık bir vektör aralığı, { φ0(t) , φ1(t),….., φN-1(t) },. karmaşık orthonormal temel fonksiyonların grubu ile tanımlanır.

(4.10) Burada δij=1 ve i=j=0 Her bir dalga şekli , temel fonksiyon grubuna bir sinyal vektörü oluşturmak için yansıtılabilir.

(4.11)

(4.12)

Page 158: kablosuz haberleşmesi

4

Eğer temel fonksiyonlar, düzgünce seçilirse; , temel fonksiyonlara göre tam olarak açıklanabilir. Yani;

(4.13) Düzgün bir temel fonksiyon grubu oluşturmak için izlenecek sistematik prosedür şimdi açıklanmaktadır. 1.2 GRAM-SCHMIDT KURALI

İki dalga şekli olan u(t) ve v(t) arasındaki iç ürünü tanımlamak,

(4.14) Dalga formun normu,

(4.15) Kareli normda bakalım;

(4.16) u(t)de bulunan enerjidir.

Sınırlı enerji sinyallerinin , { φ0(t) , φ1(t),….., φN-1(t) } bir temel fonksiyonların orthonormal grubu aşağıdaki izlenecek yollara göre oluşturulabilir.

1: ve tanımlanırsa;

(4.17)

Page 159: kablosuz haberleşmesi

5

Şekil-4.1 Örnek 4.1 için { Si(t) } sinyalleri

2: ve

(4.18)

3: ve

(4.19) Bütün Si(t)’ler kullanılıncaya kadar 3. Adımı tekrarla. Eğer yukarıdaki adımların biri veya daha çoğu, gi(t) = O verirse,; hiç düşünmeden bunları atla. N< M karmaşık orthonormal temel fonksiyonların bir grubunun sonunda { φ0(t) , φ1(t),….., φN-1(t) } elde edilir. Eğer dalga şeklinin grubu doğrusal olarak bağımsız ise karmaşık vektörel alanın boyutluluğu N eşittir M olur. Dalga formlarının hiçbiri diğerlerine doğrusal olarak birleşmiş değildir. Örnek 4.1 Tablo 4.1 de gösterilen dalga şekleri grubu için orthonormal bir temel oluştur.

Page 160: kablosuz haberleşmesi

6

1: ve

2: burada

Şekil 4.3. 3 boyutlu eksende 4 sinyal vektörü

Bu dört sinyal vektörleri,tablo 4.3 te gösterildiği gibi 3-d sinyal alanında çizilebilir. .

Page 161: kablosuz haberleşmesi

7

1.3 SİNYAL ENERJİSİ VE KORELASYON 2 uzunluklu N vektörleri u ve v arasındaki iç çarpımı tanımlayalım.

(4.20) Ve u vektörünün normu

(4.21) Band-geçiren dalga formunun grubunu düşünelim

(4.22) Dalga Sm(t) formundaki enerji

(4.23) Bu benzerlikle birlikte 4.22’deki bağlantıyı kullanarak Re(z)=(z+z*)/2 elde edebiliriz.

(4.24) Burada Çift frekans terimi göz ardı edilebildiğinden karmaşık envelopenin band genişliği taşıyıcılı Frekanstan daha az olduğunda yukarıdaki tahmin doğrudur. Baud oranlı dijital band-geçiren kipli işaretler için R=1/T bu durum fcT >>1 e eşdeğerdir.

Page 162: kablosuz haberleşmesi

8

Gram –Schmidt kuralını kullanarak ; Sm(t), N(gerçek) temel fonksiyonlar { φ0(t) , φ1(t),….., φN-

1(t) } grubuna göre açıklanabilir. Burada N’in gerçek vektörel alan boyutudur.

(4.25) Karşı sinyal vektörlerini üretmek,

(4.26) Sm(t)de enerji izler

(4.27) 4.10da temel fonksiyonların orthonormal özelliklerini kullandık.Sm(t)de bulunan enerjinin karşılığı olan sinyal vektörünün Sm(t) karesel durumuna denk olduğuna dikkat edelim.Buna ek olarak N’in karmaşık vektörel alan boyutunda olduğu { φ0(t) , φ1(t),….., φN-1(t) } N karmaşık temel fonksiyon grubuna göre Sm(t) açıklanabilir.Vektörel alanın boyutluluğu ve Sm (t) için temel fonksiyon grubu farklıdır ancak birbirleriyle ilişkilidir. Sm(t) deki enerji,

(4.28) Bundan dolayı

(4.29) Sm(t) ve Sk(t) dalga formları arasındaki korelasyon aşağıdaki gibidir:

(4.30)

Page 163: kablosuz haberleşmesi

9

Sonuçta,Sk(t) ve Sm(t) arasındaki karesel Enelidean mesafesi şöyledir;

(4.31) 2. NYQUIST PULSE ŞEKLİ p(t) ‘nin vurum şekli olduğu ,(Xn) nin karmaşık veri sembol dizimi ve T baud periyodu olduğu forma sahip karmaşık enveleopenin bulunduğu bir modülasyon şeması düşünelim.

(4.32)

(4.33) Şimdi örnek dizi üretmek için her ı saniyede karmaşık envelopenin örneklendiğini düşünelim. to ,burada [0,T), yatay vaziyette olduğu varsayılan zamanlama ofsetidir. İlkin t0=0 durumunu düşünelim.

(4.34) Burada Pm =p(mT) örnekleme pulse’ıdır. 4.34 teki ilk terim p0 faktörü tarafından belirlenmiş kth baud zamanında iletilen veri işaretlerine eşittir.İkinci terim Yk örneğinde tüm diğer veri işaretlerinin katkısıdır.Bu terim intersembol interference diye adlandırılır

(4.35) Bu durumda ;

(4.36) Bundan dolayı (4.37)

Page 164: kablosuz haberleşmesi

10

Sonuç olarak ISI’dan uzak durmak için vurum p(t),T saniye arasında 0 karşılığa eşit olmalıdır. Bu gereksinim ilk nyquist ölçüsü olarak bilinir.P(t) vurumunun pk=δkopo bdurumunu yerine getirdiğini göstererek eşdeğer bir frekans alanı çıkarırız.

(4.38) P∑(f) terimine folded spectrum denilir. ISI’dan kaçınmak için folded spectrum değişmez değerde olmalıdır. Yada başka bir ifadeyle flat olmalıdır. Fourier dönüşümünü kullanarak yazabiliriz.

(4.39) Bu, Fourier serisi çifti olan pk ve P∑(f) i takip eder.

(4.40) Şimdi 4.38deki koşulların yerine getirdiği düşünelim.o halde P∑(f) = poT ve 4.39 un son paragrafından

(4.41) Aksine, P∑(f) = δkopo şartının oluştuğunu düşünelim.O halde 4.40 dan;.

(4.42) 4.38 deki folded spectrumdaki ihtiyaç sıfır ısı üreten frekans bölgesinde pulse oluşturmamıza izin vermesidir.

Page 165: kablosuz haberleşmesi

11

(4.43) Burada

(4.44) Bu pulse bir flat folded spectrum oluşturur.Zaman alanında; (4.45) Bu vurum(pulse) ilk Nyquist ölçümünü gerçekleştirir.Çünkü T saniye aralarında 0 karşılığa alan vermiştir.Ayrıca flat folded spectrumun bir gereksiniminden en ufak olası band genişliğini doldurarak ISI yı 0 yapmıştır.Sonuçta buna ideal Nyquist vurumu denilir. Bazen ,f=1/2T’ye Nyquist frekansı denilir.

(4.46) Bu durumda ISI terimi 0 değildir.Ayrıca ,ideal Nyquist vurumu ile zamanlama etkisi kızışır,çünkü ISI terimi problem 4.1 de gösterildiği gibi tamamen toplanabilir değildir.İdeal Nyquist vurumunun az zamanda çökmesine neden olur.Bu durumda 1/t.Zamanlama hatalarını iletişim sistemlerimize uyarlamak için Nyquist ölçüsünü gerçekleştiren vurum oluşturabiliriz.Fakat çöküş zamanla hızlanır.Diğer Nyquist vurumuyla başlarız. Pulse PN(f) için tablo 4.4(a) da gösterildiği gibi gönderici fonksiyon ekleriz.

Page 166: kablosuz haberleşmesi

12

Önemli gereklilik iletim fonksiyonunu Nyquist frekansı 1/2T üzerinde simetri eğrisinin olmasıdır.Eğri simetri ile herhangi işlev yapılacaktır.

(4.47) Nyquist vurumu sonucu tablo 4.4 c de gösterildi.Açıkça vurum bir flat folded spectrumdu.Karşı zaman vurum bölgesi P(j) nin Fourier iletimi olarak elde edilebilir.

(4.48) Bölüm 5 te tartışıldığı gibi vurum şekli alıcı ve gönderici filtresi arasında bölünür,sıklıkla alıcı filtresi h(t) gönderen filtresi ha(t) uyar,her durumda hr(t)=ha(t) frekans alnındaki eşit durum P(f=iHf)2.Bu durumda iletici filtre transfer fonksiyonuyla cosine vurum oluşturursa ,ha(t)vurumunun temel oluşmuş cosine vurumu olduğu söylenir.ha(f)ın ters Fourier iletimini almak karşıt zaman alanı verir.

(4.49) β= 0 için ha(t) sinc pulse fonksiyonu olarak,

(4.50) β =0,5 e karşılık gelen oluşan cosine ve temel oluşan cosine vurumları tablo 4.5 te gösterilmştir.4.49 ve 4.5 teki vurumlar nedensel değildir.Sonuçta uygulamada durdurulmuş zaman alanı vurumu kullanlımalıdır.Örneğin tablo 4.5 te;vurumlar 6 T ye durdurulur zaman 3 T ye kaydırılır.Bunlar nedensel vurum üretmek içindir.Dah sonra vurum durdurma uzunluğu etkisine bakacağız. 3. QUADRATURE(DÖRTLÜ) GENLİK MODÜLASYONU (QAM) QAM likarmaşık envelope

(4.51) Burada

(4.52)

Page 167: kablosuz haberleşmesi

13

ha(t) genlik pulse’ıdır . xn = xI,n+jxQ,n iletilen karmaşık veri sembolüdür. Her 2 genlik ve QAM sinyali aşaması karmaşık sembole bağlıdır.

Şekil 4.6 kare QAM için kompleks space-sinyal diyagramı QAM sinyali takım yıldızlarında birçoğu oluşturulabilir. Kare QAM takımyıldızları M nin 4 ün bir gücü olduğunda oluşturulabilir. Kare 4,16,64 için tablolar tablo 4.6 da gösterilir.2 sinyal vektörü arasındaki Euliden arası en az 2-karesi 32dir.M’nin 4 ün gücü olmadığında işaret takımyıldızları kare değildir. Genelde takım yıldızına sinyal vektörleri arasında verilen en az Eucliden arası için takımyıldızında ortalama enerjisi azaltmak için takımyıldızında ortalama enerjisi azaltmak için kaba bir şekil verilmiştir.Kaba takımyıldızları örneği tablo 4.7 de gösterilir.

(4.58) Tipik 4 ve 8 PAM sinyal takımyıldızları, tablo 4.9'da gösterilir

Page 168: kablosuz haberleşmesi

14

Şekil 4.7 Çapraz QAM için kompleks space-sinyal diyagramı

Şekil 4.8 8-QAM için kompleks space-sinyal diyagramı

4. FAZ KAYDIRMALI ANAHTARLAMA (PSK) Bir PSK sinyalinin karmaşık envelopesi bu şekle sahiptir,;

(4.59) Burada

(4.60) ha(t) pulse’ın genliği. Taşıyıcı faz bir değer alır,

(4.61)

Şekil 4.9 4 ve 8’li QAM için kompleks space-sinyal diyagramı

Page 169: kablosuz haberleşmesi

15

Burada Ѳo   'nun, faz sabiti, yerdir ve alfabe boyutundaki M ile,veri simgeleri, xn= n olarak tanımlanır, n Є {O, 1,... ,M-1 } Her biri baud döneminde geçirilen PSK dalga formunun, karmaşık envelopeleri vardır.

(4.62) 4.54’te temel fonksiyon kullanarak;

(4.63) The PSK karmaşık sinyal vektörleri;

(4.64) (Ѳ0= 0 'lı) 8 PSK için karmaşık sinyal boşluk diyagramı, tablo 4.10, 'da gösterilir. Bütün PSK dalga şekillerinin aynı enerjiye sahip olduklarına dikkat edelim. 4.1 OFFSET QPSK (OQSPK) (OQSPK) 4.1 ofset QPSK, QPSK'dir, veya 4 PSK, xn= xI,n + jxQ,n ve xI,n , jxQ,n Є olduğu 4 QAM'e eşittir. QPSK sinyali, ya ±900 yada ±1800 'ye sahip ol, ya da 180 ° evresi, sonra bir baud arasından kaydırır. (OQPSK) ofset QPSK'le, karmaşık zarftır n E

(4.65) Burada

(4.66) Ve buarada Tb= T/2, OQPSK sinyalleriyle 180 ° evre kaymasının olanağı, çıkarılır. Aslında, evre, tek ±-90 ile °'i değiştirebilir, her Tb saniyeleridir.

Page 170: kablosuz haberleşmesi

16

Şekil 4.8 8- PSK sinyali için,Ѳo=0, kompleks space-sinyal diyagramı

Şekil 4.8 8- PSK sinyali için,Ѳo=0, kompleks space-sinyal diyagramı OQPSK'le, genlik şekil vurumu (T), çoğunlukla kökün, kosinüs vurumunun içeride kalması (4.49) için seçilendir. QPSK için sinyal-boşluk diyagramları ve OQPSK, simge enerjisi tablo 4.11'de gösterilir. Tablo 4.1'de noktalı çizgiler, izin verilebilir evre geçişleridir. Tam evre yörüngeleri, genlik şekil verme görevine güvenir. Evre yörüngelerinin, kaynak boyunca geçmediğine dikkat edelim . Bu özellik, karmaşık envelopenin zirve ortalama oranını azaltır, OQPSK'i QPSK sinyalinin olduğundan doğrusal olmayan durumda olduğu yükseltece sinyalsiz duyarlılığa uygun yapmak.Lt alsa, güç yükseltecinden gerektirilen dinamik sahayı azaltır 4.2 П/4-DQPSK QPSK, 4 mutlak taşıyıcı fazının birine sahip olması için sinusoidal vurumları 2 bits/boud hızında iletimin yapılması gerekir. Ayrıca П/4-DQPSK'in 2 bits/boud hızında iletim yapılır ama bilgi, farka bağlı taşıyıcı evresine kodlanır ve sinusoidal 8 mutlak taşıyıcı fazının her birinin iletimi baud epoch da yapılır.

Page 171: kablosuz haberleşmesi

17

N'inci veri simgesi için taşıyıcı fazı Ѳn ve difarensiyel taşıyıcı frekansı ise ΔѲn=Ѳn-Ѳn-1 П/4-DQPSK'li diferansiyel farka bağlı evre, {Xn} quaternary veri sırasına anlatılır

(4.67) Faz farkları , ± П/4 ve ± 3 П / 4 olduğunu farz edelim П/4 - DQPSK sinyalinin karmaşık envelopesi,

(4.68) Burada

(4.69) Toplam, biriktirilen taşıyıcı fazını temsil eder, son terim n'inci bilgi simgesi yüzünden faz değişikliği olurken .O eo= O olduğunu farz edelim, düzenli ve garip baud araları esnasında mutlak taşıyıcı evresi, {0,7r 2,7r, 37r-2} ve {7r 4,37r 4,57r 4ü, 77r-4}, sırasıyla, veya tersine takımlara ait olur. 7r-4'le DQPSK, genlik şekil vermesidir. Çarp, ne (T), çoğunlukla kökün, kosinüs vurumu içeride kaldırdığı (4.49) olmak için seçilendir. DQPSK'in, simge enerjisi tablo . 4.12'de gösterildiği QPSK ve 7r-4 için sinyal-boşluk diyagramları tablo. 4.12'de noktalı çizgiler, izin verilebilir evre geçişlerini gösterir. Kökle DQPSK'in, kosinüs genlik vurum şekil vermesini kaldırdığı 7r-4 için evre planlayıcı diyagramı, tablo 4.13'te gösterilir.Evre yörüngelerinin, kaynak boyunca geçmediğini dikkat edelim. OQPSK gibi, bu mal, karmaşık envelopenin zirve-ortalama oranını azaltır, 7r-4 DQPSK sinyalini yükseltince daha az duyarlı yapmak, nedensel değildir Sonunda, biz, bağlantının olduğunu gözleriz, 7r-4'ün taşıyıcı evresinin olduğu QPSK, DQPSK, ± 7r 4ü veya ± 37r'e kadar her baud arası esnasında 4 radiansı değiştirir. Bu. Mal, simge eşlemesinin, QPSK'e öyle kıyaslanan olan DQPSK'in olduğu 7r-4'le daha kolay olduğunu yapar.

Page 172: kablosuz haberleşmesi

18

Şekil 4.12 Kompleks uzay-sinyal QPSK ve П/4-DQPSK diyagramları

Şekil 4.13 П/4-DQPSK için fazör diyagramı

Page 173: kablosuz haberleşmesi

19

5. ORTHOGONAL AYARLANMASI VE DEĞİŞKENLER

Orthogonal modülasyon şemaları dalga formları grubu kullanarak bilgi aktarırlar. orthogonaldir. Bir çok farklı tür dalga formu oluşturulabilir, biz burada birkaç metottan bahsedeceğiz: Orthogonal FSK Modülasyonu: (MFSK) modülasyonu farklı frekansa sahip M dalga formu kullanır.MPSK karmaşık envelopi,

(4.70)

(4.71) Ve {± ı, ±-3... ± M — ı} Xn E. Her baud epokta iletilen MPSK dalga formları karmaşık envelopelere sahiptir.

(4.72) Δf =1/2T frekans ayrımını seçerek LIf=Iı2T Sm(t), m=0,…..,M-1 orthogonaldir. Sm (t) orthogonal olduğu için MFSK sinyalleri N=M boyutuna sahiptir.Temel fonksiyonların uygun grubu AUT (t) cos 2Пfct deki enerjidir.MFSK karmaşık sinyal vektörü M uzunluğu vektörüdür.

(4.73)

(4.74)

(4.75) Orthogonal modülasyonun bir diğer türü matrix RM ile başlar. Hadamard matrix yeniden oluşturulabilir.

Page 174: kablosuz haberleşmesi

20

Burada H1=1 dir. Örneğin

(4.76) Hadamard matrisinin sırası ,karşılıklı olarak orthogonaldır.Eşit enerjide M orhtogonal dalga formu grubu oluşturulabilir.

(4.77) Burada Hmk in Hadamard matrisinin mth sırasında kth ortak-ordinatı olduğu, T= MTc, sembol süresidir, ve o (T), süreye Tc saniyeleri aralıklarla eşit olarak boşluklu sıfır ilk kriterin olduğu Tc veya tatmin edici Nyquistin ilk ölçüsünü gerçekleştirmek içindir .

(4.78) Sinyal vektörlerini oluşturmak, esas görevinin uygun seçeneğidir

(4.79) Ve tekrar,

(4.80)

Biorthogonal Sinyaller: M bi orhfogonal sinyalleri grubu ,M/2 orthogonal sinyallerini kolayca oluşturabilir.M biorthogonal dalga formları karmaşık sinyal vektörleridir.Temel fonksiyonların uygun grubunu kullanarak 4.73 ve 4.79 örneğindeki gibi sinyal dalga formlarının karmaşık envelopesiyle kolayca oluşturulabilir

(4.81)

Page 175: kablosuz haberleşmesi

21

6. ORTOGONAL MULTİFREKANS BÖLME MODÜLASYONU (OFDM)

Binary orthogonal kodları her baud epokta iletilir. Daha çok band genişliği etkisi şeması Hadamard matrisinin sırasını kullanarak elde edilebilir,bu N orthogonal genlik şekilli vurumunu tanımlamak içindir.

(4.82)

Orthogonla çok vurumlu modülasyon N seri veri sembollerinin bir bloğu için ,ilkin N paralel veri sembolerinin bloğuna dönüştürür.N bilgi sembollerinin bloğu N orthogonal genlik vurum kullanarak paralel olarak iletilir.

(4.83)

(4.84) T= NTc, ve xn= (xn0, xn1,.. ,xN-1) . geçirilen N veri simgelerinin bloğudur. (OFDM) ORTHOGONAL FREKANS BÖLMELİ ÇOKLAMA Orthogonal frekans bölmeli çoklama, hücresel radyo ,dijital ses yayını ,dijital video yayını,,kablosuz LAN sistemini kullanılmak için önerilen modülasyon tekniğidir. OFDM orthogonal alt taşıyıcılarının geniş sayısını kullanarak veri sembollerinin paralel olarak iletildiği bloğun modülasyon şemasıdır. Ts süresinin her birinde N seri bilgi sembollerinin bir bloğu, t=NTs ile N paralel bilgi sembollerinin bloğuna dönüştürülür.

(4.85)

(4.86)

Page 176: kablosuz haberleşmesi

22

Herhangi 2-D sinyal takım yıldızları kullanabilmesine rağmen veri sembolleri QAM veya PSK takımyıldızından seçilir. Eğer dikdörtgen vurum seçilirse ara taşıyıcıların frekans ayırımının veri modülasyonu nedeniyle ayrılan rastgele aşamayla dikkat etmeksizin orthogonal olduğu sağlanır.Daha sonrada göreceğiz ki;ha(t)için diğer şıklar daha sık psd ye neden olabilir,ancak hata oranı düşecektir.çünkü ara kanal orthogonality kaybı olacaktır. OFDM sistemi transfer fonksiyonu ile ideal olmayan bir kanal üzerinden çalışır. Kapasite oluşturmak için bir metot,genişliğin ara N bantlarının içine W bant genişliklerini bölmektir. yeterince küçük seçilir ve TF22SMF yaklaşık ara her ara bantla sıkıdır.Her banttaki sinyaller an az güç harcanımına gönderilebilir.Eğer ara taşıyıcı sayıları ara bandlara sıkıca seçilmişse ,eşitlemeye gerek yoktur.Çünkü ISI önemsizdir.

(4.87) K sabit,

(4.88) Burada Ωav iletilen ortalama güçtür. 6.1 MULTlRESOLUTION MODÜLASYONU MRM ,hata ihmallerine ve oranlarına ayrılan dalgaların çoklu sınıflarının aynı anda iletildiği modülasyon tekniği sınıfı demektir. Çok ekranlı,yerleşmiş sinyal takım yıldızları kullanarak OFDM şemalarında MRM yi uygulamak kolaydı, Multiplexed MRM ,ara taşıyıcıları yakın bloklara böler,,yerleşmiş MRM daha karışıktır ve asimetrik sinyal takım yıldızları kullanımına dayanır.tablo 4.14 16 QAM MRM sinyal takım yıldızı örneği vermiştir.Bu 2 farklı sınıf akış iletmek için kullanılabilir.Bunlar düşük öncelik LP ve yüksek öncelik HP dir.2 H iletilen sinyal noktasının kadranını seçmek için kullanılır.2 LP ise seçilmiş kadranda sinyal noktası seçmek için kullanılır.2 öncelik arasında olası hata ihtimalini kontrol etmek için bir parametre kullanılır.Genelde,MRM takım yıldızları a=0,5 16-QAM simetriktir.A küçülünce ,daha fazla güç kullanılır ve daha az hata olasılığı alınır. 6.2 FFT-TEMELLİ OFDM SİSTEMİ OFDM kullanımının temel avantajı DTF kullanarak farklı bölgede modülasyon ve demodülasyonun gerçekleştirilebilmesidir. FFT algoritmik etkili olarak DFTye uygulanır.4.86daki n=0 ı düşünelim ve frekans ofsetini önemsemeyelim

Page 177: kablosuz haberleşmesi

23

Şekil 4.14 16-QAM MRM gömülü sinyal konstelasyon

ha(t)= uT(t) olduğunu düşünelim. Sonra karmaşık envelopenin formu

(4.89) Karmaşık envelopenin, denendiğini varsayarsak

(4.90) X vektörü , X= {Xn}N-1

k=0, Ax vektörünün, Ax= A{Xk}N-1k=0, DFT (IDFT) tersidir. Tersini

aldıktan sonra X= {Xn}N-1k=0 basit dizisi , modülasyonlu taşıyıcıya ve D/A konvertöre doğru

gönderilir.

Page 178: kablosuz haberleşmesi

24

(4.91)

Şekil 4.15 zaman domaninde OFDM genlik dalga şekli İmpals cevaplı bir alçak geçiren filitre

(4.92) Tablo 4.15'te ki Genlik dalga şekli ,

(4.93) Pals’ın nedensel olmadığına dikkat edelim . Bölüm 9.6'da belirtildiği gibi, geçirilen güç tayfı için aynı ilginç imaları var. OFDM'in diğer bir anahtar avantajı, ISI'in etkilerinin kolayca azaltılabilmesidir.

(4.94)

(4.95)

Page 179: kablosuz haberleşmesi

25

Şekil 4.16 OFDM’nin blok diagramı

Veri oranında bir azalmadan kaçınmak, baud süresi . Toplam OFDM baseband modülatörü basitçe, bir IFFT devresinden bir D/A dönüştürücüsü tarafından izlenen IDFT’den oluşur, tablo 4.16 . Dı/A dönüştürücüsü kombinasyonu , dalga form kanalı ve A/D dönüştürücü uyarı yanıtıyla eşit bir ayrı-zaman kanaldan oluşur. {X } geçirilen sıranın ayrı-zaman kanallı iletilen {Xg

n} G+N+1 n=0 dizisinin ayrık zamanlı konvolusyonu alınan {Rg

n} dizisini üretir. G'in uzunluğu, kanal uzunluğuna eşit veya daha büyük farz edilir. İmpals cevaplı ideal alçak geçiren filitre,

(4.96) Genlik pals’ı,

(4.97)

Page 180: kablosuz haberleşmesi

26

Şekil 4.17 ISI’nin yerdeğiştirmesi

Şekil 4.18 OFDM Alıcı blok diagramı

Öyle ki tablo 4'te gösterildi. I8, OFDM demodulator sonra, vektörde bir FFT'i R= {Rn}'e yapar; : ı. demodulated

sequence(dizi) ;

Zi'nin, AXi'ye eşit olduğuna önem verelim, 'F7i. kanal yüzünden ISI, tamamen çıkarılmış olur. Ne zaman, duyurur, mevcut mudur, sonra Zi, olmalıdır, veri simge kararlarını yapar. Bu, tablo. 4.18'de seri halinde metrik bilgisayarın maksadıdır. Metrik bilgisayar, bölüm 5i'nde daha fazla tartışılacak. eşit karmaşık kanal kazancı ile çoğaltır .

.

Page 181: kablosuz haberleşmesi

27

7. SÜREKLİ FAZ MODÜLASYONU (CMP) Devamlı evre ayarlaması (CPM), taşıyıcı evresinin, devamlı bir biçimde değiştiği frekans ayarlama tekniklerinin geniş bir sınıfına başvurur. CPM'in etraflı bir davranışı, Anderson et ile sağlanır. Al. [12]. CPM planları, çekicidir çünkü onların, sabit envelope ve mükemmel hayali özellikleri var, yani, dar ana bir side lob ve sidelobesten hızla rulo-kötü. Genel bir CPM cdalga formunun karmaşık envelopenin genlik formu vardır, eo, t= O'de ilk taşıyıcı evresidir, ve

CPin (T), fazla evre çağırıldığı terim. (4.101)'de, simgeler, takip eden gibi tanımlanır: • {X k}, veri simge sırasıdır, ve T, baud dönemidir. Veri simgeleri, {± ı, ±-3... ± (M — ı)} alfabeden seçilir, M'in, nerede ayarlama alfabe boyutu olduğu. • {Hk}, ayarlama indekslerinin sırasıdır. Ayarlama indeksinin, bütün simgeler için ayarlandığı hk= h'in olduğu zaman. Mülti h CPM'le, sıra {Hk}, {Hı, h2... HH} takımdan periyodik bir modada H ayarlama indekslerinden seçilir. Odur, merhaba+ H= merhaba. • Hf (T), göreve şekil veriyor olan sıklıktır, o, t< Oand t> LT için sıfırdır, ve 1 2'e bir alan eşine sahip olmayı normalleştirdi. CPM'in, L= ısı olduğu dolu bir yanıt, CPM'in, bazı mümkün sıklık şekil verme nabızlarının, masa 4.1'de gösterildiği L> ı.ı olduğu beyaz kısmi yanıt. Daha sıkı bir güç yoğunluk tayfı, devamlı daha yüksek-emir türevlerine sahip olmak için sıklık şekil verme görevlerini kullanarak elde edilir, kaldırılan kosinüs gibi masa 4ü'nde pul se. CPM sinyallerinin sınırsız bir değişikliğinin, seçen farklı sıklık şekil verme nabızları, ayarlama indeksleri ile oluşturulabildiği, ve ayarlama alfabesinin, boyutlandırdığı ı.. 3 (T), öyle göreve şekil veriyor olan evreyi tanımlamak için faydalıdır

Page 182: kablosuz haberleşmesi

28

Tablo 4.1 CPM frekans durum fonksiyonları

7.1 TAM CMP CEVABI

[nT, (n+ l) T] tek bir ayarlama indeksiyle dolu bir yanıt CPM sinyali, zaman arasının içinde merhaba= h.i düşün, fazla evre, cpin (T), ilk terimin içeride (4.103), nTi yukarıya ayarlaması için biriktirilen fazla evreyi temsil ettiği olduğudur, ikinci terim, fazla evreyi aranın içinde t için temsil ederken [nT, (N+ l) T]. Evrenin, devamlı olduğunu not et, sadece ve sadece sıklık şekil verme göreviyse, hf (T), bütünüyle pratik olaylar için sayan uyarıları içermez. O zamandan beri (4.103), [nT, (n+ l) T] aranın içinde evreyi temsil eder, bütünüyle böyle aralar boyunca uygun karmaşık envelopeler, kendisi olarak ilk bir evreyi eo= o.a farz ettiğimiz dolu yanıt CPM karmaşık envelopesini bir arada yazmak birleştirilebilir

Page 183: kablosuz haberleşmesi

29

Burada

Şekil 4.19 Keyfi modülasyon indeksli CPFSK nin 3 fazı (CPFSK)(Frekans kayma anahtarlamalı devamlı faz)’ın dikdörtgensel(quadrature) frekans

şekli L= 1 için LREC kullanarak elde edilen özel bir full CPM cevabıdır. CPFSK CPM sinyalleri, bütünüyle mümkün veri yapıları için (T) fazlı frekans oluşumu r*P(t) ile gerçekleştirilir.

Fig.4.19 da gösterilen ikili CPFSK için bu gösterim faz ağacı olarak isimlendirirlir. CPFSK frekans şekli dikdörtgensel olduğundan beri, faz yörüngeleri çizgisel olarak

düşünülmüştür (4.106). Her bir fazda boud n(h) ile artmaktadır. Eğer simge +1 ise artmakta -1 ise azalmaktadır.

7.1.1 MİNUMUM KAYMA ANAHTARLAMASI (MSK) Minumum kayma MSK ile ayarlanarak belirlenmektedir. 7.1.1 de ikili CPFSK nın ayarlama indeksi olan h’ ın 1/2 olması minimum kaymayı sağlamaktadır.

rP(e) = 2nfet+rP(t) +Eo olduğu zaman s(t) = A.cos r Pc(t) sinyali band geçiren bir MSK

sinyaldir.

. Eo= O da rP(t) fazı [NT, (N+ 1) T, Pc(t) aralığında aşağıdaki şekilde ifade edilmektedir.

Page 184: kablosuz haberleşmesi

30

Şekil 4.20 MSK için faz-kafes diayagramı

Her simge arasının sonunda <f> (T) fazı , K/2 nin tam sayı katları olan değerleri alır. <f> (T) , 2K tam sayı katından itibaren ayırt edilemez. Bu sebeple 2K sınırlı yapı da <f>

(T) fazı {O, K/2, K, 3K/2} aralığına aittir olduğu söylenebilir.. Bu yapı yukarıda ki faz ağacı yapısıyla gösterilmektedir. S(t) band geçiren MSK dalga formu [NT, (N+ 1) T] aralığın da aşağıdaki formül ile ifade

edilir.

MSK sinyali aşağıdaki iki farklı frekanstan birine sahiptir.

ve Bu iki frekans arasındaki fark , tll = lu — iL= 1/ (2T) dir. Bu aradaki fark minimum frekans kayması olarak isimlendirilir. MSK sinyali için başka bir ifade şekli (4.105)ve (4.104) ile başlayarak elde edilir. Uzun süren işlemlerden sonra MSK nın kapalı komplex yapısı aşağıdaki gibidir.

Page 185: kablosuz haberleşmesi

31

ve

{X/, n} ve {XQ, n},nin, T- 2T'e aralığın da sahip olduğu yarım sinizoidal dalga şekline

dikkat edelim.T ofset anlarında x/,n ve xQ,n sinyallerine dikkat edersek quadratur bir yapıya sahiptir. Bunu takiben şunu söyleyebiliriz ki MSK, OQPSK nın yarım sinizoidal dalga genliğin de darbelerine eşittir.. Bu özellik sayesin de MSK sinyali oluşturulur ve belirlenir.

8. KISMİ CPM CEVABI . Kısmi CPM cevap sinyalleri L>1 durumun da LT süresince hj(t) darbe şeklndeki frekansa sahiptir. Kimsi CPM cevap sinyali full CPM cevap sinyalinden daha iyi bir spectral karakteristiğe sahiptir. Kısmi CPM cevap sinyali aşağıda yazıldığı şekilde ifade edilir.

Ve

Page 186: kablosuz haberleşmesi

32

T süresince eşit frekans yapısına sahip modüle edilmiş sinyal aşağıdaki yapıya sahiptir.

Böylece kısmi cevap fonksiyonları olan hf(t) ve 3{t) fonksiyonlarının şekli , şuan ki veri sembolü ve L-1 geçmiş veri sembolu ne bağlı olan T süresince eşit şekle sahip hf(tn xm) {3(tn xm) fonksiyonlar aracılığı ile değiştirilir.

Page 187: kablosuz haberleşmesi

33

Yukarıda yazılı formulasyonu takiben CPM sinyali aşağıdaki şekilde ifade edilir.

E0 = 0 olarak düşünüldüğün de [NT, (N+ ı) T] aralığında

[nT, (n+ 1) T] süresince , aşırı faz veri sembolu xn ,daha önceki veri sembolleri (xn-1,xn-2,xn-3,…….xn-L+1) ve toplamış faz durumu en e bağlıdır. T =Nt de CPM sinyalinin bu durumu L-tuple aracılığı ile tanımlanır. Modülasyon indexi genellikle rasyonel sayı olması için sınırlandırılır, h = m/p de m ve p çok genel olmayan integer(sayısal) değerlerdir. Bu kısıtlama aynı tip CPM cevaplarının gerçekleştirilmesi için sınırlı sayıda faz durumu sağlamaktadır.

Eğer m çift ise

Page 188: kablosuz haberleşmesi

34

Eğer m tek ise

Bu nedenle tek m için p faz durumu,çift m için 2p faz durumu vardır. Sonuç olarak CPM durum sayısı

İle bulunur.

CPM sinyalleri QAM ve PSK sinyalleri gibi işaret-uzay diyagramında gösterilemez. Ancak CPM sinyali bir fazdan diğerine geçişe göre tanımlanabilir.Tablo 4.22 ve 4.21 h=1/4 için ikili CPM ve MSK sinyallerinin faz durum diyagramını göstermektedir. 8.1 GAUSSIAN MINIMUM SHIFT KEYING (GMSK) MSK kopmak psd hariç mobil radyo sistemleri için bütün istenilen özelliklere sahiptir.Bu durumda modülasyon sinyali alçak geçiren filtre aracılığı ile alçaltılır.

Şekil 4.21 h=1/4’lü CPM sinyal için faz durum diyagramı

Page 189: kablosuz haberleşmesi

35

Şekil 4.22 MSK için faz durum diyagramı

Bu arada

Toplam vurum alanının J^^00hf(t )dt=1/2 olduğunu göstermek zor değildir .Son olarak her veri sembolü için aşırı faza toplam katkı +-1r/2dir.

Page 190: kablosuz haberleşmesi

36

4.142 deki ilk terim istenen ve ikinci terim ön modülasyon filtresi tarafından oluşturulan semboller arası etkileşimdir. Tablo 4.24 band geniliği BT olan normalize edilmiş çeşitli filtreler için GMSK frekans darbe şeklidir. Frekand dalga şeklinin T den fazla olması durumunda ISI oluşmaktadır. BT azaldıkça ISI artmaktadır.Sonuç olarka BT azaldıkça daha fazla güç yoğunluğuna sahip tayflar oluşmaktadır.Tablo 4.24,GMSK frekans şekilli atışı çizer.Frekans şekilli atış Tden daha fazla zamana sahip olduğundan ISI ortaya çıkmıştır.BT azalırken ,ISI artar.Sonuç olarak BTnin azalan değeri güç yoğunlu tayfının artmasına neden olur.Bazı araştırmalar gösterir ki BT=0,25 olması mobil radyo sistemleri için en iyi bir trade off (takas) sağlar.

Şekil 4.24 Normalize edilmiş BT band genişliği filtresi için GMSK frekans eğrisi

8.2 Doğrusallaştırılmış GMSK

GMSK doğrusal olmayan modülasyon şemasıdır.Doğrusallaştırılmış GMSK sinyalli yararlıdır.Çünkü sinyal üretiminin ,alıcı algoritimlerini ve performans analizini kolaylaştırır.Burada GMSKye basit ve doğrusal yaklaşma oluşturmalıyız.GMSK faz şekilli fonksiyon 4.102 de tanımlanan frekans şekilli fonksiyonun tam sayısıdır.Parçalarının bütünleşmesini kullanarak gösterebilirizki;

Page 191: kablosuz haberleşmesi

37

Faz şekilli atış sıkıca nedensel olmadığından bir durdurma ve zaman koymalı versiyonunu

kullanarak uygulamada yaklaştırılmalıdır.Burada zaman kaymalı vurumu düşünelim;

Şekil 4.25 BT=0.3 için LGMSK faz palsı

Veri sembolleri dizisinin dizi oluşturmamak için farklı olarak kodlandığını düşünelim;

{Yn}, dizisi GMSK modulatora karmaşık envelope üretmek için başvurur.

Page 192: kablosuz haberleşmesi

38

Tablo 4.26 dan ve ye bakalım.JLTörneğiyle karmaşık envelope zarfı örnek veriniz

Cos (x) düz bir fonksiyon sin(x)garip fonksiyon kullanarak Yn,YnE(-1+1)cosine ve sine terimlerişöyle yeniden yazılabilir.

Y=1 olduğundan örneklenen sinyal azalır.

Page 193: kablosuz haberleşmesi

39

Sonunda onlar diğerlerinden daha küçük olduğundan doğrusal olmayan terimler çıkarabiliriz.Bu LGMSK karmaşık envelopeye neden olur.

Örneklenen LGMSK vurumu şuan 4.152de yaklaşık örneklenen karmaşık envelopeden elde edilebilir.J=8e yi de varsayarak aşağıdakini yapabiliriz.

Şekil 4.26 BT=0.3 için LGMSK faz şekli

Tablo 4.26da hg(t)aslı bozulmuş LGMSK vurumunu çizer.MSK yarı sinusoid şeklinde vurumla OQPSKe eşdeğer olduğunda ,LGMSK hg(t) şeklinde vurumla OQPSKye eş değerdedir.

Page 194: kablosuz haberleşmesi

40

8.3 ZAMANLANMIŞ FREKANS MODÜLASYONU TFm ,Jager ve Dekker tarafından tanıtılan kısmi tepki binary CPMnin özel bir çeşididir.TFM

sinyallerini tanımlamak için MSK için aşırı faz farklı eşitlemeye itaat eder.

TFM için, fazla evre yörüngesi, kısmi tepki halini kullanarak düzeltilir

Tfm için aşırı faz trajectory kısmi ıepki durumu kullanılarak düzeltilir.En fazla faz değişimi Jr /2ye eşittir.TFM sinyalinin tam tanımı için uygun ön modülasyon filtresi tanımlanmalıdır.Ön modülasyon filresi itici güç tepkisine hf(t) aşırı faz şöyle yazılabilir.

Aşırı faz zaman arasında değişir.

Daha detayla 4.115’i genişletmek verir;

(4.158) ve (4.159)u karşılaştırma bu duruma neden olur;

Page 195: kablosuz haberleşmesi

41

4.157deki 3t’nin yukarıdaki tanımından eşitleme yol açar;

Hf(t)elde etmenin bir yolu ,Nyquist ‘in 3 ölçüsünü tahmin eden hn(t)vurumu kullanmaktır.

Ve scalling kullanarak hf(t)oluşturmak ve tablo 4.27degösterilen filtre ile işlemi geciktirmek.Bu filrenin iletim fonksiyonu;

Tüm vurum hf(t)forma sahiptir

Şekil 4.27 TFM frekans palsı üreten filtre

Page 196: kablosuz haberleşmesi

42

S(j) filtresi 4(155)de gerçekleştirilen faz baskılarını tahmin eder.Ancak hn(j) faz trajektörünün şekline karar verir.ve bundan dolayı,TFMgüç yoğunluğu tayfını etkileyebilir.Genel olarak hn(j)bir şekle sahiptir.N3 Nyquist in ilk ölçüsünü oluşturan vir vurumun Fourier dönüşümüdür.Bir örnek 4.47de tanımlanan cosine vurumudur.Düşünün,ideal Nyquist vurumu;

(4.164) (4.166) kullanmak, verir;

Karşılıklı frekans şeklinde vurum tablo 4.28de çizilmiştir.Tablo4.24te GMSK vurumu için yakın benzerliktedir.Genelleştirilmiş normalleştirilmiş sıklık modülasyonu TFMnin genişliğindedir. Sinyalin geniş bir sınıfı bnin değerinden 3t tepki vurumuyla yapılandırılabilir.TFM ise GTFMnin özel durumudur.

Page 197: kablosuz haberleşmesi

43

Şekil 4.28 TFM frekans palsı şekli

9. DİJİTAL OLARAK DEĞİŞTİRİLMİŞ SİNYALLERİN GÜÇ SPEKTRAL YOĞUNLUKLARI Dijital olarak değiştirilmiş band pass sinyali genel formda yazılabilir.

Değiştirilmiş sinyaller geniş anlam sabitliğinde değildir.ancak şekil sabit olarak rastgele süreçler sınıfına aittir.s(t)nin otokorelasyon fonksiyonu;

Page 198: kablosuz haberleşmesi

44

Daha fazla ilerlemek için;

Rastgele taşıma aşamasında ortalama sonucu gösterir. Bu sonucu kullanarak,

Sonuçta güç yoğunluk tayfı,epssTnin Fourier iletimidir..

Sss(J),karmaşık envelope s(t)in güç yoğunluk tayfıdır.Sss(j)gerçektir,s(t) ve epsp(t)karmaşık olmasına rağmen.Bu özellik epsp (t)de gösterir. Appendiz A da gösterildiği gibi,

Yukarıdaki açıklamadan band pass dalga şeklinin psdsinin karmaşık envelope tarafından tamamen karar verildiği açıktır. 9.1 PDS’NİN KOPLEKS ZARFI Herhangi dijital olarak değiştirilmiş sinyali karmaşık envelopesini standart formda açıklanabildiğini gördük.

Page 199: kablosuz haberleşmesi

45

S(t);T periodu ile t deki otokorelasyon fonksiyon epsp(ttT,t)periodik anlamına geldiği cyclo sabit rastgele süreçtir.Bu özelliği görmek için ilkin;

Bu varsayımla;veri dizisi, sabit ve rastgele bir süreçtir.

Bu yüzden s (T), cyc1o-sabittir. S'(t)cyclo sabit olduğundan otokorelasyon CPssT,verilen CPss(ttT,t)nin zaman ortalamasını alarak elde edilebilir.

Page 200: kablosuz haberleşmesi

46

zaman ortalamasını gösterir. Ve 2 son eşitlik veri dizisi (x,k)nin sabit özelliğini kullanır.s(t)nin psdsi ,CPSS(T)3 ün Fourier iletimini alarak elde edilir.

Açıklamak için güç yoğunluğu tayfı daha uygun formdadır.

Page 201: kablosuz haberleşmesi

47

4..182 de psd ;b(t,xm)eşdeğer vurum fonksiyonun formu ve veri dizisi xm2in bağdaşan özelliklerine bağlıdır.Şimdi;veri özellikleri xm ve xo ;imi>-için bağımsızdır.O halde;

S-s(f) ve Sfs(f) terimleri psd nin devamlı ve farklı özelliklerini temsil eder.Sfs(f) farklı özelliği temsil eder ve benzerlik kullanarak açıkça görülebilir

Page 202: kablosuz haberleşmesi

48

Sonuç olarak Sb,-m(f)=S,m(f) özelliğini kullanarak psdnin devamlı durumu aşağıda yazılmıştır.

Bütün ortalamasının ve Fourier'in, dönüştürülür, yer değiştirebilir çizgisel operatörlerdir. Bu yüzden, eğer karmaşık envelope ise, ssin (T), sıfır anlamı vardır , yani, [B (T, XO)]= O'in olduğu E, sonra E, bu durumda [B (F, XO)]= O.'dir

Sonuçta,ifb(t,xo)sıfır anlamödaysa Sss (f)farklı bir bileşen içermez.Sss(f)=Sfs(f).Aksi takdirde ,b(t,xo)sıfır anlamındaysa ,Sss(f)farklı bileşnler içerecektirler. ALTERNATİF METOD:psd hesaplamanın alternatif metodu aşağıda verilmiştir.4.185deki ilk sıradan;

Alternatif Metot . psd’nin bir alternatif hesaplama medotodu, (4.180) den,

Page 203: kablosuz haberleşmesi

49

Bu yüzden Sb,m(f) çift fourier transformundan,

burada

Uyumsuz kaynak simgeleri. B'in (T, Xm), bir sembole bağlıdır.

Ve veri sembolleri xm bağımsızdır.O halde

Bu yüzden, Sss (f), olduğu (4.185) de verilir

Bir daha, eğer b (t, xm), sıfır ortalaması varsa, sonra Sb,1 (f) ı — (Hiçbir ayrı hayali bileşen değil)

Page 204: kablosuz haberleşmesi

50

Lineer Full Tepki Modülasyonu Lineer full tepki modülasyon şemaları b (t, xn)= xn ha(t) ve B(f, xn)= xn Ha(f) göz önünde bulundurulursa, (4.181) den.

Bu yüzden, (4.182)'den karmaşık envelopenın psd’si

Burada

Psd , iki bileşenin ürünüdür. Biri, genlik şekil fonksiyonuna bağımlılığı ve diğeri veri sırasının korelasyonuna bağımlılığıdır. Bağdaştırılmamış veri simgeleri,

Burada µx= E[xm] .

Burada

Page 205: kablosuz haberleşmesi

51

Lineer Kısmi Kepki Ayarlaması. Ha(t) LT zamanına sahip lineer tepki modülasyon şemalarını düşünelim.Bölüm 8 deki gelişme eşdeğer fonksiyon forma sahiptir

Fourier iletimi aşağıdakini verir;

Uyumsuz sıfır veri sembollerinin özel durumu için Øxx(M — k+ f)= σ2

xδ (M — k+ f). Bu yüzden

Örnek 4.4. Duobinary işareti L= 2 için işaret ederken 4.4 Duobinary'ın olduğu örnek, ve ne, (T)= ne o, (7rt T) ve ne, o (J)= ne, (T)= Sa'nın olduğu ı (JT) (J)= Trect'in

Page 206: kablosuz haberleşmesi

52

Bağdaştırılmamış sıfır-ortalama veri simgeleriyle

Örnek 4.5, 'Değiştirilen duo binary sinyali için ;L=3 VE HA ,A(T)=Sa (KtLT)=0Olumsuz anlamsız veri sembolleriyle;

9.2 QAM’İN PSD’Sİ Uyumsuz sıfır anlamlı veri semboleriyle QAM ın PSDsi 4.206 da verilir.Eğer ha8t) UT(t)O halde

Farklı M ile band genişliğinin etkinliğini karşılaştırmak için frekans değişkeni ara Tb tarafından normalleştirilmelidir.M için sonuç olarak

Page 207: kablosuz haberleşmesi

53

Temel cosine vurumuyla ha(j)=p(j),4.47 de 4.49da tanımlanan şekle sahiptir.Temel cosine atışı nedensel değildir.Vurum dijital FIR filresi olarak uygulandığında sınırsız uzunluk tyi durdurmalıdır.Bu durdurma yeni atışlar oluşturur. Ha(J) Tsa(JT)frekans değişken fi gösterir.ha(j)ile ha(j)yer değiştirerek 4.206dan tekrar elde edilebilir.Tablo 4.29da gösterildiği gibi ,atış kesimi önemli yan lob yeniden oluşumuna neden olabilir.Yine farklı m ile band genişliği etkisini karşılaştırmak için frekans değişkenindeki arlık Tb tarafından normalleşririlmelidir.

9.3.PSK’NIN PSD’Sİ 4.60 da eşdeğer şekilde fonksiyon ve uyumsuz veri semboleriyle PSK sinayleri için psd ,a=1/2 ile 4.206 da verilmiştir.Bundan dolayı PSK sinyalleri QAM sinyalleri gibi aynı psddedir.Dikdiörgen ve temel cosine vurum şeklinde psd 4.213 ve 214 te ardı ardına verilir.Yine farklı M ile band genişliği etkisini karşılaştırmak için frekans değişkeni aralık TB tarafından normalleştirilmelidir.

Şekil 4.29 β=0.5 QAM’in psd’si

Uyumsuz veri simgeleriyl((e

Page 208: kablosuz haberleşmesi

54

Bu yüzden, OQPSK, QPSK gibi aynı güç yoğunluğu tayfına sahiptir. 9.4 OQPSK’IN PSD’Sİ OQPSK için fonksiyon eşitliği;

9.5 PSD OF П /4-DQPSK П / 4-DQPSK nin güç yoğunluğu tayfını bulmak için ilkin oto korelasyonun hesaplamalıyız.

Page 209: kablosuz haberleşmesi

55

Çift Fourier iletimi

Son olarak pds

OQPSK gibi П /4d qpsk , qpsk gibi aynı güç yoğunluk tayfına sahiptir 9.6 OFDM’NİN PSD’Sİ 1/T tarafında frekansta ayrılan N ara taşıyıcısındaki bağımsız değişme olarak OFDM ye başvurularak bir OFDM sinyalinin psdsi elde edilebilir.Her ara taşıyıcıdaki bilgi sembolü periodundaki arayı önemsemek T=NTs,dir.Her alt taşıyıcıda değişen veri sembollerinin anlamsız ve değişkensiz olduğunu düşünelim. 1/T boşluklu ara taşıyıcıları zamanında orthogonal tutmak için genlik şekilli fonksiyon dikdörtgen vurum olmalıdır.Ancak eğer alt kanal ortagonaltyinin kaybı düzeltilebilirse diğer çeşit genlik vurumları kullanılabilir.

Page 210: kablosuz haberleşmesi

56

Fourier iletisi ha(f)=Sa(nft)ile ha(t)=Ur(t) genlik şekilli dikdörtgen vurumu düşünelim.KArşılıklı OFDM psd N=4 VE N=32nin blok boyutları için karşılıklı olarak tablo 4.30 ve 31 de gösterilir.N blok boyutu arttığında yan loblar azalır.Alında N genişlediğinde yan loblar sıfıra doğru azalır ve OFDM sinyali karmaşık zarfı şeridi işgal eder.

Nin daha küçük değerleri için ,psd deki gelişme her bir alt taşıyıcıdaki temel cosine vurumu kullanarak elde edilebilir.Tablo 4.32 4.30la doğrudan karşılaştırılabilen vurum şeklinin kullanımının etkisini gösterir.Ancak temel cosine vurum şeklinin kullsnımının slt tsşıyıcı orthogonslitye zarar vereceğini tekrar ederiz.Bölüm 5te gösteriliyorki ücret bit hata oranı performansında bir basamaktır. Semboller arası müdahale olmadan saniye deı ı/Tnin sembolleri arasında veri sembolleri iletmek için gerekli olası bandgenişliğidir.ha(t)=Sa(nt/Ts)genlik şekilli vurumu ve tek taşıyıcı değişimi kullanarak seri kaynak veri sembollerini iletilerek başarılabilir.Ancak önceden bahsedildiği gibi yüksek baud oranı gibi veri sembollerinin iletimi alıcıda eşitleme gerektirir.

Şekil 4.30 N=4’lü OFDM’in PSD’si

Page 211: kablosuz haberleşmesi

57

Şekil 4.30 N=32’li OFDM’in PSD’si

Kth ara taşıyıcısında iletilen dalga şekli,

Ve kth ara taşıyıcı için psd aşağıdaki gibidir

Hak(t) Fourier iletimi

Page 212: kablosuz haberleşmesi

58

Kth ara taşıyıcısı için güç tayfı

Şekil 4.33 IFFT algoritmalı OFDM’in PSD’si

Alt taşıyıcıdaki veri sembolleri bağımsız olduğundan tüm psd üretmek için tablo 4.33 te çizilen onların psdlerini ekleyebiliriz.Psdnin ideal dikdörtgen şeklinde olduğuna dikkat edelim.Sonuç olarak yukarıdaki sonuçlar DıA dönüştürücüsündeki ideal yönlendirme filtresini kullanarak elde edilir.Bu tablo 4.15 te gösterilen nedensel olmayan genlik vurumuna yol açar.Herhangi uygulamalı yerine getirme zaman için bu vurumu kesecektir.Bu ,bandın dışındaki ıii<-1Tsspectral yan loblarına neden olur. 9.7 TÜM TEPKİ CPM’NİN PSD’Sİ CPM için eşdeğer işlevin hatırlatması4.105 tarafından verilir.Psdyi hesaplamak için yardımcı fonksiyonu tanımlarız.

Page 213: kablosuz haberleşmesi

59

Ve onun anlamını ve otokorelasyon fonksiyonunu hesaplarız.Eğer M sinyali xk’nin

değerleriyle kullanılırsa

Sınf(x)tanımlanabilir;

M= O için yukarıdaki ifadeleri değerlendirmek ,daha sonra kullanılacak aşağıdaki sonucu verir.

Psdyi değerlendirmek için b(t,xm)nin oto korelasyonunu hesaplamak gereklidir.Bu aşağıdaki gibi yapılabilir

Page 214: kablosuz haberleşmesi

60

Şimdi veri dizisinin bağlantısız olduğunu düşünelim.O halde;m>0

m=0 için,

Sonunda, psd, (4.238) ve (4.239) kullanarak (4.182)'le beraber elde edilir (4.192). Alternatif metot. Dah fazla sezgi sağlayan psd elde etmek için alternatif bir metod vardır.4.189da üretilene benzer olarak 4.182yi bu bu özellikle kullanırız.

4.238 ve 4.239un çift Fourier göstergelerini almak verir;

Page 215: kablosuz haberleşmesi

61

Buruda

F [.] Fourier'in iletisini gösterir ve

Yukarıdaki ifadede ikinci terim ayrı spectral bileşendir. Sonuç olarak xk;4(232)de tanımlanan değeri gösterirse;

Fakat

Bu yüzden,

Bu yüzden, farklı spectral bileşen olmak için h,orası için pozitif tam sayı olmalıdır

Page 216: kablosuz haberleşmesi

62

9.7.1 CPFSK’NIN PSD’Sİ Psn’nin ayrı bileşeni olmadığından dolayı h’nin pozitif tam sayı olmadığını düşünelim .O halde,

Ayrıca

Bu ifadeler, psdi (4.246) elde etmek için 4.246da kullanılır. Eğer h, pozitif bir tam sayıysa, sonra psd, ayrı bir bileşen alacaktır.

Bu ifade, psd elde etmek için 4.250 de kullanılır. Eğer ikili bir ayarlama (M= 2), kullanılırsa, yukarıdaki ifadeler, daha da çok basitleştirir.h nin pozitif tam sayı olmadığı durum için;

Page 217: kablosuz haberleşmesi

63

h pozitif tam sayı olduğu zaman;

Şekil 4.34a CPSFK’nin psd’si

Tablo 4.24a ve 4.34b jT frekansına karşı psd 4Ssss(J)/A2T haritası çizer.MSK’nin psd’si h=0,5 ten başka modülasyon işaretleri MSKden daha az ana lob ancak daha geniş yan loblarla sonuçlanır.Tablo 4.34b h -+1 gibi ayrı bileşenlerin varlığını gösterir.

.

Page 218: kablosuz haberleşmesi

64

9.7.2.MSK’NIN PSK’SI MSK’nın psd’sini hesaplamak için diğere bir metod yarım sunısoıd genlik şekilli vurumla MSK nın OQASK’a eşdeğer olduğunu tanımakla başlar.Bu,MSK baseband sinyalinin forma sahip olduğu 4.110’dan gelmektedir.

Şekil 4.34b. CPFSK’nın PDS’si

4.266’dan Fourier iletimi;

Bilgi dizimi bağlantısız olduğundan psk ,4.195 ve 4.196 dan hesaplanabilir.Bilgi diziminin anlamı 0 olduğunda Sb,ı(f)=0dır.Aynı zamanda

Page 219: kablosuz haberleşmesi

65

(4.199)’dan

Bir kez daha ,MSK2’nin psd’si tablo 4.34a da çizilmiştir.

9.8.GMSK VE TFM’NİN PSD’Sİ GMSK VE TFM ,kısmi tepki CPM’nin özel durumlarıdır.Genellikle ,kısmi tepki CPMnin psdsinin dikdörtgen şekilli fonksiyon hariç elde edilmesi zordur.Bir çözüm Garrison tarafından öne sürülmüştür.Değişen vurumlar ,düzgün seçilmiş genliklerde dikdörtgen ara vurumlarının büyük miktarını kullanılarak yakınlaştırılır

l Şekil 4.35 Normalize edilmiş BT band genişlik filitreli GMSK’nın psd’si

Page 220: kablosuz haberleşmesi

66

Tablo 4.35,çeşitli normalleştirilmiş filtre band genişlikleriyle ,GMSK’nin psd’sinin haritasını çizer.BT daha yoğun psd ile sonuçlanır.Aynı zamanda tablo 4.36 ,BT=0,25 ile TFM ve GMSK nin psdsini çizer.TFM’nin psdsinin ,GMSKninki ile benzediğine bakalım.Bu şaşırtıcı değildir.Çünkü tablo 4.24 ve 4.28 karşılaştırıldığında karşılıklı frekans çekimlerinin oldukça benzer olduğu görülüyor. Sonuç olarak ,2 metodta mobil iletişim sistemlerinde yoğun olarak kullanıldıkları için GMSK ve Jr/4-DQPSK ‘nin spectral özelliklerini karşılaştırmak ilginçtir.Adil bir karşılaştırma yapmak için ;GMSK’nin 1 bit /baud iletirken П/4-DQPSK’nin 2 bits /baud ilettiğini unutmamalıyız. Eğer П/4-DQPSK temel cosine çekim şeklini kullanırsa ,spectral yer tutma ,2’nin 1 faktörüyle tablo 4.5in yatay ekseninde elementleri parçalara ayırarak elde edilir.Örneğin,1=ıj(2T)de (fT=1.0’a karşılık)yan loblar ana lobdan (1=0) T:=6Tolduğu zaman yaklaşık 44 db aşağıdadır. Tablo 4.35ten f=1;(2T)ile neredeyse aynı durum elde edilir.Ancak 1’in en geniş değerleri için GMSK çekmesinin daha hızlı çöktüğü görülür.

Şekil 4.36 BT= 0.25’li TFM ve GMSK’ın psd’si

Page 221: kablosuz haberleşmesi

BÖLÜM 5

DÜZ SÖNÜMLEMELİ KANALLARDA DİJİTAL SİNYALLEME

Bir dijital modülasyon şemasının performansı, sönümleme, erteleme yayılımı, Doppler yayılımı, eş-kanal ve uyarlanabilir kanal engeli, gürültü gibi birçok iletim zayıflamalarına bağlı olarak değişir. Erteleme-yayılımı, simgeler arası karışım (ISI) olarak bilinen bitişik semboller arasında engellemeye neden olur büyük bir Doppler yayılımı hızlı kanal varyasyonları gösterir ve bir uyarlanır alıcı çalıştırıldığı zaman bir hızlı yakınsak algoritmayı sevk eder, sönümleme çok düşük bir sinyalden-gürültüye veya sinyalden-engele oranını ( kanal bir derin sönüm gösterdiği zaman) sonuçlar. Eş-kanal engeli, uyarlanabilir kanal engeli ve gürültü CNR(taşıyıcıdan-sese oranı) yada SNR (sinyalden-sese oranı) yi düşürerek bit hata oranı performansını alçaltan ilave bozulmalardır.

Bu bölüm AWGN’li frekans seçicisiz düz sönümleme kanalı üzerinde ki dijital sinyalin bit hata oranı olasılığını türevler. Düz sönümleme kanalı modelleri dar bant yer gezici radyo sistemleri için veya gezici uydu sistemleri için uygundur. Düz sönümleme kanalları tam olarak aynı yol içindeki bir dar bant sinyalin tüm bileşenlerine etki eder. Bu nedenle, faz bozulmasını alınan sinyale tanıtmaz. Frekans seçici kanallar iletilen sinyali bozar ve 6. Bölümün konusu olacak. Düz sönümleme kanalı, karşı tedbir alınmadıkça bit hatası oranı performansını önemli ölçüde düşürmek için gösterilecek. Çeşitleme ve kodlama teknikleri müdahale sönümlemesi için en iyi bilinen metotlardır. Çeşitleme sisteminin temel amacı aynı, kopyaların ilişiksiz sönümlemeden etkilendikleri, bilgi hal sinyalinin çoklu kopyalarını sağlamaktır. Kodlama teknikleri bir çeşit zaman çeşitlemesini sönümlemenin etkilerini hafifletmek de sömürülebilecek iletilen sinyale tanıtır. Bu bölümün kalanı takip eden şekilde düzenlenmiştir. 1. Kısım toplanır beyaz Gauss gürültülü (AWGN) düz kanal sönümlemesi üzerindeki dijital sinyalleme için bir vektör gösterimini tanıtır. 3. Kısım düz kanal sönümlemeli kanallar üzerinde ki dijital sinyallerin hata oranı olasılığının genellenmiş bir analizini sağlar. 2. Kısım AWGN içerisinde bilinen sinyallerin algılaması için uygun değer evre uyumlu alıcıların yapısını türetir. Çeşitli evre uyumlu olarak algılanmış dijital sinyalleme şemalarının hata olasılığı performansı PSK da dâhil 4. Kısımda hesaplanmıştır. QAM 5. Kısımda, dikgen sinyaller 6. Kısımda ve OFDM 7. kısımda .. 9. Kısım PSK ve п /4-QPSK ‘nın farksal algılaması hesaplanır. 10. Kısım evre uyumsuz algılamayı ve son olarak da 11. Kısım evre uyumlu ve evre uyumsuz CPM sinyallerini işler.

1. ALINAN SİNYALLERİN VEKTÖR UZAY GÖSTERİMİ

M karmaşık alçak-geçiren dalga biçimlerinden biri 10)}(~{ −

=Mkk ts , diyelim )(~ tsi ,toplanır beyaz Gauss

gürültülü düz kanal sönümleme üzerinde iletilir. Bu gibi bir kanal için, alınan karmaşık zarf,

)(~)(~)()(~ tntstgtr i += (5.1)

Page 222: kablosuz haberleşmesi

)()()( tjettg ∅=α kanal tarafından tanıtılan karmaşık sönümleme kazancı, )(~ tn izgel güç yoğunluğu N0 watts/Hz olan sıfır-ortalama karmaşık AWGN olmak üzere. Herhangi bir t zamanında, karmaşık sönümleme kazancı g(t) bir karmaşık Gaussal rasgele değişkenidir. Alıcının hangi mesaj dalga çeşidi )(~ tsk alınan )(~ tr sinyalinin gözleminden iletildiğini tanımlaması gerek. Şu anki gelişime

göre, )(~ tsm darbelerinin T süresine sahip oldukları varsayılıyor. Ancak, sonuçlarımız T≠Τ süreli

kök Nyquist darbelerinin durumuna da uygulanacak, örneğin, kök yükseltilmiş kosinüs darbelerine. Tek fark gereken gözlem aralığının uzunluğudur.

Veri sembol süresine bağlı olarak kanal yavaşça değişirse, yani fmT << 1 olursa, g(t) gözlem aralığı üzerinde etkin bir şekilde sabit kalacaktır1. Bu durumda, g(t) açık zaman bağımlılığı çıkartılabilir böylece alıcı sinyal,

)(~)(~)(~ tntsgtr i += (5.2)

olur.

φα jeg = sönümleme kazancı olmak üzere. Eğer Gaussal sönümleme işlemi sıfır ortalamaysa, [-π, π] üzerinde α uzunluğu Rayleigh dağıtımlı ve faz φ düzgün dağıtımlıdır bölüm 2.1.2 de anlatıldığı gibi.

Uygun değerli alıcı ve onun analizinin türevini kolaylaştırmak için, alınan sinyaller için bir vektör uzay gösterimi tanıtmak kullanışlıdır. Eğer kanal AWGN tarafından etkilenirse, ihtiyaç duyulan temel fonksiyonlar bölüm 4.1.2 de özetlenen Gram-Schmidt dikey normalleme prosedürünü kullanarak elde edilen fonksiyonlardır. Bu temel fonksiyonları kullanarak, alınan sinyaller

∑−

=

+=1

0

)(~)(~)(~N

ntztnnrtr ϕ (5.3)

∫=T

nn dtttrr0

* )()(~~ ϕ (5.4)

∫∫ +=T

nn

T

i dtttndtttsg0

**

0)()(~)()(~ ϕϕ (5.5)

ni nsgn

~~ += (5.6)

ve

∑−

=

−=1

0

)(~)(~)(~N

nnn tntntz ϕ (5.7)

olmak üzere ifadelendirilebilir.

                                                                                                                         

1    Yer  gezici  radyo  uygulamaları  için  fmT    <<  1  bir  olabilir  varsayım  

Page 223: kablosuz haberleşmesi

Yukarıdaki işlem şu vektörü verir;

nsgr i~~~ += (5.8)

Şöyle ki;

)~,.......,~,~(~110 −= Nrrrr

)~,.......,~,~(~110 −=

Niiii ssss

)~,,.........~,~(~110 −= Nnnnn

Bir AWGN kanalı için tamamen kendi ortalama ve ortak değişintilerine göre belirlenmiş Gaussal rasgele değişkenleridir. Ortalamalar,

(5.9)

Ve ortak değişintiler ,

Takip eder ki, nk bağımsız karmaşık Gaussal rastgele değişkenler, sıfır ortalama ve N0 varyantlı. Böylece, n vektörü çok-değişkenli Gaussal pdf (A.40)

(5.10)

Bu gibi ses dairesel simetrik diye adlandırılır, çünkü ortak pdf p(n), N-D vektör uzayının merkezine yerleştirilmiş aşırı küresel bulutlar gibi görünür.

Dalga çeşidi z(t) şu gerçekten dolayı bir “iadeci işlem” dir. n(t) temel fonksiyonuyla yayılan vektör uzayının dışında uzanır. Ancak,

Page 224: kablosuz haberleşmesi

olduğundan, şöyle takip eder ki, z(t) alınan vektör r ile ilişiksizdir. Bu özellik şunu ima eder ki, iadeci işlemi z(t) hangi sinyal dalga çeşidine iletildiği - Wozencraft’in ilgisizlik teorisi [365]olarak biline bir sonuç - kararları verilirken ilgisizdir. Diğer bir deyişle, alınan vektör r karar işlemi için tek kullanışlı veridir ve böylece, eldeki problemler için “etkin istatistikler” i gösterir.

2. TOPLANIR BEYAZ GAUSS GÜRÜLTÜSÜ İÇİNDE Kİ BİLİNEN SİNYALLERİN ALGILANMASI

Maksimum bir arka olasılık (MAP) alıcısı r vektörü ve bir arka olasılık isgP ~( I )~r sini

maksimize eden is~ mesaj vektöründen yana verilen gözlem kararlarından üretir. Eğer r alındı ve karar vektör sm den yana yapılmışsa, karar hatasının koşullu olasılığı

(5.11) Karar hatasını koşulsuz olasılığı,

(5.12) dir MAP alıcısı karar hatası olasılığını açıkça indirir, integral bütün olası alınan r vekörleri için indirildiğinden.

Bayes teorisini kullanarak bir arka olasılığı isgP ~( I )~r , şu şekilde ifadelendirilebilir,

(5.13)

iletilen mesaj vektörü sm tarafından verilmiş alınan r vektörünün ortak koşullu olasılık yoğunluğu fonksiyonu (pdf) ve Pm, , sm nin öncü iletim olasılığı olmaktadır. Alınan vectör )~(rp nin

Page 225: kablosuz haberleşmesi

pdf’si, iletilmiş vektörün bağımsızlığı olduğundan, MAP alıcısı yi maksimize etmek için sm vektörünü seçer. Diğer bir deyişle, MAP karar kuralı

Eğer (5.14) ise sm yi seçer . MAP alıcının karmaşık kanal kazancı g nin bilgisine ihtiyaç duyduğuna dikkat et, şunu ima ederek ki alıcı bir uyarlanabilir kanal kestiricisini çalıştırmak zorunda.

Öncü mesaj olasılıklarına aldırmayarak yi maksimize etmek için vektör sm yi seçen alıcı maksimum olabilirlik (ML) alıcı diye çağrılır. ML karar kuralı,

Eğer ise sm yi seçer (5.15) Eğer öncü mesaj olasılıkları eşitse, yani Pm=1/M ise, yi maksime eden seçme sinyal vektörü yi de maksime eder. Bu koşullarda ML alıcısı, ayrıca karar hata olasılığını da düşürür. Kaynak kodlama iyi olduğu zaman, öncü mesaj olasılıkları da aynı olacaktır. Uygulamada, bir ML alıcısı öncü mesaj olasılıklarının yok sayımının gerçekleştirilişidir, çünkü onlar bilinmeyebilir. Şuna da dikkat et ki, ML alıcıları kanal kazancı g yede ihtiyaç duymak da. İleriye gitmek için, ortak koşul pdf si ye ihtiyacımız var. ve (5.10) da ortak pdf ya sahip olduğundan,

(5.15) de (5.16)’yı kullanarak, görünüyor ki, yi maksimize eden sinyal vektörü, ayrıca metriği (yada uzaklık ölçüsünü) de maksime eder.

Başka bir deyişle, ML alıcı, alınan r vektörüne en yakın öklidsel mesafenin karesi olan ölçek mesaj vektöründen yana karar verir. Bu tür bir alıcı minimum uzaklık kararı yapma diye söylenir. (5.17) genişletilerek ML alıcıların alternatif bir şekli türetilebilir,

Şunu fark edeceksiniz ki, , ve nin bağımsızıdır. Böylece, ML alıcı sadece metriği maksimize etmeye ihtiyaç duyar.

İç çarpım tanımının kullanımıyla, yukarıdaki metrik alternatif bir şekilde yazılabilir,

Page 226: kablosuz haberleşmesi

Son satır (5.20) deki devam eder çünkü , α tarafından bölünebilir. Yukarıdaki gelişmeden, ML alıcının yapısı açıktır. Alıcı karmaşık zarfını özetlemek için, şkl.5.1 de gösterildiği gibi önce dördün kip çözümünü yapmalıdır. Alınan geçiş bandı dalga-çeşidi

Daha sonra,

[ . ]LP alçak geçiş filtresidir, kip çözümlemesinden sonra çift frekans terimini reddetmede kullanılan. Dördün kip çözümünden sonra, fonksiyonel olarak eşit olan, ama karmaşıklık ve gerçekleştirme metotlarında farklılık gösteren birçok alıcı çeşidi vardır. Şkl 5.2 de gösterildiği gibi,bir olasılık alınan karmaşık zarfı temel fonksiyonlarla ilişkilendirerek vektör r nin gözlemini üretmektir. Bu alıcı yapısı ilişikli algılama diye çağrılır. Bir fonksiyonel olarak denk yapı şkl.5.3’de- dürtü yanıtlarına sahip olan filtre yığınlarıyla karmaşık zarfların filtrelendiği ve T zamanında çıkışların örneklendiği - gösterilmiştir. Filitre karşılaştırılmış filtredir için. Bu alıcı yapısı uyumlu filtre algılaması olarak anılır. Uyumlu filtre giriş bir AWGN tarafından bozulmuş bir sinyal içerdiğinde örnekleme anı üzerinde, sinyalden –sese oranını maksimize eden filtre olarak gösterilebilir. Son olarak, 5.4 de ki metrik bilgisayar metriklerini üretmek için vektör r gözlemini işler. Kararlar veri sembol ilişikliği şeklinde en büyük metriğe yapılır.

Page 227: kablosuz haberleşmesi

Uyumlu filtre algılamalarını ve ilişik denkliklerini göstermek için, , için filtre uyumunu göstersin. Daha sonra uyumlu filtrenin çıkışı evrişimdir

T zamanında çıkışları örneklemek verir ki,

Buda 5.4 deki ile tamamen aynıdır. Bir M ilişkilendirici yığını yada M uyumlu filtre kullanarak, ML alıcının diğer varyasyonları (5.20) nin doğrudan gerçekleştirmeleri ile aynı biçimde elde edilebilir.

Bazı basitleştirmeler mevcut sinyal seti çeşitleri için de yapılabilir. Eğer mesaj dalga-çeşidi eşit enerjiye PSK sinyalleri gibi sahipse, bütün m ler için . Böylece (5.20) deki ön terim

yok sayılabilir, şunu oluşturarak,

Bu durumda, alıcı tam karmaşık kanal kazancını bilemek zorunda değildir, ancak sadece rasgele taşıyıcı fazını bilmek zorundadır. Rasgele taşıyıcı fazı, bir faz kilitli döngü kullanılarak pratikte elde edilebilir.

Page 228: kablosuz haberleşmesi

3. HATA OLASILIĞI

M sinyal vektör seti tarafından belirlenmiş bir sinyal takımı düşün. Bu kısım boyunca, denk olasılıklı mesajlar varsayacağız böylece . Vektör r yi gözlemleyerek, ML alıcısı öklidsel uzaklığın karesi olan yi minimize eden mesaj vektörünü seçer. Sinyal seti için ML karar hatasının olasılığını hesaplamak için, öncelikle bir

Page 229: kablosuz haberleşmesi

dışbükey alan tanımlamalıyız N-D sinyal uzayı içerisinde ki her sinyal noktası için. Şkl.5.5 bir karar bölgesinin örneğini göstermektedir. Biçimsel olarak, karar bölgeleri şu şekilde tanımlanmıştır,

Bütün ler ye diğer tüm sinyal noktalarından daha yakın olduğunu gözlemle. ML karar kuralı,

Eğer ise yi seçer olur.

Karar sınırları, iki komşu sinyal vektöründen eşit uzaklık da ki sinyal noktalarının yeri tarafından belirlenen yüksek düzlemlerdir.

ile ilgili koşullu hata olasılığı,

koşullu doğru kabul olasılığı olmak üzere. (5.16) deki ortak koşullu pdf yi kullanarak

yazabiliriz ki,

Son olarak ortalama karar hata olasılığı,

Page 230: kablosuz haberleşmesi

Bazen, karar bölgelerinin tanımlanma ve (5.33) deki integrali yapma zorluğundan dolayı karar hatasının tam olasılığı hesaplamak zor olabilir. Bu durumda, hata olasılığı üzerinde çeşitli alt ve üst sınırlamalar ve tahminler kullanışlıdır. Öncelikle, ikişerli hata olasılığını tanıtacağız.

3.1. İKİŞERLİ HATA OLASILIĞI

sj ve sk olmak üzere iki tane M sinyal vektörü düşün. Alıcıda ki karar hata olasılığını belirlemeyi arzuluyoruz, bu iki sinyal noktası tek var olanlarmışçasına. Bu hata olasılığı, ikişerli hata olasılığı olarak adlandırılır çünkü sinyal takımındaki her sinyal ikilisi için tanımlanabilir. İki vektör sinyali sj ve sk alıcıda birbirinden öklid mesafesinin karesi kadar ayrıdırlar. AWGN gürültüsünün dairesel simetri özelliğinden dolayı, gürültü vektörü n nin pdf si, vektör uzayındaki orijine göre dönüşünde değişmezdir. Böylece, vektörü doğrultusundaki iki sinyal vektörünü birleştiren gürültü bileşeni sıfır ortalama ve N0 varyantına sahiptir.

Bir karar sınırı, şkl.5.6 da gösterilen iki sinyal vektörü arasındaki orta noktada kurulabilir. Vektör sj nin gönderildiğini varsayalım, ML karar hata olasılığını göstersin. Hata olasılığı

vektörü doğrultusunda ki gürültünün, alınan vektör yi karar sınırını geçmeye zorlaması olasılığıdır. Bu olasılık sadece şuna eşittir,

sj ve sk arasındaki öklidsel mesafenin karesi olmak üzere. Son olarak, şunu

Page 231: kablosuz haberleşmesi

gördük ki Böylece, mesaj vektörleri sj ve sk arasında ki çift hata olasılığı;

‘dır.

3.2. HATA OLASILIĞINDAKİ ÜST SINIRLAR

Ej, sj yerine seçilen olayı göstersin ve sk iletilen olsun. Ej olayının olasılığı ikişerli hata

olasılığı olur. karar hatasının koşullu olasılığı

Küme sınırlamasını kullanarak,

Elimizde,

vardır.

Page 232: kablosuz haberleşmesi

Yukarıdaki sonuçları (5.36) ile birleştirmek şunu verir,

Ve (5.34) ü sinyal seti üzerine ilave ortalamaya kullanırsak,

Bir ileri üst sınır herhangi iki sinyal noktası arasında ki minimum öklidsel uzaklığın karesi hesaplanarak elde edilebilir.

Böylece, sj ve sk arası ikili hata olasılığı sınırlandırılmıştır,

tarafından.

Bundan dolayı, yazabiliriz ki

Son olarak, bazı diğer üst sınırlar Q-fonksiyonu üzerindeki üst sınır kullanılarak elde edilebilir (problem 5.1’e bakınız ).

(5.41) de sınır bileşimini birleştirmek,

Page 233: kablosuz haberleşmesi

verir.

(5.44) de üst sınırla birleştirmek en basit ama en gevşek üst sınır olan

verir.

3.3 HATA OLASILIĞINDAKİ ALT SINIR

Karar hatasının olasılığı üzerinde ki kullanışlı alt sınırı hata olasılığını sınırlayarak elde edilebilir.

, eğer sk ,dmin mesafesinde ki en az bir komşu,

, diğer durumlarda

Daha sonra,

, en az bir mesafe komşusuna sahip sinyal vektörlerinin sayısı olmak üzere.

Kesinlikle, , böylece,

.

Page 234: kablosuz haberleşmesi

3.4. BİT VERSUS SEMBOL HATA OLASILIKLARI

Buraya kadar başarı ölçümüz hata karar olasılığı veya sembol hata olasılığı PM idi. Ancak, genellikle bit hata olasılığı Ps ile ilgiliyiz. Genel olarak, bu hata olasılığı veri sembolleri ve veri bitleri arasında ki özel haritalandırmaya dayanır. Her veri sembolü log2M veri bitleriyle ilişkili olduğundan, bit hata olasılığı şu şekilde sınırlandırılır,

Gri kodlama: PSK ve QAM gibi sinyal takımları için, M-ary sembolleri üzerine binary veri bitlerini haritalamak şu şekilde mümkün olabilir, şöyle ki, en yakın komşu semboller (öklidsel mesafede) sadece bir bit pozisyonunda farklılaşır. Bu tür bir haritalandırma gri kodlama olarak anılır. Sinyalden- gürültüye oranı yüksek olduğu zaman, şunu gördük sembol hataları, yüksek olasılıklarla en yakın komşu sinyal üzerine yapılmaktadırlar. Bu durumda, sembol hataları tek bit hatalılarına uzlaşır. Böylece,

k = log2M olmak üzere.

Eşit olarak olası sembol hataları: bütün sembol hatalarının eşit olarak olası olduğu durumları düşünelim. Bit hata olasılığını hesaplamak için, ilk olarak M = 2k sembollerinin bütün olası 2k binary “k- tuple”ları üzerine teke-tek haritalanmaya sahip olduğunu, şkl.5.7 deki gibi, kaydet. Şimdide şöyle varsayalım ki, tüm sıfır “k-tuple” larını yani ilk satırı, doğru sembollere uyarlar. Ancak, alıcı bir hata yapar ve “ i ” inci satırı seçer, i≠0. Her sütunda 2k-1 tane sıfırlar ve birler olduğundan ve sıfır bir doğru bite tekabül ettiğinden, hata içerisinde ki özel bit pozisyonu olasılığı,

Page 235: kablosuz haberleşmesi

4. PSK’NIN HATA OLASILIĞI

Binary PSK (BPSK) nın hata olasılığı: (4.64) ve (4.61) den θ0=0 lı, BPSK sinyal vektörü are2

Sadece iki sinyal vektörü olduğundan, hata olasılığı (5.36) tarafından verilir. BPSK sinyalleri için . Ayrıca BPSK 1bit/sembolü iletir böylece sembol enerji , bit enerjisi olmak üzere. Bu nedenle, bit hata olasılığı,

, bit enerjiden-sese oranı olarak tanımlanmak üzere,

Dört düzeyli PSK hata olasılığı (QPSK): (4.64) ve (4.61) den θ0=π/4 lü, QPSK (veya 4-PSK) sinyal vektörleri,

QPSK sinyal takımı şkl.5.8 de gösterilmiştir. Karar sınırları karmaşık vektör uzayının gerçek ve sanal apsislerine tekabül eder. Gürültü bileşenleri n1 ve nQ , N0 varyantlı sıfır ortalama Gaussal rasgele değişkenlerinden bağımsızdır. Minimum uzaklık kararlı, sembol hata olasılığı

                                                                                                                         

2  Sinyal  vektörü  1-­‐D  karmaşık  vektör  uzayda  uzandığı  zaman,    si  ,  n,  r  vektörleri    yerine  si  ,  n,  r,  skalarlarını  kullanarak  ifadeyi  daha  da  sadeleştirebiliriz.      

Page 236: kablosuz haberleşmesi

tekrar, α , kanal zayıflaması olmak üzere. d2 = 4Eh olduğundan,

, sembol enerjiden-sese oranı olarak tanımlanmak üzere,

Veri bitleri şkl.5.8. de gösterilen gri kodlamayı kullanarak , veri sembolleri üzerine

haritalanır varsayalım. Pb bit hatasının olasılığını gösterirse, şu şekilde takip eder,

Ve

Yukarıdaki eşitliği (5.60 ) la birleştirerek,

QPSK 2 bit/sembol iletir böylece, sembol enerjisi dir, Eb bit enerjisi olmak üzere. olduğundan,

dir.

Page 237: kablosuz haberleşmesi

BPSK ve QPSK’nın bit hata olasılığının özdeş olduğuna dikkat et. Son olarak, OQPSK, QPSK ya özdeş olduğundan evreiçi istisnalarıyla ve tümlev dallar Tb = T/2 saniye kaydırmalı olduğundan, OQPSK ve QPSK hata performansları özdeşdir. M-PSK hata olasılığı: M-PSK hata olasılığını türetmek için, düşünki, örneğin, 8-PSK sinyal takımları ve ilgili karar bölgeleri şkl.5.9 da gösterilmiştir. Bir daha, veri bitleri veri sembolleri üzerine gri kodlama kullanılarak haritalanır. (4.46) yı düşün ve farz ed ki mesaj vektörü

iletilmiş. Alınan sinyal vektörü,

Hata olasılığı açı dönüşüne bağlı olarak değişmediğinden yazabiliriz,

Şöyle takip eder ki, bir karmaşık pdf li Gaussal rasgele değişkeni

Page 238: kablosuz haberleşmesi

s0 iletildiğinden dolayı, minimum uzaklık kararlı doğru sembol kabul olasılığı, aralığında uzanan alınan açı olasılığıdır.

Θ açısının pdf sini bulmak için, öncelikle yeni rasgele değişkenlerimizi tanımlarız,

Şöyle ki,

Rasgele değişkenlerin iki değişkenli dönüşümleri kullanarak (Ek A), R ve θ ortak pdf si şu şekilde elde edilebilir,

Sadece faz θ ile ilgilendiğimizden, θ bileşen pdf sini elde edebiliriz,

alınan sembol enerjiden-gürültüye oranı olamk üzere. M-ary sembol hatasının

olasılığı, PM ,sadece, bölgesi dışında uzanan θ’nın olasılığıdır. Böylelikle,

Page 239: kablosuz haberleşmesi

Bu integralin kapalı şekil ifadesi mevcut değil, daha önce hesaba katılan M= 2, 4 durumlarını kabul et.

Rayleigh sönümlemeli hata olasılığı: Kanal sönümlemeyi denediği zaman, hata olasılığı sönümleme istatistikleri üzerinden ortalanmak zorundadır. Eğer kanal Rayleigh sönümlü ise, α bir Rayleigh rastgele değişkenidir. Bir rastgele değişkenlerin dönüşümünü kullanarak, γb ve γs üssel pdf‘lere sahiptir,

γb ve γs sırasıyla, ortalama alınan bit ve sembol enerjiden-gürültüye oranı dır. Ve

BPSK ve QPSK için ortalama hatanın olasılığı,

dır.

BPSK ve QPSK bit hata olasılığı şkl.5.10 da bir AWGN kanal ve AWGN’li düz Rayleigh sönümleme kanalı için çizilmiştir. Rayleigh sönümlemesi, bit enerjiden-gürültüye oranı üzerinde ki bit hata olasılığının bir üssel bağımlılığını bir ters doğrusal olana çevirdiği gözlemlenir. Bu davranış, Rayleigh sönümlemesindeki herhangi kodlanmamış modülasyon şeması için tipiktir ve uygun karşı tedbirler alınmadıkça performansta büyük kayıplara yol açar. M-PSK için, ortalama sembol olasılığı,

Page 240: kablosuz haberleşmesi

(5.70) de verilmek üzere. Ancak, kapalı şekil ifade mevcut değildir. Gri kodlama ile bit hata olasılığı yaklaşık olarak dir. Farksal PSK (DPSK): PSK sinyalleri için alınan taşıyıcı fazı

kanaldan dolayı θ0 , bir dilimsel sabit faz ve φ, rasgele faz. Alıcı, (5.27) de gösterildiği gibi tarafından alınan karmaşık zarfını çarparak fazı doğrultur. Ancak, pratikte bu işlem o kadarda basit değildir, çünkü sinyal takımındaki simetriler faz belirsizliği yaratır. Özellikle, şeklinin herhangi bir kanal irkilmiş fazı, k bir tamsayı, aynı alınan taşıyıcı fazın kümesine yol açacaktır. Alıvı alınan taşıyıcı fazı kurtarmak için bir faz kilitli döngü kullanırken, katlı bir faz belirsizliği oluşacaktır. Bu faz belirsizliği, eğer bilgi doğru kurtarılırsa tekrar çözülmelidir.

Bilginin, mutlak taşıyıcı faz yerine ardışıl sınır aralıkları arasında taşıyıcı faz farkları üzerinde iletildiği farksal kodlama faz belirsizliğini gidermek için kullanılan en popüler metotlardan bir tanesidir. PSK sinyallerinin farksal kodlaması takip eden şekilde yapılır. Bilgi dizisi farksal olarak başka bir dizisine kodlanır şuna göre;

Page 241: kablosuz haberleşmesi

M-modülü toplamasını göstermek üzere. daha sonra dizisi mutlak taşıyıcı faz da taşınır şuna göre;

Taşıyıcı kurtarılmasından sonra alınan taşıyıcı faz,

Eklenen , bir tamsayı, faz belirsizliğini gösterir. Alıcı farksal fazı hesaplar,

modül-M çıkarmasını gösterir. Böylece, veri dizisi faz belirsizliğine bakmayarak kurtarılır.

AWGN gürültüsünün varlığında, alıcı, alınan taşıyıcı fazların sının tahminlerini olarak oluşturmak zorundadır. Ancak, gürültü bu kestirimler üzerinde hatalara yol açacaktır ve

zaman zaman .bir yanlış faz tahmini hem xk hem de xk-1 de kararların hatalı olmasına neden olacaktır. Böylece, yüksek hataların seyrekçe oluştuğu sinyalden-gürültüye oranlarında, DPSK nın bit hata olasılığı kabaca PSK nın iki katı kadardır.

5. M-QAM ‘IN KATA OLASILIĞI

M-PAM in hata olasılığı: şkl.5.11de gösterilen gri kodlanmış 8-PAM sistem sinyal takımını göz önüne alalım. M-2 sinyal takımı üzerindeki içsel noktalar için, sembol hatasının olasılığı,

2,Q fonksiyonunun önündedir çünkü hatalar iki karar sınırını geçerek yapılabilirler. Aynı şekilde, sinyal takımı üzerinde 2 dışsal nokta için sembol hatasının olasılığı,

Page 242: kablosuz haberleşmesi

 

Şekil 5.11 : 8 P-A-M için Karışık Sinyal – Uzay Diyagramı

Böylece, sembol hatasının olasılığı,

Daha sonra, Eh yi ortalama sembol enerjisine nakletmek zorundayız,

deki enerji,

Ortalama enerji,

Özdeşlikleri kullanarak,

Page 243: kablosuz haberleşmesi

Ve basitleştirme verir ki,

Böylece, (5.81) den,

Şöyleki,

Ortalama enerjiden-gürültüye oranı olmak üzere, M-QAM ın hata olasılığı: Bazı tamsayı m için bir kare takımı büyüklüğü M = 4m olan bir M-QAM sistemini ele alalım. Böyle bir M-QAM sistemi dört evre içindeki her biri M-QAM sisteminin bir gücünü ayırmış olan iki -PAM sistemi gibi gösterilebilir. Örneğin, gri kodlanmış 16-QAM sistemi şkl.5.12 deki, her biri 16-QAM sistemin yarısı güçle işlenen iki bağımsız gri kodlu 4-PAM sistem gibi davranabilir. (5.87) den, sembol hata olasılığı her -PAM sistem için ,

M- QAM sisteminin ortalama sembol enerjiden-gürültüye oranı olmak üzere. son olarak M-QAM sisteminde ki doğru sembol kabulünün olasılığı.

ve sembol hatasının olasılığı,

Diğer M-QAM takımı çeşitleri için, şkl 4.7 ve 4.8 deki gibi, kısım 3 deki yaklaşımı kullanarak ve dışbükey karar sınırlarını tanımlayarak hata olasılığı elde edilir. Rayleigh sönümlemeli hata olasılığı: eğer kanal Rayleigh sönümlü ise, , (5.71) deki üssel pdf ye sahiptir. Şöyle takip derki, ortalama hata olasılığı,

Page 244: kablosuz haberleşmesi

Şkl.5.13 yaklaşık bit hata olasılığı yi ortalama alınan bit enerjiden-gürültüye oranı ye karşı, M’nin birçok değeri için çizer. Verilen bit hata olasılığına ulaşmak için

gerkli olan ’nin, alfabe büyüklüğü M ile arttığına dikkat et. Ancak, bant genişliği etkisi de ayrıca M ile artar, log2M bit/sembol olduğundan.

 Şekil 5.12 : 16 QAM Topluluğu için Karışık Sinyal – Uzay Diyagramı.

 Şekil 5.13 : AWGN Kanal Üzerindeki M-QAM ve AWGN ile Royleigh Sönümlemeli Kanal için

Bit Hata Olasılığı

.

Page 245: kablosuz haberleşmesi

6. DİKSEL SİNYALLERİN HATA OLASILIĞI

Dikgen sinyaller: M-ary dikgen sinyal setini düşün,

, m inci koordinatta “1” li bir uzunluk-M vektörü olmak üzere. eğer sinyal iletilirse, alınan sinyal vektörü,

, bağımsız karmaşık sıfır ortalama ve N0 varyantlı Gaussal rasgele değişkenler olmak üzere ML alıcı karar değişkenlerini hesaplar,

ve en büyük li sinyali seçer. Sahibiz ki;

gürültü örnekleri üzerindeki faz rotasyonlarını yok saymak üzere. , varyantlı

bağımsız Gaussal rasgele değişkenlerdir; iken , dır ,sıfır ortalamalı manasında. Doğru karar olasılığı, üzerinde koşullanmış, bütün lerin x den daha küçük olduğu olasılıktır. Bu sadece,

Böylece,

Page 246: kablosuz haberleşmesi

Şimdi olsun. Daha sonra,

Şöyle ki,

Son olarak, sembol hatasının olasılığı,

Hata olasılığı için başka bir ifade olay üzerindeki ilk koşuldan türetilebilir. Şöyle ki, M-1 karar değişkenlerinden bir tanesi en geniş olmak üzere. Bu da verir ki,

olsun. Daha sonra,

Dikgen sinyaller ve bit hata olasılığı 5.54 de verilmiştir. Eğer kanal Rayleigh sönümlü ise , 5.71 deki üssel pdf ye sahiptir ve ortalama bit hata olasılığı,

Page 247: kablosuz haberleşmesi

Çiftdikgen sinyaller: çiftdikgen sinyal setini hesaba katalım,

Şimdi, nin iletildiğini varsayalım. Alıcı karar değişkenlerini hesaplar

ve en geniş büyüklüğe sahip olanı seçer. işareti, veya nin gönderilip gönderilmediğine karar verir. Önceki gibi, , varyantlı bağımsız Gaussal rasgele

değişkenlerdir; iken , dır ,sıfır ortalamalı manasında. Doğru karar olasılığı, üzerinde koşullanmış ve |p(sm)|<

olasılığıdır. Sahibiz ki,

Böylece,

Şimdi, olsun. Daha sonra,

Page 248: kablosuz haberleşmesi

Son olarak, . Çiftdikgen sinyaller için , ama bit hata olasılığı 5.54 tarafından verilmemiştir.

7. OFDM NİN HATA OLASILIĞI

Bir AWGN kanalı için, hata olasılığı OFDM alt-taşıyıcıların dikgen olduğu özelliklerin avantajını alarak hesaplanabilir. Bir AWGN kanal üzerinde ki OFDM için en ideal alıcı bir ilişkili algılayıcı kümesi içerir, her bir alt taşıyıcı için. Alt taşıyıcılar dikgen olduğundan dolayı, aralarında hiçbir çapraz-karışma yoktur ve her alt taşıyıcı için sembol hata olasılığı diğerlerinden bağımsız olarak elde edilebilir.

Bir OFDM nin kilit avantajı şudur, alıcı bir hızlı Fourier dönüşümü (FFT) algoritması -6. Bölümde tanıtılan- kullanarak uygulanabilir. Takip eden tartışmada, şunu varsaydık ki, koruma aralığı OFDM bloklarını izole etmek için yeterli uzunluktadır. Böylece blok indeksini bastırırız. Bölüm 4.6 da devam eden gelişmede, zamanda-ayrık dizisi karmaşık kazanç g li

bir düz sönümleme kanalı üzerinden iletiliyor. Alınan dizi , şöyle ki,

kanal kazancı, ve gürültü örnekleri. , bir örnekleyici tarafından takip edilen bant genişliğine sahip bir ideal anti-örtüşme filtresi boyunca geçen alıcı gürültü dalga çeşidi tarafından elde edilir varsayalım. Bu durumda, ,, varyantlı sıfır karmaşık bağımsız Gaussal rasgele değişkenlerdir. Alıcı öncelikle koruma aralığını çıkartır şuna göre,

,N-ölçekli n’nin kalıntısıdır. Kip çözümleme, daha sonra, N nin vektörünü veren R bloğu üzerinde ki FFT yi hesaplayarak çalıştırılır.

Page 249: kablosuz haberleşmesi

 

Şekil 5.14 : DFT ya da FFT Kullanılarak Gerçekleştirilmiş OFDM Alıcısı için Blok

Karar değişkenleri,

ve gürültü terimleri verilir,

tarafından. OFDM alıcının bir blok diyagramı şkl.5.14 degösterilmiştir.

Şöyle gösterilebilirki , sıfır ortalama karmaşık Gaussal rasgele dağişkeni ,

kovaryansı olmak üzere.

Bu nedenle, , bağımsız Gaussal rasgele değişkenleridir ortalaması ve varyantına sahip olan. Daha önceki PSK ve QAM sonuçlarımızla tutarlı olması için, yi

çarpabiliriz ile uygunluk için, böylelikle varyanta sahip olacaklar. Böyle bir skalleme verir ki,

Page 250: kablosuz haberleşmesi

, varyantlı olmak üzere. nin “i” inci alt taşıyıcı üzerinde iletilen karmaşık sinyal vektörüne eşittir. nin her biri için, alıcı öklidsel uzaklığın karesini minimize eden

den yana karar verir.

Böylelikle, her OFDM blok N sembol kararı, her N alt-taşıyıcı için bir yapılmalıdır. Buda şkl.5.14 de ki bir seri tarzda yada paralel tarzda yapılabilir.

Son olarak, sembol hatalarının olasılığı her alt-taşıyıcı üzerinde alınan bağımsız

kiplemelerle ulaşılanlarla özdeştir. Bu beklenir çünkü alt-taşıyıcılar zamanla dikgendir. Kanallar arası engelleme(ICI): beklide en ilginç konu OFDM alıcı performansı üzerindeki

Doppler etkisidir. Analizlerimiz yavaş düz sönümlemeli kanalları üstlenecek olmasına rağmen, benzer bir analiz koruyucu aralığın kanal darbesi cevabının uzunluğundan daha geniş olmasıyla

sağlanan frekans seçici kanallara uygulanacaktır. Karmaşık kanal kazançı OFDM bloklarının süresi üzerinde ki değişimlerin bir kanal dikgeninin kaybıyla kanallar arası engellemeye neden olduğunu göstereceğiz. ICI, AWGN’ye benzer bir etkiye sahiptir.

Doppler etkisini iole etmek için, AWGN yok sayılır. Alınan zamanda ayrık dizisi, koruyucu aralığın çıkarılmasından sonra,

Z vektörü, FFT kip çözücü akımı çıkışında ki,

Şöyle ki,

Kanal zaman varyasyonlarının etkisini belirtmek için, 5.118 şöyle yazılabilir,

Şöyle ki,

Page 251: kablosuz haberleşmesi

‘ın çarpımsal gürültü terimi, toplanır gürültü terimi ICI nedeniyle. Eğer kanal zaman-

değişimsiz ise, ve önceki gibidir. Ama bir zaman-değişkenli kanal için blok içindeki tüm veri sembollerinin fonksiyonudur ve bu nedenle, ICI tanıtılır.

5.121 deki etkili şekilde büyük N için , merkezi sınır teorisi çağrılabilir ve ICI bir Gaussal rasgele değişkeni olarak davranabilir. ve bağımsız rasgele değişkenler ve olduğundan, şeklinde takip eder. in varyantı sıfır gerisindeki özilinti fonksiyonu

değerlendirilerek hesaplanır. , ortalama enerji olduğundan, in özilintisi

Eğer normallemesi ve yönbağımsız antenle birlikte 2-D yönbağımsız saçılımını ilave edersek, özilinti şu hale gelir,

maksimum Doppler frekansı olmak üzere. Özilintinin, toplamaların simetrisinden dolayı koruyucu aralığın yönlendirmesinden etkilenmediğine dikkat edin.

Sembol-sembole algılama için, ICI teriminin değişimini belirlemek önemlidir,

Şu gerçek olmak üzere, bir kullanılan bir düz fonksiyondur. ICI teriminin varyantları ve nin bir fonksiyonu olduğunu, ama öte yandan sinyal takımından bağımsız

olduğunu kaydet. Şkl.5.15 sinyalden-engele oranını çizer

N ’nin birçok değeri için fonksiyonu olarak.

Page 252: kablosuz haberleşmesi

Veri sembolleri nin 16-QAM alfabesinden seçildiğini varsayalım. 5. Kısımda, sembol

hata olasılığı 16-QAM için,

ortalama alınan sembol enerjiden-gürültüye oranı olmak üzere. Rayleigh sönümlemesiyle, sembol hata olasılığı 5.126 yı 5.71 de ki pdf üzerine ortalayarak elde edebiliriz. ICI için Gaussal yaklaşıklılığının geçerliliğini varsayarak, hata katı -ICI nedeniyle oluşan- 5.125 deki yerine SIR ı koyarak elde edilebilir, için. Şkl.5.16 da sonuçlar gösterilmiştir. Simülasyon sonuçları ayrıca 5.16 da gösterilmiştir.

 Şekil 5.15 : ICI ‘dan Dolayı Sinyal Karışım Oranı

Şkl.5.17 OFDM nin N =512 alt-taşıyıcılı bit hata oranı performansını, bir 16-QAM sinyal takımını ve 20 Mbps bit oranını birçok çeşit Doppler frekans için gösterir. Düşük de, toplanır gürültü performansı baskın yapar böylece ICI dan kaynaklanan ekstra gürültü küçük bir etkiye sahip olur. Ancak, yüksek de ICI performansı baskın yapar ve bir hata katına neden olur. İleri ölçümler performansı arttırmak için gerekir.

8. MSK’NIN HATA OLASILIĞI MSK sinyalleri birçok teknik kullanılarak kurtarılabilir. De Buda tarafından önerilen bir metot, MSK nın yarım sinüzoidal şekilleme fonksiyonlu OQPSK ya eşit olduğu gerçeğini kullanır. 4.110 den, MSK karmaşık zarfı,

Şöyle ki,

Page 253: kablosuz haberleşmesi

Alınan karmaşık zarf,

olmak üzere. Alıcı öncelikle faz rotasyonunun etkilerini kaldırır.

 Şekil 5.16 : ICI ‘dan Kaynaklanan Hata Düzeyi

Page 254: kablosuz haberleşmesi

 Şekil 5.18 : MSK Sinyallerine Ait Evreuyumlu dedektör.

Gürültü üzerindeki faz rotasyonunu dairesel simetrik olmasından dolayı yok saydık. Algılama, daha sonra ayrık binary PAM akımları olarak nin gerçek ve sanal kısımlarını işleyerek devam eder. Sonuçlanan MSK algılayıcı şkl.5.18 de gösterilmiştir. Eş-evre üzerinde ki kaynak semboller ve tümlev taşıyıcı bileşenleri 2t uzunluklu aralıklarda algılanmak zorunda, genlik şekilleme darbesinin süresi ve bit kararlarının her saniye yapılması gerektiğini kaydedin. OQPSK ve QPSK nın bit hata performansı özdeş olduğundan, ve MSK, OQPSK nın bir çeşidi olarak gösterilebileceğinden , şöyle takip eder MSK, QPSK veya BPSK ile aynı bit hata performansına sahiptir.

9. FARKSAL ALGILAMA

Farksal kodlanmış PSK, ayrıca farksal evre uyumlu algılayıcı kullanılarak ta algılanabilir, alıcı iki başarılı sinyal aralığı arasında ki alınan taşıyıcı fazındaki değişimler tahmin edilerek. Sınırlanmış aralıklar arasındaki farksal taşıyıcı fazlar, veri ne içeriyorsa kesimlikle o olduğundan, temel mekanizma farksal algılayıcılar için açıktır. Eğer taşıyıcı faz sınır periyoduna göre yavaşça değişiyorsa, alınan iki başarılı sinyal aralıkları dalga çeşidi arasındaki faz farkı mutlak taşıyıcı fazdan bağımsız olacaktır. Ancak sönümlemeli kanallar için, taşıyıcı faz iki başarılı sinyal sınır aralıklarında değişebilir. Bu da Doppler frekansıyla yükselen bir hata katına yol açar.

Binary DPSK: binary DPSK yı ele alalım. mutlak taşıyıcı fazı n’inci sembol için göstersin, ve farksal taşıyıcı fazını göstersin, şöyle ki,

İletilen sinyalin karmaşık zarfı,

Page 255: kablosuz haberleşmesi

Ve alınan sinyalin karmaşık zarfı,

karmaşık kanal kazancı olmak üzere. DPSK için farksal evreuyumlu alıcının bir blok diyagramı şkl.5.19 da gösterilmiştir. Zaman aralığı esnasında, şkl 5.19 daki

ve değerleri,

Öyleki,

bit enerjisidir. Ve gürültü terimleri,

ve bağımsız varyantlı Gaussal rasgele değişkenleri olduğunu kaydet.

Gürültü yokluğunda, yi doğrulamak kolaydır. karar değişkeninin pdf sini belirlemek için , yi şu şekilde ifadelendirmek uygundur,

Page 256: kablosuz haberleşmesi

Şöyle ki,

karakteristik fonksiyonlarını kullanarak gösterilebilir ki, W ve Y merkezi olmayan ve merkezi ki-kare rasgele değişkenleri yoğunlukları [309]

olan.

tanımlayarak, nin pdf si,

Page 257: kablosuz haberleşmesi

Marcum Q fonksiyonu olan şu şekilde tanımlanmış,

5.142 den, farksal algılamalı DPSKnın bit hata olasılığı

alınan enerjiden-gürültüye oranı olmak üzere. Yavaş Rayleigh sönümlemeli kanal için, α Rayleigh dağıtımlıdır böylelikle alınan bit enerjiden-gürültüye oranı 5.71 deki üssel fonksiyona sahiptir. Yavaş Rayleigh sönümlemeli bit hata olasılığı,

9.1. π/4-DQPSK’NIN FARKSAL ALGILAMASI

Yukarıdaki sonuçlar π/4-DQPSK nın farksal algılamasına genişletilebilir. Tekrardan, sırasıyla 5.132 ve 5.133 de iletilen ve alınan sinyallerin karmaş zarfı gösterilmiştir. Ancak, π/4-DQPSK lı, olmak üzere olan. π/4-DQPSK için farksal evreuyumlu alıcının bir blok diyagramı şkl.5.20 de gösterilmiştir. ve değerleri tekrar 5.134 de verilmektedir. Algılayıcı çıkışları,

ve 5.138 ve 5.139 da sırasıyla belirtilmek üzere. Gürültünün bulunmamasında, şu şekilde doğrulanır ki, algılayıcı çıkışları,

Page 258: kablosuz haberleşmesi

olmak üzere. gri kodlamalı π/4-DQPSK için bit hata olasılığını türetmek biraz karmaşık, ama iyi bilinen fonksiyonlar cinsinden ifadelendirilebilir [270]

sıfır-sıra değişmiş Bessel fonksiyonu ilk kes şu şekilde tanımlanmış,

 

Şekil 5.20 : Л/4 QPSK Sinyaline Ait Diferansiyel Olarak Evreuyumlu Alıcı.

Ve bit enerjiden-gürültüye oranı. Tekrardan, eğer kanal sönümlüyse, sönüm dağılımı ortalanarak bit hata olasılığı elde edilebilir.

10. EVREUYUMSUZ ALGILAMA

Bir dalga çeşidinin frekans yada genliği içerisindeki bilgiletildiyse, bir evreuyumsuz alıcılar kullanılabilir. Evreuyumsuz alıcılartaşıyıcı fazı belirlemek için hiçbir girişim yapmazlar. Evreuyumsuz alıcılar, evreuyumlu alıcılardan daha fazla gerçekleştirilebilirdir. Tipik olarak, alıcıyı daha az pahalı ve belki de daha az güç harcamasına bileşenlerle gerçekleştirilmesine izin verirler. Evreuyumsuz alıcılar, iletim gücü ve bant genişliği için gerçekleştirme karmaşasını takas eder. Evreuyumsuz alıcılar için tipik uygulamalar tek yön sayfalama içerir, alıcı ucuz olmalı ve düşük

Page 259: kablosuz haberleşmesi

güç bütçesinde işlenmeli. Tek yön sayfalamalı iletim fonksiyonları terminal malzemede ihtiyaç değildir.

M karmaşık alçak geçiren dalga çeşidinden biri iletilsin, diyelim ki

AWGN li düz sönümleme kanal üzerinde. Alınan karmaşık zarf,

rasgele faz yı içeren kanal kazancı ve AWGN olmak üzere.

yi sinyal seti deki GramSchimdt birimdikleme prosedürü doğrultusunda elde edilen fonksiyonlara yansıtırsak, alınan vektörü elde ederiz

5.10 da n nin ortak pdf si verilmiştir. Maksimum olası evreuyumsuz algılayıcı rasgele fazı kullanmaz karar işleminde, ve ortak koşullu pdf si yi maksimize etmek için mesaj vektörü yi seçer.

Seçer yi eğer

ise. , nin pdf sini gösterirse,

sahip oluruz.

5.10 daki n nin ortak pdf sini kullanarak,

Şimdi de,

Page 260: kablosuz haberleşmesi

olsun.

Böylece,

Bir düzgün dağıtılmış rasgele faz varsayarak,

terimi, hipotezinden bağımsız olduğundan yi maksimize eden sinyal vektörü ayrıca metriği de maksimize eder

Eğer tüm dalga çeşitleri eşit enerjiye sahipse, önemli basitleştirmeler sonuçlanır. ML alıcı yi seçebilir maksimize etmek için

Ancak , x ile birlikte tekdüzel bir şekilde yükselir. Bu nedenle, ML alıcı yi seçebilir maksimize etmek için

Page 261: kablosuz haberleşmesi

Yukarıdaki gelişmeden, ML evreuyumsuz alıcının yapısı açıktır. Alıcı öncelikle 5.1 deki tümlev kip çözücüyü kullanır, ve karmaşık zarflarının gerçek ve sanal bileşenlerini çıkarmak için. Daha sonra hesaplar,

ve seçeneği üzerinden maksimize eder. ileriye devamla, kaydet ki,

Buda 5.21 de ki genellikle karesel algılayıcı olarak bilinen algılayıcı yapısına yol açar.

Karesel algılayıcı üretir. Ancak, yi maksimize eden seçeneği ayrıca yi de maksimize eder. Eğer eşit enerjiye sahip değilse 5.161 deki metrik kullanılmalı. Bu ML alıcıya önemli karmaşa ekler çünkü kanal kazancı α tanımlanmalı ve Bessel fonksiyonu hesaplanmalı.

M-ary dikgen sinyallerin hata olasılığı: M-ary dikgen sinyallerin durumunu hesaba katalım. in gönderimi hakkında kayıp olmadığını varsayalım. Daha sonra

 

Şekil 5.21 : Evreuyumlu Olmayan Kare Kurallı Dedektör.

Page 262: kablosuz haberleşmesi

M-ary dikgen sinyalleri eşit enerjiye sahip olduğundan, 5.163 deki metriği kullanabiliriz. Daha sonra

Alıcı bir doğru karar yapacak eğer,

Ek-A dan, Rice dağılımına sahiptir

pdf li bağımsız Rayleigh rasgele değişkeni iken

Doğru sembol kabulu olasılığı

Binom açılımını kullanarak,

Verir ki,

Page 263: kablosuz haberleşmesi

Ancak yukarıdaki integral

İşin sırrı integrali sanki Rice pdf siymiş gibi işlemekde. Bunu yapmak için,

Olsun. Daha sonra

sembol enerjiden-gürültüye oranı olmak üzere. Böylece,

ve sembol hata olasılığı

olur.

Dikgen modülasyon kullanıldığından, bit hata olasılığı :

.

Page 264: kablosuz haberleşmesi

1  

 

BÖLÜM 6

MOBİL İLETİŞİMİN PRENSİPLERİ

ANTEN FARKLILIĞI

Metotlar elde edilebilir farklılık tarafından 7 kategoriye ayrılır: i) uzay, ii) açı, iii)polarizasyon,

iv) alan, v) frekans, vi) multipath (çoklu yol) ve vii) zaman. Uzay farklılığı, birden fazla verici veya

alıcı anten kullanılarak elde edilir. Uzaysal (mekânsal) boşluk, birden fazla anten arasında farklılık

dallarındaki ilişkisiz zayıflama deneyimi için seçilir. Bölüm 2, yaklaşık bir buçuk dalga boyunun

uzaysal boşluğu 2D izotropik saçılma ve izotropik anten ile yeterli olacağını gösterdi. Açı (veya yön)

farklılığı, yönlü antenlerin bir kısmını gerektirir. Her anten, varışı yayılan dar bir açıdan gelen düzlem

dalgaları seçer böylece ilişkisiz kanallar elde edilir. Polarizasyon farklılığı, depolarizasyon bir sinyal

için saçılma ortam eğilimi özelliğini kullanır. Farklı polarizasyonlara (kutuplaşmalara) sahip alıcı

antenler ilişkisiz kanallar elde etmek için kullanılır. Alan farklılığı, elektrik ve manyetik alan

bileşenlerinin herhangi bir noktada ilişkisiz olduğu gerçeğinden faydalanır. Frekans farklılığı, kanalın

band genişliği ayrılmış en az tutarlılıkla birden fazla kanal kullanır. Birçok durumda bu birkaç yüz

kilohertz olabilir. Ancak frekans farklılığı TDMA ve FDMA sistemleri için bir band genişliği verimli

bir çözüm değildir. Frekans sıçramalı yayılma spektrumu CDMA sistemleri hızlı frekans ilkesi

üzerinden sıçramalı olarak kullanılabilir, burada ilişkisiz zayıflama deneyimi olan birden fazla

Rayleigh zayıflaması, tek bir ters doğrusal sinyalde işaret-gürültü oranındaki bit hata

olasılığının bir üssel bağıntıya dönüştürülmesini kanıtlar, bu sebeple çok büyük işaret-gürültü oranı

meydana gelir. Farklılık aynı bilgileri taşıyan sinyalin birçok soluk kopyası ve alıcı sağlama ilkesini

kullanan çok etkili bir çözümdür. Mekanizmasını anlamak için p, anlık işaret-gürültü oranı her farklılık

kanalında kritik bir eşiğin altında olma olasılığı sağlar. Sonra bağımsız zayıflamalı kanallar ile pL, tüm

L’ nin farklılık dallarında aynı kritik eşik altında anlık işaret-gürültü oranı olasılığı oluşturur.

Page 265: kablosuz haberleşmesi

2  

 

sıçramada (veya taşıyıcıda) her işaret sırayla iletilir. Multipath farklılığı, DSSS (Direct Sequence

Spread Spectrum-Direkt Dizi Ayrık Spektrumu) bir RAKE alıcısı ile sinyal boyunca farklı

gecikmelerde kullanılarak çoklu bileşenlerin çözülmesi ile elde edilir. Spread Spectrum (Ayrık

Spektrum) kavramları ayrıntılı olarak Bölüm 8’ de tartışılacaktır. Zaman farklılığı, kanalın tutarlılık

zamanının en azı ile ayrılmış birden fazla zaman periyodunda aynı bilgi iletimi ile elde edilir. Hata

düzeltme kodlama teknikleri zaman farklılığının etkili bir yöntemi olarak görülebilir. Ne yazık ki

kanalın tutarlılık zamanı Doppler yayılmasına bağlıdır ve küçük bir Doppler yayılması büyük bir

tutarlılık zamanı anlamına gelir. Bu şartlar altında kabul edilemez bir gecikmeye yol açmadan zaman

farklılığı elde etmek mümkün olmayabilir. Son olarak, yukarıdaki teknikler birleştirilebilir. Örneğin;

uzay ve zaman kodlama teknikleri kullanılarak birleştirilebilir.

Bu bölüm anten farklılığı teknikleri üzerinde yoğunlaşmaktadır. 1. Bölüm, tek bir verici anten

ve birden fazla alıcı antenin bulunduğu alıcı anten farklılığı tekniklerini anlatıyor. 7. Bölüm birden

fazla verici anten ve bir veya birden fazla alıcı antenin olduğu verici farklılık şemalarını anlatıyor.

1. FARKLILIK BİRLEŞİMİ

Farklı farklılık dallarına alınan sinyalleri birleştirmenin birçok farklı yöntemi ve onları

kategorize etmenin birçok yolu vardır. Farklılık birleşiminde, temel band son ayırma birleşimi olarak

yer alırken RF, ön ayırma birleşimi olarak yer alır. Birçok durumda; hiç olmazsa en ideal anlamda

performansta fark yoktur. Biz burada son ayırma farklılığı kullanılan uygulamalar üzerinde

yoğunlaşıyoruz.

Şekil 6.1.’ de gösterilen alıcı farklılık sistemini göz önünde bulundurursak, Şekil 5.1.’ de

antenin farklı dallarından alınan bir dördül demodülatör ile temel band demodüle edilir. Şekil 6.1.’ de

korelatör veya eşlenmiş filtre detektörü ile işlenmiş ve sonra farklılık birleştirici uygulanması

gösterilmiştir. Burada düşündüğümüz en yüksek oran, eşit kazanç, seçicilik ve anahtarlamalı

birleşimdir. Eğer işareti iletilirse farklı farklılık dallarında alınan zarf:

Page 266: kablosuz haberleşmesi

3  

 

Burada gk = αke-jΦk fading (sönme) kazancı kth kanalı ile ilgilidir. AWGN süreçleri , koldan

kola bağımsızdır. İlgili alınan sinyal vektörü:

Burada:

Çeşitli farklılık dallarının tipik zayıflama kazançları bazı ilişki derecesine sahiptir ve ilişki

derecesi kullanılmakta olan farklılıknin türüne ve yayılma ortamına bağlıdır. Analizi basitleştirmek

için farklılık dallarının genellikle ilişkisiz olduğu var sayılır. Ancak kanal ilişkiu ulaşılabilir farklılık

kazancını azaltacaktır ve bu nedenle ilişkisiz kanal varsayımı iyimser sonuçlar verir. Biz yinede

ilişkisiz kanal varsayımı altında çeşitli farklılık birleşim tekniklerinin performansını değerlendireceğiz.

Zayıflama dağıtımı farklılık kazancını etkileyecektir. Genel olarak farklılığın izafi avantajı

Ricean zayıflaması, Rayleigh zayıflamasından daha iyidir çünkü Rice faktörü “K” arttıkça çeşitli

farklılık dallarından alınan anlık işaret-gürültü oranları arasında daha az fark olur. Ancak performans

her zaman ortalaması alınan işaret-gürültü oranı ve farklılık düzeni için Ricean zayıflaması ile yapılan

Page 267: kablosuz haberleşmesi

4  

 

Rayleigh zayıflaması ile yapılandan daha iyi olacaktır. Biz amacımız için Rayleigh zayıflaması ile olan

performansı dikkate alacağız.

2. SEÇİCİ BİRLEŞİM Seçici Birleşim (SC-Selective Combining) ile her zaman en yüksek verimli kanalın işaret-

gürültü oranı seçilir. Bu durumda Şekil 6.1.’ de farklılık birleştirici işlemini gerçekleştirir.

                                                                                                                                                                                       

Sürekli iletimi kullanan radyo sistemleri için SC (Selective Combining- Seçici Birleşim) zordur

çünkü zamanla değişen karmaşık kazançlar gk elde etmek için tüm farklılık dallarının sürekli izlenmesi

gerekir. Böyle bir izleme yapılırsa bir sonraki bölümde ele alınacağı gibi çok daha karmaşık ve

performansı çok daha iyi olduğundan bu bir uygulama değildir. O zaman muhtemelen en yüksek oranı

birleştirerek kullanmak daha iyidir. Ancak TDMA (Time Division Multiple Access-Zaman Bölmeli

Çoklu Erişim) kullanan sistemlerde farklılık kanalında önce bir TDMA patlamasının iletimi seçilir, SC

(Selective Combining- Seçici Birleşim)’ nin bir formu bazen uygulanabilir. Seçilen kanal daha sonra

tüm patlama süresi için kullanılır. Açıkçası eğer kanal bir TDMA patlaması üzerinde değişmezse böyle

bir yaklaşım yalnızca yararlıdır. Biz bu bölümde ancak, sürekli kanal seçiminin varsayımı altında

seçim farklılığını değerlendiririz.

Rayleigh zayıflaması ile anlık alınan işaretin enerji-gürültü oranı kth farklılık kanalında üstel

bir pdf (portable data file- hareketli veri dosyaları) ’ ye sahiptir.

Burada ortalaması alınan kanal işaretinin enerji-gürültü oranıdır. İdeal bir SC (Selective

Combining- Seçici Birleşim) ile kanal her zaman en büyük enerji-gürültü oranı ile seçilir. Böylece

seçici birleştiricinin çıkışında anlık işaretin enerji-gürültü oranı:

Page 268: kablosuz haberleşmesi

5  

 

Burada L dalların sayısıdır. Eğer kanallar bağımsız zayıflamalı ise diğer istatistikleri birikimli dağılım

fonksiyonu (cdf- cumulative distribution function) verir:

Farklılaşan yukarıdaki ifade pdf (portable data file- hareketli veri dosyaları)’ yi verir:

SC (Selective Combining- Seçici Birleşim) ile ortalama işaretin enerji-gürültü oranı:

Şekil 6.2.’ de cdf (cumulative distribution function- birikimli dağılım fonksiyonu)

normale karşı işaretin enerji-gürültü oranı çizilmiştir. Not: Bu büyük farklılık kazancı L=1’den,

L=2’ye giderken elde edilir ve geri azalanlar artan L ile elde edilmektedir. Bu tüm çeşitlilik teknikleri

için aynıdır.

Page 269: kablosuz haberleşmesi

6  

 

Yavaş zayıflama ile bit hata olasılığı ’nin pdf (portable data file- hareketli veri dosyaları)

üzerindeki ortalamasıyla elde edilir. Örneğin; diferansiyel algılama hata bit olasılığı ile olan binary

(ikili) DPSK (Differential Phase Shift Keying-Diferansiyel Faz Kaydırmalı Anahtarlama)’ yı düşünün:

Buradan SC (Selective Combining- Seçici Birleşim) ile:

Page 270: kablosuz haberleşmesi

7  

 

Binom açılımı kullandığımız yerde:

Şekil 6.3.’ de bit hata olasılığı çizilmiştir. Burada ikili modülasyon kullanıldığından

kanallardaki bit enerji-gürültü oranına eşittir. SC (Selective Combining- Seçici Birleşim)’ nin hata

Page 271: kablosuz haberleşmesi

8  

 

performansında çok büyük bir gelişmeye neden olduğu görülmektedir. /gg1 (6.11)’ de görülen bit

hata olasılığı 1/ -L ile orantılıdır. Yine en büyük farklılık kazancı 2-kanal farklılığı ve L’ nin

artması ile azalan döngülerin gerçekleştirilmesi ile sağlanır.

3. EN YÜKSEK ORAN BİRLEŞİMİ

En yüksek oran birleşimi (MRC-Maximal Ratio Combining) ile farklılık dalları kendi karmaşık

zayıflama kazançları ve bileşimleri tarafından ağırlıklıdır. Bize şimdi MRC (Maximal Ratio

Combining- En Yüksek Oran Birleşimi)’ nin bir ML alıcısı gerçekleştirdiği gösteriliyor. (6.2)’ ye

yönlendiren vektör:

Değişkenli Gauss dağılımı:

Burada g = (g1,g2,…..,gL) kanal vektörüdür. Bu ifadeden ML alıcısı, maksimize metrik bir mesaj

vektörü seçer:

Page 272: kablosuz haberleşmesi

9  

 

, gönderildiğinde hipotez bağımsızdır ve = 2Em, alıcı hala maksimize metriğe

ihtiyaç duyar:

Eğer işaretler eşit enerjiye sahipse tüm mesaj vektörleri aynı olduğu için son terim ihmal edilebilir. Bu

sonuçlarda:

ML alıcısı alternatif bir şekilde (6.16)’ daki gibi metrik olarak yeniden yazılarak elde edilebilir:

Yukarıdaki gelişmeden ML alıcısı yapılabilir. Şekil 6.1.’ den farklılık birleşiminin genel toplamı:

Metrik bilgisayar uygulaması Şekil 6.4.’ de gösterilmiştir.

Page 273: kablosuz haberleşmesi

10  

 

Hesaplamalardan sonra eş aşamalı ve birleşim kompozit işaret bileşeninin zarfı:

Kanal gürültü güçlerinin ağırlıklı toplamı:

Buradan işaretin enerji-gürültü oranı:

Page 274: kablosuz haberleşmesi

11  

 

Burada = ve Eav işaret takımyıldızında ortalama işaret enerjisidir.

Buradan farklılık dallarının işaretin enerji-gürültü oranının toplamıdır.

Kanallar dengede ise (yani anten farklılığı ile makul bir varsayım) ve ilişkisizse, serbest 2L dereceleri

ile ki-kare bir dağılım vardır. Bu:

Page 275: kablosuz haberleşmesi

12  

 

Burada:

’nin cdf (cumulative distribution function- birikimli dağılım fonksiyonu)’si:

Şekil 6.2.’ de cdf (cumulative distribution function- birikimli dağılım fonksiyonu)

çizilmiştir. Birikimli dağılım fonksiyonunun çizimleri özel modülasyon şemalarını dikkate almaksızın

çeşitli birleşim şemalarının kolayca karşılaştırılmasına izin verir. Örneğin; Şekil 6.2.’ de SC (Selective

Combining- Seçici Birleşim) ile cdf (cumulative distribution function- birikimli dağılım fonksiyonu)

gösterilmiştir. Bununla birlikte Şekil 6.5.’ de MRC (Maximal Ratio

Combining- En Yüksek Oran Birleşimi) için gösterilmiştir.

MRC (Maximal Ratio Combining- En Yüksek Oran Birleşimi) 2dB, SC (Selective Combining- Seçici

Birleşim)’ den daha etkilidir.

MRC (Maximal Ratio Combining- En Yüksek Oran Birleşimi) tutarlı bir algılama tekniğidir.

Bu yüzden biz BPSK ve M-QAM gibi tutarlı algılama tekniklerine dikkatimizi vermeliyiz.

Page 276: kablosuz haberleşmesi

13  

 

Örneğin; eğer BPSK bit hata olasılığı için kullanılırsa:

Son adım bazı cebirsel işlemlerden sonra gerçekleşir. (6.27)’ deki ifade Şekil 6.6.’da

çizilmiştir. Bir kez daha vurgulayalım, farklılık önemli ölçüde performansı arttırır.

Page 277: kablosuz haberleşmesi

14  

 

4. EŞİT KAZANÇ BİRLEŞİMİ

Eşit kazanç birleşimi (EGC-Equal Gain Combining), MRC (Maximal Ratio Combining- En

Yüksek Oran Birleşimi)’ ye benzer çünkü farklılık dalları yardımcı fazdır ama MRC (Maximal Ratio

Combining- En Yüksek Oran Birleşimi)’ den farklıdır çünkü farklılık dalları ağırlıklı değildir. Pratikte

böyle bir şema eşit enerji işaretleri olan M-PSK gibi modülasyon teknikleri için yararlıdır. Eşit

olmayan enerjinin işaretleri ile kanal vektörü g = (g1,g2,…., gL)’ nin tamamı zaten gereklidir ve MRC

(Maximal Ratio Combining- En Yüksek Oran Birleşimi)’ de kullanılabilir. EGC (Equal Gain

Combining- Eşit Kazanç Birleşimi) ile alıcı maksimize metrik:

Bu metrik farklı bir şekilde yeniden yazılabilir:

Şekil 6.1.’ deki birleşimin genel toplamı:

Şekil 6.4.’ de r vektörünün ile metrik bilgisayar uygulaması gösterilmiştir.

ayarı için gerekçe eşit enerji işaretlerinin varsayımından geliyor.

Page 278: kablosuz haberleşmesi

15  

 

Yardımcı faz ve birleşimden sonra kompozit sinyalin zarfı:

Ve kanallardaki gürültü güçlerinin toplamı LNo’ dur. Sonuçta işaretin enerji-gürültü oranı:

için cdf (cumulative distribution function- birikimli dağılım fonksiyonu) ve pdf (portable data

file- hareketli veri dosyaları) kapalı formda L>2 için mevcut değildir. Bununla birlikte L=2 ve

için cdf (cumulative distribution function- birikimli dağılım fonksiyonu) eşittir:

Farklılaşan yukarıdaki ifadenin sonucunda pdf (portable data file- hareketli veri dosyaları):

EGC (Equal Gain Combining- Eşit Kazanç Birleşimi) ile ortalama işaret enerji-gürültü oranı:

Page 279: kablosuz haberleşmesi

16  

 

Rayleigh zayıflaması ile ve dir. Ayrıca eğer kanallar ilişkisiz

zayıflamalı ise için dir. Dolayısıyla:

2-kanal birleşimi ile hata olasılığı (6.35)’ de pdf (portable data file- hareketli veri dosyaları)

kullanılarak elde edilebilir. Örneğin; tutarlı BPSK işareti bit hata olasılığı ile (Problem 6.8’ de

görülüyor):

Burada:

Page 280: kablosuz haberleşmesi

17  

 

5. ANAHTARLAMA BİRLEŞİMİ

Bir anahtarlama birleştirici, belirli bir eşik aşıldığında bir işaret-gürültü oranı vardır, bunlardan

birini bulana kadar farklılık dallarını tarar. Bu farklılık dalı seçilir ve işaret-gürültü oranı tekrar eşiğin

altına düşene kadar kullanılır. Bu eşiği aşan işaret gürültü oranı başka bir farklılık dalı olduğunda

seçilmiş olur. Anahtarlama birleşimin en büyük avantajı sadece bir detektöre ihtiyacı olmasıdır.

Anahtarlama farklılığının çeşitli varyasyonları vardır. Biz burada iki-dal anahtarlama ve durdurma

birleşimi (SSC-Switch and Stay Combining)’ ni analiz ediyoruz. SSC (Switch and Stay Combining-

Anahtarlama ve Durdurma Birleşimi) ile işaret-gürültü oranı belli bir eşiğin altına düştüğünde diğer

dal ile alıcı anahtarlanır ve durdurulur. Bu diğer dalın eşiğin üzerinde ya da altında olması işaret-

gürültü oranının olup olmamasıyla ilgili değildir.

İşaret-gürültü oranları iki dal ile ilişkilidir, bunları ve olarak göstereceğiz ve anahtarlama

eşiğini T ile göstereceğiz. Muhtemelen T’ den daha küçüktür, (6.5)’i kullanarak:

Aynı şekilde muhtemelen , S’ den küçüktür:

Anahtarma birleştiricinin çıkışındaki işaretin enerji-gürültü oranını olarak göstereceğiz. Sonra:

Page 281: kablosuz haberleşmesi

18  

 

Çünkü istatiksel olarak ’ ye benzerdir, dal1’ in şuanda kullanımda olduğunu varsayabiliriz. Buna

göre aşağıda:

S < T bölgesi, eşiği T’ nin altına düştüğünde ve dal 2’ ye bir anahtarlama başlaması durumuna

karşılık gelir ama < T ise , T’ den büyükse anahtar sonuç vermez. Diğer taraftan S ≥ T bölgesi,

ya , T ve S arasında ya da , T eşiğinin altına düşmüşse dal 2’ de bir anahtarlama meydana gelir ve

T ≤ ≤ S bu duruma karşılık gelir. Çünkü ve bağımsızdır, yukarıdaki olasılıklardan:

Bu nedenle:

Şekil 6.7’ de cdf (cumulative distribution function- birikimli dağılım fonksiyonu)

normalize eşiğin çeşitli değerleri için çizilmiştir..

Performansın aynı olduğu yerde anahtarlama eşiği haricinde SSC (Switch and Stay

Page 282: kablosuz haberleşmesi

19  

 

combining-Anahtarlama ve Durdurma Birleşimi) her zaman SC (Selective Combining- Seçici

Birleşim)’ den daha kötü performans sergilediği görülür. Çünkü SSC (Switch and Stay Combining-

Anahtarlama ve Durdurma Birleşimi), eşik seviyesinin hemen üzerinde iyi bir düzelme sunuyor, anlık

işaretin enerji-gürültü oranı seçildiğinde eşik seviyesi telsiz (radyo) sistemi tolere edilebilir ve hala

kabul edilebilir, performansı sağlanan bir hata olasılığı minimum kabul edilebilir. Son oalarak en

uygun eşik ’ ye bağlı ’ dir. Çünkü gölgeleme ve yol kaybı nedeniyle değişir, eşik

uyarlanabilir olmalıdır.

Bit hata olasılığı SSC (Switch and Stay Combining-Anahtarlama ve Durdurma Birleşimi) için

hesaplanabilir. için pdf (portable data file- hareketli veri dosyaları):

Page 283: kablosuz haberleşmesi

20  

 

Hata olasılığından sonra binary (ikili) DPSK (Differential Phase Shift Keying-Diferansiyel Faz

Kaydırmalı Anahtarlama) kullanılırsa:

Burada dalın ortalama bit enerji-gürültü oranıdır. Yukarıdaki ifade T’nin çeşitli değerleri için

Şekil 6.8’ de çizilmiştir. T=0 ile performans tümünde hiç farklılık kullanılmamış gibidir, çünkü

anahtarlama oluşmaz. Performans T > 6 için biraz değişir. Şekil 6.9’ da görüldüğü gibi T artarsa q

anahtarlama olasılığı da artar. Bazı sistemler için anahtarlamanın sayısını mümkün olduğunca en aza

indirmek için de q’nun sabit kalması arzu edilir.

Page 284: kablosuz haberleşmesi

21  

 

Page 285: kablosuz haberleşmesi

22  

 

6. EŞİT KAZANÇ BİRLEŞİMİ İLE DİFERANSİYEL TESPİT

Eşit kazanç birleşimi diferansiyel tespit ile birlikte kullanıldığı zaman basit bir uygulama ve

çok iyi performans sunuyor. Diferansiyel tespit yardımcı faza ve farklılık dallarının ağırlığına ihtiyacı

engeller. Genel alıcı yapısı Şekil 6.10’ da gösterilmiştir. Bireysel diferansiyel detektörlerin yapısı

kullanılan modülasyonun türüne bağlıdır. π/4-QPSK (Quadrature Phase Shift Keying-Dördün Faz

Kaydırmalı Anahtarlama) detektör Şekil 5.20’ de gösterilirken DPSK (Differential Phase Shift Keying-

Diferansiyel Faz Kaydırmalı Anahtarlama) için bir detektör Şekil 5.19’ da gösterilmiştir. Sonraki

durumda U ve V dalları ayrı ayrı birleştirilir.

DPSK (Differential Phase Shift Keying-Diferansiyel Faz Kaydırmalı Anahtarlama) için n

devirde birleştiricinin çıkışındaki karar değişken olabilir:

Bir kez daha karakteristik fonksiyonları kullanarak olduğu gösterilebilir.

Burada ve merkezi olmayan ve ki-kare merkezi serbest 2L derecesi söylenen sıra ve sahip

yoğunlukları ile rastgele değişkenlerdir.

Page 286: kablosuz haberleşmesi

23  

 

Burada:

Merkezi olmayan bir parametredir ve ilk türün Bessel fonksiyonu n. dereceden değiştirilirse

tanımlama:

Sonra bazı cebirsel detay olarak hata olasılığı kapalı biçimde [270] ifade edilebilir:

Burada:

ve

Page 287: kablosuz haberleşmesi

24  

 

Çünkü (6.23)’ de merkezi ki-kare dağılımından ortalama sonucunu verir:

Bu (6.27) gibi aynı şekilde ele alınabilir:

Çeşitli farklılık birleşim teknikleri, ikili (binary) DPSK (Differential Phase Shift Keying-

Diferansiyel Faz Kaydırmalı Anahtarlama) işaretlerinin diferansiyel bir şekilde tespiti için Şekil 6.11’

de karşılaştırıldı. Bu SC (Selective Combining- Seçici Birleşim)’ nin sergilediği kötü performansta

SSC (Switch and Stay Combining-Anahtarlama ve Durdurma Birleşimi) sonuçları belirgindir.

Diferansiyel tespitin EGC (Equal Gain Combining- Eşit Kazanç Birleşimi) tarafından en iyi sonuç

verdiği görüldü. Bir kez daha diferansiyel tespit ile MRC (Maximal Ratio Combining- En Yüksek

Oran Birleşimi) kullanımının mantıklı olmadığı üzerinde duruyoruz, çünkü MRC (Maximal Ratio

Combining- En Yüksek Oran Birleşimi) tutarlı bir birleştirme tekniğidir. Bu nedenle, Şekil 6 11’ e

MRC (Maximal Ratio Combining- En Yüksek Oran Birleşimi) için bir eğri dahil değildir.

7. VERİCİ FARKLILIĞI

Verici farklılığında, aynı işaretin çoklu ilişkisiz kopyaları ile alıcı sağlamak için çoklu verici

antenler kullanılır. Bariz avantaj birçok alıcı arasında paylaşılabilen vericide çoklu antene sahip olma

Page 288: kablosuz haberleşmesi

25  

 

karmaşıklığının yerleştirilmiş olmasıdır. Örneğin; birçok kablosuz sistemde ileri (mobil tabanlı)

bağlantı olmasıdır. Taşınabilir alıcılar sadece tek bir anten kullanabilirler ve bir farklılık kazancından

yaralanabilirler.

Verici farklılığı, çoklu verici anten kullanımı yöntemi ile tanınmış birçok şekil alabilir. Verici

farklılığı kanal impuls (dürtü) yanıtının karşılıklılığı nedeniyle aynı taşıyıcıda farklı zaman dilimleri

ileri ve geri bağlantıları zaman bölmeli çift yönlü (TDD-Time Division Duplexing) kullanılan

sistemler için çok uygundur. Tüm antenlerden alınan işaretler baz istasyonunda her alınan patlama

sırasında işlenebilir. Sonraki ileri patlama sırasında antende sağlanan en yüksek alınan işaretin enerji-

gürültü oranı seçilir ve kullanılır. Bu seçici verici farklılığının (STD-Selective Transmit Diversity) bir

çeşididir. Açıkçası kanalı yavaşça değiştiren bu plana ihtiyaç duyar.

Frekans bölmeli çift yönlü (FDD-Frequency Division Duplexed) sistemleri için verici farklılığı

uygulamada daha karmaşıktır, çünkü ileri ve geri bağlantıları karşılıklı değildir. Zaman bölmeli verici

farklılığı (TDTD-Time Division Transmit Diversity), FDD (Frequency Division Duplexed- Frekans

Bölmeli Çift Yönlü) için iki veya daha fazla verici anten arasında anahtarlama ile iletilen işaret

kullanılabilir. Alternatif patlamalar iki veya daha fazla ayrı anten üzerinden iletilir, bu teknik zaman

anahtarlamalı verici farklılığı (TSTD- Time Switched Transmit Diversity) olarak da bilinir. Başka bir

Page 289: kablosuz haberleşmesi

26  

 

yöntemde aynı işaretin kopyalarının farklı zamanlarda çoklu antenler aracılığıyla iletilen verici

farklılığı gecikmesidir. Bu yayılma, yapay geciktirme oluşturma etkisine sahiptir böylece ortaya çıkan

kanal bir ISI kanal zayıflaması gibi görünür. Daha sonra bir denkleştirici sinyal iyileştirmek ve bir

farklılık kazancı sağlamak için kullanılabilir.

Verici farklılığının daha ayrıntılı şekilleri uzay-zaman ya da uzay-frekans da iletilen bilgilerin

kodlanmasında kullanılır. Bu şema üç fonksiyon gerektirir: (1) vericide bilgi dizisinin kodlanması ve

iletilmesi, (2) alıcıda birleştirici şema, (3) kararlar vermek için karar kuralları. Alamouti [10] alıcıda en

çok olasılık birleşimi ile basit bir tekrar verici farklılık şeması tanıttı. İki verici anten ve bir alıcı anten

kullanarak şemada bir verici anten ve iki alıcı anten ile en çok oranda alıcı birleşimi ile aynı farklılığı

sağladı. Bu şema alıcıdan vericiye geri besleme gerektirmez ve band genişliği genişlemesi

gerektirmez. Ancak kanalı tahmin etmek için şema verici farklılık antenlerinin her biri için ekleme

çıkartmada ayrı örnek dizisi gerektirir.

Alamouti tarafından üretilen şema uzay-zaman kodlamasının bir biçimi kabul edilir. Verici

farklılığının daha gelişmiş biçimleri özellikle tasarlanmış uzay-zaman hata düzeltme kodlarında [298]

kullanılır. Veri, iletilen sinyalin işaret kümesi noktalarını seçen bir uzay-zaman kodlayıcı tarafından

kodlanmıştır böylece kodlama ve farklılık kazançları maksimize edilir. Kodlanmış veri n anten

kullanarak eş zamanlı iletilen n gidişe ayrılır. Band genişliği verimli uzay-zaman kafes kodları, PSK

(Phase Shift Keying-Faz Kaydırmalı Anahtarlama) ve QAM (Quadrature Amplitude Modulation-

Dördün Genlik Modülasyonu) işaret kümesi [298] için tasarlandı. Bu teknikler iyi sonuçlar [241,242]

ile IS-136’ ya uygulanmıştır. Dahası uzay-zaman kodları çok seviyeli yapılar ile tasarlanmış olabilir ve

verici antenleri fazla sayıda olduğunda çok aşamalı kod çözme faydalı olabilir. Bu kolaylaştırmalar

bizim için önemli ölçüde kod çözme karmaşıklığı azaltır.

7.1. UZAY-ZAMAN VERİCİ FARKLILIĞI

Burada verici farklılığının bir örneği olarak Alamouti [10] tarafından önerilen şemayı

tanımlayacağız. Şemada, iki verici anten ve bir alıcı anten kullanılır, bu 2 x 1 farklılığı olarak alınır.

Herhangi bir baud (zaman birimi başına gönderilen ayrık işaret sayısı ile belirtilen gönderme hızı)

periyodunda iki veri işareti, iki verici antenden eş zamanlı olarak iletilir. Varsayalım anten 1 ve 2’ den

Page 290: kablosuz haberleşmesi

27  

 

iletilen işaretler sırasıyla ve olarak gösterilsin. Sonraki baud periyodu esnasında anten 1 ve

2’den iletilen işaretler sırasıyla ve ’ dir. İki anten için kanal kazançları ve

olarak gösterilir. Eğer kanal iki baud aralığı üzerinde sabit kalırsa aşağıdaki gibi yazabiliriz:

Burada T baud periyodudur. Alınan karmaşık vektörler:

Burada ve , t+T zamanda alınan vektörler olarak gösterilir ve sırasıyla ve gelen

gürültü vektörleridir.

Bu şema için farklılık birleşimi Şekil 6.12’ de gösterilmiştir.

Page 291: kablosuz haberleşmesi

28  

 

Birleştirici aşağıdaki iki işaret vektörünü oluşturur:

Daha sonra alıcı maksimize metrik ile karar verdiği için metrik bilgisayara sıralı bir biçimde ve

vektörleri uygulanır:

(6.59) ve (6.60) kullanılarak (6.61)’ de verilen ifade:

Page 292: kablosuz haberleşmesi

29  

 

Bu, Şekil 6.4’ deki MRC (Maximal Ratio Combining- En Yüksek Oran Birleşimi) metrik bilgisayar

çıktısı ile karşılaştırılmaktadır. L=2 için:

(6.63) ve (6.64)’ ün karşılaştırılmasında kombine işaretlerin her durumda aynı olduğu gösteriliyor. Tek

fark dairesel simetri nedeniyle hata olasılığı değişmeyecek gürültü vektörlerinin faz rotasyonlarıdır.

2 x L farklılığı: Farz edelim ki, iki verici anten ve L alıcı antenin durumu, 2L dizisi için bir

alıcı farklılığı performansın eşit olduğunu gösteriyor. 2 x 2 farklılığının durumu için ssonuçlar

gösterilmiştir ve L x L farklılığının uazantısı açıkça gösterilecektir. Şemayı tanımlamak için aşağıdaki

gösterimi bilmek gerekiyor:

= alıcı anten j ve verici anten i arasındaki kanal kazancı

= t anında anten j’ deki alıcı sinyal

= t+T anında anten j’ deki alıcı sinyal

Kodlama düzeni önce aynı kalır: işaretler ve t anında anten 1 ve 2’ den gönderilmektedir ve

işaretler ve t+T anında anten 1 ve 2’ den gönderilir. Alınan işaretler:

Page 293: kablosuz haberleşmesi

30  

 

Birleştirici, Şekil 6.13’ de görüldüğü gibi aşağıdaki iki işaret vektörünü oluşturur:

Tekrar edecek olursak Şekil 6.4’ de alıcı metrik bilgisayara ve vektörlerini uygular ve

(6.62)’ de maksimize metrik tarafından yapılmasına karar verir.

MRC (Maximal Ratio Combining- En Yüksek Oran Birleşimi) ile karşılaştırmak için uygun

denklemleri sağlayıp yerine koyarsak:

Bu, Şekil 6.4’ deki MRC (Maximal Ratio Combining- En Yüksek Oran Birleşimi)’ nin çıkışı ile

karşılaştırılır. L=4 için:

Page 294: kablosuz haberleşmesi

31  

 

Tekrar edecek olursak gördüğümüz 2 x 2 verici farklılık şeması MRC (Maximal Ratio Combining- En

Yüksek Oran Birleşimi) ile bir 4 x 1 farklılık şemasına eş değerdir. Uzantı bir 2 x L verici farklılık

şeması açıkça ortada olan MRC (Maximal Ratio Combining- En Yüksek Oran Birleşimi) ile bir 2L

farklılık şemasına eşdeğer olduğunu gösterir.

Uygulama Soruları: Yukarıdaki verici farklılık şeması ile birkaç önemli uygulama sorusu aşağıdaki

gibidir:

§ 2 verici anten olduğunda anten başına düşen güç, sabit bir vericiye güç beslemek için yarı

yarıya olmalıdır. Bu tek bir verici antene nazaran performansta 3dB’lik bir kayıp ile sonuçlanır.

§ 2 verici anten ile iki kat daha fazla örnek işaret bir verici antenin durumu için

karşılaştırılmasına ihtiyaç vardır. Örnekler antenler arasında alternatif olmalıdır. Örnek olarak

dikdörtgen örnek dizileri kullanılabilir.

Page 295: kablosuz haberleşmesi

32  

 

§ Farklılık dallarında yeterli zayıflama ilişkisizliğine uğramak için verici antenler eğer iki aynı

anten alıcı farklılığı sağlarsa gerekli olacak aynı mesafede aralıklı olmalıdır. Gerekli ayırmanın

dalga boyunun birkaç destesi olarak Bölüm 2.1.5.1.’ de görüyoruz.

Page 296: kablosuz haberleşmesi

BÖLÜM 7

DENKLEŞTİRME VE GİRİŞİM İPTALLEME

Yeryüzü mobil radyo kanalları çokyollu yayılım ve rasgele değişen orta karakterlerden dolayı ayırgan kanallara zayıflatan olarak yapılmıştır.Bu kanallarda, çok yönlü yayılım(yada gecikmiş yayılım),zayıflama,doppler yayılım,doğrusal olmayan bozukluk,frekans baskı,aşama seğirmesi,ani gürültü,termel gürültü ve spektrum paylaşımından yükselen ortak kanal ve bitişik kanal karışması gibi birçok çeşit bozulmalar gözlemlenir.Bu bölüm, gecikmiş yayılım, zayıflama, Doppler yayılım, termal gürültü ve ortak kanal karışmasının etkileri üzerinde yoğunlaşmıştır. Gecikmiş yaılım sembooler arası karısıklık olarak bilinen bitişik semboller arasında karısıklıga sebep olur. Geniş bir Doppler yayılım hızlı kanal degişimleri gosterir ve uyumlu bir alıcı kullanıldıgında hızlı yakınsak bir algoritma gerektirir ve zayıflama kanalı derin bir zayıflama gosterdiginde cok dusuk sinyal gurultu oranı ya da sinyal karısıklık oranıyla sonuclanır.

Uyarlanabilir alıcı, amacı ISI ve gurultunun birleşmiş etkilerini azaltmak olan alıcıdaki ayarlanabilir alıcıların bir duzenlemesidir. Tarihte alıcıların iki ana kategorisi arsivlenmiştir, sembol-sembol alıcılar ve sıra tahminciler. Sıra tahminciler alınan sembollerin sırasına gore karar verirken sembol-sembol dengeeyicileri alınan sembol sıraları jhakkında sembol-sembol karar vermek icin bir karar aygıtı içerir. Bircok yapı ve uyarlanabilir algoritma farklı kanal karakterleri için farklı tipte dengeleyici sunar. Sıra tahmincileri sembol-sembol dengeleyicilerinden genellikle daha karmasıktır ama potansiyel olarak daha iyi performans gosterir.

Bu bolum ayarlanabilir dengeleme tekniklerinin geniş bir ozetiyle baslar. Bolum 2 de ISI kanal modelinin degerlendirilmesiyle devam eder. Bir ISI kanalındaki dijital sinyal için en iyi alıcı bolum 3 e sunulmustur. Bolum 4 sembol-sembol alıcılarının işleyişini sunar ve bolum 5 sıra tahmıncilerinin işleyişini sunar. Bolum 6 durgun ISI kanalları ve cok yonlu zayıf ISI kanallarındakı maksımum benzer sıra tahmınının parca hata orn performansının analizini gosterir. Son olarak bolum 7 ISI kanallarındki kesirli bosluklu MLSE alıcılarının performansını analiz eder.

1.GENEL BAKIŞ

1.1 SEMBOL-SEMBOL DENGELEYİCİLERİ

Lucky 1960ların ortalarında dijital haberleşme sistemleri için uyarlanabilir (doğrusal) dengeleyici geliştiren ilk kişidir.Bu dengeleyici, dengeleyicinin ISI yı sıfıra zorladığında zirve bozulma kriterlerine ve sıfır-zorlayan dengeleyici olarak adlandırıldı.Az zaman sonra Proakis ve Miller, Lucky ve Gersho en az ortalama karesel kriterlerine bağlı olan doğrusal LMS dengeleyicisini geliştirdi.LMS dengeleyicisi, ZF dengeleyicisinden daha üstündü çünkü ZF dengeleyicisi gürültünün etkilerini göz ardı ediyordu.Thaper ses bandı telefon kanallarında yüksek

Page 297: kablosuz haberleşmesi

hızda veri geçişi için kafes kodlu modun performansını araştırdı ve uyarlanabilir doğrusal dengeleyicide kullanılan basit alıcı yapısı önerdi.Performansın ideale yakın olduğunu söyledi ama çalışmaları çok daha şiddetli bozulmuş çok yönlü zayıflayan ISI kanalları içermiyordu.

Doğrusal dengeleyicilerin, gürültü yükselmesi olarak bilinen bir karakter olan ISI yı yok etmeye çalışırken kanalın gürültüsünün yükselmesi engeli vardı.Sonuçolarak şiddetli genlik bozuklukları olan kanallarda doğrusal dengeleyicilerle tatmin edici bir performansa ulaşmak mümkün değildir.1967 de Austin gürültü yükseltmesini azaltmak için doğrusal olmayan karar dönüt dengeleyicisini önerdi.DFE nin ileri beslemeli filtresiyle sadece öncü ISI yok edildiği için gürültü azalması büyük ölçüde düşmüştü.Fakat bu DFEnin performansını ciddi şekilde azaltan hata yayılımını getirdi ve performans analizini karıştırdı.Beltiore ve Park dönüt filtresi olarak doğrusal tahminciyi kullanarak öngörücü adı verilen eşit DFE yi önerdiler.Bu yapı ISI kanallarında kafes kodlu modulasyonların denkleştirme ve kod çözünümü için DFE sıra tahmincileri birleştirildiğinde faydalıdır.İlk uyatrlanabilen dengeleyiciler, sembol boşluklu dengeleyiciler olarak bilinen, T, bağlantı boşluklarının sinyal aralıklarına eşit olduğu çapraz filtre kullanılarak uygulandı.Sembol boşluklu dengeleyicinin performansı örnekleme anlara çok hassastır ve rasgele seçilen örneklerde çok verimsiz olabilir.Mükemmel zamanlama ve eşlenmiş filtre işlemiyle bile, sınırlı bağlantılı gecikme hat yapısından dolayı sembol boşluklu dengeleyici en iyi doğrusal alıcıyı farkedemez.Brady, Manson, Ungerboeck, Gitlin ve Weistein bu problemi, bağlantı boşluğunun T den az olduğu, kesirli boşluklu dengeleyici sunarak çözdü.Eğer bir sembol boşluklu dengeleyici eşlenmiş bir filtreyle öncülük edilirse, o zaman FSE ve sembol boşluklu dengeleyici eşittir.Fakat pratik uygulamalarda tam eşlenmiş filtreyi elde etmek zordur çünkü yapısı bilinmeyen kanal karakterlerine bağlıdır ve bu yüzden FSE oldukça çekicidir.FSe nin sınırlı uzunlukta kesirli boşluklu bağlantılı gecikmiş hat ile bir gelişigüzel doğrusal süzgece ulaşması tartışılabilir.Bundan dolayı FSE nin ideal eşlenmiş filtreyle ve örneklemeyle bile (sınırlı uzunlukta) sembol boşluklu dengeleyiciyi daha iyi yapması beklenir.

1980 lerde Gersho ve Lim, Mueller ve Saz ve Wesolowski ISI yok edici olarak bilinen, ilginç bir karar yardımlı dengeleyici önerdiler.Teorik olarak, ISI yok ediciler herhangi bir gürültü azalması olmaksızın ISI yı yok edebilirler.Fakat DFE ye benzer olarak hata yayılımından zarar görsün diye dengeleyicide karar yardımlı mekanizma uygulanır.Değişik uyarlama algoritmaları dengeleyici katsayılarını ayarlamak için önerilmiştir.Witrow’un önerdiği Gitlin, Mazo, Ungerboeck, Widrow’un analiz ettiği LMS algoritma, basitliği ve sayısal sabitliğinden dolayı en meşhur olanıdır.Fakat LMS algoritma şiddetli genlik bozulmalı kanallarda çok yavaş yakınsamaktadır.Bu yavaş yakınsama birçok pratik uygulama için tolere edilemez.Örneğin, HSU LMS algoritmasının bir HF kısa dalga iyonosferik kanal için uygun olmadığını söyler çünkü kanalın derin bir zayıflama olduğunda şiddetli gensel bozulmaları vardır ve kanal özellikleri çok hızlı değişir. Uyarlanabilen dengeleyiciler için hızlı yakınsama algoritmalarını bulmak amacıyla ciddi araştırma gücü sarfedilmiştir.1974 de,Gordard, sonradan özyineli enaz karesel algoritma olarak bilinen hızlı yakınsak algoritmayı tanımlamıştır.bu algoritma işlemin başlangıcından itibaren bütün bilgiden yararlanır ve LMS algoritmadan daha hızlı yakınsar.Ne yazık ki hesaplama karmaşıklığı, N nin dengeleyicinin sıarsı olduğunda , N2 ile orantılıdır, bu da birçok pratik uygulama için çok yüksektir.Karmaşıklığı azaltmak için Falconer ve Ljung (113) ve Cioffi ve Kailath (58) 1978 ve 1984 de sırasıyla farklı hızlı RLS algoritmaları geliştirmişlerdir.Bu algoritmaları dengeleyici sırası N ile karmaşık orantısı

Page 298: kablosuz haberleşmesi

vardır.Fakat algoritmalar sınırlı kesinlik aritmetiğiyle uygulandığında kararsız olma eğiliminde bulunurlar.Bu sayısal kararsızlığı örnekleri Mueller tarafından verilmiştir (236).Özyineli enaz karesel kafes birbaşka RLS algoritması Morf(232), Satorius(291,292), Friedlander(124), Ling ve Proakis (200) tarfından bulundu.RLSL algoritması hızlı RLS algoritmalarından daha çok karmaşıktır ama daha iyi sayısal kararlığı vardır.Fakat Perl tarafından hala RLSLnin sayısal karasızlığı söylenmektedir.(260).

Çok yönlü zayıf kanallara sembol-sembol denkleştirme tekniklerinin bazı uygulamaları Monson(230,231) Hsu (171), Ling ve Proakis(201) ve Eleftheriou ve Falconer (97) tarafından yapılmıştır.Hızlı zaman değiştiren kanallar için sayısal kararsızlıktan kaçınmak amacıyla hızlı yakınsayan algoritmalarda kontrollü bir prosedür ihtiyacı olabilir(97).Sonuç olarak Wong ve McLane (363), frekans spektral boşlukları olan HF radyo kanalları için kafes kodlu modülasyonun performansını araştırmışlardır.Hem doğrusal hem doğrusal olmayan denkleştirmeyi düşünmüşler ve değişken MDFE yi önermişlerdir.

1.2 SIRA TAHMİNİ

Viterbi algoritma ilk olarak Viterbi tarafındadn kıvrımlı kodların maksimum benzer kod çözümlemeleri için tasarlanmıştır(341,342).Forney bir ISI kanalı ve kıvrımlı kodlaıcı arasındaki benzerliği farketmiş ve Viterbi algoritmayı, ISI ve ekolarak berrak Gaussian gürültüsü tarafından kesilen dijital sinyallerin algılanması için uygulamıştır(127).Viterbi algoritmanın etkinliğinden dolayı , ISIyla kesilen sinyallerin algılanması için eniyi maksimum benzer sıra tahmininin gerçekleşmesi uygulanabilirdir.

Formey’in ilk çalışmasından sonra (127), MLSE alıcısı değiştirildi ve genişletildi.Magee ve Proakis kanl ani cevaplarını tahmşn için uyarlanabilen kanal tahmincisi kullandıkları uyarlanabilen bir MLSE alıcısı önerdiler.Ungerboeck(328) ayrıca taşıyıcı aşama hatalarının ve örnekleme zaman hatalarının etkilerinden sorumlu olan daha basit bir MLSE geliştirmiştir.Acampora(6) kıvrımlı kodçözümü ve denkleştirmenin birleşimi için MLSE yi kullanmıştır ve dördün genlik kiplenimi sistemlerinin uygulanmasını geliştirmiştir.MLSEnin sinyal topluluğunun büyüklüğüyle ve kanla ani cevabının uzunluğuyla üstel olarak büyüyen bir karmaşıklığı vardır.MLSE geniş sinyal toplulukları olan ve/yada uzun kanal ani cevapları olan sistemler için pratik değildir.MLSEnin performansının çoğunu tutarken karmaşıklığını azaltmak için birçok araştırmalar yapılmıştır.İlk çalışmalar daha kısa uzunluğu olan orjinal kanal ani cevaplarını şekillendirme üzerinde toğunlaşmıştır.Daha sonra daha küçük sayılı durumlu sıra tahminleri uygulanabilmiştir.(275)de, Qureshi ve Newhall şekillendirici süzgeç olarak doğrusal dengeleyici kullandılar.Eğer orjinal kanalın ve hedeflenen kanalın benzer kanal spektrumu varsa bu metod oldukça başarılıdır.Falconer ve Magee(112), ve Beare(27) dengeleyicinin ürünü ve hedef kanal arasındaki ortalama karesel hatayı küçülterek doğrusal dengeyici ve hedef kanal cevabını uyumlu bir şekilde eniyihale getirdiler.Tasarı orjinal kanal hedeften çok farklı olduğunda performansı geliştirdi fakat yüksek bir karmaşıklığı oldu.Daha önce ifade edildiği gibi, doğrusal dengeleyiciler kanal gürültüsünü yükseltmektedir.Lee ve Hill (191), sistem karmaşıklığını azaltmak ve gürültü yükselmesini hafifletmek amacıyla kanal ani cevabını kırpmak için DFE kullanımı

Page 299: kablosuz haberleşmesi

nermişlerdir.MLSEnin karmaşıklığını azaltmak için bir başka yaklaşımda Viterbi algoritmanın kendisini sadeleştirmektir.Uygun karar çevrelerini kullanarak, Vermuelen ve Hellman(337) ve Foschini(120) yakın maksimum benzer performans elde etmek için sadece küçük sayıda benzer yolların geliştirilmeye ihtiyacı olduğunu gözlemlemişlerdir.Wesolowski (355) benzer sinyal topluluklarının küçük bir takımına karar vermek için DFE yi işleme koymuş ve sonra azaltılmış durum kafesiyle en çok benzeyen sıra yolunu bulmak için Viterbi algoritmayı kullanmıştır.Clark(60) ve Clark ve Clayden(61) ayrıca bazı benzer algılama metodları sunmuşlardır.Son zamanlarda iki acayip azaltılmış durum sıra tahmin tekniği sunuluyor.Eyboğlu ve Qureshi (109), özellikle geniş sinyal toplululuklu sistemler için yararlı bir teknik olan azaltılmış durum sıra tahminini öneriyorlar.Duel-Hallen ve Hegard (90,89), zun ani cevaplı kanallar için uygun teknik olan gecikmiş karar-dönüt sıra tahminini(DDFSE) öneriyorlar(DDFSE sınırlı ani cevaplı kanallar için uygulanabilir).Chevillat ve Eleftheriou (49) bağımsız olarak aynı olgaritmayı öneriyorlar fakat sınırlı uzunluktaki kanallar için.RSSE de DDFSE de en çok benzeyen yolu araştırmak için Viterbi algoritmayı kullanır ve iyi bir performans/karmaşıklık azlığı sağlar. Her iki şekilde de sistem durumlarının sayısındaki azalmadan dolayı bölüm metriklerini hesaplamak için dönüt mekanizması olmak zorundadır.Bu dönüt hata yayılımını gösterir.Fakat hata yayılımının etkisi DFE li olandan çok daha küçüktür.Eyuboğlu ve Qureshi sınırlı kanal ani cevaplı kanallarda , RSEnin özel bir durumu olarak DDFSEnin uygun bir şekilde modellenebildiğini de gözlemlemişlerdir.Eyuboğlu, Chevillat ve Elefthriou ayrıca kafes kodlu modulasyon kullanan sistemlerin kullanılmasını önermişlerdir.Sheen ve Stüber çözümlenmemiş ve kafes kodlu sistemlerde RSSE ve DDFSE için hata olabilirlik üst sınırını ve yaklaşıklıklarını bulmuşlardır.Eyuboğlu ve Forney biline kafes kodunun eniyi kodlama ürününe ulaşan birleşik ön kodlama ve kodlama modulasyon tekniğini önermişlerdir.Onların teknikleriyle, denkleştirmeye, kanal ani cevabının ileticide bilinmesini gerektiren Tomlinson-Harashima önkodlamasını kullanarak ulaşılır.

Sıralı kodları çözümlemek için, sıralı çözümleme algoritması Viterbi algoritmaya iyi bir alternatiftir, özellikle kodlayıcının uzun bir kısıtlı uzunluğu olduğunda ve sistem ortadan yükseğe SNRli olduğunda.sıralı sıra sistemin ISI yla bölünmüş sinyalleri için uygulanabileceği açıktır.Long, Bush ve Xiong bu uygulamada bazı sonuçlar söylemişlerdir.206 v e205 de Fano algoritma algılama algoritması olarak kullanılmıştır ve geliştirmek için DFE yola karar vermede kullanılmıştır.Eğer DFE çoğu zaman doğru kararlar verirse, Fano algoritma tarafından uğranan kutuplar azaltılabilir.Çoklu yığın algoritması, sıralı algılama algoritmalarında karşılaşılan silinti veya tampon problemlerinden kaçınmak için kullanılmıştır.Sınırlı ani cevaplı sistemler ayrıca düşünülmüştür.

Zayıflayan ISI kanallarını çok yönlü hale getirmek için sıra tahmin tekniklerinin uygulamaları D’aria, Zingarelli, D’avella, Eleftheriou ve Falcano tarafından araştırılmıştır.MLSE (76,77)deki UHF yerel mobil radyo kanallarını eşitlemek için ve HF kısa dalga iyonosferik kanallarını eşitlemek için kullanılmıştır.MLSEli zayıflayan ISI kanallrında dijital sinyallerin hata tahminindeki yakın üst sınır çözümlenmemiş ve kafes kodlu sistemler için Sheen ve Stüber tarafından sunulmuştur.Katz ve Stüber SSE yi çok yönlü zayıflayan ISI kanallarında kafes kodlu sinyallerin algılanmasında uygulamışlardır.

1.3 EŞ KANAL KESİŞME İPTALEDİLMESİ

IS-54/136 ve GSM gibi TDMA hücresel sistemlerin spektral etkisi, eş kanal kesişmesi tarafından önceden sınırlanır. CCI yle baş etmek için birçok yaklaşım kullanılabilir.Işın ve boşluk prensiplerini kullanan uyarlanabilir anten dizilimleri de bir çözümdür.Eş kanal kesişme iptal edilmesi, sinyal işleme tekniklerinin CCI yi iptal etmede kullandığı bir başka yaklaşımdır.CCIC alıcıları tek anten yada çoklu anten

Page 300: kablosuz haberleşmesi

kullanabilirler.Tek anten CCIC alıcıları, kanalı, çoklu girişi tekli çıkış (MISO) kanal olarak algılarlar.Bu durumda problem CDMA çoklu kullanım algılamasıyla çok benzerdir.Fakat IS 54/136 gibi dar frekans sistemleri için, CCIC alıcıları ek serbestlik derecesini elde etmek için genellikle çoklu alıcı antenlerini kullanır.Çoklu alıcı antenlerinin kullanımları, çoklu giriş çoklu çıkış kanalı (MIMO) oluşturur.

Winters, CCI li düzlemsel zayıflayan kanallar için en iyi doğrusal en az ortalama karesel hata birleştiren tekniğini (MMSE) sunmuştur.En iyi birleştirici, zayıflamanın etkileri ve CCI yle, M-element uzlamsal çeşitleme birleştiricisiyle dijital ışın oluşturarak birlikte baş eder.İki antenli elementler durumunda, anten kaldırma katsayılarını güncellemek için direk matriks azaltılması önerilir.En iyi doğrusal birleşimin dezavantajı ISI yla baş edememesidir.Eş kanal kesişmesi ve ISI, sembol-sembol denkleştirme teknikleri kullanılarak birlikte baş edilebilir.DFE temelli yaklaşımlar Duel Hallen, Tidestav ve Uesugi tarafından sunulmuştur.

Forney’in maksimum benzer alıcısını genişleterek, Van Etten, birleşmiş maksimum benzer sıra tahmini için MLSE yi önermiştir.MLSE yaklaşımının değişiklikleri Giridhar, Yoshino, Yokota ve Ranta nın da arasında olduğu birçok yazar tarafından sunulmuştur.Bottomley ve Jamal uyarlanabilir anten ışınlarını ve MLSE dengeleyicisni birleştiren bir şekil geliştirmişlerdir.CCIC, Viterbi metrikte oluşturulur ve alıcı, düzlemsel zayıflayan kanal şartları altında Winter’in en iyi doğrusal birleştiricisine eşittir.Bu çalışma Molnar ve Bottomley tarafından, yatay ve dikey kutuplaşmış anten ışınlarını kullanan bir alıcı olarak geliştirilmiştir.Kutuplaşma çeşitlemesi, CCIC nin amacı için Viterbi bölüm metriği değiştirildiğinde kaybolan zayıflamaya karşı çeşitleme kazanımını attırır.CCIC nin hem kanal hem data tahmini için kullanıldığında, son zamanlarda Bottomley ve Molnar tarafından, 41 deki alıcı için ilginç bir değişiklik önerilmiştir.

Sonuç olarak, CDMA çoklu kullanım algılama teknikleri, dar frekans TDMA sistemlerinde CCIC oluşturmak için dar frekansa hazır olarak geliştirilebilir.Birçok durumda, matematiksel sistem aynıdır veya çok benzerdir.Verdu tarafından eşzamansız CDMA sistemleri için en iyi çoklu kullanım detektörü geliştirilmiştir.Ayrıca içinde ilintisizleştiren detektör, doğrusal MMSE detektörleri, doğrusal olmayan karar dönüt detektörleri, ve çok aşamalı detektörlerin bulunduğu birçok daha az karmaşık daha az iyi CDMA çoklu kullanım detektörleri geliştirilmiştir.

2. ISI KANALLARINI MODELLEME

Bölüm 4 gösterdi ki herhangi bir module edilmiş sinyalin kompleks zarfı şöyle bir genel formda ifade edilebilir;

Bu bölüm dikkatleri dogrusal modulasyon şemasına opluyor öyle ki;

Genlik sekilli puls , ve de kompleks sembol dizinidir. Genelde, ASK ve PSK dalga formlarını kapsar ama cogu FSK dalga formlarını kapsamaz. Farzedelim ki, 7.2 deki sinyal zamana

Page 301: kablosuz haberleşmesi

bagımsız kompleks alçak geciş impulse cevabı olan bir kanal üzerinden iletilsin. Alınan kompleks zarfı,

Ancak

İletilen puls nin kıvrımıdır ve kanal imuls cevabı ve sıfır manalı kompleks

eklenmiş berrak Gauss gürültüsü (AWGN) güç spektral yogunlugu watts/Hz olur. Fiziksel kanal nedenli oldugu için 7.4 deki integralin alt limiti sıfır olabilir ve sonucunda

Sonucta, toplam puls h (t) sonlu zamana sahip oldugu farzedilir ve boylece her ve ancak L pozitif tamsayı olmak sartıyla. Bolüm 3 te gosterecegiz ki,

maksıum benzerlikte analog filtreden h (-t) olusan alıcı alınan puls h (t) le esleşmişrtir. Farzediyoruz ki, bir eşleşmiş filtre uygulanmıstır, eşleşmiş filtrenin çıkışındaki kompleks alçak geçişli sinyal ise,

Ancak

Ve

Page 302: kablosuz haberleşmesi

İse filtrelenmiş gürültüdür. Dikkat edelim ki toplam puls cevabı f (t) iletilen filtre, kanal ve alınan filtre için calişmaktadır. Toplam sistem fig 7.1 de gosterilmiştir.

Eşleşmiş filtrenin çıkışını her T saniyede örneklendirirsek örnek sıralaması şoyle olur;

Ancak ve 7.9 daki birinci terim istenen terimdir, ikinci terim ise ISI ve son terim eşleşmis filtrenin çıkışındaki gürültüdür. Bunu takiben 7.1 deki toplam farklı zamanlı sistem farklı zamanlı transversal filterlerle ifade edilir ki katsayıları;

Bu sekil 7.2 de acıklanmıstır,

7.9 daki form ISI serbestli geçişin durumu,

Bu durumda

Bolum 4.2 gosterdi ki, f(t) pulsu esitligini saglar ama sadece ve sadece,

Page 303: kablosuz haberleşmesi

Bu sunu gostredi ki, yeterli ve gereklidir ki beslenmiş spektrum duz olmalıdır. ISI serbestli geçiş için f(t) pulsueşit alanlı sıfır caprazlılarına sahip olan herhangi bir fonksiyon olabilir.

2.1 ALINAN SİNYALLERİN VEKTÖR GÖSTERİMLERİ

Bölüm 5.1 de tartısıldıgı gibi bir Gram-Schmidt ortonrmalizasyonu prosedürü alınan sinyali söyle ifade eddebikmeye yarar;

Ancak formu kompleks ortonormal temel fonksiyonunun bir total kumesi olur ve (0,T) aralıgında ifade edilir ve,

Daha sonra gosterilebilinir ki;

Ancak

ler sıfır manalı kompleks Gauss rastgele degişkenleri oldugundan ve kovaryans

, vektör çok degişkenli Gaus dagılımı ise,

Ancak

Page 304: kablosuz haberleşmesi

Ve

3. AWGN İLE ISI KANLLARI İÇİN OPTİMUM ALICILAR

Maksimum benzerlikte olan alıcılar benzer p(w |x, H) fonksiyonunu veya log p(w|x,H) fonksiyonunu maksimize eden x sembol diziine karar verir. X i öyle sec ki;

Bir AWGN kanalı için p(w |x, H) 7.18 deki formu alır ve 7.21 deki karar kuralı x i maksimize edecek sekild esecerek,

terimi x den bagımsız oldugundan maksimum benzerlikteki alıcının x i maksimize etmesi icin bu terim yok sayılabilir,

Ancak Re{z} z nin gercek kısmıdır. Devam edilirse ;

Page 305: kablosuz haberleşmesi

Ancak ve önceden tanımlıdır. degişkenleri alınan alcak gecişli sinyalin

eşleşmiş filtre üzerinden gecmesiyle elde edilir. Eşleşmiş filtrenin cıkışındaki T-alanlı

filtre dogru zamnlama fazı ve mukemmel sembol senkronizasyonu uyguylanarak elde edilir.

ISI katsayıları diye adlandırılırve özelligine sahiptir. 7.24 7.25 7.23 kullanılarak;

Eşleşmiş filtrenin çıkışındaki gürültü örnekleri 7.8 kullanılarak

Ve onların farklı otokorelasyon fonksiyonu ise;

3.1 FARKLI-ZAMANLI BERRAK GÜRÜLTÜ KANALI MODELİ

Gürültü örnekleri arasındaki korelasyon cesitli eşitlikler uygulanırken bazı komplikasyonlara sebep olur. Bu zorlugun üstesinden gelmek için örnek dizin işletecek gürültü berreklastırıcı filtre lullanılabilir, bunun sonucunda denk bir farlkı zamanlı berrak gürültü kanalı modeli olusur. Böylece f vektörün z-transformu ise;

özelligi kullanılarak;

Böylece F(z) nin 2L kökü vardır denir ve faktoriasyonu ise

Ancak G(z) ve karsılıklı eslenik koku olan L derece polinomlarıdır. kokleri icin 2^L olası secenek vardır ve herbirisi gürültü berraklastırma filtresi için yeterlidir. Halbuki, RSSE ve DDFSE gibi bazı esitleme teknikleri minimum faza sahip bütün G(z) cevaplarının polinomları için gereklidir. Bu defa, sadece minimum faza sahip tek G(z) secebiliriz. G(z) nin bu secimi ile gürültü

Page 306: kablosuz haberleşmesi

berraklastırma filtresi 1/G*(1/z*) duragan ve nedensiz bir filtre olur. Pratikte, sebepsiz gürültü berraklastırma filtresi uygun bir gecikme kullanılarak uygulanabilir. Eger toplam cevap G(z)mınımum faza ihtiyac duymuyorsa minimum faz elde edilmesi için G*(1/z*) secilir. Bu secim gürültü berraklastırma filtresi 1/G*(1/z*) nin hem nedenli hem de duragan olmasını saglayacaktır.

Gürültü berraklastırma filtresinin herhangi secimi için filtre çıkışı

7.28 kullanılarak, giriş gürültüsünün gürültü berraklastırma filtresi üzerindeki güç spektral yogunlugu ise

Büylece, giriş gürültüsündeki gürültü berraklastırma filtresinin güç spektral yogunlugu ise

Bu daha berrak oldu. yukarıdaki gelişmeler fig 7.3 deki sistemin fig 7.4 de gösterilen eş farklı zamanlı berrak gürültü kanal modeli ile beraber geliştirildigini goslerir. Gürültü beraklastırma filtresinin cıkışındaki farklı zamanlı örnekler

ise; ,

Page 307: kablosuz haberleşmesi

Bunu takiben efektif toplam kanal impuls cevabı, kanal vektör yardımı ile tanımlanabilir

Gurultunun enerjiye oranı sembolik olarak ise

Ve bitsel enerjinin gurultuye oranı ise M ancak M ise modulasyon alfabesi ölçüsüdür.

3.1.1 ÇEŞİTLEME İLE ZAMANA BAGIMLI KANALLAR

D-kollu çesitleme ile zamana bagımilı kanallar için, buna baglı farklı zamanlı barrak gürültü kanal modeli fig 7.5 de gosterilmiştir. Tam k devrinde cesitleme kanalı d ile ilintili en iyi kazanım bir vektör ile tanımlanabilir;

ise farklı zamanlı komleks Gauss rastgele işlemidir öyleki, bu genelliklekovaryans matriks ile ilişkilidir.

Page 308: kablosuz haberleşmesi

Ancak H Hermit gecişpozisyonunu gosterir. Tam k devirinde d kolundaki alınan örnek ise

varyansı kompleks sıfır manalı Gauss gurultu orneklerinden bagımsızdır. Ortalama alınan enerjinin gurultuye oranı d kolunda;

Cogu zaman, kollar oyle ayarlanır ki . Ortalama alınankolun bitsel

enerj gürültü oranı ise olur.

3.1.2 T/2-ALANLI ALICI

Pratikte eşleşmiş filtre çıkışları genellikle zamanlama bilgisini olusturmak ve zamanlama hatalarını azaltmak amacı için cokca kullanılır. Bu bölümün degişik yerlerinde düşünülecek bir önemli örnek alıcı filtre cıkısı y(t)nin 2/T oranında örneklenmesi olacaktır. Bu sekilde total impuls kanal cevabı ve ornekleme bir T/2 alanlı farklı zamanlı transversal filtre ile gosterilebilir ve katsayıları ise

Page 309: kablosuz haberleşmesi

Ancak 2/T oranını göstreir. Eger boyle olursa 7.42 deki orneklemedogru zamanlama fazı ile

elde edilir. sonra,

Ancak ve . Zamanlama faz duyarlılıgı için daha fazla bilgi 7.4 de verilecektir.

Eşleşmiş filtre cıkısındaki T/2 alanlı gürültü örneklerinin otokorelasyonları

Gösterilişi şeklinde olan nin z-transformunun 4L koku vardır ve faktorizasyonu ise

Ancak ve eşlenik karsılıklı kokleri olan 2L dereceli polinomlardır. T/2 alanlı coralasyonlu gürültü örnekleri transfer fonksiyonu olan filtre kullanılarak berraklastırılabilir. Bir kez daha soylemek gerekirse, butun kokleri duragan ve nedenli gürültü berraklastırıcıfiltre olusturan cember içinde oldugundan iyi bir secim olur. Diger taraftan, total cevabı minimum faz olusturmak için gerektiginde secebiliriz. Gürültü berraklastırıcı filtrenin çıkışı ise

Page 310: kablosuz haberleşmesi

Ancak bir T/2 alanlı berrak Gauss gürültü dizinidir varyansu ve

T/2 alanlı farklı zamanlı transversal filtrenin katsayıları ve transfer fonksiyonu ise dır.

dizini baglı olan T/2 alanlı giris sembol dizinidir ve

Total sistem ve denk farklı zamanlı model sırasıyla 7.6 ve 7.7 de gosterilmiştir

Karsılastırmalı olarak 7.31 ve 7.45 e bakarsak,

Dikat edilecek olursa ve nth alıcı bandına denk gelir öyleki

Son olarak, 7.35 ve 7.50 karsılastırılırsa nin ye herzaman esit olmadıgını goruruz cunku T/2 alanlı örnekleri berraklastırmak için farklı gütrültü berraklastırıcı filtre kullanılmıştır.

Page 311: kablosuz haberleşmesi

4. SEMBOL – SEMBOL DENGELEYİCİLER (EKOLAYZER)

Sembol-sembol dengeleyicilerin iki geniş kategorisi var, cizgisel yonlendirilmiş dengeleyiciler ve cizgisel olmayan karar geri donusum mekanizmalı dengeleyiciler. Fig 7.8 de göstreildigi gibi cizgisel yonlendirilmiş dengeleyicileruyumlu baş katsayıları olan transversal filtrekeri içerir. Dengeleyicilerin baş katsayılar kolon vektorlerle gostreilir,

Ancak N dengeleyicilerin baş numaralarıdır. Dengeleyicilerin cıkış dizini olan berraklasmış eşleşmiş filtre yardımıyla duzenlenmiş ise dengeleyicinin cıkısı

Ancak 7.35 de gostreildigi gibidir. Dengeleyici cikisi en yakın öklit uzunlugu bilgisi

sembolu olarak formunu olusturmak için kullanılır.

Total farklı zamanlı berrak gürültü kanallarının ve dengeleyicinin bir örnek impuls cevabı asagıdaki gibi olan tek filtre ile gosterilebilecegini gozlemleyelim;

Ancak

Page 312: kablosuz haberleşmesi

Beraberinde,

Ve . burda q, g ve c nin farklı kıvrımlarıdır.

En biyik genligin g elemanı olsun. Gürültü berraklastırma filtresinin herhangi bir secimi mınımum fazı olan total transfer fonksiyonu G(z) ile sonuclanmayacaktır. Aynı zamanda dengeleyicinin baş numaraları esitliyici ve bir tamsayıdır. mukemmel dengelemenin anlamı ise

Ancak d-1 sıfırlar “1” i gosterir ve d toplam gecikmeyi gosteren tamsayıdır. Ne yazıkki mukemmel dengelemenin olusması zordur ve herzaman mukemmel performans gostermez.

4.1 ÇİZGİSEL DENGELEYİCİ

4.1.1 SIFIR-ZORLAMA(ZF)

Sıfır zorlama dengeleyici ile baş katsayılar c dengelenmiş kanalın uç bozukluklarını minimize etmek için secilir ve

Ancak arzulanan dengelenmiş kanaldır ve gecikme d bir pozştşf tamsayı olur ki degeri şanslı olarak dengeleme olmadan başlangıc bozuklugu birden az olur.

Page 313: kablosuz haberleşmesi

Sonra N bas degerleriyardımıyla minimize edilir ve hemen sonucunda ise . Halbuki dengelemeden önceki baslangıc bozuklugu birden buyuk

olur ve ZF kriteri uc bozuklugunu minimize etmeyi garantilemez. Bu durumda dengelenmiş kanalı ise

Bu durumda dengeleyici sıfırlarıdengelenmiş kanalın içine dogru zorlar ve sonucta, sıfır zorlama dengeleyici ismini alır.

Dengeleyici Baş Çözümü. Bilinen bir kanal impuls cevabı için, ZF dengeleyicinin baş kazancı çizgisel denklemlerin basit ve direk çözünleri ile bulunabilir. Bunu yapabilmek için matriks su forma gelir,

ve vektör

Sonra optimal baş kazancın vektörü ise saglar ki,

4.1.2 MİNİMUM ORTALAMA HATA KARESİ

Minimum ortalama hata karesi (MMSE) ZF dengeleyicisine göre performans ve yakınsaklık özellikleri bakımından daha dirençli ve üstündür. Vektörü tanımlayacak olursak

Dnegeleyicinin (7.52) verimi şöyle ifade edilebilir,

Page 314: kablosuz haberleşmesi

MMSE dengeleyicisi ortalama hata karesini azaltmak için baş katsayılarını ayarlar,

Dengeleyici Baş Çözümü. Dengeleyici baş çözümü eger kanal impuls cevabı biliniyorsa,optimum dengeleyici katsayıları direk çözümle bulunabilir,

Ancak , ninhermit matriksidirve uzunlugu N olan bir kolon vektörüdür. Bu tanımları kullanarak ve farzederek ortalama hata karesi,

Ortalama hata karesini azaltan c baş vektörü gradyanını sıfıra eşitleyerekelde edilebilir.

ayarlaması sonucunda,

özdesliğini kullanarak ve yi Hermit sayarak minimum ortalama hata karesi,

Bütün kanal ve dengeleyici(7.53) onu takipedenimpuls cevabı q ile tek bir filtre olarak gösterilebildiginden MMSE şöyle ifade edilebilir,

Page 315: kablosuz haberleşmesi

MSE Dengeleyicisinin Performansı. Sonsuz sayılar tasıyan başlara sahip olan bir MSE dengeleycisinin performansı bazı yararlı sezgiler saglar. Bu defa,

Sonsuz sayı dengeleyici d gecikmesi olakalsız oldugundan d=0 secebiliriz

vektörünün en iyi baş kazancının dengesi şöyle yazılabilir,

(7.88) in her iki tarafınn z-transformunu alırsak

Ve bu yüzden,

Gürültü berraklastırıcı filtre içeren MSE dengeleyici eşitligi,

Paydadaki No gürültü terimi hariç C'(z) ni ZF dengeleyicisi ile ayn sekilde sahip olduguna dikkat ediniz Açıkca ZF ve MSE kriterleri gürültünün yoklugunda aynı çözüme ulasırlar. Performansın en anlamlı çozumu bit hata olasılıgıdır. Ne varki bircok dengeleyici teknikleri için bit hata olasılıgı dengeleyici katsayılarının yuksek bir dogrusal olmayan fonksiyonudur Bir ihtimalde sonsuz uzunluk MMSE dengeleyicisinin MMSE sini degerlendirirç

Page 316: kablosuz haberleşmesi

Dikkat ediniz ve hiç ISI ve gürültü olmadıgından katlanmıs spektrum spektral null olarak ortaya cıktıgında dogrusal dengeleme tekniklerinin verimlilik için bir

başka yararlı ölçümü sinyal gürültü artı parazit dengesidir ve şöyle tanımlanır,

MSE dengeleyicisi gürültünün etkilerini karsılamasına ragmen dengeleyicini uretimindeki gürültü iyilestirmesi yuzunden keskin ISI yada spektral bosluklu kanllarda tatmin edici bir performans elde edilememektedir. Dogrusal dengeleyicide başkabir problemde data modu boyunca dengeleyicinin adaptasyonudur. Bu problem özellikle trellis kodlu modulleri kullanan sistemlerde ortaya cıkar. Çunku sinyal toplulugundaki kutuplararasındaki azaltılan ayrım yuzunden dngeleyici ve baglı kararlar bu kodsuz sistemlere karsı az guvenilirve daha dusuktur. Bu problem periyodik deneme modlarında dengeleyici çıkımların bir araya gelmesine izin verildigi yerlerde periyodik denem kullanılarak kısmen asılabilir. Dengeleyici biraraya geldiginde ses bandı data kanalları gibiayarlanmıs kanallar yda cok yavas degişimli kanallar için uygundur.

4.2 KARAR DÖNÜT DENGELEYİCİLERİ (DFE)

Dogrusal dengeleyicilerin performansını azlatan gürültü iyileştirmesinin zararlı etkileri dogrusal olmayan karar dönut dengeleyicisi kullanılarak azaltılabilir. DFE ileir beslemeli bolum ve donut bolumu olarak iki bolumden olusur. Tipik bir DFE şekil 7.9 da gosterilmiştir. DFE dogrusal degildir. Çunku donut yolu bir karar aygıtı içerir. İleri beslemeli bolum daha once bahsedilen ileri dogrusal dengeleyicinin yapısına benzer bir yapıya sahiptir ve amacı oncul ISI yı azaltmaktır. Sonra tartısılacak sebeblerden dolayı ileri beselemeli filtreye olan gurultu girişi eşlenen filtrenin örneklenen ürünüdür. Ayrı bir gürültü berraklastırma filtresi bu durumda kullanılmaz. Dengeleyici ürünler hakkında verilen kararlar bu sembollerin verilmesiyle ISI yı tahmın etmek için kullanılan donut filtresiyle yayılır. Donut filtresinin katsayıları DFE nin ileri bolumlerinide içeren sistem impuls cevap ucunun örneklenmiş impuls cevabıdır.

Page 317: kablosuz haberleşmesi

DFE nin çıkışı,

Ve ileri beslemenin katsayıları oldugunda ve donut filtreleri ayrı ayrı ve bir önceki algılanan sembollerin ardısımı oldugunda. Bütün kanal ve dengeleyicinin ileri besleme bölumunun 7.53 deki örneklenen impuls cevap ile gosterilebilecegini hatırlayın. 7.35 kullanlarak DFE çıkışı,

Tercıhen secilecek,

Oyleyse ikinci toplamalı saglama sıfırdır ve dogru kararlar verilirse birinci toplamalı saglama sıfırdır. O zaman,

Esitlik 7.97 deki 1. Ve 2. Toplamalı saglamalar ayrı ayrı ileri beslemeli ve donut filtreleriyle

ilişkilendirilen artık ISI dır. Donut katsayıları ise bir onceki algılanan sembollerden ISI nın tamamen yerdegstirmesiyle sonuclanır.

Dengeleyici Baç Çözümü. Ve kaysayıları bazen MMSE-DFE olarak adlandırılan ortalama hata karesiniazaltmak için aynı anda ayarlanabilir. Tanım olarak,

Page 318: kablosuz haberleşmesi

Ve

Daha sonra MMSE için

Esitlikler 7.104 ve 7.77 aynı sekilde oldugu için bas cozumu elde etmek için tanım olarak,

Uyarlanır Çözüm. DFE nin ileri besleme baslarını ayarlanabilmek için ,

Donut katsayılarını ayarlayabilmek için

Bunun istenilen sonuca ulastırdıgını gorerek, gozlemlenmeli ve,

DFE nin Performansı. DFE nin donut bolumu ileri filtrenin çıkısındaki arka imlec kalan ISI yı bertaraf ettigi için bir sonsuz uzunluk DFE sindeki ileri filter için en iyi yerlesimin minimum fazlı cevaplı (274) butun kanalları sonuc veren sabit, nedenli olmayan gürültü berraklastırıcı filtre ile aynı oldugu acıktır. Sonsuz uzunluk DFE si için MMSE (289) daki,

Page 319: kablosuz haberleşmesi

Ancak

4.3 SEMBOL-SEMBOL DENGELEYİCİLERİN KARSILASTIRILMASI

Çeşitli sembol-sembol dengeleyiciler için tipik kalıcı durum performansı simdilerde tanımlandı. Cizdigimiz Fig 7.10 da gostreilen durgun ISI uzerindeki 4-PSK modulasyonunu dikkate alın,

Kanal A bir (363) lü bakır esli telefon kanalı sarılmıs 11-baslı tipik data kalitesidir.

Kanal B ve C ise,

Kanal B ve C nin siddeti ISI ları vardır yayındaki spektral bosluk yuzunden kanal C ile beraber en kotu spektral karaktere sahiptir.

Sekil 7.11 kanal A için dogrusal ZF ve MMSE dengeleyicilerinin performansını gosterir. Dengeleyicilerin 21 başı vardır ve bu bas kazançları bir onceki bahsedilen tekrarlayıcı teknikleri kullanılarak elde edilir. Dogrusal ZF ve MMSE dengeliyicileri kanal A için hemen hemen aynı performanstadırlar.

Sekil 7.12 kanal B nin performansını gosteriyor. Dogrusal denklestirmeyle en iyi bas agırlıkları bilinen bir kanal cevabı sanan direkt cozumden elde edilir. Kesinlikle dogrusal ZF dengeleyicisi kanal B için uygun degildir ve dogrusal MMSE dengeleyicisi daha iyi performans gostermez. 11-başlı ileri bolumlu ve 10-baslı donut bolumlu dogrusal olmayan MMSE-DFEnin performansı ayrıca gostreilmiştir. Dogrusal omayan MMSE-DFE aynı karısklıkta dogrusal ZF yada MMSE dengeleicilerinden daha iyi performans sunar. Bunun gibi sekil sekil 7.13 de kanal C nin performansını gosterir. Yine, dogrusal ZF ve MMSE dengeleyicilerinin herikisi de dogrusal olmayan MMSE-DFE cok daha iyi performans gosterirken gayet zaayıf performans gosterir.

Page 320: kablosuz haberleşmesi

5. SIRA TAHMİNİ

5.1 MLSE VE VİTERBI ALGORİTMASI

Sekil 7.5 deki gibi butun çesitlemeli alışlıD bolumlu farklı zamanlı berrak gurultu kanalları T bosluklu ve L+1 baslı olan D transversal filtrelirinin toplanmasıyla gosterilebilir.

Sekil 7.5 den kanalın sınırlı sayıda durumunun oldugu gorulebilir.

Page 321: kablosuz haberleşmesi

Sinyal toplulugunun buyuklugu ise durumlarının toplamı vardır. Donem k daki durum ise,

k sembollerinin kanal uzerinden iletildigini varsayalım. donem n deki butun cesitli bolumlerden alınan vektor sinyallerini gostermesine izin verin. sırasını alınca ML alıcısı benzer fonksiyonu buyulten sırasının yararına karar verir.

Page 322: kablosuz haberleşmesi

Ya da esdeger olarak benzer sistem fonksiyonu,

7.35 deki gurultu ornekleri bagımsız ve L en son yayılan sembollere baglı oldugundan 7.118 deki benzer sistem fonksiyonu ise,

Ancak için oldugunda. 7.119 un k-1 de sag tarafındaki 2. terim son olarak hesaplanırsa o zaman sadece kol metrigi olarak adlandırılan 1. terim k donemde gelen sinyal vektoru için hesaplanmalıdır.

Sekil 7.5 deki model sartlı pdf yi vermektedir.

O zaman sistemi kol metrigini sonuc verir

Alınan kol metiriginin hesaplanması için kanal vektorlerinin bilgisine ihtiyacı oldugunu unutmayınız.

7.119 daki ve 7.121 deki kol metrigindeki ozyinelemeye baglı olarak iyi bilinen Viterbi algorıtma (342) ML alıcısını en cok yayılabilen x sırası için durum kafesiyle arastırarak gerceklestirmek için kullanılır. Bu arastırma islemi maksimum benzer sıra tahmini MLSE olarak adlandırılır. Burada bir ornegiyle beraber Viterbi Algoritmanın cok acık cercevesini veriyoruz, k donemde algoritmanın durumda sonlanan ilgili yol metrigiyle alınan sıradan uzaklıklar

devam eden sıralarını kafese dogru olan yollar depoladıgını varsayalım. Yol metrigi

Page 323: kablosuz haberleşmesi

ancak devam eden yol boyunca kol metriginin sırasıdır. vektoru alındıktan sonra

Viterbi algoritma her için, durum asagıdaki basamakları yurutur

1. Yol metriginin tumunu hesapla

, durumda sonlanan kafesteki butun ihtimal yollar için.

2. Yine durumda buyumenin sonlanan kafesteki butun ihtimal yolların ustunde

oldugunda yi bulun.

3. yi saklayın ve onunla alakalı devameden sırayı . Diger butun yolları bırakın.

Birinci adımda , gecisiyle ilgili kol metrigidir ve hesaplanması ise,

gecisiyle tek olarak karar verilen bir sembol oldugunda ve L en son semboller bir

onceki durum tek olarak belirtildiginde.

Butun bu durumlar işleme konuldugund zaman içerigi k artırılır ve butun algoritma tekrar eder. 7.119 da kastedilen ML alıcısı bir karar vermeden once tum sıra alınana kadar bekler. Uygulamada bu karar uzun bir erteleme (belki sonsuz) dayanılmaz ve bu yuzden alındıgında ve işleme konuldugunda genellikle hakkında bir karar verilir. Eger ise kol metrigi kırpmasıyla sonucların performans azlıgının gozardı edilebilecegini herkes bilir. MLSE ve Viterbi algoritma ornekleri ve ondan sonrakiyle en iyi sekilde acıklanabilir.

5.1.1. UYARLANIR MLSE ALICISI

Viterbi algoritması 7.121 deki kol metriklerini hesaplaması için kanal vektorleri nin bilgileri gerekir. Buyuzden uyarlanabilir kanal tahmıncısı gerekir. Literaturde [62, 215, 98].cesitli kanal tahmıncıleri sunulmustur. Bu amaç için iyi performans, sayısal kararlılık ve uygulamadaki basitlikten dolayı genellikle LMS algoritmalıcapraz dijital filtre kullanılır.

Birbaska olabilecek uyarlama algoritma ozyineli en az kareler RLS ya da Kalman algoritmadır.RLS algoritma MLS algoritma ile karsılastırıldıgında daha hızlı yakınsaklık oranına sahiptır. Fakat algoritmada sayısal kararsızlıklara sebep olabilecek ozyineli hesaplamalardan dolayı biriken gürültüü yuvarlamada cok hassastır ve gerceklestirilmesi cok karısıktır. Cok hızlı degisen ortamlarda kanal tahmini amacı için LMS algorritmasının izleme ozellikleri RLS algoritmasınınkine [98, 198, 304]. oldukca benzerdir. Bu sebeplerden dolayı LMS algoritması uyarlanabilir MLSE alıcılarından izleme modu boynca yaygın olarak kullanılır. Egitim modu suresince RLS

Page 324: kablosuz haberleşmesi

algoritmasına LMS algorıtmasından daha iyi bir performans sunması muhtemeldir. İzleme modu suresince kanal tahmın ediciyi guncellemek için Viterbi algoritmasının çıkşındaki son kararı kullanmak için MLSE alıcıları uyarlanabilir kanal tahmini için basıt bir metod vardır. LMS algorıtmasıyla baglantı katsayıları guncellemesi,

Ancak uyarlanan basamak buyuklıugunde ve ,

k donemde bolum d ile ilgili bir hata oldugunda. Bu kanal tahmın edici ile ilgili en buyuk problem Viterbi algorıtma kullanılan karar gecikmesi Q vasıtasıyla dogru kanal vektorunun arkasında draklar. Bunu gormek için ise,

Boylece,

Bundan dolayı karar gecikmesi Q ustundeki kanal degisimleri terimlerinin sıfır toplamsız olmasına sebep olacak ve bu da performansını azaltacak. karar gecikmasi azaltılabilr fakat bu 7.124 deki kanal tahmınlerini guncellemek için kullanılan kararların guvenilirligini de azaltacaktır. Karar hataları tahmincilerinin de performansını azaltacagı için Q azaltarak elde edilen butun performans gelişimi genellikle en azdır.

Bu probleme bir cozumde herdurumun kanalı takipeden kendi kanal tahmin edicilerinin oldugu per-sutvivor işlemcisini kullanmaktır. Bu durumda, baglantı katsayıları guncellemesi,

Ancak her durumla ilgiliolan devmdan bir sıradır. Dikkat edin bireysel kanal tahmincileri uyum algorıtmalarında her durum için sıfır erteleme sembollerini kullanırlar ve bu yuzden iyi kanal takip

Page 325: kablosuz haberleşmesi

performansı beklenir. Bu sıfır erteleme sembolleri kafes diyagramındaki durum gecişleri tarafından tek olarak tanımlanırlar.

5.1.2 T/2-ALANLI MLSE ALICISI

Sekil 7.6 da gosterildigi gibi eslenmiş filtre cıkışlarının 2/T oranında orneklendigini ve T/2 alanlı orneklerin T/2 alanlı gurultu berraklastırıcı filtrelerle işleme konuldugunu farzedin. Bir kere daha kanal 7.16 da belişrtilen durumlarla sınırlı durumlu bir makine olarak gosterilebilir. Viterbi kod cozucu kafesteki T/2 alanlı alınan sırayla baglı en mumkun yolu arastırır. k donemde her

durum gecisi için ve ornekleri kol metriklerini degerlendirmek için Viterbi algorıtma tarafından kullanılır.

5.2 ERTELENMİŞ KARAR-DÖNÜT SIRALI TAHMİN

Ne yazıkki MLSE alıcısının karısıklıgı karar hafızasının uzunluguyla ustel olarak artar. Kanal

hafıza zunlugu genişledikçe MLSE alıcısı daha az pratık hale gelir. Bir cozumu 0 dan L ya

degiştirlebilen bir tamsayı oldugunda terimine etkili kanal hafızasını kırparak alıcı karısıklıgını

azaltmaktır. Boylece parametre tarafından kontrol edilen karışıklık daha az iyi bir kod cozucu elde edilir. Bu ertelenmiş karar-donut sıralı tahmının temel kuralıdır DDFSE.

Butun farklı zamanlı berrak gurultu kanalının z transformasyonunun oransal fonksiyonu

olarak, ve polinomlarındır. , ve derecesinde oldugu kabul edilir. Egr L sınırlıysa dir. Polinom G(z) ise ,

Ancak

Page 326: kablosuz haberleşmesi

7.130 dan , nin asagıdaki esitligi saglayan derecesinde bir polinom oldugunda

olarak yazılabilen bir oransal fonksiyondur.

X (z) girdi sırasının z transformasyonu oldgunda olmasını saglayın,

Ve

Esitlikler 7.134 ve 7.135 den k dnemde sistem durumu ayrıstırması ise,

Ve kısmi durumda ise

7.136 da durum vardır.

DDFSE alıcıs viterbi algorıtmanın ve karar donut dedektorunun birleşmesi olarak da gorulebilir.

Her bir durum geçişi için DDFSE alıcısı ile ilgili kısmi durum nin olcumlerini depolar. DDFSE alıcısı su kol metrigi için kullanılır.

Page 327: kablosuz haberleşmesi

nin tahmını kısmı durum kullanımının tahmınıde saglanır. Sınırlı uzunluklta kanllar için DDFSE kol metrigi,

Ancak devameden sıra birlesimi ise. Her yol kendi gecmişine ait karar donutu kullandıgı için DDFSE alıcısı donut için tek guvenişlir olmayan kararı kullanmaktan kacınır. Bundan dolayı DDFSE alıcısındaki hata yayılmı DFEalıcısındaki kadar keskin degildir.

oldugunda DDFSE alıcısı Drıscollun kod cozucusune esittir. oldugunda DDFSE

alıcısı MLSE alıcısına esittir. Sonuc olarak sadece en son sembolleri 7.136 daki durumla gosterildiginden bu terimlerin içerdigi sinyal enerjilerinin bircoguna sahip olmak onemlidir.bundan dolayı butun kanalların en az asamasının olması için gurultu berraklastırıcı fltrenin filtrenin secilmesi cok onemlidir. Bu gereksinim bazı pratik problemler getirebilir. Ornegin sıfırlardan birisi birim daireye cok yakınsa sıradan olmayan gurultu berraklastırıcı filtrenini cok uzunimpuls cevabı olur ve yaklasımda zor olur. Ayrıca kanal zaman degişkenli veya bilinmiyorsa alıcının en az asamaya sahip olacagını garanti edemez. G(z)nen az asamaya sahip olmdan DDFSE iyi calısmaz.

5.3 AZALTILMIŞ-DURUM SIRA TAHMİNİ

Geniş sinyal toplulukları için DDFSE li durumların sayısı kucuk iin bile dayanıklıdır. Bir olabilecek cozum de ungerboeck benzeri takım katılım prensiplerini kullanarak durum sayılarını

azaltmaktır. 109 da tanımlandıgı gibi her eleman t deki nin ait oldugu lar bolumundeki altkume tarafından bolunmus , ve

nin son katılımı olarak ,

RSSE altkume durumu en son sembollerini tamamen tanımlamayacagına dikkat edin. Daha cok altkume durumu bu sembollerin ait oldugu altkumeleri tanımlar.

Page 328: kablosuz haberleşmesi

Altkume bolumundeki sınırlamalar duzgun tanımlanan altkume kafeslerini saglar. Varolan altkume

durumu ve sembollerinin ait oldugu altkume dusunulurse bir sonraki altkume durumu

tek basına karar verilir. sadec ji muhtemel degerleri tahmın edecegi için den daha

az alabilen altkume durumları vardır. ise her altkume geciiyle ilgili paralel gecişler olduguna dikkat ediniz. Paralel gecişlerin sayısı uyan altkumelerdeki sembollerin sayısına esittir.

Altkume kafesini arastırmak için kullanlanViterbi algoritma farklı kol metrigi ve altkume gecişleriyle ilgili paralel gecişlerin ihtimali dısında MLSE için kullanılanla aynıdır. Paralel gecisler oldugunda Viterbi aloritma ilk once maksımum kol metrikli paralel gecişi secer ve sonra bolum 5.2 de tanımlandıgı gibi viterbi algoritma için olan adımları yurutur. RSSE yle 7.121 deki koo metrigi ilgili altkume durum ciftleriyle tek basına karar vermez. Bu kol metrigi hesaplaması için bir karar donut mekanizması olsturularak cozulebilir.

altkume gecisiyle ilgili belli bir paralel gecis için RSSE kol metrigi,

Ancak belli bir paralel gecişin karsılıgı olan kaynak sembol oldugunda

ın altkume durumu onculuk eden devam eden yola karsılık gelen kaynak sembol

sırası lth birlesimidir.

6. ISI KANALLARI ÜZERİNDE Kİ MLSE İÇİN HATA OLASILIĞI

ve iletilen ve tahmin edilen sembol dizileri olsun. Her ve çifti için, hata dizisi , yi belirleyerek elde edilebilir. Her hata dizisi için, takip eden kullanışlı

olayları belirle.

dizi maksimum olası dizi dizi dizi x den daha geniş yol metriği.

Şu olayları da tanımlamak uygundur

Ve

G tüm olası hata dizilerinin kümesi olmak üzere.

Page 329: kablosuz haberleşmesi

ve sistem durum dizisi , ve le ilintili olan olsun. Bir hata olayı uzunluğunun ve arasında oluşur, eğer

olmak üzere. kısmında ki sembol hata olasılığı

Farklı için, kümesi farklı olabilir. 7.145 de ki 3. eşitlik, olaylarının

için ortak olmaması özelliğinden elde edilebilir. Maalesef, 7.145 daha geniş bir ifadeyi yönetemiyor ve bu nedenle üst sınır teknikleri performans değerlendirmesi için gerekli. Bir birlik sınırı bizim analizimizde çalıştırılacak.

Bir dar birlik sınırı oluşturmak için, her kısmı hata sembol olasılığını ispatlayacağız

7.18 de gösterilen tipik kafes diyagramını düşün, ve farklı sembol dizilerini göstermek üzere. ile ilgili hata dizisi ve ile ilgili hata dizisi F ve setlerine aittirler. Her

için daima bir vardır. eğer dizi ML dizisi ise, yani, olayı gerçekleşmişse, dizisi x den daha geniş bir yol meriğine sahiptir. Öte yandan, ise ve dizisi daha geniş yol metriğine sahipse, bir dizisi vardır.

 

Şekil  7.18  Bir  tipik  hata  durum  kafesleri  diyagramı  

7.146 daki birlik sınırı verir ki

Page 330: kablosuz haberleşmesi

Veya, özdeş olarak,

dir. 7.148 i elde etmek için, takip eden gözlemleri kullandık, 1- hata dizisi için yerleri vardır şeklinde başlayan, 2- hata olasılığı , hata dizisi nin başladığı yerden bağımsızdır. eğer iletilen sembol dizisi yeterince uzunsa, sembol hata olasılığı zaman indeksinden bağımsızdır, bu nedenle buradan sonra zaman indeksi atılacak. Son olarak, verilen bir sembol dizisi x için , olayları üst üste bindirilebilir. Sistem düşük SNR de çalışırken, daha çok üst üste bindirme işlemi gerçekleşir, böylece birlik sınırı 7.147 daha kayıp hale gelir.

olayı tanımından, birlik sınırı 7.148 şu hale gelir

giriş dizisi x le ilintili yol metriği olmak üzere. bit hata olasılığını elde etmek için, 7.149 kolayca yenilenebilir,

n zaman başına iletilen bit sayısı ve bit hatalarının sayısı olmak üzere. Olasılık,

ikişerli hata olasılığı olarak çağrılır. İkişeri hata olasılığı iletilen sembol dizisi x den bağımsızdır. Bu nedenle birlik sınırları 7.149 ve 7.150 basitleşitirir

Ve

Page 331: kablosuz haberleşmesi

Sırasıyla. 6.1 KARARLI ISI KANALLARI Hata olasılığı çifti hata olayıyla ilişkili

Şöyle ki,

Ve öklidsel yolun karesi. Yüksel sinyalden-gürültüye oranlarında hata olayı olasılığı yaklaşık olarak

, nin değerini ve ortalama hata olayı sayısını göstermek üzere. Öklidsel mesafenin karesi şu şekilde yeniden yazılabilir,

Şöyle ki,

Dal mesafesinin karesi ve

dal mesafe matrisi, elementlerine sahip. Hata vektörünü tanımla. Şöyle takip eder. ve, böylece,

rütbelidir. ise bu nedenle, , nın bir öz vektördür. nın tek öz vektörü dir. l uzunluğunun yol mesafesi matrisi 7.144 dde tanınlanan,

Page 332: kablosuz haberleşmesi

7.116 ve 7.144 ü kullanarak, E nin elementleri,

Şöyle ki,

Şöyle takip eder ki, 7.157 Hermit formülü ye sahiptir. olduğundan, E pozitif tanımlı matristir. Matris E sinyal takımına ve kanal uzunluğu L+1 e bağlıdır. 7.37 yi ve kullanarak öklidsel yol mesafesi nin karesi şu şekilde ifadelenebilir.

Hermit formunun nin içsel çarpıma ye oranı Rayleigh kotasyonu olarak anılır. E nin öz değerleri Rayleigh kotasyonuna eşittir. Rayleigh kotasyonu yi sağlar. nin minimum değeri, iken ve masimum değeri iken oluşur. E nin öz değerleri [163] şu şekilde sınırlandırılmış,

ve

E nin koşul sayısı şeklinde tanımlanır. 6.2 SÖNÜMLÜLENEN ISI KANALLARI Sönümlenen ISI kanalları için , hata çifti olasılıkları 7.154 den verilebilir ama hata olayı ile ilgili ökldsel mesafenin karesi

Şöyle ki,

Page 333: kablosuz haberleşmesi

Yukarıda ki ifade şu şekilde yazılabilir.

Genel olarak, eş varyantlı matrisi 7.39 da tanımlanan köşegen değildir. Köşegen olmayan

matrisi önemli miktarda analitik zorluklara ve kayıplara yol açar. Ancak, matrisi köşegense, normallenmiş bir kanal vektörü şu şekilde tanımlanabilir . Sonuç olarak, şu şekilde yeniden yazabiliriz,

Şöyle ki,

Ve

ile birlikte olmak üzere.

, olmak üzere ve böylece bir metris sırası ve , nin öz vektörüdür. olmak üzere nin tek sıfır olmayan öz vektörü dir  

Page 334: kablosuz haberleşmesi

6.2 ISI KANALLARINI BESLEME D-kollu farklı alış ve maksimum oran birleştirme ile ISI kanllarını zayıflatmak için çiftsel hata oranı (7.154) de verilmiştir. Fakat Öklit uzunluğunun karesiuzunluğun hata olayı ile birlikte şu hale gelir;

Ancak

Üstteki ifade şöyle de yazılabilir.

Genelde, kovaryans matrix diagonal değildir. Bir non-diagonal matrix büyük analitik zorluklara ve bakiş açısı kaybına sebep olur.Halbuki, diagonal olsa normalleşmiş kanal vektörü olan fd(k) şöyle ifade edilebilir. Sonuç olarak(7.167) şöyle ifade edilebilir.

Ancak

Ve ancak

Ve

İfade şöyle devam eder, , ve böylece Akd bir dizili vektör ve ukd de Akd nin bir özvektörü olur. Akd nin 0 olmayan tek özvektörü ise

Yavaşça zamana bağlı kanllar için nin baskın hata olaylarının uzunluğuna karsı sabit

kalmansını farz etmek mntıklı olacaktır. Bu varsayımgöreceli larak büyük olan Doppler frekansları ve hata olaylarında da geçerlidir. Mesela, eğer kanal 2-D izotropik saçılma gösterirse ve fmT=0.0025 ise 20 uzunluğun kadar olan hata olayları şöyle olur;

Page 335: kablosuz haberleşmesi

Bu varsayımla (7.168) şöyle yazılabilir,

, Ancak,

Ad matrixi aynı zamanda pozitif ve kesindir zira bütün özvektörleri pozitif ve gerçektir. Ad nin elemanları ise ancak re(i) ise (7.162)deki gibidir. Ad matrixinin taradığı alan ise;

Ancak Ad nin birer özvektörleridirler. Son eşitlik (7.41) ve

eşitliğinin normalleşmesi sonucu lde edilmiştir. Ad Hermitian olduğu için diagonalizasyonu oluşmuş öyleki Ud bir birim matrixve Ad özvektörlerinden

oluşan bir diagonal matrixtir. eşitliginin bahsedile diagonal transformasyon oldugunu varsayalım. Böylece,

Ancak ve böylece (wid) Gaussun rastgele degişklenlerinden birer bağımsız sıfır manasına gelen birim varyans olurlar. (7.165) ve (7.174) kullanılarak;

ancak Bunlar serbestlik derecesi 2 olan ki-kare dağılımıdır ve ki karenin karakteristik fonksiyonu ise;

ancak Sonuç olarak Çiftsel hata olosılığı ise;

Ancak ki-karenin yogunluk fonksiyonu olasılıgıdır.Eğer bazı özvektörler eşit olursa, karakteristik fonksiyonda eşlenmiş kutuplar oluşacaktır. Bu ayarlanmış farklı kollarda cıkabilir ve gd kanal vektörü eşit bağlantı uzunluklarına sahipse oluşabilir.D-kollu anten farklılıgının kullanıldıgı ve kanal bağlantılarının eşit uzunluklarda olmadığı durumları göz önüne alalım. Bu defa 1 , . . . , D ve karakteristik fonksiyon (7.176) ise

Page 336: kablosuz haberleşmesi

Ancak

Ve pdf si ise

(7.177) ve (7.180) kullanılarak, asıl çiftsel hata oranı ;

Ancak

(7.173) kullanılarak toplam değer sınırı;

tüm parça vektörlerin bulundugu bir küme olsun.

5 küme olarak konveks çünkü bütün parça vektörleri birer konveks kombinasyonu olan S nin içinde vardır. . Eğer çiftsel hata olasılıgı S den R ye kapsama gösterirse nin bir konveks fonksiyonudur demektir ve böylece ve bir eşsiz minimumdur.Mesela, Fig. 7.19 eşit bağ kuvveti olan üç bağlı kanal

için çiftsel hata oranını gösteriyor . degerinin bir ve ikiinci bağlarını kuvvetlerinin yardımıyla heseplandıgına ve bu yüzden üç boyutlu grafik kullanıldıgına dikat

Page 337: kablosuz haberleşmesi

edilmelidir. Çeşitli hesaplamalar sonunda, Appendix 6 da gösterildigi üzere ler eşit oldugunda çiftsel hata olasılıgı minimize olur, ve minimum çiftsel hata oranı ise

ancak

Verilmiş bir hata layı için, Ad nin mükemmel koşullandırıldıgında çiftsel hata oranı minimize olur Hatırlayınız ki, ancak maksimum ve minimum kanalların bağlantı değişkenlerinin oranını gösteriyor. Gelinen noktada E nin sadece kullanılan sinyal topluluguna ve kanla vektör uzunluguna baglıdır denilebilir. Halbuki, Ad de sinyal toplulugu hakkında ve ISI kanallarını beslemedeki güç dagılımı hakkında bilgi mevcuttur. Böylece eşitlik ile beraber sadece ve sadece eşit bağ gücü oldugunda geçerlidir. Sonuçta ISI kanal besleme eşit bağ gücüne sahip oldugunda her sistem mükemmel performans sağlar. 6.3 ORTAK BAND HESAPLAMALARI Ortak band hesaplamalarındaki hata olasılıgını hesaolamak içan birçok algoritma tavsiye edilmiştir. Ortak- Chernoff bandı elde etmek bunlardan biridir ve hata durum diagraminin transfer fonksiyonunu bularak ve (7.177)de gorünen tamamlayoco hata fonksiyonuna birChernoff üst bandı yükleyerek bulunur.Bu yaklaşımın üç sıkıntıılı noktası vardır i) Chernoff bandı kanal derin bir besleyiciye denk geldiginde cok zayıflar, ii) büyük durumlu sistemlerde transfer fonksiyonunu hesaplamak zordur iii) eğer gerşek çiftsel hata olasılıgı varsa, transfer fonksiyonu yaklaşımı kullanılamaz. Bu zorlukları aşmak için, üst bandı hesaplayabilecek hata durumlugeçiş matrixine dayalı bir metod kullanılabilir., fakat bu da çok büyük bilgisayar hafızası gerektirmektedir. Burada tek yönlü yığın algoritmalı hata durum diagramını kullanan bir alternatifi inceleyeceğiz.Bu hesaplamalar için farklı tipte algoritmalar da kullanılabilir.

Page 338: kablosuz haberleşmesi

6.3.1 HATA-DURUM DİYAGRAMI Üst bandı hesaplamak için hata-durum diyagramı olusturulmalıdır.Nv hata durumlu bir sistem varsayalım, Sıfır hatalı duruma geçince (Nv+1)-kutuplu hata-durum diyagramıbaşlangıç ve bitiş kutupları Vo ve VNv olacak şekildeve sıfır hata durumu ve orta

kutuplar sıfır olayan hata durumlarında olacak şeklide olustururlur. de Vi ve Vj geçişlerine bağlı kol ağırlıgını göstersin;

Ancak

• Z1 ve Z2 orta (yapma) değişkenler, • Pij Vi den Vj ye geçişin olabilmesi için dogru Xk semboller parçası • Uij Viden Vj ye geçişteki hataların sayısı • Aij (7.169) da verilen fakat Vi den Vj ye bir geçiş fonksiyonu

nin (7.186) açiklanışına göre hata durum diyagramındaki belirli yol agırlıgı;

Ancak {(i, j)}gösterilen yola bağlı geçiş durumlarının kümesi olur..Hata durum diyagramının başlangıç kutbundan başlayıp bitiş kutbunda sona eren her yol birer hata sıralaması ile gösterilir ;

Page 339: kablosuz haberleşmesi

Ve

Bu degerler (7.152) veya (7.153) hesaplamalarında gereklidir. 6.3.2 YIĞIN ALGORİTMASI Ortak band (7.152) (7.153) sonsuz serilerin hesaplanmasını gerektirir. Pratik olarak, uygun noktalardan kırparak matematiksel zorlukların üstesinden gelinmelidir.Yığın algoritmadakiana fikir (7.152) veya (7.153) taki büyük R terimlerine baglı olan R hata dizilerini de içermesidir. R degeri öyle seçilmelidir kiortak banttaki geri kaln degerlerin önemi kalmamalıdır. Alternatif olarak, ortak band çiftsel hata olasılıgı eşik noktasından düşük olan yollar dışarda kalarak kırpılabilir. Yığın algoritma her yolda aşagıdaki bilgileri bulabilecegimiz bir yıgın saglar; başlangıç kutbu, ortalamabit hata oranı Pı ancak.

Ancak (7.181) eşitliğinin matrixi ile uyuşan özvektörleri üzerinden hesaplanır. Yıgın yukarıdan aşagıya azalan ortalama bit hata olasılıgına gore sıralanır.Algoritma önce en üstteki yolun başlangıç kutbunda sona erip ermedigini kontrol eder.Eger öyleyse;; algoritmanın outputu bir R terimi olanPı olur ve (7.152) veya (7.153) da hesaplaanlara dahil olmuş olur, değilse; en üst yol genişletilir ve yıgın tekrar sıralnır.En üst yol en büyük Pı ya sahip oldugu içinbu yol genişletmenin bir veya daha fazla baskın R terimlerine uymasu beklenir.Aynı Pı ya sahip yollar gruplanarak daha kolay sıralanma sağlanır. Algorütmanın tamamı Fig.7.20 de verilmiş ve aşagıda açıklandıgı gibidir.

1. Yıgını başlangıç noktasından yükle, bütün parametreleri sıfırla, ve eşik noktasını Pt veya R yap.

2. En üst yolun bitiş noktasında bitip bitmedigini belirle. Öyleyse 3. Adıma değilse 4. Adıma geç.

3. Pı output olrak al ve algoritmanın bitip bitmemesini belirle. Bitecekse algoritmayı bitir degilse en üst yolu silip 2. Adıma dön.

Page 340: kablosuz haberleşmesi

4. En üst yolu genişlet ve ve Pı her genişletilmiş yol için hesapla.

5. En üst yolu sil. 6. Yeni genisletilmiş yolu girve azalan ortalama bit hata olasılıgı Pı ya göre tekrar düzenle 7. Adım 2 ye dön.

7. T/2 ALANLI MLSE ALICISININ HATA OLASILIĞI Figür 7.2 ye bakılarak, X(z), V(z) ve V(2) (z) sırasıyla x giriş sıralamasının z- transformu, T-alanlı alınan v sıralaması ve T/2- alanlı alınan sıralaması olsun. X(z) den V(z) ye ve X(z den V(2) (z) ye olan kapsananlar bire-birdir ve hem T-alanlı hemde T/2-alanlı MLSE alıcıları varyansı No olan gürültü örnekleriyle kesilen gürültü sıralaması üzerinde çalışır. Böylece, biz T- ve T/2- alanlı alıcıların oransal performansını bulabilmek için sadece izin verilen kanal sıralamasının öklit uzunlugunu ölçmeye ihtiyaç duyarız.

7.1 T-ALANLI MLSE ALICILARI 7.144 deki hata olayı açıklamasına bakılırsa hata sıralamasının z-transformu;

Page 341: kablosuz haberleşmesi
Page 342: kablosuz haberleşmesi

Ve

7.155 e bakarak 7.144 deki hata olayının öklit uzunluk karesi ise

Ancak , ın katsayısıdır.

7.2 T/2-ALANLI MLSE ALICILARI 7.144 deki aynı hata olayı için bakıldığında, bu sefer T/2-alanlı hata sıralamasının z-transformu ise;

Page 343: kablosuz haberleşmesi

Dikkat edilmelidir ki her k için sıfırdır. Böylece, 7.144 deki hata olayına baglı T/2 alanlı sinyal hata sıralamasının z-transformu ise

7.155 e bakılarak,7.144 deki hata olayının öklşt uzunluk karesi ise;

Dikkat ediniz, polinomunun, z nin tek katlarının katsayılarının sıfır olma özelliği vardır. Böylece, katsaıylarına katkısı sadece z nin çift katlarına baglı olan

katsayılarla artar. 7.42 ve 7.43 e bakıldıgında z nin çift katlarına baglı olan nin

katsayıları, katsayılarına eşittir. Böylece,

Page 344: kablosuz haberleşmesi

Sonuç olarak, T- ve T/2-alanlı MLSE lerin hata olasılık performansları eşittir.

7.3 PRATİK T/2-ALANLI MLSE ALICILARI Figür 7.3 ve 7.6 daki alıcılar alınmış atım ile eşleşen bir filtre kullanırlar. Bu filtre bilinmeyen kanal impals cevabının bilgisine sahip oldugu için daha pratiktir. Limit frekansı 1/T veörnek output oranı 2/T olan “ideal” bir low-pass filtre düşünmek icin bir çözümyoludur. Filternin çıkşındaki gürültü örnekleri bağlantısız olacak ve bunun sonucuda T/2-alanlı MLSE alıcısı oluşturulur. Vachula ve Hill (332) bu alıcını optimum oldugunu göstermiş olmasına rağmen eksik yönleri vardır. Birinci olarak, sıralı kanal birlikteliği nin ettkilediği band genişliği verimlilik sistemine uygun değildir, çünkü low-pass filtrenin limit frekansı sıradaki bandı etkileyecek byüklükte genişleyecektir. İkinci olarak, ideal low-pass filtrerealize edilemez ve tahmin etmekte zordur.

Bir çözüm iletilmiş atım ile eşleşecek bir alıcı filtre kullanmaktır. Eğer alınan atım h(t) sınırlı-zamanlı ise ileride biten işlem uygundur ancak kanal yolları T/2 alanlı olmalıdır. Eğer iletilen sinyallar en fazla % 100 band genişliği olacak sekilde sınırlandırlımış olmalarına rağmen 2/T örneklem oranı örnek teremi sağlar ve T/2 alanlı örnekler yeterli istatistik sağlarlar.

sırasıyla farklı zamanlı T/2 alanlı sinyalların z-transformları c(t), ve h(t), olsunlar. Alınan filtreni çıkışındaki gürültü örneklerinin fonksiyonunun z-transformu

ancak faktörizasyonu kullanarak;

T/2 alanlı gürültü sırası transfer fonksiyonu olan bir filtre ile daha berraklaşır. (Fig 7.26) Şimdi ise 7.26 ve 7.6 daki alıcıların aynı performansı verdiklerini göstereceğiz. Bütün T/2 alanlı farklı-zamanlı gürültü berraklaştran filtreli kanallaların z-transformu

Page 345: kablosuz haberleşmesi

Diğer taraftan, fig.7.6 daki konvensiyonel sisteme bakınca,

ve

Varsayalım ki,

nin faktorizasyonu olsun öyle ki minimum fazdır. (7.200), (7.203) ve (7.204) kullanılarak ise

Gürültü berraklastıran filtrenin transfer fonksiyonu ise

Böylece gürültü berraklaştıran filtrenin çıkışındakitoplam transfer fonksiyonu

(7.201) deki eşit karşılık , ile aynı genlik ama farklı faza sahiptir. Aynı zamanda,

Böylece, T-alanlı ve T/2 alanlı sistemlerin kanal çıkışları ıralamasının öklit uzunlukları aynıdır.Bu fig-7.26 dakiş sistemin en güzel performansı verdiğini göatrerir. Fig 7.26 nın ana avantajı gürültü berraklaştıma filtresi bilinmeyen kanallara dayanmıyor ve biline bir yapısı var. Gürültü berraklaştırmafiltresinden sonra kanal tahmını yapılabilir ve Viterbi algoritması oluşturulabilir(7.129 kullanılarak). T/2 alanlı MLSE alıcısınınderekekn işlem sayısı T-alanlı alıcının iki katı olsa da ikincisi bilinmeyen kanllar için uygulanamıyor. Dahası, T-alanlı alıcının performansı bilinemeyen bir kanal tahmınınde daha düşüktür. .

Page 346: kablosuz haberleşmesi

7.4 FAZ ZAMANLAMA DUYARLILIĞI

Konvensiyonel MLSE alıcısı eşlenmiş filtrenin çıkışındaki T-alanlı örneğe dayanır ve örnek zamanlama fazından duyarlılık olarak etkikenir. T/2 – zamanlı MLSE alıcısınınörnek zamanlama fazından etkilenmediğini göstereceğiz.

Verilmiş bir zman ofseti t0 eşlenmiş filtrenin çıkış impals cevabı vektör ancak,

ve . nin DTFT si

Ancak eğer örnek faz biliniyorsa, cevabı olan farklı-zamanlı filtre çıkışta simetrik sinyal olan verecektir. Ama şimdi göreceğimiz gib fazı düzeltmeye gerek yoktur. Eşlenmiş filtreni çıkış gürültüsünün güç spektrumu zaman ofsetinden bağımsızdır ve,

Gürültü berraklaştırma filtresinin DTFT si

Ve elimizde var olan

(7.210) u takip ederek, gürültü berraklaştırma filtrsinin çıkış gürültüsü berraktır. Gürültü berraklaştırma filtrsinin çıkış mesaj sinyalinin DTFT si

Ve

Aynı zamanda

Page 347: kablosuz haberleşmesi

Böylece , T/2 alanlı MLSE alıcısı ile izin verilen kanla çıkış sıralaması arasındaki uzunluk,

örnek fazına etkisizdir. Çünkü gürültü berrak olduğundan performansı etkilemez.

8. MIMO MLSE ALICILARI

Bu bölümde, semboller arasaı müdahale (ISI) ile kesilen dijital sinyallerin eşkanal demodulasyonu için optimum ve optimum olmayan MLSE alıcılarını oluşturacağız. Bütün sistemifarklı zamanlı coklu girişli coklu cıkışlıMIMO kanal olarak modellleme ile, MIMO MLSE alıcısı olusur. Böylece tek giriş tek cikişteki (SISO) aynı argumanları kullanarak, T/2 alanlı MIO MLSE alıcısı T-alanlı ile aynı performansa sahip mam zamanlama faz hatalarına karşı da duyarsız olur. Pratik T/2 alanlı alıcının optimali iletilen alımile eşleşen filtre içerirve 2/T örnek oranı ile T/2 alanlı gürültü berraklaştırma filtresi ve Viterbi algoritmasına uyar.Optimum MIMO MLSE alıcısı eşkanal sinuallerinin bütün bilgilerini gerektirir.Çoğu zaman bu pratik olmaz ve kulanışsızdır. Bu şartlarda birleşik kesme müdahaleli alıcıları MLSE(IRC-MLSE) konusuruz.

7.5 SİSTEM VE KANAL MODELİ Öyle bir sistem düşünelim ki, K eşkanal sinyallerinden alınan sinyaller J anten elemanlarından alınmış olsun. Bu sistem kanal girişleri K eşkanal kullanıcılarının sembol sıralaması ve kanal çıkışları da her J anten alıcı elemanlarından kullanılmış eşkanal kullanıcılarının sinyal kombinasyonları olan MIMO kanal kullanılarak modellenebilir. Burda problem aynen CDMA multi kullanıcı tespitidir. CDMA sistemindeki her kullanıcı tek taraflı sıralama kullanmasına ragmen TDMA sistemindeki K eşkanal vericileriaynı alım şekilli filtreyi kullanırlar. Kth kullanıcı ve

jth anten elemanı arasındaki kanalın impals cevabı ile gösterilir, kanalı zamana bagımsız lineer filtre gibi düsünüyoruz. Zamana bağlı olanları daha sonra inceleyeceğiz. Kanal alınan sinyaller içine besleme ve zaman dagılımını sağladıgı için bu aynı etkiler eşkanllı sinyaller alıcıda ayırmayı sağlayabiliyor, çünkü alınan herbiri için farklıdır. Jth anten elemanının alınan sinyali;

Ancak rastgele geçiş gecikmesidir. toplam berrak Gauss gürültüsü (AWGN) degişik anten kollarında bağımsız olması varsayılır. Burdaki amacımız için, kanalı tarafından modellenmeli böylece impals cevabı;

Page 348: kablosuz haberleşmesi

Ancak, ve sırasıyla genişlik, faz ve jth antenindeki kth vericisiden alınan nth

gecikmesidir. ve parametreleri zamana göre değişir ama az degiştigi için bağımlılık tam olarak burada gösterilmedi.

eşitliğinin belirli bir j de değişmeyeceği tahmini doğru ise, belirli k için bağımlı olsa bile sinyallerin ana istasyondan geldiği ve dar açı

ile vardığı durumlarda da geçerlidir.

7.6 BAĞLI MAKSİMUM BENZERLİKTE SIRALAMA TAHMİNİ (J-MLSE)

Bağlı maksimum benzerlikte sıralama tahmini alıcıları toplam alıcı vektörünü işler,

Bilgi sıralamasının ML tahminini yapmak için,

Ancak ML alıcısının baglantı yapısını elde etmek için2.1 Bölümdeki yaklaşıma bakıyoruz. ortonormal esas fonksiyon kümesinin (0,T) aralıgındaki çözümünün tamamı olsun.

Ancak

Ancak

Alınan vektör ise,

Page 349: kablosuz haberleşmesi

Ancak . J anten elemanına bağlı gürültü parçası, sıfır denilebilen komplex Gauss’un varyansı olan rastgele degişkenlerine bağımsız oldugundan, alınan vektör nin çok degişkenli Gauss yogunlugu

Optimum alıcı öyle x seçer ki maksimum olsun veya ,

x den bagımsız oldugu için (7.223) ün maksimumu için maksimum olması gereken bir eşitlik de,

Devam edebilmek için,

Eşitligi kurmalı ve

Page 350: kablosuz haberleşmesi

verilmelidir. Böylece ML alıcıları en yakın sıralamayı elde etmek için ve e bakmalıdır.(7.225) integrali jth anten elemanıfaki kth eşleşen filtrenin çıkışını ve jth anten elemanlarının ISI katsayılarını gösterir. (7225) ve (7.226) eşitliklerden, ML alıcılarının

ve ilgilerine sahip olmaları gerekir. (t) eşleşmiş filtre çıkışındakigürültü örnekleri ,

(7.226) eşitliğindeki oto bagımlılama fonksiyonu,

Böyece farklı zamanlı model toplamı

Eğer söyle dersek ki;

Daha sonra (7.230) matrix formu

Yukarıdaki gelişmeler ışığında, bütün sistem modeli fig 7.27 gibi olur.

Page 351: kablosuz haberleşmesi

7.7 FARKLI-ZAMANLI MIMO KANAL MODELİ Tek giriş-tek çıkışlı (SISO) ISI kanalı için dijital sinyallemeye yarayan farklı zamanlı modeli oluşturmak için, MIMO ISI kanalı aynı zamanda J paralel farklı zamanlı berrak gürültü kanalı modelerinin toplanmış halidir denilebilir. Bir matrix gürültü berraklaştırma filtresiher anten elemanı için eşleşmiş filtre çıkışlarındaki gürültü örneklerini berraklaştırmak için kullanılır. Varsayalım ki kanal impals cevabı uzunlugu ve Jth anten elemanı için matrix kanal filtresi,

Ancak . Bu SISO ISI kanalının beklenen bir açıklamasıdır ancak

. Asenkrone MIMO kanalı bir matrix filtre ile açıklanır ve (7.236) daki

toplam buyukluk rastgele kullanıcı hatalarını önlemek için arasındadır. Bir ideal kanal için (ISI olmadan) matrix kanal filtresi,

Ancak NT iletilen alımın uzunlugudur ve . Senkrone ideal MIMO kanalı için ise,

Page 352: kablosuz haberleşmesi

(7.226) kullanılarak ISI katsayılarının simetrik oldugu soylenebilir.

Ve böylece ancak H Hermitian geçişidir.Bunun sonucunda simetrik formu

matrix kanal filtresi ise

Eğer sıralaması matrix gürültü berraklaştırma filtresinin girişi ise çıkış;

ancak berrak Gauss gürültüdü ve spektral yogunlugu ise,

Bu zaman aralıgında

Ancak

Optimum alıcı her anten elemanının çıkışındaki eşleşmiş K filtrelerini ve K*K gürültü berraklaştırma matrix filtresini içerir. J kollu ayrım girişi ile iletim filtresi, eşleşmiş filterler örneklerve gürültü berraklaştırma matrix filtreleri birer J nin paralel toplamları olatak modellenebilir. T-alanlı matrix filtresi bağımsız berrak gürültü sıralaması ile birlikte Fig. 7.28 deki gibidir. Butun kanal modelindeki durum sayısını belirlemek için öncelikle kth

Page 353: kablosuz haberleşmesi

girişinin kanal hafızasının uzunluğu olarak belirlemeliyiz. Sonra durum olusmus olur

ancak seçilmiş sinyalların uzunlugu olmalıdır.

Ungerboeck (328) alıcısına benzer olarak, ML alıcısını eşleşmiş filternin çıkışlarında direk olarak işleterek olusturabiliriz, böylece gürültü berraklastırma matrix filtrelerine olan ihtiyac bitmis olur.

7.8 VİTERBİ ALGORİTMASI Varsayalım ki, her K iletileninin m sembolleri kanal üzerinden iletilmiş olsun. Ve

ancak her J anten kollarının n devirdeki gürültü berraklaştırma matrix filtreleriçıkışındaki vektörlerin toplamını göstersin. Çıkış sıralaması

alındıktan sonra, ML alıcısı giriş vektör sıralamasını esas alarak log benzer fonksiyonu maksimumlaştırmaya karar verir.

(7.247) deki sağdan birinci terime kol metrik denir ve Viterbi algoritmasında kullanılır. Farklı zamanlı gürültü berraklaştırmalı matrix fonksiyonu durumsal yogunluk fonksiyonunu gerektirir.

Page 354: kablosuz haberleşmesi

Ancak eger ise matriksindeki bazı elemanların sıfır olabileceği düğünülmeli, ve bu durumda kol metrik hesaplamaları daha kolaylasır.(7.248) deki yogunluk kol metriksi şu hale getirir;

8.5 ÇİFT TARAFLI HATA OLASILIĞI x ve sırasıyla iletilen ve tahmin edilensembol sıralamaları olsun ve hata sıralamasını

ile gösterelim. Çift taraflı hata olasılıgı alıcının x iletildigi andaki sıralamasına gore belirledigi olasılıktır ve şuna eşittir,

Ancak , (7.249)daki kol metrik ile x giriş sıralamasına ait olan metrik yoldur. (7.249) dan

Varsayalım ki,

in varyansı olan sıfır-manalı Gauss rastgele degiskeni oldugu söylenebilir. Böylece çift taraflı hata olasılıgı ise şu hale gelir,

Page 355: kablosuz haberleşmesi

8.6 T/2-ALANLI MIMO MLSE ALICILARI Varsayalım ki, eşleşmiş filtre çıkışları dogru zamanda fakat 2/T hızında örneklenmiş olsun. Bu defa, kth girişten jth çıkışa olan farklı-zamanlı kanal T/2 alanlı katsayıları ve

olan transversal filtredir, ancak şapkalı harfler 2/T oranını göstermektedir.

Zamanalama fazı dogru oldugundan, olur. Bunları takiben total farklı zamanlı matrix kanal filtresi faktorizasyonu ise

Baud hızı örnekleri ile T/2 alanlı baglantılı gürültü örnekleri transfer fonksiyonu olan bir durgun matrix gürültü berraklastırma filtresi kullanılarak berraklastırılabilir. Matrix gürültü berrakşastırma filtresinin çıkışı ise,

Veya zaman aralıgında,

Ancak güç spektrumu olan T/2 alanlı gürültü berraklastırma sıralamasıdır. sıralaması bahsedilen T/2 alanlısembol giriş sıralamasıdır ve şu haldedir,

Bütün sistem ve eş farklı zamanlı gürültü berraklastırma modelleri sırasıyla 7.29 ve 7.30 da verilmiştir.

Page 356: kablosuz haberleşmesi

Vektör örnekleri ve lth alınan bauda aittir

T/2-alanalı parçalı örnekler ile baud ve kol metrik basına dusen ornekler ise

Bir defa daha, eger ise bazı sıfır olabilir. T/2-alanalı parçalı örneklerin T-alanlı orneklere kıyasla hesaplama sayısını iki katına cıkardıgına dikkat ediniz.

Page 357: kablosuz haberleşmesi

8.6.1 HATA OLASILIĞI SISO kanalı için sonucu genellediğimizde, T-alanlı ve T/2-alanlı MIMO MLSE alıcılarının eşit performans gösterdigini gösterdik. T-alanlı örnekler icin, tanımla ki

Sonra

ve

T/2-alanlı örnekler için, tanımla

her k için sıfır oldugundan . Aynı zamanda

Böylece

Page 358: kablosuz haberleşmesi

Ancak ın katsayısıdır. ın tek katları sıfır oldugu ve oldugu için Böylece T ve T/2 alanlı alıcıların hata olsılıgı performansı aynıdır. 8.6.2 FAZ DUYARLILIĞI ZAMANLAMASI T-alanlı MIMO MLSE alıcıları kol metrik üretmek için gecikme kümesi hakkında bilgi sahibi olmalıdırlar.T/2-alanlı MIMO MLSE alıcılarının en büyük avantajlarında birisi zaman fazına karşı duyarsız olmasıdır. 7. Bölümde bu özellik SISO için gösterilmişti şimdi ise MIMO kanlaları için genelleyeceğiz. Varsayalım ki, kth ve jth anten kolları için zaman faz ofseti saniye olsun. Eşleşmiş filtre

çıkışındaki T/2-alanlı örnek impals cevabı ancak

. Zaman faz ofsetinden dolayı, ISI katsayıları simetrik degillerdir. . Aşagıdaki matriksleri tanımlayalım.

nin farklı zamanlı Fourier transformu,

Page 359: kablosuz haberleşmesi

Ancak Gürültü dairesel olarak simetrik oldugundan, jth eşleşmiş filtreni çıkış gürültsünün psd si zaman ofseti t den bağımsızdır ve,

Gürültü berraklaştırıcı matrix filtresinin DTFT si ise

Ve elimizde,

Böylece, gürültü berraklaştırıcı matrix filtresinin çıkışındaki gürültü berraktır. Giriş data sıralaması berrak oldugundan, gürültü berraklaştırıcı filtrenin çıkışındaki mesaj vektörü DTFTsi ise,

Ve ,

Böylece şu sonuç ortaya cıkar,

Sonuç olarak T/2-alanlı MLSE alıcısı ile kanal çıkışının izin verilen sıralaması arasındaki mesafe

örnek faza duyarlı degildir. Gürültü hala berrak oldugundan hata hız performansı örnek faza duyarlı degildir. (7.278) deki eşitlik sinyal spektrumunu örtüşmesinden dolayı T-alanlı alıcılar için geçerli degildir. 8.6.3 PRATİK ALICI

7. Bölüm gösterdi ki, SISO ISI kanal için optimal önlü-bitiş işlemi, 2/T hızında iletilen alım ile T/2-alanlı gürülü berraklaştırıcı filtre ile eşleşmis bir alıcı filtre kullanılarak gercekleştirilebilir. Biz bu konseptş MIMO ISI kanllarına genelleyecegiz. Bütün giriş sinyalleri aynı formda olan MIMO sitemi için bu alıcı kullanılarak önemli derecede komplekslik düşüşü sağlanabilir. Artık her anten elemanı için eşleşmiş filtre bankası kullanmaya gerek yoktur. Fig.7.31 de gösterildiği gibi, alıcı basitçe, hızı 2/T ve T/2-alanlı gürültü berraklaştırıcı filtreli her anten elemanı için tek eşli

Page 360: kablosuz haberleşmesi

filtreden oluşur. filtre çıkışındaki T-alanlı örnek berrak olmasına ragmen T/2-alanlı örnek için degildirve boylece gürültü berraklaştırıcı filtre gereklidir. gürültü berraklaştırıcı filtrenin yapısı tamamen bilinir ve o biline filtre ye baglıdır.

Biz fig. 7.29 ve 7.31 de gösterilen sistemlerineşit performan sergilediklerini gösterecegiz. Varsayalım ki, 20T hızlı örnek teoremi sağlasın, iki sistem tamamen T/2 –alanlı faklı zamanlı sinyalleriyle anılacaktır. Bu %100 toplam dalga boyundan daha az olan yükselen kosinüs dalgası kullanılarak basarılabilir. Tanımla,

ve sırasıyla T/2 alanlı örnek sinyalin c(t) ve h(t)ye ait z-transformları olsun. Alıcı filtre nin çıkışındaki gürültü örneklerinin otokorelasyon fonksiyonunun z-transformu

ancak faktorizasyon kullanılarak

Eşleşmiş filtre çıkışındaki T/2-alanlı gürültü sırası, fig 7.31 deki gibi transfer fonksiyonu

olan bir filtre kullanılarak berraklaştırılabilir. gürültü berreklaştırıcı filtre bir matrix filtre geğildir ancak bir skalar filtredir. Fig. 7.31 deki gürültü berreklaştırıcı filtreiçeren toplam T/2-alanlı farklı-zamanlı kanalın z-transformu ise

Fig. 7.29 daki konvensiyonel sisteme bakılarak

Page 361: kablosuz haberleşmesi

Ve

Varsayalım ki,

matriksinin faktorizasyonu olsun öyle ki, minimum faza sahip olsun.(7.282), (7.285) ve (7.286) birleştirilerek,

Gürültü berraklaştırıcı martix filtresinin transfer fonksiyonu ise şöyle seçilmelidir,

Böylece, gürültü berraklaştırıcı martix filtresinin çıkışının toplam transfer fonksiyonu ise

Son olarak görüyoruz ki,

Böylece, fig.7.31 deki sistemin kanal çıkış sıralamalrı arasındaki Öklit uzunlugu fig 7.29 daki T/2-alanlı MLSE alıcılarınki ile aynıdır. Sonuç olarak fig 7.31 deki sistem ML performansına ulaşır. Fig 7.31 deki sistemin ana avantajı, gürültü berraklaştırıcı filtre bilinmeyen kanallara bağımlı değil ve sabit bir yapıya sahiptir. Tabi ki, gürültü berraklaştırıcı filtre uyuglaması hala önemli karmaşıklık gerektiriyor. Fig. 7.31 de gösterilen alıcı sayısal bir çıkışa sahiptir, fig. 7.29 daki alıcı bir vektörel çıkışa sahip olmasına ragmen ve dahası bir vektördür ise bir matrixdir. Sonuç olarak, Viterbi algoritmasındakullanılan kol metrik buna gore modifiye edilmelidir. (7.261) den

Page 362: kablosuz haberleşmesi

T/2-alanlı alıcı optimum olmasına ragmen, uygulanabilmesi için bazı anahtar konuların çözüme

kavuşması gerekiyor. Birinci olarak, alıcı şans eseri ola vektör tahminini yapabildiğiinin denenmesi gerekiyor. Bu senkronizasyon ve deneme problemi deneme sıralamaları tutmayan asenkrone TDMA hücresel sistemleri için ciddi zorluklar içermektedir. Bir asenkrone sistem ile kanal matriksin degişik elemanları değişik zamanalrda denenmektedir. İkinci olarak, alıcı data demodulasyonu esnasında kanal vektörleri izlemek zorundadır. Belkide, bölüm 5.1.1 deki her-kurtarıcı yaklaşımı kullanılabilir. 8.7 MÜDAHALE ETME VE REDDETME BİLEŞİK MLSE Çoğu durumlarda, CCI yapısı bilinmezdir. Bu aynı band içindeki farklı ortak hava arayüzleri kullanan lisanslı hücresel sistem örnekleriiçin doğrudur. Mesela AMPS, IS-54/136 ve CDPD kullanıcıları hep aynı bandı paylaşırlar. Burda biz böyle durumlar için müdahale etme ve reddetme birleşik MLSE alıcısı diye adlandırılan yeni bir MIMO MLSE alıcısı oluşturuyoruz MLSE (IRC-MLSE). Bir defa daha, varsayıyoruz ki her anten elemanı üzerindeki alıcı filtre iletilen alım ile eşleşiyor ve hızı da 2/T örnegindeki gibidir. CCI bilinmeyen bir formda oldugundan eşleşmiş filtre sadece istenen sinyal için gereklidir. İletilen filtre, kanal ve alıcı filtreden oluşan toplam alım cevabı ise

ancak iletilen ve alınan filtrenin toplam cevabıdır. J anten elemanlarındaki eşleşmiş filtre çıkış vektörü ise,

Ancak

Ve LT alımının uzunluğudur. Z(t) vektörü K eşkanal sinyalleri ve AWGN den kaynaklı eşleşmiş filternin çıkışındaki bozulmadır ve şu formdadır.

Page 363: kablosuz haberleşmesi

Ancak

Eşleşmiş filtre çıkışları 2/T hızındadır ve gürültü berraklaştırıcı filtreye geçer. Gürültü berraklaştırıcı filtre CCI nin varlıgında optimumun altındadır, zira girişten alıcıya olan CCI renklendirilmiş gürültü olarak gösterilebilir. Halbuki gürültü berraklaştırıcı filtre CCI nin yoklugunda maksimum olasılıklı performansı sağlar. Gürültü berraklaştırıcı filtre (7.283) de gösterilen transfer fonksiyonlu total T/2-alanlı farklı zamanlı kanalı gerektiren prosedürün aynısını kullanarak oluşturulur. Devamında, ileten filtre, kanal, alıcı filtre ve T/2-alanlı örneklerden oluşan total kanal, bir T/2-alanlı dallı gecikme hattı olarak modellenebilir ve dal katsayıları ise,

Ancak , alımının uzunlugudur. Tanımla,

Sonra, kth alıcı bauda eş gürültü berraklaştırıcı filtre çıkışındaki ve vektörleri ise,

Uygun bir alıcı yapısı oluşturmak için, farzediyoruz ki gürültü berraklaştırıcı filtre çıkışındaki örnek

bozulmuş vektör kompleks Gaus rastgeke değişkenleri ile ilişkili bir J vektörüdür ve baglantı pdf leri ise,

Ancak , nin bir determinantıdır ve,

Page 364: kablosuz haberleşmesi

Kol metrigi MLSEye benzer bir algoritma varsayarsak, bozulan vektör olma olasılığı ile alakalı olmalıdır. Tam k devirde ve vektörleri aşagıdaki kol metrikleri hesaplamak için Viterbi algoritması tarafından kullanılır.

Ancak

Not edilmelidir ki, metrik hesaplama korelasyon matriksini gerektirir ve onun tersi ve altkanal impals cevabı,

nin tersini hesaplamak büyük J ler için matematiksel olarak zor olabilir gereken hesaplama sayısı ile orantılıdır. Halbuki (iki alıcı anten elemanı) oldugunda tersidirek matriks tersi (DTI) kullanılarak hesaplanır, mesela nin tersi

Determinant nin bölünmesi gereksizdir ancak Viterbi algoritmasındaki gecikme kararı üzerinde sabit olmalıdır, zira determinant bütün metrik yollarda sadece sayar. Bu defa Viterbi algoritması aşağıdaki basitlestirilmiş kol metriğini kullanır,

Bu hesaplama işlemi sadece çarpma ve toplama işlemlerini içerir. Sonuç olarak, bir metrik bileşik alıcı MLSE (MC-MLSE) matiksinin diagonal elemanlarının sıfır oldugu halidir. Metrik bileşik alıcı kanal eklenmiş berrak Gauss gürültüsünde etkilendiğindeki maksimal oranlı bileşiğe eştir.