kader primair - amazon web services · staatssecretaris dijksma van onderwijs opent 19 maart...
TRANSCRIPT
![Page 1: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/1.jpg)
v a k b l a d v o o r l e i d i n g g e v e n d e n i n h e t p r i m a i r o n d e r w i j sKader Primair
6jaargang 15 _ nummer 6 _ februari 2010
actueel _ Staatssecretaris Dijksma opent AVS-congresinterview _ Hoogleraar Jo Hermanns: ‘Op elke basis school een pedagoog’
De ‘evidence based’ school komt eraan _ Veranderen mét behoud van het goede _ Idealistisch onderwijsconcept wordt werkelijkheid _ Waar halen schoolleiders hun inspiratie vandaan?
thema _ Leiderschap in Lage Landen
![Page 2: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/2.jpg)
Kader PrimairKader Primair is een uitgave van de Algemene Vereniging Schoolleiders (AVS), dé vereniging voor alle leiding gevenden in het basis-, voortgezet en speciaal onderwijs. Kader Primair verschijnt tien of elf keer per jaar. Overname van artikelen na overleg met de hoofd redacteur. ISSN 1384-1165
RedactieMarc Mathies (hoofdredactie), Vanja de Groot, Joëlle Poortvliet (bureau- en eindredactie), Hans van den Berg, Jos Hagens, Carine Hulscher-Slot, Tom RoetertRedactieadres: AVS
Medewerkers deze maandJaan van Aken, Ed Anker, Femke Bakkeren, Susan de Boer, Jos Collignon, Noortje van Dorp, Ton Duif, Jan de Groen, Irene Hemels, Myrna Houtman, Joke Jansen/Nationale Beeldbank, Marijke Nijboer, Ad van der Staak (gastredacteur), Studio rUZ, Jannita Witten
AbonnementenAVS-leden ontvangen Kader Primair en Kadernieuws gratis. Abonnementprijs voor niet-leden: t 113 (excl. 6% BTW). Administratie: AVS-secretariaat
Grafische vormgeving en drukThoben Offset NijmegenTelefoon: 024-3220287
AdvertentiesRecent, Ray Aronds, Postbus 17229, 1001 JE AmsterdamTelefoon: 020-3308998, fax: 020-4204005 E-mail: [email protected] www.recent.nl
LedenserviceAVSPostbus 1003, 3500 BA UtrechtTelefoon: 030-2361010, fax: 030-2361036E-mail: [email protected] www.avs.nl
HelpdeskVoor adviezen over wet- en regelgeving, functiewaardering, de individuele rechtspositie en arbeidsvoorwaarden.maandag t/m vrijdag: 09.00 – 17.00 uurtelefoon: 030-2361010
BestuurTon Duif (voorzitter), Jan Morsink (secretaris), Petra Palokaj (penningmeester), Hans Pennings
LedenraadE-mail: [email protected]
Decentraal Georganiseerd OverlegDe AVS overlegt namens het Ambtenarencentrum.Secretariaat: Winlan Man, tel. 030-2361010
Lidmaatschap Lidmaatschap schooljaar 2009/2010Persoonlijk deel: t 135Managementdeel: t 195 – t 285, afhankelijk van het aantal leerlingen (1 x per school)Postactief lid: t 102 (FPU, pensioen)Aspirant lid: v.a. t 30 (u bent (nog) geen (adjunct-)schoolleider)Buitengewoon lid: t 102
Kijk voor het huidige actieaanbod en de lidmaatschapsvoorwaarden op www.avs.nl/lidworden.
De mening van in Kader Primair geïnterviewde personen is niet noodzakelijkerwijs de mening van de AVS. Ook duidt adverteren in dit blad niet op samenwerking of goedkeuring van de AVS met of voor de betreffende organisatie, behoudens de AVS Voordeelpartners.
Kader Primair wordt gedrukt op papier dat het FSC-keurmerk draagt.
thema _ Zakelijk-realisme met ‘evidence based’ onderwijsHoogleraar Wim Groot is niet bang voor een verzakelijking
van het onderwijs door te focussen op opbrengsten. De
op wetenschappelijke basis werkende school (evidence
based) komt eraan, voorspelt hij. Hoe wetenschappelijke
kennis kan helpen bij het streven naar
kwaliteit. pagina 10
achtergrond _ Worstelen en boven blijvenHoe behoed je je als voormalige (zeer) zwakke school
voor een terugval? Om uit het dal te blijven is de rol van
de leerkracht bepalend. “Het team moet het snappen.
Dat is het cruciale omslagpunt. De leerkracht maakt het
verschil.” Diverse scholen vertellen over hun ‘klim’ naar
boven. pagina 32
achtergrond _ Liefde in tijden van werkHoe gaan schoolleiders en scholen om met relaties op de
werkvloer? De een kiest voor laissez-faire, terwijl de ander
geen risico’s neemt en preventief stellen uit elkaar haalt
door overplaatsing. Deskundigen adviseren een gedrags-
code, maar een verliefde schoolleider laat zien dat het ook
zonder kan. Verschillend beleid in uitvoering. pagina 40
Uitgelicht
thema _ De idealen van de SterrenschoolHet toekomstgerichte en idealistische onderwijsconcept
van de Sterrenschool wordt werkelijkheid. De eerste
Sterrenschool start volgend schooljaar in Apeldoorn. Hoe
werd deze droom werkelijkheid en hoe formeer je een team
voor een school die nog niet bestaat? pagina 18
actueel
2 Staatssecretaris Sharon Dijksma opent AVS-congres Leiderschap in Lage Landen
3 Eerder ingrijpen bij zwakke scholen officieel mogelijk Eerste Kamer akkoord met wetsvoorstel ‘Goed onderwijs, goed bestuur’
3 Thuiszitters pas laat gemeld bij leerplichtambtenaar Registratie kan beter
Foto omslag: Joke Jansen/Nationale Beeldbank
![Page 3: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/3.jpg)
thema _ Leiderschap in Lage landen
10 Deschoolmageenstukzakelijker ‘Teambeloningwerktbeterdanindividuele
prestatiebeloning’
14 Veranderenvanuitnoodzaak,of alslogischgevolg ‘Inhoeverreishetnoodzakelijkomallesoverhoop
tegooien?’
18 DromenvandeSterrenschool Eentoekomstgerichtenidealistisch
onderwijsconcept
22 Inspirerendleiderschap Watdrijftons?
verder in dit nummer
32 Uithetdalblijven ‘Deleerkrachtmaakthetverschil’
36 ‘Opelkebasisschooleenpedagoog’ Signalerengedragsproblemeninorde,maardan?
40 Stiekemzoenenachterhetfietsenhok Omgaanmetrelatiesopdewerkvloer
iedere maand
9 IllustratieJosCollignon24 Uwmeningtelt|peiling27 Zokanhetook!|Goodpractice Eensprookjesachtigemarktplaatsvoorkunst-en
cultuureducatie
29 Eindverantwoordelijkmanagement Scheidingtussentoezichtenuitvoeringgeen
modegril
43 Politiekecolumn EdAnker(ChristenUnie)
44 VandeAVS46 AVSSchoolforLeadership48 Voorugeselecteerd49 Boekbespreking ‘Persoonlijkmeesterschapinmanagement,
voorbijrationeelmanagement’
Inhoud februari
Van leiders worden keuzes gevraagd
DemogelijkeregeringsdeelnamevandePVVnadeverkiezingenroeptveel
vragenop.DeNRCvanafgelopenzaterdagkopte:“Positievegeluidenuit
onderwijsenzorg”.‘Hè’,denkjedan,‘hebbenzeonsdangebeld?’Nounee,wel
BON(BeterOnderwijsNederland).EndanmetnameAdVerbrugge,devoorzitter
diezichalsdéreddervanhetonderwijsafficheert.Letterlijkwordthijgeciteerd:
“Wijenzijagerentegencommissies,lobbyclubs,tegendebureaucratieinhet
onderwijswaarinveelgeldwordtverspild,tegendepositievandeRaden,de
nadrukopgrootschaligheid,deondergeschiktheidvandeleraar(…).”Daarna
meldthijdatdePVVnualaanBON-standpuntenbeantwoordt.Tijdensmijn
(lobby!)gesprekkenmetMartinBosmavandePVVisdatoverigensvangeen
kantgebleken.Enwatisdattochmetdiegemeenplaatsen?Alsofanderenook
niettegenbureaucratiezijn,tegenonnodigegrootschaligheidenonnodige
geldverspilling.Maarzoeenvoudigligthetallemaalniet.IndezodoorVerbrugge
bejubeldejarenzeventigheersteerdoordecentraleaansturingvanhet
onderwijseenenormebureaucratie,niettevergelijkenmetnu.Daarbijkomtdat
onzeleerlingenleveninde21eeeuwenscholendaardusgelukkigrekeningmee
houden.Enisdeleerkrachteigenlijkwelineenondergeschikterolgedrongen?
Tijdensmijnbezoekeninscholenkrijgiknietdeindrukenbepalenschoolleiders
enleerkrachtengezamenlijkinhogematewatergebeurt.Gadusnietaande
kantstaanroepenAd,maarhelpmeeonsprimairenvoortgezetonderwijs
volwassentemaken!Wanthetzaltochnietzozijndatjejouwvisiewilrealiseren
doordeogentesluitenvoorandere,zeerdiscutabelestandpuntendiedePVV
somsuitenhaarweinigdemocratischekarakter?
PSNahetschrijvenvandezecolumnnogevenopdesitevanBONgekeken.
GelukkigisAdzelfookgeschrokkenvanzijnstandpuntennuanceerthijdit
sneldoortestellendatBONpolitiekneutraalis.Maarvanechteleiderswordt
gevraagdkleurtebekennen!Daarhangtstraksteveelvanaf._
Kaderspel _ door avs-voorzitter ton duif
11k ader prim air februari 2010
![Page 4: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/4.jpg)
ac tueel
digitale basisschool
Elke leerling een eigen laptop vanaf groep 4OpenbarebasisschoolDeSnippelinginDeventerbeschiktsindskortover125netbooksofe-books.Deze
kleinelaptopszijnaangeslotenophetsnelleglasvezelnetwerkvanDeventerenmoetenvoorleerlingenvanaf
zesjaareenaanvullingzijnophetreguliereonderwijs,ondermeeromtaalachterstandenintehalen.
Vanaf groep 4 kan iedere
leerling op een eigen netbook
meerdere keren per dag taal,
rekenen of zaakvakken oefe-
nen, stukjes schrijven of een
toets maken. Ze krijgen op
hun eigen niveau leerstof aan-
geboden en leerkrachten kun-
nen precies zien wat ze doen
en hoe ver zij zijn.
De netbooks worden gebruikt
in combinatie met de
elektronische leeromgeving
(ELO); een vrij nieuw feno-
meen in het basisonderwijs.
Leerkrachten van de Snippe-
ling worden vrijgesteld om de
ELO te ontwikkelen, die ook
vanuit huis te benaderen is.
De ELO moet leerlingen en
hun ouders stimuleren om er
thuis mee door te gaan, om
de – voornamelijk Turkse –
ouders meer bij de school te
betrekken. Zij krijgen meer
inzicht in wat hun kind op
school leert en kunnen ook
samen oefenen. De Snippeling
staat in de Rivierenwijk in
Deventer, een Vogelaarwijk.
Ongeveer 90 procent van de
leerlingen is van allochtone
afkomst. De school biedt vanaf
het voorjaar voor ouders die
de taal niet goed beheersen de
mogelijkheid om Nederlandse
les te volgen. Ook daarbij
wordt gebruik gemaakt van de
laptops.
Het hele netwerk is begin
februari officieel in werking
gesteld. Schoolbestuur, pro-
vincie en gemeente betalen
elk een deel. Volgens diverse
media is De Snippeling hier-
mee de eerste digitale basis-
school. _
leiderschap in lage landen
Staatssecretaris Sharon Dijksmaopent AVS-congres
StaatssecretarisDijksmavanOnderwijsopent19maartaanstaandehet15eAVS-congres.Dooreendeelvan
deopeningvoorhaarrekeningtenemen,richtzijzichrechtstreekstotdedegenendiededagelijkseleiding
vanhetprimaironderwijsinhandenhebben;de(adjunct-)schoolleiderenbovenschoolsmanager.
Tijdens de
opening zul-
len er ook
schoolkinde-
ren aanwezig
zijn.
Na de ope-
ning, waar zoals ieder jaar
natuurlijk ook AVS-voorzitter
Ton Duif de aanwezigen zal
toespreken, volgen de congres-
gangers één van de vier cen-
trale inleidingen. Daarna kun-
nen zij uit een aanbod van 27
plenaire sessies en workshops
twee sessies volgen. Tijdens
de pauzes biedt de AVS koffie/
thee en een lunch aan op de
beursvloer, waar zo’n vijftig
bedrijven en (onderwijs)orga-
nisaties zich aan de bezoekers
presenteren. Nieuw dit jaar
zijn de halfuursessies in de
pauzes, waar bezoekers kun-
nen binnenlopen als zij over
een bepaald onderwerp meer
(praktische) informatie willen.
Het congres wordt afgesloten
met een happy hour op de
beursvloer, waar Gruppo Spor-
tivo een spetterend optreden
zal neerzetten. _
Meer informatie en aanmel-
den: www.avs.nl/congres2010
Nieuwonderwijspersoneelnodig?Laathetwetenaan6.000lezers!
UitlezersonderzoekblijktdatpersoneelsadvertentiesinKaderPrimairenKadernieuwsvaakgelezenengoedgewaardeerdwordendoorbijna6.000abonnees.
PlaatsookeenvacatureinKaderPrimairen/ofKadernieuws!NeemcontactopmetRecent,tel.020-3308998,[email protected]. NB:gratisdoorplaatsingmogelijknaarwww.werkeninhetprimaironderwijs.nl,dévacaturesitevandeAVS.
2
![Page 5: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/5.jpg)
actueel ac tueel
eerste kamer akkoord met wetsvoorstel ‘goed onderwijs, goed bestuur’
Eerder ingrijpen bij zwakke scholenofficieel mogelijkDeEersteKamerheeftonlangsingestemdmethetwetsvoorstel‘Goedonderwijs,goedbestuur’vande
staatssecretarissenVanBijsterveldtenDijksma.Ditvoorstelmaakthetvoorheteerstindegeschiedenis
mogelijkomeerderintegrijpenophetmomentdatdekwaliteitvandeschoolzeerzwakis.
Waarschijnlijk treedt de wet
per 1 augustus 2010 in werking.
In de wet ‘Goed onderwijs, goed
bestuur’ staat aan welke eisen
een schoolbestuur moet vol-
doen. Ze moeten aan de hand
van bepaalde zorgplichten hun
beleid kunnen verantwoorden.
De besturen kunnen zelf bepa-
len hoe zij hun zorgplichten
vervullen. De belangrijkste
eisen zijn voldoende onder-
wijsopbrengsten en een goede
kwaliteitszorg op alle scholen.
Bij de zorgplicht goed bestuur
gaat het onder meer om de
scheiding van bestuur en intern
toezicht, integer en doelmatig
bestuur en good governance. Als
besturen hun zorgplichten
niet of onvoldoende nakomen,
krijgt de minister van OCW
nu de bevoegdheid om hier-
tegen op te treden met een
aanwijzing of – in het uiterste
geval – de overheidsbekostiging
beëindigen. _
Meer over de wet ‘Goed onder-
wijs, goed bestuur’ is te lezen
op pagina 29 van deze Kader
Primair.
registratie kan beter
Thuiszitters pas laat gemeld bij leerplichtambtenaarVanderuim2,5miljoenleerplichtigejongerenzittenjaarlijksruim2.500leerlingen(0,05procent)langer
danvierwekenongeoorloofdthuis.Demeestenzijnjongensindevoortgezetonderwijsleeftijd;16procent
isafkomstiguithetbasisonderwijs.Redenenzijn:gedrags-enofpsychischeproblematiek,onwilvande
leerlingen/ofeenproblematischethuissituatie.
In opdracht van het ministerie
van OCW deed Ingrado, de
brancheorganisatie voor leer-
plicht en RMC, voor de tweede
keer onderzoek naar het aan-
tal thuiszitters in de leeftijd
van 5 tot 18 jaar in het school-
jaar 2008/2009. Thuiszitters
zijn leerplichtigen die langer
dan vier weken ongeoorloofd
verzuimen van school. Deze
problematiek doet zich vooral
voor in gemeenten met meer
dan 50.000 inwoners.
De invoering van Passend
onderwijs, een intensievere
samenwerking en het aanpak-
ken van voortijdig school-
verlaten moeten het aantal
thuiszitters verder terugdrin-
gen, volgens staatssecretaris
Dijksma van OCW. Het begint
volgens haar bij een goede
melding en registratie. Die
laat te wensen over en kan
beter en meer gestructureerd.
Uit het onderzoek blijkt dat
thuiszitters pas laat bekend
zijn bij de leerplichtambte-
naar, gemiddeld na 28 dagen,
terwijl volgens de Leerplicht-
wet na drie dagen melding
zou moeten plaatsvinden.
Daarnaast is een goede
samenwerking en maatwerk
essentieel. Voor thuiszitters
zal zoveel mogelijk in de regu-
liere samenwerkingsverban-
den van primair onderwijs,
voortgezet onderwijs, mid-
delbaar beroepsonderwijs en
de rec’s weer een plek in het
onderwijs gevonden moeten
worden. Uit het onderzoek
van Ingrado blijkt verder
dat de samenwerking tus-
sen onderwijs, jeugdzorg en
andere partners in de regio
beter kan. De belangrijkste
doelstelling is het gesprek
tussen onderwijs, leerplicht-
ambtenaar, RMC, gemeenten
en partners uit de (jeugd)zorg
verder op gang te brengen.
Het project Gedragswerk, met
steun van Ingrado, gaat oplos-
singsgerichte samenwerking
in de regio stimuleren. Zo
kunnen leerkrachten hun
deskundigheid bevorderen op
het gebied van omgaan met
gedragsproblemen bij leerlin-
gen (ook via infopunt Passend
onderwijs).
Voor leerlingen vanaf circa
tien jaar die (tijdelijk) niet in
hun reguliere klas kunnen
blijven, zijn er Rebound- en
Op de Railsvoorzieningen.
Als de plaatsing van een (v)so
geïndiceerde leerling proble-
matisch is, kunnen ouders de
hulp van een onderwijsconsu-
lent inroepen.
Nog dit jaar wordt een wets-
voorstel ingediend waarin
scholen, gemeenten en jeugd-
hulpverlening verplicht
worden met elkaar samen
te werken in een zorg- en
adviesteam (zat). Een deel van
de thuiszitters is momenteel
in beeld bij de zat’s, blijkt
uit het onderzoek. Voor ruim
60 procent van hen is op
enig moment een oplossing
gevonden. _
3k ader prim air februari 2010
![Page 6: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/6.jpg)
ac tueel
bestemmingsbox
Dijksma wil subsidieverstrekking eenvoudiger makenNaastdelumpsumbekostigingbestaansubsidieregelingenwaarvoorscholentotophedenspecifiekesubsidieaanvragenmoetenindienenomvooreenbepaalddoelinaanmerkingtekomen.Ditbrengtextraadministratievelastenmetzichmee.StaatssecretarisDijksmawildaarombepaaldemiddelenonderbrengenineenzogenoemde‘bestemmingsbox’.Hetisdebedoelingditbudget(dezebox)binnen
delumpsumondertebrengen.
De meeste subsidieregelingen
stellen nogal wat voorwaar-
den (aanvraagformulier invul-
len, gegevens aanleveren,
verantwoorden). Na het indie-
nen van een aanvraag is het
afwachten of deze ook geho-
noreerd wordt. Naast de admi-
nistratieve last voor besturen
betekent dit ook een peri-
ode van onzekerheid. Tevens
blijkt achteraf dat als een
subsidieregeling niet goed is
uitgevoerd, er gelden worden
misgelopen. Dit was recent
nog het geval in de afwikke-
ling van de subsidieaanvragen
voor het aanstellen/benoemen
van conciërges.
Gericht investerenDijksma wil met de bestem-
mingsbox de mogelijkheid cre-
ëren om in bepaalde gevallen
gericht te investeren zonder
hoge administratieve lasten en
zonder bestedingsdwang: een
budget voor een bepaald doel.
Hierover is en wordt overleg
gevoerd met de PO-Raad en de
sociale partners. Door het cre-
ëren van deze bestemmings-
box blijft de bekostiging in
lijn met de autonome positie
en de professionaliteit van het
bestuur. Scholen zijn vrij in
de besteding van de middelen
die zij via de bestemmings-
box ontvangen. Als uit de
evaluatie en de verantwoor-
ding blijkt dat het geld in de
bestemmingsbox niet leidt tot
het beoogde doel, kan dat niet
leiden tot een terugvordering.
Wel kan worden besloten om
in de toekomst de middelen in
de vorm van een geoormerkte
subsidie te verstrekken, om
alsnog het beoogde doel te
bereiken. Een verdere uitwer-
king van de regeling vindt
momenteel plaats. _
wetsvoorstel ‘werkscholen’ in de maak
‘Baangarantie voor vso-leerling’
StaatssecretarisDijksmawildathetvoortgezetspeciaalonderwijs(vso)jongerendirectaaneenbaan
helpt.Zekomtdaaromnogditnajaarmeteenwetsvoorsteldateenarbeidsmarktgerichtprofielvaststelt;
ineenzogenaamdewerkschoolmakenleerlingenaltijdenshunopleidingeensoepeleoverstapnaarde
arbeidsmarkt.
Te veel leerlingen met een
beperking belanden nu na
hun schooltijd in een uitke-
ringssituatie en komen niet
meer aan de slag. In de ‘werk-
school’ vindt leren plaats in
de praktijk, dat wil zeggen:
in stages en (leer)bedrijven.
Jongeren leren dan vooral op
de werkplek in plaats van op
school. Er zijn scholen voor
voortgezet speciaal onderwijs
die al een arbeidsmarktge-
richt uitstroomprofiel hebben.
Dijksma wil dit profiel wet-
telijk vastleggen om zoveel
mogelijk jongeren een baanga-
rantie te bieden.
Duurzaam arbeidscontractJongeren vanaf ongeveer
zestien jaar werken in de
werkschool bij een bedrijf
en krijgen zoveel mogelijk
een duurzaam arbeidscon-
tract. Aan het eind van de
werkschool wordt beoordeeld
wat de leerling inmiddels
aan beroepsvaardigheden
beheerst. Dat kan resulteren
in certificaten die herkenbaar
zijn op de arbeidsmarkt en als
paspoort fungeren bij de ver-
dere loopbaan van de leerling.
Intensieve en doelgerichte
samenwerking op regionaal
niveau tussen onderwijs,
bedrijfsleven en UWV is vol-
gens Dijksma noodzakelijk
voor een goede werkschool.
Het bedrijf moet er op kunnen
rekenen dat de leerling goed
wordt begeleid en kan terug-
vallen op de school als dat
nodig is. _
4
![Page 7: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/7.jpg)
actueel ac tueel
verkennend onderzoek
Mogelijk waarborgfonds voor po en vo
DestaatssecretarissenvanOCWhebbendeTweedeKamerlatenwetendaterverkenningenkomennaarde
mogelijkheidomeenwaarborgfondsinterichtenvoorhetprimairenvoortgezetonderwijs.
Het gaat dan om fondsen
die investeringsrisico’s dek-
ken, niet om een herverde-
ling van de vermogens van
schoolbesturen. Onderzocht
wordt waar schoolbesturen in
de betreffende sectoren het
meest behoefte aan hebben.
Daarbij kan zo nodig worden
gekeken naar ervaringen met
dergelijke fondsen in andere
sectoren en naar de ervaring
in eigen huis, met het waar-
borgfonds kinderopvang.
Bij de verkenningen zullen
de VO-raad en de PO-Raad
een rol spelen. In de sector
primair onderwijs vindt op dit
moment een evaluatie van de
lumpsumbekostiging plaats,
waarbij ook de mogelijkheid
van een waarborgfonds wordt
betrokken. De uitkomsten van
de evaluatie worden in april
verwacht. _
advies onderwijsraad
‘Grotere inbreng scholen bij middellange termijn ontwikkelingen’
Ontwikkelingenondersteuningvanonderwijszijndelaatstedecenniainhettekenkomentestaan
vanvraagsturing.IneenadviesaandeTweedeKamervaneindjanuarigeeftdeOnderwijsraadeen
aantalaanbevelingendiemoetenbijdragenaaneenevenwichttussendediverseaansturingen.Deraad
onderscheidtdrievormenvanaansturing:doorhetonderwijsveld,doordemarktendoordeoverheid.
Dezedrievormenvullenelkaaraan.
De raad vindt dat ondersteu-
ners, gelet op hun rol bij
onderwijsvernieuwingen, niet
alleen als marktpartij moeten
worden behandeld. Zij moeten
ook aangesproken worden op
hun professionele (mede)ver-
antwoordelijkheid voor goed
onderwijs. Daarnaast bepleit
de raad een sterkere profes-
sionele bijdrage van leerkrach-
ten en onderwijsmanagers
in kennisgemeenschappen.
De raad stelt verder een atlas
van kennisgemeenschappen
voor. Scholen dienen een gro-
tere inbreng te hebben bij de
ontwikkeling op middellange
termijn van het onderwijs. In
de eerste plaats kunnen daar-
bij scholen met een gemeen-
schappelijke problematiek of
visie gezamenlijk een plan
ontwikkelen, zoals bijvoor-
beeld gebeurt door een groep
scholen rond open leermid-
delen. De inbreng van scholen
kan gegarandeerd worden
door een vertegenwoordiging
van de sectororganisaties in
de programmaraad.
Prioriteiten vastleggenDe raad is voorstander van
het formuleren van inhoude-
lijke zwaartepunten voor de
ontwikkeling op middellange
termijn van het onderwijs.
“Taal en rekenen zijn de
zwaartepunten van nu. Deze
moeten voor zeker acht jaar
zijn vastgelegd.” De raad stelt
een systematiek voor om te
komen tot de onderwerpen
die de komende vijf of tien
jaar prioriteit hebben bij ont-
wikkelingen op het gebied van
organisatie en inhoud van het
onderwijs.
De raad is van mening dat
er een passend landelijk en
schoolbudget moet zijn voor
onderwijsontwikkeling. Op
basis van een vergelijking
met andere sectoren komt de
raad tot een bedrag van 340
miljoen euro (bij een totale
begroting voor primair en
voortgezet onderwijs en mid-
delbaar beroepsonderwijs van
circa 20 miljard euro). Dit geld
is voor een deel al beschikbaar
in de budgetten van scholen,
projecten, expertisecentra,
ontwikkelprogramma’s,
enzo voort. De raad stelt voor
dit bedrag gaandeweg op te
bouwen en zo te verdelen dat
twee derde van dit bedrag via
scholen loopt en een derde via
het rijk.
Tot slot vindt de raad dat
voor het functioneren van
het onderwijs als geheel
een aantal wettelijke taken
onder verantwoordelijkheid
van de overheid moet blijven
of komen. Hij doelt hierbij
onder andere op de regeling
van eindtoetsen, kerndoelen
en kwalificatiedossiers. Deze
vaste en specifieke wettelijke
taken dienen te zijn onderge-
bracht bij publiek geregelde
instellingen. _
5k ader prim air februari 2010
![Page 8: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/8.jpg)
inspectie van het onderwijs
Wachtlijst speciaal basisonderwijs iets langer
Deonderwijsinspectieheeftdewachtlijstenvoorhetspeciaalbasisonderwijs(sbo)onderzochtende
bevindingenafgelopenjanuarigepubliceerd.Hetbetrefttweewachtlijsten,namelijkonderzoekslijstenen
plaatsingslijsten.Deomvangvandeonderzoekslijstenoppeildatum1oktober2008(666leerlingen)is
lichttoegenomentenopzichtevan2007,toenhet599leerlingenbetrof.Deplaatsingslijsten(65leerlingen)
hebbenvrijweldezelfdeomvangbehouden.
onderwijs bewijs
Leidraad voor aanvragen onderzoeksvoorstellenBijhetprogrammaOnderwijsBewijsiseenleidraadonwikkeldvoorhetaanvragenvanonderzoeks-
voorstellen.Datkantot1juli2010.
Leerlingen op een onderzoeks-
lijst wachten op een besluit
van de permanente commissie
leerlingenzorg (PCL) voor toe-
lating tot het sbo. Leerlingen
op een plaatsingslijst hebben
al een PCL-beschikking voor
het sbo en zijn aangemeld bij
een school, maar wachten nog
op een plaats.
Op de peildatum in 2008 heb-
ben 128 samenwerkingsver-
banden een onderzoekslijst.
Dat zijn tien samenwerkings-
verbanden minder dan in
2007. Leerlingen wachten
gemiddeld 3,1 weken voordat
hun dossier in behandeling
wordt genomen door de PCL.
Als reden hiervoor wordt
onder andere genoemd dat
het dossier nog niet compleet
is. Vervolgens wachten de leer-
lingen gemiddeld vier weken
op een PCL-besluit. Dat houdt
in dat de totale wachttijd tus-
sen de aanvraag en het PCL-be-
sluit gemiddeld 7,1 weken is.
Op de peildatum in 2008 heb-
ben 27 samenwerkingsverban-
den een plaatsingslijst. Dat
is een toename ten opzichte
van 2006 en 2007, toen het om
circa twintig samenwerkings-
verbanden ging. De meeste
van de 65 leerlingen op de
plaatsingslijsten (92 procent)
wachten op de eerstvolgende
wettelijke plaatsingsdatum.
15 procent van de leerlingen
wacht op de peildatum al te
lang (7 procent) of wordt ver-
moedelijk te laat geplaatst (8
procent). Tijdens het gehele
schooljaar 2007/2008 zijn 80
leerlingen te laat in het sbo
geplaatst. Ongeveer een derde
van de leerlingen ontvangt
ambulante begeleiding tijdens
de wachttijd vanaf 1 oktober
2008. Hoewel dit een lichte
stijging is ten opzichte van
voorgaande jaren, ontvangt
meer dan de helft van de leer-
lingen nog geen ambulante
begeleiding.
De meest genoemde oorzaak
op samenwerkingsverband-
niveau is de instroom van
jonge risicoleerlingen (28
procent) en op schoolniveau
het bereiken van de maximale
groepsgrootte (36 procent).
Evenals de voorgaande jaren is
de meest genoemde maatregel
voor het reduceren of voorko-
men van plaatsingslijsten ‘de
verbetering van de zorg op
de basisscholen’ (93 procent).
Opvallend is dat een vijfde
van de samenwerkingsverban-
den met een plaatsingslijst
als oorzaak noemt dat de
zorg op de basisscholen nog
onvoldoende toereikend is.
Kennelijk hebben de maat-
regelen voor het verbeteren
van de zorg in de betreffende
samenwerkingsverbanden, er
nog niet toe geleid dat de zorg
toereikend is.
Op 1 oktober 2008 zitten 21
sbo-leerlingen thuis volgens
de opgave van de coördinato-
ren. Het merendeel van deze
leerlingen staat niet op een
wachtlijst. Ongeveer een derde
van de thuiszitters volgt één
tot drie maanden geen enkele
vorm van onderwijs. Ten
opzichte van de voorgaande
jaren, zitten in 2008 meer
leerlingen langer dan drie
maanden thuis (ongeveer 40
procent). Ook het aantal leer-
lingen waarvan de duur van
het thuiszitten onbekend is, is
toegenomen. _
Het programma Onderwijs
Bewijs stimuleert de ontwikke-
ling van evidence based onder-
wijs (zie ook pagina 10 van
deze Kader Primair). Doel is
via wetenschappelijk onder-
zoek kennis te verzamelen
over wat werkt en niet werkt
in het onderwijs. Voor de
tweede onderzoeksronde (the-
ma's: excellentie, burgerschap,
gedragproblemen & pesten,
vermindering van achterstan-
den, dagindeling & opvang)
is 10,5 miljoen euro beschik-
baar. De online leidraad geeft
informatie over de eisen
die gesteld worden aan een
onderzoeksvoorstel en over de
procedure rond het indienen
daarvan. Ondermeer scholen
en schoolbegeleidingsdiensten
kunnen deelnemen Onder-
wijs Bewijs. Meer informatie:
www.onderwijsbewijs.nl _
ac tueel
6
![Page 9: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/9.jpg)
ac tueel
verschillen in boven- en onderbouw
Ict-vaardigheden nog niet optimaal gegroeid
Leidinggevendenblijkeneenhogerstreefniveautehebbenalshetgaatomdeinzetvanictdanleerkrachten;
dievarenwelbijmeerondersteuningenstimulatie.DitblijktuitonderzoekvanITS(2009)inopdrachtvan
Kennisnetonderleerkrachtenenleidinggevendeninhetbasisonderwijs,naardeactuelestandvanzakenin
hetonderwijsveldwatbetrefthetdidactischenhetleidinggevendhandeleninrelatietotict.
Ruim 40 procent van de
leerkrachten vindt de eigen
bekwaamheid in didactisch
gebruik van de computer
gevorderd en 5 procent vindt
zich zeer gevorderd. Iets meer
dan de helft beoordeelt de
eigen vaardigheid nog als
basaal. Dit laatste geldt vooral
voor onderwijzend personeel
in de kleuterklassen.
Er is redelijk tot veel behoefte
aan hulp, ondersteuning en
faciliteiten (software, content)
bij het gebruik van ict, vooral
bij veelvuldig gebruik. Op het
vlak van visieontwikkeling is
verhoudingsgewijs de minste
en voor de infrastructuur
is de meeste ondersteuning
gewenst. Opmerkelijk is dat
leerkrachten van groep 1 en
2 aangeven minder behoefte
aan ondersteuning op ict-ge-
bied te hebben dan leerkrach-
ten van de hogere leerjaren.
Ruim de helft van de leer-
krachten geeft aan dat op hun
school sprake is van ‘geco-
ördineerde voorzieningen’,
volgens bijna een derde is er
al sprake van ‘gecoördineerde
visie’. Er is echter nog weinig
sprake van ‘geïntegreerde
leeromgevingen’ en leerkrach-
ten geven aan dat ze niet al te
vaak gestimuleerd worden om
ict toe te passen in hun onder-
wijs. Waneer dit wel gebeurt,
heeft dat duidelijk invloed op
de mate van kennisoverdracht
en -constructie met behulp
van ict.
De groep waarin het onder-
wijs wordt gegeven is mede
bepalend voor de mate
waarin gebruik van ict wordt
gemaakt. In de kleutergroe-
pen wordt in verhouding met
de hogere leerjaren de compu-
ter minder vaak gebruikt. Als
in de groepen 3, 4 en 5 al ict
wordt gebruikt, is dat vaker
bij kennisoverdracht dan bij
kennisconstructie. In groep
6, 7 en 8 wordt ict al tamelijk
vaak benut, in gelijke mate
voor zowel kennisoverdracht
als voor kennisconstructie.
Over de hele linie geldt dat
leerkrachten meer gebruik
willen maken van de inzet
van ict, zowel voor kennisover-
dracht als -constructie.
StreefniveauLeidinggevenden beoordelen
het didactisch handelen van
hun leerkrachten als minder
vaak voorkomend dan de mate
waarin leerkrachten zelf die
frequentie beoordelen. Lei-
dinggevenden hebben ook een
wat hoger streefniveau dan
hun leerkrachten als het gaat
om kennisoverdracht en ken-
nisconstructie mét ict. In de
meeste gevallen blijkt de dis-
crepantie tussen huidige en
gewenste didactische aanpak
groter te zijn bij leidinggeven-
den dan bij leerkrachten zelf.
Het onderzoek werd uitge-
voerd met internetenquêtes
onder 2.800 leerkrachten in
het basisonderwijs en – voor
het eerst – 300 leidinggeven-
den. De gevonden samenhan-
gen komen op hoofdpunten
overeen met de verbanden in
de data van 2008. _
ruim een derde ontving aangepast arrangement ‘zwak’
Kwaliteit cluster 2 baart nog steeds zorgen
DeInspectievanhetOnderwijsheeftin2006,2007en2008dekwaliteitvanhetcluster2-onderwijs
onderzocht.Vaniedereonderzochteschooliseenafzonderlijkkwaliteitsprofielgemaakt.Dekwaliteitvande
cluster2-scholenisweliswaarverbeterdtenopzichtevandevoorgaandejaren,maardesondankszijnernog
steedsteveelscholendieopessentiëleonderdelenonvoldoendeonderwijskwaliteitbieden.
Ruim een derde van de scho-
len heeft dan ook een aan-
gepast arrangement ‘zwak’
ontvangen. Handelings- en
begeleidingsplannen zijn
regelmatig geen goede stu-
rings- en verantwoordingsdo-
cumenten. De inspectie acht
onvoldoende kwaliteit van
het cluster 2-onderwijs en de
handelings- en begeleidings-
plannen maatschappelijk
niet acceptabel, omdat de
kwetsbare cluster 2-leerlingen
recht hebben op onderwijs
dat is afgestemd op hun
specifieke onderwijsbehoef-
ten. Dit ondanks dat scholen
over het algemeen hun uiter-
ste best doen om de leerlingen
onderwijs te bieden van vol-
doende kwaliteit.
De inspectie beoordeelde
voor het onderzoek ook de
kwaliteit van het onderwijs
aan cluster 2-geïndiceerde
leerlingen met een rugzak,
aan de hand van handelings-
plannen, begeleidingsplannen
en lesobservaties. _
7k ader prim air februari 2010
![Page 10: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/10.jpg)
ac tueel
stimuleren tot vrijwillig delen
Veel geheimen bij meisje voorspelt slechte relatie met ouders
Oudersmoetenwaakzaamzijnwanneerhundochterveelgeheimenheeft.Alsmeisjesveelgeheimen
hebben,isdatnietalleeneengevolgmaarookeenvoorspellervanproblemeninderelatietussenoudersen
hundochter(s).
Dat concludeert onderzoeker
Loes Keijsers van de Univer-
siteit Utrecht in haar onder-
zoek naar geheimhouding
onder adolescenten. Een
opvallend verschil met de
jongens: terwijl deze sneller
informatie achterhouden voor
hun ouders, heeft dit geen
invloed op de verhoudingen.
Een mogelijke verklaring voor
het verschil is de intiemere
relatie die meisjes doorgaans
met hun ouders hebben. “In
tegenstelling tot jongens zijn
meisjes afhankelijker van
emotionele steun van hun
ouders”, aldus de onderzoe-
ker. “Die steun komt onder
druk te staan zodra meisjes
dingen achterhouden, wat een
ongewenste afstand creëert
tussen ouders en dochter.”
Normaal procesDat adolescenten geheimen
hebben voor hun ouders, is
niet opmerkelijk. Geheimen
hebben is zelfs van belang
voor de ontwikkeling; het
helpt om onafhankelijk en
autonoom te worden. Bij het
vermoeden dat het kind wel
erg veel verbergt, raadt Keij-
sers aan de adolescent te sti-
muleren informatie vrijwillig
te delen. Volgens de Utrechtse
onderzoeker is het niet langer
functioneel opvoedgedrag
om geheime informatie op
te eisen. Het is zelfs af te
raden. “Het leidt bij jongeren
namelijk eerder tot gevoelens
van ‘over-controle’, wat weer
kan leiden tot conflicten en
zelfs meer delinquentie bin-
nen goed functionerende
gezinnen.” Keijsers toonde
in eerder onderzoek al aan
dat afname in communicatie
tussen ouders en kind kan
samengaan met een toename
in crimineel gedrag van zowel
jongens als meisjes. _
alphen aan den rijn
‘Schoolplein geen speelplek na schooltijd’
HetschoolpleinvaneenbasisschoolinAlphenaandenRijnmagbuitendeschooltijdennietdoorkinderen
indebuurtwordengebruiktalsspeelterrein.DatheeftdeRaadvanStatebepaaldnaaraanleidingvaneen
klachtvaneenbuurtbewoner,meldtdeBesturenraad.Volgensdebewonerishetgebruikinstrijdmethet
bestemmingsplanendeRaadvanStateishetdaarmeeeens.
In 2006 besloten het schoolbe-
stuur en de gemeente Alphen
aan den Rijn om het school-
plein toegankelijk te maken
voor kinderen tot ongeveer
13 jaar. Het schoolplein werd
opnieuw ingericht en de
gemeente nam de kosten van
de speeltoestellen voor haar
rekening. De kinderen kon-
den alle dagen op het plein
terecht, ook in weekenden
en vakanties, van ‘s ochtends
negen uur tot ongeveer ‘s
avonds tien uur. Een bewoner
van een pand naast de school
tekende echter bezwaar aan
bij de gemeente, maar het
college van B&W wees dat af.
De bewoner stapte vervolgens
naar de rechtbank en die
stelde hem in het gelijk. Het
college van B&W stapte na die
uitspraak naar de Raad van
State. De gemeente betoogde
bij de Raad dat het bestem-
mingsplan het betreffende
perceel aanmerkt als speelter-
rein en dat er niets is opgeno-
men over tijdstippen waarop
het schoolplein gebruikt
mag worden. De Raad van
State vindt echter dat er in het
bestemmingsplan wel degelijk
een relatie is gelegd tussen
het schoolplein en de school
en dat het plein daarom niet
zomaar aangemerkt kan
worden als een openbare,
algemeen toegankelijke speel-
plek. Ook het verweer van de
gemeente dat een wijziging
van het bestemmingsplan in
voorbereiding is, maakte geen
indruk op de Raad van State. _
8
![Page 11: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/11.jpg)
illustratie _ jos collignon
9k ader prim air februari 2010
![Page 12: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/12.jpg)
Overhetthema
Metsteedsmeernadrukopondernemerschap
enhetrendementoplerenentalent-
ontwikkeling,lijkenonderwijsidealenplaats
temakenvooreennieuwsoortzakelijkheid.
Isdatwenselijk?Enhoestaatuhierin?
Werktuvanuitidealen,ofbentumeereen
ondernemer?Vindtuborgingenreflectie
belangrijk,ofstaatofvaltallesmetinspiratie?
Ditzijnnatuurlijkgeen‘of-of’vragen.Tijdens
hetAVS-congres‘LeiderschapinLageLanden’
op19maartaanstaandekomendaaromal
deze‘grondhoudingen’naarvorenenkunt
uzichnaarvoorkeurlateninformerenen
bekwamen.HetthemavanKaderPrimair
biedtdezemaandvierartikelenvanuitdevier
congresthema’s.Webelichtendaarinnietde
sprekersophetcongres,maardeonderwerpen
dieaanbodkomen.Zoisereeninterviewmet
hoogleraarEvidenceBasedEducationWim
Groot,dievoorstanderisvandemeerzakelijke
benaderingvanonderwijs.Hettweede
artikelgaatinopveranderingsprocessen
enhetbehoudenvanhetgoede.Vervolgens
illustreertdeSterrenschoolhoejevanuit
idealenrealistischkuntworden.Entotslot
vertellendrieschoolleidersopenhartigover
huninspiratiebronnen.
Veelleesplezierenhopelijktotziensophet
AVS-congres2010!
Inschrijvenkannogaltijd,viawww.avs.nl/
congres2010.Zieookpagina26vandeze
KaderPrimair.
thema _ leiderschap in l age l anden
Deopwetenschappelijkebasiswerkende
schoolkomteraan,voorspelthoogleraarWim
Groot.Opdeze‘evidencebased’scholenzet-
tenleerkrachtenmethodenindiehuneffect
hebbenbewezen,endoenzijzélfonder-
zoek.‘‘Hetisvooralbedoeldomdekwaliteit
vandeleerkrachtenteverbeteren.Juistook
vandegenendienunietgoedfunctioneren.
Wetenschappelijkekenniskanhenhelpen.”
Eeninterview. tekst marijke nijboer
Het evidence based werken komt uit de gezondheidszorg. Daar
is het gebruikelijker dat mensen leren om kennis te genere-
ren, zegt hoogleraar Evidence Based Education Wim Groot, en
dat zij hun professionele handelen baseren op wat werkt.
Ook de onderwijssector ontkomt volgens hem niet aan een
meer academische aanpak. “De hele samenleving verweten-
schappelijkt. De band tussen de universiteit en de verschil-
lende beroepsgroepen wordt steeds steviger.”
Daarnaast wordt de samenleving steeds complexer, waardoor
steeds hogere eisen worden gesteld aan het onderwijs. Ook is
er de drang om onderwijsgeld zo goed mogelijk te besteden.
Door te kiezen voor een meer wetenschappelijke aanpak,
kan het onderwijs ook iets doen aan haar eigen klacht dat
het huidige onderwijskundige onderzoek te weinig aansluit
bij de behoeftes van scholen. Denk aan de ontwikkeling van
lesmethodes voor een specifieke doelgroep.
Volgens Groot hebben leerkrachten zelf ook behoefte aan een
wetenschappelijke onderbouwing van hun werk. De tijd van
de grote, van bovenaf doorgedrukte onderwijsvernieuwingen,
zoals het vmbo en de Tweede Fase, is voorbij. “Nu zie je klei-
nere vernieuwingen in de klas. Die worden gedragen door het
veld. Zulke vernieuwingen gebeuren op experimentele basis
en daar past dan wetenschappelijk onderzoek bij.”
Evidence based education, onderwijs gebaseerd op wetenschap-
pelijk onderzoek, heeft de wind in de rug. Veel onderwijs-
vernieuwingen zijn doorgevoerd zonder dat bekend was of
ze effectief waren. Zoals de klassenverkleining in de jaren
negentig. Groot: “Er was weinig onderzoek dat aangaf dat
‘ t e a m b e l o n i n g w e r k t b e t e r d a n i n d i v i d u e l e p r e s tat i e b e l o n i n g ’
10
![Page 13: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/13.jpg)
vernieuwingen gedaan, en de school is een opleidingsplek
voor aankomende leerkrachten. “De verlengde schooldag
zou een uitstekend onderwerp voor onderzoek zijn. Je voert
deze in voor een experimentele groep, meet de resultaten
en vergelijkt die met de resultaten van een controlegroep
die de oude schooltijden houdt.” Groot: “Als het aan mij
ligt, wordt de evidence based school een serieuze aangelegen-
heid en keuzemogelijkheid in het onderwijsaanbod. Ik
denk dat dit soort basisscholen er binnen vijf jaar zijn. Ik
verwacht dat daar veel ouders op afkomen.”
De opbrengsten van onderwijs zijn best te meten, vindt de
hoogleraar. “Zo lang je datgene meet wat je met het onder-
wijs beoogt.” Economen kijken naar opbrengst in de vorm
De school mag
‘ t e a m b e l o n i n g w e r k t b e t e r d a n i n d i v i d u e l e p r e s tat i e b e l o n i n g ’
dit leidt tot betere leerprestaties. Toch is hierop ingezet. De
aantrekkelijkheid van het lerarenberoep is hierdoor alleen
maar achteruit gegaan. De extra leerkrachten die nodig
waren, zijn namelijk gefinancierd door de arbeidsvoorwaar-
den te verslechteren. Dat remde de instroom van nieuwe
leerkrachten af.”
Schoolleider stuurt aan Schoolleiders krijgen wat
Groot betreft een belangrijke sturende rol bij het toegroei-
en naar de evidence based school. Indien nodig worden zij
hier speciaal voor bijgeschoold. Ook de leerkrachten krij-
gen scholing; in het doen van praktijkonderzoek op weten-
schappelijke basis. Er wordt onderzoek naar het effect van
WimGrootishoogleraarGezondheidseconomieenhoogleraarEvidence Based EducationaandeUniversiteitvanMaastricht.HijisverbondenaanhetTop Institute for Evidence Based Education Research(TIER)envoorzittervandeprogrammaraadvanhetSectorbestuurOnderwijsarbeidsmarkt(SBO).HijdoetmomenteelinopdrachtvanhetministerievanOnderwijsenSBOonderzoeknaardearbeidsmarktproductiviteitinhetonderwijs.Foto:EvelineRenaud
een stuk zakelijker
>
11k ader prim air februari 2010
![Page 14: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/14.jpg)
adve
rten
tie
12
![Page 15: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/15.jpg)
anders organiseren. Het aantal uren dat leerkrachten lesge-
ven is gedaald. Dat moeten we terugdraaien. Net als de ver-
houding tussen onderwijsondersteuners en leerkrachten.
Er komen steeds meer ondersteuners en minder leerkrach-
ten. Dat moet omgedraaid worden. En het is tijd voor een
andere manier van lesgeven. Klassikaal lesgeven is uit de
gratie, terwijl dat helemaal niet zo’n slechte werkwijze is.
Je kunt er ook grotere groepen mee bedienen. Amerikaans
onderzoek toont aan dat klassikaal onderwijs tenminste
net zo goed is als individuele instructie of instructie in
groepjes. We moeten toe naar grotere klassen met beter
gekwalificeerde en beter betaalde leerkrachten.”
Salarissen U pleit voor hogere salarissen. Dat ontlokte de
econoom Arnold Heertje de uitspraak dat niet het salaris moet
worden verbeterd, maar de lerarenopleiding. “Het één sluit het
ander niet uit. Beter opleiden moet, maar je moet vooral
de beste mensen trekken. Het is een groot probleem dat
we daar niet altijd in zijn geslaagd. De meest talentvollen
komen af op een beter salaris.”
Groot is het niet op alle punten eens met het pleidooi van
de Onderwijsraad voor een doelmatiger onderwijs. “Tijd-
schrijven vind ik bijvoorbeeld geen gelukkig idee. Het geeft
misschien inzicht, maar is als structureel middel niet echt
bruikbaar.” Hij staat wel achter het idee voor een teambo-
nus. “Wij doen daar vanuit het Top Institute for Evidence Based
Education Research (TIER) momenteel een experiment mee.
Teambeloning werkt beter dan een individuele prestatie-
beloning. Het scholen van kinderen is vooral een groeps-
activiteit. Je kunt niet alleen die ene leerkracht in groep
8 belonen voor een goede Cito-uitslag. Daar heeft het hele
team aan bijgedragen.”
De hoogleraar vindt dat scholen op een veel bredere
manier zouden moeten worden beoordeeld. “Goede samen-
werking en harmonie in de groep zijn belangrijk. Je zou
basisscholen kunnen belonen voor de mate waarin zij
talent benutten en leerlingen goed voorbereiden op het
voortgezet onderwijs. Je zou kunnen kijken in hoeverre
hun schooladvies correspondeert met hoe hun leerlingen
de eerste jaren in het vo functioneren. Dat is een stimulans
om adviezen beter af te stemmen. Je kunt ook beoordelen
op de sociaal-emotionele ontwikkeling: hoe graag gaan
kinderen naar school, hoe functioneren ze in de groep, hoe
ontwikkelen ze zich als persoon?”
Investeert de overheid momenteel genoeg in het primair onderwijs?
“Er is veel extra geld naar het basisonderwijs en vo gegaan.
De vraag is of dat geld goed wordt besteed. Dat kan mijns
inziens een stuk beter. Als je het uitgeeft, doe dat dan zo
dat je het meeste resultaat kunt verwachten.” _
van het inkomen en de arbeidsproductiviteit van afgestu-
deerden. “Een jaar onderwijs geeft een gemiddeld rende-
ment van 8 procent.” In hoeverre scholen effectief zijn als
overdragers van kennis, wijzen de taal- en rekentoetsen uit.
“Uit internationale vergelijkingen komt ons basisonderwijs
redelijk goed naar voren. Maar volgens Cito zijn er signalen
dat de kwaliteit wel minder is geworden.”
Empathie Onderwijs draait toch om meer dan alleen cogni-
tieve zaken? “Ook sociaal-emotionele opbrengsten kun je in
kaart brengen. Zolang ze tenminste als onderwijsdoel zijn
aangemerkt. Je kan bijvoorbeeld het effect van sociaal-emo-
tionele vaardigheden op cognitieve prestaties meten.”
Maar waar blijven de spontaniteit, de intuïtie, de idealen? En cre-
ëer je geen afrekencultuur, waarbij leerkrachten worden beoordeeld
op basis van de scores van hun groep? “Het is een misverstand
dat scholen waar veel wordt gemeten onbarmhartig afreke-
nen met het personeel. “Evidence based onderwijs is vooral
bedoeld om de kwaliteit van de leerkrachten te verbete-
ren. Juist ook van degenen die nu niet goed functioneren.
Wetenschappelijke kennis kan hen helpen. Ik kom via de
masteropleiding Evidence Based Innovation in Teaching in
Maastricht in aanraking met veel leerkrachten. Mijn erva-
ring is dat zij zich niet alleen baseren op wetenschappelijke
literatuur, maar wel degelijk ook op hun eigen ervaringen.”
Groot vervolgt: “Er is overigens niets tegen een wat zakelij-
ker cultuur. Als je naar de dokter gaat, wil je empathie van
hem, maar hij moet ook z’n vakliteratuur bijhouden en
weten waarover hij het heeft. In de gezondheidszorg gaat
dat heel goed samen. Waarom niet in het onderwijs?”
Uw onderzoek naar arbeidsmarktproductiviteit (i.s.m. het Sector-
bestuur Onderwijsarbeidsmarkt/SBO; verschijnt voorjaar 2010,
red.) bekijkt of meer resultaat mogelijk is met minder leerkrachten.
Terwijl het onderwijs nu al klaagt over een te hoge werkdruk.
“In de toekomst móet het misschien gewoon, vanwege het
oplopende lerarentekort. Efficiënter werken kán, door slim-
mer te werken. Je kunt vaker ict toepassen en het onderwijs
thema _ leiderschap in l age l anden
MeerophetAVS-congres2010!TijdenshetAVS-congres‘LeiderschapinLageLanden’op19maartaanstaandekuntuonderandere
workshopsenplenairesessiesvolgenbinnenroute1:‘Voorwievanaanpakkenhoudt’,overzakelijk-
realismeinhethierennu.MetondermeerNicoleBeukenvanPensioenfondsABP.Meerinformatie
eninschrijven:www.avs.nl/congres2010
‘ h e t i s e e n m i s v e r s ta n d d at s c h o l e n w a a r v e e l w o r d t g e m e t e n o n b a r m h a r t i g a f r e k e n e n m e t h e t p e r s o n e e l ’
13k ader prim air februari 2010
![Page 16: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/16.jpg)
thema _ leiderschap in l age l anden
‘in hoeverre is het noodzakelijk om alles overhoop te gooien?’
Deonderwijssectorisdelaatstepaardecennianietgespaard
geblevenvoorveranderingen.Kleineengroteonderwijsvernieuwingen
werdendoorgevoerdensomsweerafgeschaft.Maarhoebehoudjehetgoede?DeUtrechtse
GertrudisenhetEtten-LeurseCarillonkozenvooreentrajectmetveeltijdvoorborgingen
reflectie. tekst noortje van dorp
Veranderen vanuit noodzaak,of als logisch gevolg
14
![Page 17: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/17.jpg)
“Leerlingen droegen te weinig verantwoordelijkheid voor
hun eigen leerproces,” vertelt schoolleider Ralf Tienhooven
van de Getrudis in Utrecht, terwijl hij af en toe een gek
gezicht trekt naar de kleuters die langs zijn kantoor lopen.
De Gertrudis zit sinds twee jaar in een veranderingstraject
van ‘een gewone school naar een Daltonschool’. Aanlei-
ding was onder andere het onderwijsinspectierapport in
2006 waarin de school goed scoorde, maar als kritiekpunt
kreeg te leerkrachtgestuurd te zijn. De overstap naar Dal-
tononderwijs voelt voor Tienhooven “als een evolutie, geen
revolutie. We zitten op een goede lijn, die hier en daar wat
verbeteringen nodig heeft.”
Ook basisschool ’t Carillon in Etten-Leur zit in een verande-
ringsproces naar Daltononderwijs. Tegelijkertijd loopt er
een fusietraject met de Etten-Leurse basisschool De Trou-
badour. De Troubadour heeft momenteel nog maar een
kleine zestig leerlingen door een sterk vergrijzende wijk.
In de beleidsplannen was al jaren geleden vastgesteld dat
de twee scholen, die beiden onder de Stichting Katholiek
Primair Onderwijs Etten-Leur (SKPOEL) vallen, uiteindelijk
samen zouden gaan in een brede school. Door het uitblij-
ven van nieuwbouw en de nijpende situatie bij De Trouba-
dour heeft het bovenschools management ervoor gekozen
de fusie te versnellen. De leerlingen van De Troubadour
verhuizen naar de locatie van ’t Carillon. Voor de leerkrach-
ten wordt een plek binnen ’t Carillon of SKPOEL gezocht.
een jaar lang de drie pijlers van het Daltononderwijs.
Tienhooven: “De reactie was bijzonder enthousiast, al
bestond er bij een enkele leerkracht ook wat weerstand
tegen het feit dat nog een instantie (de Nederlandse Dalton
Vereniging) het werk inhoudelijk toetst.”
Over het fusietraject, begeleid door de AVS, voert de
algemeen directeur/bestuurder van Stichting Katholiek
Primair Onderwijs Etten-Leur (SKPOEL), Jacques van Oers,
het woord. “We hebben ervoor gekozen om zorgvuldig
te werken met ruimte naar alle betrokkenen. De fusie is
opgelegd door het bovenschools management, maar het
is niet zo dat iedereen het maar heeft aan te nemen. Het
is een traject waar me met z’n allen in zitten.” Zo gingen
onder andere ouders en leerkrachten bij elkaars scholen op
bezoek en werken ze samen in verschillende werkgroepen.
Het goede behouden Je kunt een verandering wel zorgvuldig voorbereiden, maar
hoe behoud je datgene wat je al goed deed? “We kiezen
binnen een van de Daltonpijlers een concreet verbeterpunt,
formuleren een aanpak en proberen dit uit in de groepen.
De uitkomsten worden geëvalueerd in een bouwvergade-
ring. Afspraken leggen we vast in een Daltonbeleidsplan”,
aldus Tienhooven van de Gertrudis. “We veranderen niet
om te veranderen. Steeds staat centraal of de verandering
een verbetering oplevert voor de kinderen. Het stoplicht
dat veel Daltonscholen gebruiken voor uitgestelde aan-
dacht werkte bij ons bijvoorbeeld niet. Leerlingen hanteren
een aantal handelingswijzers, bijvoorbeeld op het gebied
van zelfstandig werken. Hierdoor worden ze minder afhan-
kelijk van de leerkracht en leren ze eerst zelf kritisch na te
denken en alleen dan wel samen een oplossing te zoeken.”
“SKPOEL heeft, mede na overleg met beide fusiescholen,
besloten dat het Daltontraject doorontwikkeld wordt”,
aldus Van Oers. “We kijken daarnaast met een open, kriti-
sche blik naar de belangen van alle geledingen van beide
scholen.”Veranderen vanuit noodzaak,of als logisch gevolg
Veranderingstraject Bij beide scholen is veel tijd uitgetrokken voor borging en
reflectie. Zowel de Gertrudis als ’t Carillon kozen ervoor
om in het veranderingstraject nadrukkelijk leerkrachten
– en in het geval van de Etten-Leurse fusiescholen ook de
ouders en leerlingen – te betrekken. Ingedeeld in groepen
onderzochten schoolleider Tienhooven en zijn leerkrachten
Tienhooven merkt wel dat, ook al noemt hij de overgang
naar Daltononderwijs een ‘evolutie’, deze best nog wat
vergt van zijn team. “Leerkrachten hebben sommige indi-
viduele verworvenheden een beetje moeten opgeven ten
behoeve van schoolbrede afspraken en het realiseren van
doorgaande lijnen. Dat is lastig, maar hun gedrag is essen-
tieel. In het Daltononderwijs moeten ze een stap terug
VeranderingwashétthemavanBarackObama’sverkiezingcampagnein2008.OokindeAmerikaanseproblematiekspeeltdevraag:hoeveranderjegoed?Enwelkeveranderingenzijnhaalbaarenwenselijk?Foto:ScoutTufankjian/HollandseHoogte
>
15k ader prim air februari 2010
![Page 18: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/18.jpg)
adve
rten
tie
16
![Page 19: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/19.jpg)
thema _ leiderschap in l age l anden
doen, zodat de kinderen de kans krijgen om verantwoor-
delijkheid te nemen terwijl ze gewend zijn direct hulp te
bieden. Dat is een onderwerp van gesprek.”
Nuttige veranderingWanneer is een verandering nuttig? Tweede-Kamerlid
Jeroen Dijsselbloem (PvdA) leidde in 2007 de parlementaire
onderzoekscommissie over onderwijsvernieuwingen in het
voortgezet onderwijs. “Als je tegen problemen aanloopt,
bijvoorbeeld schoolverzuim of een teruglopend leerlingen-
aantal. Maar je moet wel kijken naar de mate van het pro-
bleem en je dan afvragen in hoeverre het nodig is om alles
overhoop te halen.”
Aanleiding van de grote onderwijsvernieuwingen in de
jaren negentig was de klacht van het hoger onderwijs
dat studenten niet zelfstandig kunnen werken. “De wens
om te veranderen is eigenlijk van boven naar beneden
gedruppeld. Het is goed om leerlingen voor te bereiden op
zelfstandig werken, maar je moet er niet vanuit gaan dat
ze het ook kunnen. In het basisonderwijs werken groep
1 en 2 nu soms al met weektaken! Neurowetenschapper
Eveline Crone heeft onderzocht dat zelfs pubers nog niet
goed op waarde kunnen schatten dat wat ze nu (niet) doen,
later problemen kan geven. Dat zelfstandig besef vergt veel
begeleiding.”
“In het primair onderwijs kun je in algemene zin de vraag
stellen: verwachten we niet te vroeg dingen van kinderen?
Mijn boodschap is dan ook: wees kritisch in het doorvoe-
ren van nieuwe vormen van leren. Kijk goed naar voor
welke leeftijd, maar ook voor welke vakken het geschikt
is. Scholen doen nu veel meer aan contextrijk leren: geen
platte sommetjes maar verhaaltjes. Dit pakt lang niet voor
alle leerlingen goed uit. Je hebt kinderen die niet zo talig
zijn, of zelfs dyslectisch. De automatisering van rekenen
en grammatica wordt alleen bereikt door het veel te oefe-
nen. Gebeurt dat niet, dan bouw je op de basisschool een
achterstand op die je jarenlang meesleurt. Als commissie
hebben we aanbevolen om minder snel en omvangrijk te
veranderen. Soms moet je dingen uitproberen, maar houd
wel in het achterhoofd dat die leerlingen maar één jaar in
die klas zitten.”
ImpactDie kritische benadering is terug te vinden in de werk-
wijze van de Gertrudis en ’t Carillon. Veranderen is een
gewenningsproces volgens Anja Vernooij, directeur van
’t Carillon. En daarom moet het stapsgewijs gebeuren. “Ga
je stapje voor stapje, dan krijg je zekerheid en behoud je
de motivatie en draagkracht. Met een heel grote stap heb
je veel meer kans om in een gat te vallen.” “Leerkrachten
zijn al zo druk met lesgeven en daar komt dan nu ook nog
een veranderingstraject bij”, aldus Tienhooven van de Ger-
trudis. “Wij hebben onlangs wat gas teruggenomen. Als je
leerkrachten gaat overbelasten, wordt iedere nieuwe stap
gezien als ‘weer iets erbij’. Dan is het ook lastiger om doel-
stellingen van je verbetertraject te halen.”
Voor de leerlingen verandert er volgens Tienhooven niet
heel veel. De Utrechtse schoolleider noemt de overstap
naar Dalton juist een verduidelijking. “Van groep 1 tot en
met 8 werken we nu allemaal vanuit hetzelfde concept.”
Van Oers, bovenschools in Etten-Leur, is zich ervan bewust
dat met name de fusie een behoorlijke impact heeft op
de leerlingen, zeker die van De Troubadour, omdat zij
straks in een nieuw schoolgebouw zitten. “Naar de daad-
werkelijke fusiedatum toe hebben we diverse activiteiten
ontwikkeld, waar leerlingen bij elkaar op bezoek gaan. We
willen de leerlingen van De Troubadour straks ook aan
maatjes koppelen in de klas, die hen kunnen opvangen.
Datzelfde geldt trouwens ook voor de leerkrachten van De
Troubadour.”
Is het niet beter om samen een nieuwe start te maken en
de fusieschool bijvoorbeeld een nieuwe naam te geven?
“Dat is het kind met het badwater weggooien”, aldus Van
Oers. “’t Carillon heeft een goede naam en een goede repu-
tatie in de buurt. Het zou zonde zijn om daar vanaf te stap-
pen en weer opnieuw te moeten beginnen. Dat is te veel
veranderen.” _
MeerophetAVS-congres2010!AlsugeïnteresseerdbentindezethematiekkuntuophetAVS-congres‘LeiderschapinLageLanden’
op19maartaanstaandeuitroute2éénofmeerdereplenairesessiesen/ofworkshopsvolgen.
Route2isgetiteld‘Borging&reflectie’:Verandernietomteveranderen,maarkijkterugenleervan
hetverleden.Zokunnenweontdekkenwatbehouden,geborgdmoetworden.Maarookwaarvanwezo
spoedigmogelijkafscheidmoetennemen.OnderandereThijsHoman,hoogleraarChange and Imple-
mentation,spreektindezeroute.Meerinformatieeninschrijven:www.avs.nl/congres2010
‘g a j e s ta p j e vo o r s ta p j e , d a n k r i j g j e z e k e r h e i d e n b e h o u d j e m ot i v at i e e n d r a a g k r a c h t ’
17k ader prim air februari 2010
![Page 20: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/20.jpg)
thema _ leiderschap in l age l anden
een to ekom s tg er i c h t en i d e a l i s t i s c h o n d erw i j s co n c ep t
Dromen van
EenSterrenschoolis52wekenperjaaropen,vanzevenuur’sochtendstotzevenuur’savonds,
enkinderopvangenonderwijsgaanerhandinhand.Deeerstestartvolgendschooljaar
inApeldoorn.Hoekomjetoteennieuwonderwijsconceptopbasisvaneenidealistische
toekomstvisieenhoeformeerjeeenteamvooreenschooldienognietbestaat?
tekst jaan van aken
de Sterren school
18
![Page 21: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/21.jpg)
hetzelfde zijn. Ook ouders hebben heel andere werktijden
en een andere vrijetijdsinvulling dan vroeger. Ze hebben
behoefte aan flexibele schooltijden en verlofregelingen.”
Vandaar dat Leerplein055 en Kinderopvang OOK in nauwe
samenwerking komend schooljaar de Sterrenschool ope-
nen. De school kent flexibele schooltijden en vakanties
en is 52 weken per jaar open (van zeven tot zeven). Het
onderwijs is maatwerk: elk kind heeft een individueel
leerarrangement. Onderwijs en opvang verzorgen beide
stichtingen gezamenlijk. De school krijgt een digitale
leeromgeving, met een grote rol voor taal, rekenen en
lezen.
De school creëert een doorlopende leerlijn tussen kin-
deropvang en onderwijs. “Opvang en onderwijs zijn
geen gescheiden werelden meer. De medewerkers van de
opvang zijn er ook om de kinderen te helpen bij hun huis-
werk. Een leerkracht op de Sterrenschool zou om twaalf
uur kunnen beginnen om tot zeven uur door te werken”,
oppert Van Selling. De cultuur bij de kinderopvang is
heel anders, signaleert bovenschools directeur Marwitz.
“Zij werken in ploegendiensten, sluiten contracten met
ouders, zijn flexibeler en klantgerichter. Dat gaan we bin-
nen de Sterrenschool overnemen”, vertelt ze enthousiast.
DromenHet plan voor de Sterrenschool ontstond op twee sporen.
“We hebben het idee van de Sterrenschool omarmd zoals
het door de denktank (zie kader) in een boek is weerge-
geven”, zegt Marwitz. Daarnaast had een school van de
stichting een nieuw profiel nodig.
Het management van zowel de opvang- als de onderwijs-
organisatie is rond de tafel gaan zitten aan de hand van
het denktankmodel. “We zijn gaan dromen en hebben
gezamenlijk onze versie van het onderwijsconcept ont-
wikkeld”, vertelt Marwitz. “Je droomt hardop hoe de dag
van een kind eruit ziet en wat zo’n concept betekent voor
het gebouw, de leerkrachten en de ouders. Het bracht bij-
voorbeeld met zich mee dat er voor elk kind een individu-
eel onderwijsplan moet komen, omdat de mogelijkheid
bestaat dat het buiten de reguliere schoolvakanties een
langere periode op vakantie is.”
Een digitale leeromgeving biedt de mogelijkheid om
individuele leerlijnen te maken. “We willen werken
met e-learning, maar daar is weinig software voor op de
markt”, zegt Van Selling. Daarom is er contact gelegd met
ontwikkelaars.
Maurice de Hond zei eens: “Kinderen maken van alles mee
en af en toe gaan ze naar school om te kijken hoe het vroe-
ger was.” Deze opmerking is gechargeerd, maar er is wel
veel veranderd, vindt Elly Marwitz, bovenschools directeur
bij Leerplein055, de stichting voor openbaar onderwijs in
Apeldoorn. “De communicatie verandert, de wereld digita-
liseert en de manier waarop kinderen informatie verkrij-
gen is daardoor anders”, vertelt Marwitz, die betrokken is
bij het p&o-gedeelte van de Sterrenschool. Auke van Selling,
eveneens bovenschools directeur en projectleider van de
Sterrenschool, vult aan: “Wij willen kinderen bereiken in
een wereld die verandert, terwijl de schooltijden al tijden
‘ u i t g a n g s p u n t i s d at d e k e r n d o e l e n g e h a a l d w o r d e n . l a at a a n o n s h o e w e d at d o e n ’
>
d e n k ta n k
HetuitgangspuntvandedenktankdiedeSterrenschool
bedachtwas:hoekunnenwehetonderwijsdoelmatiger
organiserenenaanpassenaandeeisenvandetijd?“We
gingeningesprekmethetideedatnietsheiligis”,vertelt
denktanklidenAVS-voorzitterTonDuif.Hetwasnietmoeilijk
dedenktankbuitendegebaandepadentekrijgen.“We
zatenbijelkaarmetonderwijsmensendiezichaljaren
realiserendatergeziendemoeizameschoolprestatieswat
moetgebeuren.”
Hetopdoenvankennisisnietlangeralleenaanschool
verbonden.“Kinderengroeienopineendigitalewereld,
waarbijmsn,mail entwittereenvanzelfsprekendonderdeel
vanhunlevenvormen.”Daarbijworstelenveeloudersmet
decombinatiewerkenzorgtaken.“Datleidtvaaktoteen
carrièredipvaneenvanbeidepartners.”DeSterrenschool
maakthetmogelijkaantesluitenbijdebehoeftenvan
oudersenkinderen.
“Nadatdieideeëngelanceerdzijn,gajeindikkenenal
zoekendeenpratendeonstaatineengroepsprocesde
eindversievandeSterrenschool”,zegtDuif.Eenhoudbaar-
heidsdatumvoorhetconceptismoeilijkvasttestellen.“Je
probeertintespelenopeenwereldwaarvanwedenken
datdieaanhetontstaanis,maaralsdeeconomische
crisismassawerkloosheidoplevert,isdebehoefteaan
dagarrangementenveelmindergrootdanbijeenbooming
economie.”
de Sterren school
19k ader prim air februari 2010
![Page 22: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/22.jpg)
adve
rten
tie
adve
rten
tie
20
![Page 23: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/23.jpg)
Marwitz en Van Selling denken dat er behoefte is aan dit
onderwijsconcept. “Ouders kunnen hun kind in principe
om zeven uur ’s ochtends in pyjama brengen en het om
zeven uur ’s avonds gevoed en opnieuw in pyjama ophalen.
Er zijn mensen die daar fel tegen zijn, maar dat is niet aan
ons”, vindt Marwitz.
Kinderen leren anders dan vroeger, stellen ze. Daarom
gaat de Sterrenschool ontwikkelingsgericht onderwijs
aanbieden. Van Selling: “Je rol als leerkracht verandert, je
bent de coach die het leerproces begeleidt. De kernvraag is
niet ‘wat moeten kinderen weten en kennen?’, maar ‘hoe
kan ik kinderen verder helpen?’” Marwitz vult aan dat
kinderen op heel veel manieren leren. “Sommigen door te
tekenen, door te doen, door te luisteren, door te bewegen.
Als leerkracht speel je in op wat kinderen nodig hebben.
Dat vraagt ook creatief denkvermogen.” Een leuk voorbeeld
vindt Van Selling een leerkracht die een kind vraagt ‘b o o
m’ voor te lezen. Dat kind leest ‘boom’ en vervolgt: ‘Daaron-
der staat ‘uitgeverij Zwijssen’. Moet je zo’n leerling daarna
nog ‘r o o s’ gaan uitleggen?”
Starheid De leerkrachten die ontwikkelingsgericht onderwijs gaan
geven, wierven de twee organisaties via voorlichtingsavon-
den. Eerst een algemene informatieavond en tijdens de
tweede werd het ontwikkelingsgericht werken in de prak-
tijk besproken. “Het bleek dat veel mensen warm werden
van het idee talenten te ontdekken bij leerlingen”, zegt
Marwitz. Uit onderwijs en kinderopvang meldden zich zo’n
35 geïnteresseerden.
Er zijn ook leerkrachten die juist niet mee willen. Marwitz:
“Zij zijn te gehecht aan de vaste vakanties en/of vinden het
concept te flexibel en te onzeker. Je moet een pioniersmen-
taliteit hebben om hierin te stappen.”
Het personeel moet de nieuwe onderwijsvisie onderschrij-
ven en zich eigen maken. De Katholieke Pabo Zwolle biedt
scholing voor ontwikkelingsgericht leren. De nadruk ligt
op de pedagogische invalshoek: hoe ga je als leerkracht om
met zelfstandig leren en met leerlingen eigen verantwoor-
delijkheid geven? Leerkrachten moeten feedback kunnen
geven, talenten ontwikkelen en flexibel zijn. Didactisch
talent is er genoeg, pedagogische kwaliteiten wat minder,
signaleert Marwitz. “Tijdens de scholing willen we mensen
beter leren kennen en kijken welke talenten ze hebben. Na
afloop bepalen we welke zes, zeven leerkrachten het basis-
team waarmee we starten gaan vormen.” De rest vormt een
kweekvijver voor het geval de school groeit.
Bij idealistische plannen loop je soms tegen grenzen aan,
merken Marwitz en Van Selling. Zo kiezen ze niet voor aca-
demische geschoolde vakdocenten, zoals de denktank van
de Sterrenschool die voor zich ziet. “Wel willen we externe
docenten inschakelen om kinderen bijvoorbeeld les te
geven over het werk van Unicef”, zegt Van Selling.
Ook komen Marwitz en Van Selling regelmatig bureau-
cratie tegen. Van Selling: “Staatssecretaris Dijksma van
onderwijs zegt dat opvang en onderwijs elkaar aan moeten
vullen, maar als je dat in de praktijk wilt brengen, loop
je tegen regelgeving aan. Als de opvang bijvoorbeeld een
schoollokaal gebruikt, moet de leerkracht het lokaal uit
en mag hij er zelfs niet meer in om even iets op het digi-
board in te stellen. Die starheid, daar moeten we vanaf.” De
regelgeving zou flexibeler moeten worden. “Wij willen dat
er ook in de kinderopvang onderwijs gegeven kan worden.
Uitgangspunt is dat de kerndoelen gehaald worden. Laat
aan ons hoe we dat doen”, betoogt hij. _
thema _ leiderschap in l age l anden
MeerophetAVS-congres2010!Alsugeïnteresseerdbentinidealenalsdrijfveer,dankuntuophetAVS-congres‘LeiderschapinLage
Landen’op19maartaanstaandeuitroute3éénofmeerdereplenairesessiesen/ofworkshopsvolgen.
Route3gaatover‘Pionierenindepolder’:‘Idealenzijnalssterren.Jekuntzenooitbereiken,maarze
wijzenjeweldeweg.’Doorwelkedroomofovertuiginglaatuzichdewegwijzen?Kuntuhetparadigma
vanhethierennuloslaten,omvanuiteentoekomstvisietewerkenaanhetverwezenlijkenvandiedroom?
OnderandereToineMaes,directeurvanKennisnet,spreektindezeroute.Meerinformatieeninschrijven:
www.avs.nl/congres2010.
‘d e k i n d e r o p v a n g w e r k t i n p lo e g e n d i e n s t e n , s l u i t c o n t r a c t e n m e t o u d e r s , i s f l e x i b e l e r e n k l a n t g e r i c h t e r. d at g a a n w e b i n n e n d e s t e r r e n s c h o o l o v e r n e m e n ’
21k ader prim air februari 2010
![Page 24: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/24.jpg)
thema _ leiderschap in l age l anden
Inspirerend leider schap:
Drieschoolleidersvertellenwaarzijinspiratieuithalenenhoezijhunleiderschapskwaliteitenvormgeven.Enthousiasmeenuitstralingkernmerkendegeïnspireerdeschoolleider.Enpraten,veelpraten.
“Steedsweerinhetgesprekmetjeteamledentotdekernvanonderwijskomen:hetbestevoorelkkindwillenbieden.” tekst irene hemels
‘Ik mag graagop mijn handen staan’
wat mee. Willen luisteren en kijken wat er aan de hand is.
Dat is zo belangrijk!”
Waarom?
“Kleineren is de dood voor de opvoeding. Als iemand klei-
nerend doet, zullen kinderen denken: die zal nooit voor
me opkomen. Het gaat erom dat wij als volwassenen ervoor
zorgen dat kinderen vertrouwen in de
wereld om hen heen hebben. Dan kun-
nen ze alles aan. Leren gaat dan ook
makkelijker.”
Hoe geeft u leiding aan uw team?
“Een leerkracht heeft weleens problemen
met zijn of haar klas. Het loopt niet lek-
ker, het gevoel dat een klas geen groep is.
Dan probeer ik in het gesprek tot de kern
van onderwijs te komen. Als leerkracht is
het de uitdaging te zorgen dat kinderen
elkaar accepteren. Je moet niet te veel
ideeën of veronderstellingen hebben in je
hoofd. Als een kind een eenling is, hoef
je dat niet proberen te koppelen. Als een
klas niet de behoefte heeft om een groep
te zijn, dan moet je dat soms laten.”
Hoe zou u uw leiderschap willen omschrijven?
“Leiders zonder inspiratie verzuren. Ik wil iets overbrengen.
Ik heb een grote drang om uit te dragen dat ik het beste wil
voor elk kind.”
Voelt u uzelf nog weleens een kind?
Met glimmende ogen: “Ja, ik mag graag op mijn handen
staan.”
“Dit is mijn inspiratiebron. Hier doe ik het voor!” Met
zachte hand duwt Henri Reijgersberg (53), directeur van de
Haagse De la Reyschool een lief, lachend blond meisje van
een jaar of acht naar voren. “Iedereen wil met haar spelen,
maar ze speelt net zo lief alleen. Ze weet wat ze wil en
straalt dat uit’, legt Reijgersberg later uit.
De la Reyschool is onder andere bijzonder
omdat spelen een officiële plaats in het
lesrooster heeft. Dagelijks mogen kinderen
een uur lang zelf bepalen wat zij doen.
Toneel, handvaardigheid, spel, bewegen,
film kijken of ontdekkend leren. “Als ik
langskom, hebben alle groepen zich als
een vrolijke kluwen gemengd door de hele
school.”
Zijn kinderen altijd al een inspiratiebron voor u
geweest, of is dat een bewuste keuze?
“Ik weet nog dat ik als jochie van zeven,
acht jaar verliefd op de juf was. Ik wilde net
zo worden als zij. Als je in het onderwijs
zit heeft het met mensen te maken. Dat zit
gewoon in je. Kinderen accepteren simpel-
weg hoe mensen zijn, dat herken ik bij mijzelf. Voor mij is het
een belangrijke waarde om door te geven: we moeten het met
elkaar samen doen, je kunt het niet alleen regelen.”
Hoe draagt u dat uit binnen de school?
“Door het goede voorbeeld te geven. De manier waarop je
dingen aanpakt en zelf doet. Het heeft met een bepaalde
houding te maken, je manier van doen. Ik probeer iedereen
zo serieus mogelijk te nemen. Zo vind ik dat een kind zich
nooit aanstelt, het is zijn of haar beleving en daar moet je
22
![Page 25: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/25.jpg)
Inspirerend leider schap:
Drieschoolleidersvertellenwaarzijinspiratieuithalenenhoezijhunleiderschapskwaliteitenvormgeven.Enthousiasmeenuitstralingkernmerkendegeïnspireerdeschoolleider.Enpraten,veelpraten.
“Steedsweerinhetgesprekmetjeteamledentotdekernvanonderwijskomen:hetbestevoorelkkindwillenbieden.” tekst irene hemels
‘Controle is een illusie’‘Rather a safe chaos than a dangerous order’ luidt de
lijfspreuk van Alex Peltekian (54), algemeen directeur van
stichting Penta, een schoolbestuur met 14 basis scholen
in Hoorn. “Ik ben een onafhankelijk denker en wars van
alle conventies. Controle is een illusie. Liever draai ik
alles om, dat nodigt uit tot grenzen
verkennen.”
Peltekian toont zich een bevlogen leider
pur sang. “Mensen lopen na een gesprek
met mij vrolijk weg. Ik laat mensen
nadenken over hun eigen leven, probeer
hen op een andere manier naar de wer-
kelijkheid te laten kijken. Ik wíl ze ook
inspireren. Dat zie ik als mijn taak. Ken
je grenzen en niet de regels zeg ik tegen
mijn mensen. Dat leidt tot creatieve
oplossingen.”
Wat is de basis van deze houding?
Hoe doet u dat?
“Door mensen te vertrouwen. Mijn men-
sen zitten niet te wachten op een algemeen directeur die
nog eens wat gaat zeggen over het onderwijs. Ik moet ze
faciliteren en vooral niet zeggen wat ze moeten doen. Ik
spreek hen aan op hun individuele verantwoordelijkheid,
op hun eigenaarschap. Zij bepalen zelf hoe zij hun school
leiden of hoe zij voor de klas staan.”
Waarom vinden mensen u een prettige leider?
“Mijn enthousiasme. Ik doe geen kunstje. Het gaat me aan
mijn hart. Ik ben authentiek en dat spreekt aan. Ik draag
mijn levenslust uit en ik heb het vermogen om het glas als
halfvol te zien. Het kan nooit fout gaan, is mijn filosofie. En
als het fout gaat is het niet erg.”
Hoe ziet uw leiderschap er in de praktijk uit?
“Ik pak dingen puur fysiek anders aan.
Ik heb het klassieke vergadermodel afge-
schaft tijdens het directeurenoverleg.
Er is weinig tijd voor het bespreken van
zakelijke onderwerpen, veel tijd voor de
echte zaken die er toe doen: de ontmoe-
ting met elkaar, wat houd je bezig in je
werk. Operationele zaken lossen zich
vaak vanzelf wel op.”
Kun je inspirerend leiderschap leren?
Resoluut: “Nee. Inspiratie ontstaat van-
zelf. Dat haal je niet uit een boekje. Ik
word soms gek van inspiratie. Het komt
als ik alleen ben, op het strand in de zilte lucht of juist met
heel veel mensen om mij heen. Dan begint het al snel te
borrelen.”
>
wat drijft ons?
23k ader prim air februari 2010
![Page 26: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/26.jpg)
Bas Peters van bs St. Jacobus in Valburg:
“Eens.Leiderschapgaatomdemensenin
hetproces.Alsjedieweetteinspireren
wordenresultatenveelmakkelijkergereali-
seerd.Managementisdanalleennognodig
omdepuntjesopde‘i’tezetten.”
A. de Best van De Duinroos in Katwijk:
“Oneens.Eenbevlogenleiderkaneen
goedemanagerwordeneneengoedemana-
gereenbevlogenleider.Enalsdatgeluktis
moetjehemsnelbenoemen...”.
Nils Bakker: “Eens.Bevlogenleiderschap
betekentdatjemensenleidingdurftte
geven,weetteinspirerenenviahetper-
soonlijkvlakhetoptimalevoorjeschool
eruitweettehalen.Oogdurvenhebben
voorverschillenendifferentiatie.Managen
houdtindatjezogoedmogelijkdezake-
lijkebelangenopordehebt.Ooghebben
omhetresultaatzogoed(vlak)mogelijk
neertezettenenverschillentenivelleren.
Ben Nugteren van obs de Reijer in
Ridderkerk:“Deelseens.Leiderschaplaat
zichnietvertalennaarhetwoord‘bevlogen’
alleen.Ookeenbevlogenleiderheeftte
makenmetderegelkant,debeheerskant.
Datditeenkantisdienietdeboventoon
voertbijdebevlogenleider,isevident.Kort
gezegd:ookeenbevlogenleidermoetkun-
nenmanagen!”
De afgelopen maand heeft u via www.avs.nl
kunnen reageren op de stelling:
Bevlogen leiderschap is belangrijker dan goed management.
Dereactieszijn(ingekorte)weergaven,
ingezondenviadewebsite.
uw mening telt _ peiling
27%oneens
36%deels eens
37%eens
Op De Schakel in Eibergen maken de bovenbouwklassen
dit voorjaar drie weken lang gebruik van de meest
geavanceerde technische middelen. I-pods, podcasts,
PDA’s, touchscreens, filmcamera’s: als
het experiment slaagt, dan gaat de hele
school mee, aldus drijvende kracht
directeur Jelle Berens (47).
Toekomstgericht onderwijs op een traditionele
basisschool in de Achterhoek: hoe komt dat zo?
“Het gaat niet om de gadgets – ik zit zelf
zo min mogelijk achter mijn computer –
het gaat om goed onderwijs geven. Daar
word ik door gedreven. Ik word steeds
weer verrast door wat nieuwe mogelijkhe-
den ons brengen. Kinderen houden ons
wat dat betreft een spiegel voor. Zij wor-
den niet geremd door oude conventies.
Geef kinderen een computer zonder hand-
leiding en binnen een uur spelen ze een
spelletje. Werkt iets niet, dan gaan ze door, terwijl volwasse-
nen vaak precies willen weten waarom en hoe het in elkaar
zit. Dat werkt remmend. Kinderen zijn zoekende wezens en
durven veel meer wegen te bewandelen. Zij staan niet stil.”
U lijkt me zelf ook iemand die niet lang ergens bij stilstaat?
Lachend: “Ik ben redelijk impulsief. Probeer steeds weer
nieuwe dingen te doen, heb een overvloed aan hobby’s.
Ik vind ook alles leuk en geweldig. Dat
herken ik ook in kinderen. Zij willen ook
steeds weer leuke, nieuwe dingen ont-
dekken. Heerlijk!”
Wat drijft u?
“De blijdschap op de gezichten van
kinderen. Ik vind het geweldig om te
zien hoe kinderen zichzelf ontwikkelen.
Wij hoeven ze alleen maar de ruimte
te geven, een geweldige leeromgeving
te creëren waarin ze optimaal hun
talent kunnen ontwikkelen en je ziet ze
groeien.”
Hoe is dit zo gekomen?
“Ik vergeet nooit wat Ferre Laevers, een
kleine, grootse Belgische professor van het Leuvense Cen-
trum Ervaringsgericht Onderwijs, ooit zei. Hij vertelde over
kleuters die als de zon schijnt volkomen onbewust zichzelf
sturen. Hebben ze het te koud dan gaan ze in de zon staan,
‘Ik word verrast door nieuwe mogelijkheden’
24
![Page 27: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/27.jpg)
thema _ leiderschap in l age l anden
Aangezienweineenschoolnogaltijdwer-
kenmetdeontwikkelingsbehoeftenen
mogelijkhedenvanmensen,leerkrachtenen
leerlingen,isleiderschapeenbelangrijker
kwaliteitdanmanagen.”
Jan Stuijver, Amsterdam: “Eens.1)Manage-
mentisdedingengoeddoen;leiderschap
isdegoededingendoen.2)Hijdienergens
naartoegaat,komtdaaroverhetalgemeen
terecht.3)Organisatiesbestaanniet;er
bestaanmensendieproberensamentewer-
ken.Dezedriespreukenweerspiegelenvoor
mijleiderschap,nodigomhetonderwijsin
dezetijdvooruittehelpen.Alsjedegoede
dingendoetdaniservanzelfeenregule-
rendvermogen(managen)datontstaat.De
schoolleiderdievanuitbevlogenheidleiding
geeftaanveranderingsprocessenwaarbij
hij/zijhetpersoneelmeeneemt,stimuleert
enondersteunt.Diebevlogenschoolleider
zeteenweguit,organiseerteenzoektocht
encreëerteenperspectief.”
Rob Eijkelenkamp van obs Slingerbos in
Diepenveen: “Oneens.Eengoedmanage-
mentisbevlogen,eenbevlogenmanager
hoeftgeengoedemanagertezijn.Kwaliteit
gaatvoor.”
Harry J. Wolf, Eelde: “Oneens.Goed
managementisbevlogen.Bevlogenleider-
schaphoeftnietgoedtezijn.Ikzieteveel
mensendiebevlogenzijntenaanzienvan
deverkeerdedingen.”
Theo van Lankveld van de Hazesprong in
Nijmegen:“Deelseens.Voordeontwikke-
lingvanhetonderwijskundigbeleidvande
schoolisbevlogenleiderschapvangroot
belang.Bevlogenschoolleidersdiegaan
voor(hun)deidealeschool.Diegaanvoor
onderwijsdatkinderenhelptomindevol-
gendefasevanhunontwikkelingtekomen.
Maarzondergoedmanagementkomtzo'n
bevlogenleidernergens...”
Nieuwe peilingDenieuwestellingwaaropukunt
reagerenluidt:
Directeuren onderschatten het belang van hun eigen communicatieve vaardigheden.
Gasnelnaarwww.avs.nlengeef
uwmening!_
Rick Matser van de Veerezon in Zwolle:
“Deelseens.Bevlogenheidincombinatie
metcommitmentisnatuurlijkerggoed
vooreenschool.Maaralsdaardoordingen
misgaaninhetmanagement,dankandie
bevlogenheidzichtegenjekeren…”
‘Ik word verrast door nieuwe mogelijkheden’hebben ze het warm dan spelen ze verder in de schaduw.
Daar hebben ze niemand voor nodig. Wij hoeven er alleen
maar voor te zorgen dat de omgeving goed voorbereid is.”
Heeft u moeite uw nieuwe ideeën over te brengen op uw teamleden?
“Als je zelf blij en enthousiast bent, dan gaat de omgeving
vanzelf mee. Ik ben wel richtinggevend, maar niet sturend
of directief. Het mag formeel geloof ik niet, maar ik ben
eigenlijk een coachende leider. Ik leg de dingen heel open
neer. Ik moet er wel voor zorgen dat het planmatig gebeurt.
Anders hobbel je van het een naar het ander en daar wordt
iedereen moe van. Je moet niet vernieuwen om het vernieu-
wen. We praten veel met elkaar. Waarom kom je ’s morgens
je bed uit? Toch niet om gewoon te werken, maar om kinde-
ren verder te helpen! Het moet een feestje zijn waaraan kin-
deren plezier beleven, maar de leerkracht net zoveel.” _
MeerophetAVS-congres2010!Alsugeïnteresseerdbentin‘inspiratie’,danuophetAVS-congres‘LeiderschapinLageLanden’op
19maartaanstaandebinnenroute4éénofmeerdereplenairesessiesen/ofworkshopsvolgen.
Route4heet‘Achterdehorizon’engaatover:‘Alsjeerechtingelooft,komjeveeldichterbijjedoel
danalsjebijvoorbaatdenktdathetniethaalbaaris.Gedrevenleidinggevendenzijninspirerende
leidinggevenden.Zijkunnenzichzelfenhunteamnaareenhogerniveautillen.Waaruithaaltuuw
inspiratieenwatdoetudaarmeeinhetdagelijksewerk?’Eenvandesprekersisschrijverenjournalist
JorisLuyendijk.Meerinformatieeninschrijven:www.avs.nl/congres2010._
25k ader prim air februari 2010
![Page 28: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/28.jpg)
Meld u aan voor het 15e AVS-congres!Maakeenkeuzeuitdevolgendeworkshopsensessies:
Route 1 Voorwievanaanpakkenhoudt inleidende sessie
1 Goedonderwijsbegintmetgoedzorgenvoorjezelf door Nicole Beuken plenaire sessies
2 Leiderschapinprofessionaliteit door Hans Junggeburt3 Managerszijnstruisvogels.Overvluchtgedragvanleidinggevendenindeonderwijssector door Theo Camps
workshops en sessies4 Passendondernemeninonderwijs(workshop) door Erik van Lingen5 Onderwijskundigondernemen:deleerlingmoeterbetervanworden!(sessie) door Marcel Bogaarts6 Nieuweschool,nieuwconcept:innovatiemetlef!(workshop) door Peter de Jong en Kees Boeren7 Metenisweten,maarweetwatjemeet(workshop) door Felix Razenberg
Route 2 Doenwedatwatwedoenwelopeengoedemanier? inleidende sessie
8 Voorbijhetkind?Hetvormingsideeopdehelling door Etienne Kuypers plenaire sessies
9 Verandermanagement:dekunstvanhetnietsdoen(isheelhardwerken) door Thijs Homan10 Wanneer‘beter’devijandvanhetgoedewordt door Jo Hermanns workshops en sessies11 Eenuitdagendschoolplaninmeerjarigperspectief (workshop) door Cees van der Made12 Kwetsbaarheidenkrampdoorkleinschaligheidenkrimp (workshop) door Sjoerd Sol13 Isdeschoolleiderookde‘zorgleider’? (workshop) door Lia van MeegenenHans van den Berg14 Uwrolbinnendeschoolontwikkeling (sessie) door Kees-Jan Overdevest15 Voorbijhetkind?Hetvormingsideeopdehelling(sessie) door Etienne Kuypers
Route 3 Pionierenindepolder inleidende sessie16 Slim,rijkonderwijs door Toine Maes plenaire sessies17 Leiderschapnadecrisis door Jaap van Muijen18 DeSurvivalVersie®:vanbezieldeidealennaarpraktischeacties door George Parker workshops en sessies19 Hetdigitaleschoolplein(workshop) door Erick de Boer20 Ouderszijneigenlijkookgewoonmensen(workshop) door Joke Kiewiet-Kester21 Tenkai,bewustvankwetsbaarnaarkracht(workshop) door Mark van der Pol
Route 4 Achterdehorizon inleidende sessie22 Zonderinspiratiegeentopprestatie door Paul Bemelen plenaire sessies23 Echteinnovatieinhetonderwijs door Frank Kalshoven24 Achterdehorizon:OvertuigingeninspiratiegebruikenindedoelenvanjedagelijkswerkdoorJoris Luyendijk workshops en sessies25 Strategischepersoneelsplanning:vooruitkijkenensturen(workshop) door Tom Fluitsma26 Demoedomauthentiektezijn(workshop) door John de Haas27 ‘Innovatievanbuiten’(sessie) door Marjolein Ploegman
Meerinformatieeninschrijven:www.avs.nl/congres2010
26
![Page 29: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/29.jpg)
zo k an het ook ! _ good pr ac tice
Scholenvoorprimaironderwijslopenvaaktegendezelfdeuitdagingenaan.
Deaanpakkanbijzonderzijnenvoormeerderescholennuttig.Dezemaand
inZokanhetook!:basisscholeninGilzeenRijensloegendehandenén
financiënineen.Resultaatisde‘HeerlijkheidvanHilsondis’;eenmarktplaats
voorkunst-encultuureducatie. tekst noortje van dorp
Sindsjaarendagwerkendebasisscholen
inGilzeenRijensamenineenzogenaamde
cultuursamenwerkingsgroep.Eendeelvan
dediversesubsidiesleggendescholenbij
elkaaromzohetkunst-encultuuronderwijs
tekunnenbekostigen.Maardannogkost
hetveelgeld.Nadeoproepvanminister
Plasterkommeeraandachtaancultuuredu-
catietebestedenéninhetkadervanbrede
schoolontwikkelingen,gingendebasis-
scholenopzoeknaarnieuwegeldstromen.
“AllebasisscholenvanGilzeenRijenwerken
nuvolgensdeopzetvaneenbredeschool,
zonderdatditaaneengebouwgebonden
is”,verteltTonvanGurp,directeurvanDe
WildschutinGilze.Aandachtsgebieden
inhetbredeschoolaanbodzijnsporten
cultuur.Tijdenshetontwikkelenvanhet
cultuurprogramma,kwamouderenkunst-
historicaBrendaSchippermethetideeom
leerlingenmeerinaanrakingtebrengenmet
lokalekunstenaars.Doordegemeenteisze
beroepsmatigverzochtomeen‘marktplaats’
cultuuroptezettenenvormtegeven.
Resultaatisde‘HeerlijkheidvanHilsondis’,
vernoemdnaardeheiligverklaardegravin
vanStrijen.Tijdensdefeestelijkeaftrapop
18januarivanditjaarkwamHilsondisopDe
Wildschutspeciaalnogevenlangsomde
kinderenvangroep1en2tevertellenover
demuziekuithaartijd.
Opdeonlinemarktplaatsstaannietalleen
theatervoorstellingenenexpositiesvoor
ennaschooltijd,maarookeencursus
zelfverdedigingeneenworkshopdiabolo.
“Onlangsheeftdeheemkundegroepzich
aangemeldmeteenactiviteit”,alduseen
trotseVanGurp.”De‘Heerlijkheidvan
Hilsondis’vergemakkelijkthetcontact
tussenkunst,cultuurenonderwijs”,
verteltVanGurp.“Opdewebsitekunnen
cultuuraanbiedershunactiviteitenen
workshops,toegespitstopdedoelgroep,
onderdeaandachtbrengen.Scholenkun-
nengemakkelijkerengerichteropzoek
gaannaarleukeactiviteitenindegemeente
ofregio.Tegelijkertijdkunnendescholen
opdewebsitevertellenwatzeaanhetdoen
zijnenzoanderescholenweerinspireren.”
Elkeschoolbepaaltzelfhoeeninwelke
matezedeelneemtaande‘Heerlijkheidvan
Hilsondis’.VanGurp:“Jekunterééndagtot
zelfseenpaarwekenmeebezigzijn.”
VanGurpprijstdesamenwerkingmetde
gemeente.“Hunbijdrage,maarookde
financieringvanuitdeprovincieisonmis-
baar.Vanuitdelumpsumfinancieringkunje
ditnietallemaalbekostigen.”Watdoetde
‘HeerlijkheidvanHilsondis’metdescholen?
“Dediversekunst-encultuuraanbieders
gevenonsnieuweimpulsen.Wehebben
onlangseengroep5gehaddie‘stomme’
filmpjesheeftgemaakt.Dezewarenzo
origineel.Hetzoumenietsverbazenalseen
paarleerlingenzichaanmeldenbijdelokale
film-enfotografieclub.”Dekunstenaarszijn
volgensVanGurpookenthousiast:“Voor
henbetekenthetnaamsbekendheid.Als
deleerlingennueenbeeldzieninhetdorp,
dankennenzeookdemeneerofmevrouw
erachterdiehetgemaaktheeft.”
Maarzoveel‘heerlijkheid’kanookeen
valkuilzijnvolgensdebasisschooldirecteur.
“Hetisallemaalleuk,maarhetmoetook
welinevenwichtblijven.Wezijneenschool
waaralles,dusooksportentaal,evengoed
aanbodmoetenkomen.”_
m e e r w e t e n ?www.heerlijkheidvanhilsondis.nl
Ookeencreatieveaanpakopuwschool?
kanhetook!’
een sprookjesachtige marktplaats voor kunst- en cultuureducatie
Kinderenuitgroep3latenhunkeramiekwerk-stukziendatzemeteenkeramistehebbengevormduitklei.OpdeachtergrondkijktdefreulevanHilsondisgoedkeurendtoe.
27k ader prim air februari 2010
![Page 30: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/30.jpg)
adve
rten
tie
adve
rten
tie
adve
rten
tie
28
![Page 31: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/31.jpg)
eindver ant woordelijk management
In het kader van governance in het onderwijs wordt de scheiding tussen toezicht en uitvoering een steeds belangrijker onderwerp. Was er een aantal jaren geleden in de ogen van sommigen sprake van een modegril, de steeds verder gaande professionalisering van bestuur en management roept nu de vraag op wie aan wie verantwoording aflegt en wie waarvoor verantwoordelijk is. Functiescheiding tussen toezicht en uitvoering is dan ook een van de belangrijke thema’s in het wetsvoorstel ‘Goed onderwijs, goed bestuur’, dat begin deze maand door de Eerste Kamer is goedgekeurd. tekst carine hulscher-slot
Indezewet,dienaarverwachtingop
1augustus2010ingaat,wordenonderwijs-
organisatiesinhetprimairenhetvoortgezet
onderwijsverplichtdefunctiesvanbestuur
eninterntoezichttescheiden.Besturenzijn
vrijindemanierwaaropzeditvormgeven.
Nieuwe bestuursstructuurDeAVSis,metdewetgever,vanmening
datdefunctiescheidinginhetonderwijs
hardnodigis.Daarbijisdeomvangvande
bestuurlijkeeenheidnietvanbelang.De
scheidingvanverantwoordelijkhedenen
bevoegdhedenleidtophoofdlijneninelke
onderwijsorganisatietotdrielagen:
• toezicht;
• uitvoeringdoordeeindverantwoordelijk
managerofdeprofessioneelbestuurder;
• uitvoeringdoorhetnieteindverantwoor-
delijkmanagement.
Injanuari2007brachtdeAVSsamenmet
VOS/ABBdebrochure‘Goedonderwijsbe-
stuurprimaironderwijs’*uit.Dezebrochure
bevateencode.Diebestaatuiteenaantal
uitgangspuntenenprincipes,naderuitge-
werktinconcretebepalingen.Indezecode
wordtgewerktmettweemodellen,het
standaardmodelenhetmodelvooreenRaad
vanToezicht.Indeperiodedatdebrochure
verscheenwerdalinveelonderwijsorgani-
satiesnagedachtovereenstructuurmeteen
duidelijkefunctiescheiding.Inmiddelskrijgt
hetmodelvaneenCollegevanBestuur(CvB)
eneenRaadvanToezicht(RvT)steedsmeer
inganginhetpo.DaarbijvormthetCvBhet
bevoegdgezagvandestichtingofvereniging
enhoudtdeRvT,zoalsdenaamalzegt,
toezichtopeenaantalaandachtsgebieden.
Dezezijntevattenonderdealgemenenoe-
mer‘toezichtophetbeleidvanhetCvBen
opdealgemenegangvanzakenbinnende
stichtingofvereniging’.Meerspecifiekgaat
hetdaninderegelombenoemingenont-
slagvandeledenvanhetCvB**,vaststelling
vandearbeidsvoorwaardenvandeleden
vanhetCvB,goedkeuringvanhetbeleidvan
hetCvB,toezichtopdehoofdlijnenvande
financiëlehuishoudingenophethandelen
vandeledenvanhetCvB.
InditmodelishetCvBverantwoordelijk
voordedagelijkseaansturingvandeorga-
nisatie,hetvaststellenvandevisieende
missievandescholenenhetvaststellenvan
hetalgemeenbeleid.Meestalwordende
taken,verantwoordelijkhedenenbevoegd-
hedenvanhetCvBendeRvTvastgelegdin
reglementen.
VoorbeeldEenrecentvoorbeeldvandeinvoeringvan
zo’nnieuwestructuuristevindeninLoon
opZandenWaalwijk,waarper1januari
2010eenbestuurvanachttienscholen,
Leerrijk!,hetmodelmeteenRvTinvoerde.
BestuurderJacLeijtenszeidaaroverinhet
BrabantsDagblad:“Hetzaldebuitenwereld
echternauwelijksopvallenendatismaar
goedook.Wantwegaanopdezelfdevoet
verder,metdezelfdeintentiesenookonze
opvattingoverhoejebestuurtisnietveran-
derd.Weblijveneenplatteorganisatie,onze
schooldirecteurenhebbeneengrotemate
vanvrijheid.”
Zakken vullen?Regelmatigistehorendatdeinvoeringvan
eendergelijkestructuurgepaardgaatmet
eengrotetoenamevandeoverheadkosten.
Datzounietinhetminstkomendoorde
hogesalarissendiedebestuurdersvoor
zichzelfindewachtwetenteslepen.Vaak
wordtdaarbijgewezennaarsectorenals
deBvEenhetvo,waarbijvoorbeeldenvan
hogesalarissenendikkeauto’sworden
genoemd.OokledenvandeTweedeKamer
schromennietomditsoortkretenteuiten.
Defeitenwijzenechterandersuit.De
kostenvooroverheadbedrageninhetpo,
zoblijktuitonderzoek,gemiddeld4pro-
cent.Eenschijntje,vergelekenmetandere
onderwijssectoren.
Zoalshierbovenalgesteldishetdetaak
vandeRvTomeenarbeidsvoorwaardenpak-
ket–inclusiefsalarisaanspraken–voorhet
CvBvasttestellen.Hierbijligtopnieuwde
discussieoverdebeloningsverhoudingen
opdeloer.Indemediazijnzonuendan
berichtentelezenovertorenhogesalaris-
senvanbestuurdersvangrotebedrijven,
non-profitorganisaties,etcetera.Daarbij
wordtdangewezenopdezogenaamde
Balkenende-norm.InhetkadervandeCAO-
POenhetwetsvoorsteloverbeloningenvan
bestuurdersisditeenvandeonderwerpen
waarmeedesocialepartnerszichde
komendeperiodebezighouden.
* Dezebrochureistebestellen
viawww.avs.nl/vereniging/
publicatiesenproducten/publicaties.
**InveelsituatiesbestaathetCvBslechts
uitéénpersoon.
CarineHulscher-Slot
([email protected])iswerkzaam
bijdeAVSalssenioradviseurop
hetgebiedvanarbeidsvoor-
waardenontwikkeling,medezeggenschap,
organisatieontwikkeling,fusiebegeleiding,
deverhoudingbestuur-managementen
PolicyGovernance®.Ookhoudtzijzich
bezigmetpolitiekebeleidsbeïnvloeding.
scheiding tussen toezichten uitvoering geen modegril
29k ader prim air februari 2010
![Page 32: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/32.jpg)
adve
rten
tie
30
![Page 33: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/33.jpg)
adve
rten
tie
31k ader prim air februari 2010
![Page 34: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/34.jpg)
achtergrond
‘d e l eer k r a c h t m a a k t h e t v er s c h il’
Scholenkrijgentweejaardetijdomvandelijst‘zeerzwakkescholen’aftekomen.Meestallukt
datook:meteenflinkeinvesteringen–vaak–eennieuwedirecteur.Maardanbeginthetpas:
deschoolmoetooksterkblijven.“Hetteammoethetsnappen.Datishetcrucialeomslagpunt.”
Verschillendescholenvertellenoverhun‘klim’naarboven.
tekst susan de boer
Uit het dal blijven
Drie directeuren heeft christelijke basisschool De Weg-
wijzer in het Zuid-Hollandse Piershil tussen 2004 en 2009
gekend. De school is in 2004 op de lijst van zeer zwakke
scholen gekomen, in 2006 was het een risicoschool en in
2009 verklaarde de inspectie de school weer gezond.
“De directeur die in 2004 aan het roer stond stelde verbe-
terplannen op, samen met het bestuur en het bovenschools
management”, vertelt Monique Maaswinkel, de huidige
directeur van De Wegwijzer. “Er moest een meerjarenplan
komen, een schooljaarplan en een jaarplanning. Vlak voor
het inspectiebezoek van 2006 werd de toenmalige intern
begeleider benoemd tot directeur.” De inspectie vond
de situatie wel verbeterd, maar nog instabiel. Vooral de
leerlingenzorg en het kwaliteitssysteem waren nog niet
op orde. “Dat heeft de toenmalige directeur opgepakt. Zij
heeft een nieuwe intern begeleider aangenomen, en samen
hebben ze het zorgbeleid opgezet en uitgevoerd. Ze hebben
ook het beleid vertaald naar zorg in de klassen, en een kwa-
liteitssysteem in de school opgezet.”
32
![Page 35: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/35.jpg)
Nieuwe visieIn 2008/2009 vond weer een directiewisseling plaats. “Ik
ben in november 2008 begonnen als interim, in februari
2009 werd ik directeur. We hebben in die periode veel geïn-
vesteerd in de leerkrachten: begeleiding bij de invoering
van verlengde instructie, een ‘vangsysteem’ voor leerlin-
gen die dreigden uit te vallen, begeleiding bij het werken
met handelingsplannen en groepsplannen. Ook heb ik
veel klassenbezoeken afgelegd en gesprekken gevoerd met
leerkrachten over wat er is gerealiseerd. We hebben samen
een nieuwe visie ontwikkeld.” Maaswinkel wordt door
een coach begeleid. “Alle beginnende directeuren krijgen
een coach. Daarnaast hebben alle directeuren een maatje,
die bij praktische zaken helpt, zoals het schrijven van een
jaarverslag of het voorbereiden van een inspectiebezoek.”
Maaswinkel ziet wat er nu bereikt is als de basis voor de
volgende ontwikkeling. “We hebben het integraal perso-
neelsbeleid gekoppeld aan schoolontwikkeling. Daardoor
is er een integraal beleid uitgezet. Dat wordt vertaald in
teamvergaderingen en naar de klas. Ik hou de vinger aan
de pols met observatie en evaluatie.”
FusiepartnerLeerlingenzorg was eveneens op Jenaplanschool In de
Manne in Veendam een van de voornaamste knelpunten
toen de school in 2005 als ‘zeer zwak’ werd beoordeeld.
Ook deze school – weer op een basisarrangement (onder
basistoezicht, het reguliere toezicht van de inspectie, red.)
sinds november 2009 – heeft een aantal directiewisselingen
meegemaakt.
Alex Otten, directeur sinds augustus 2008, vertelt: “In
augustus 2007 werd de toenmalige directeur ondersteund
door een interim. Later dat jaar werd de interim benoemd
tot directeur voor anderhalve dag in de week en bleef daar-
naast directeur op een andere school. Daarnaast werd er
een intern begeleider aangesteld. Zij hebben samen de hele
zorg onder de loep genomen.” De school ging door deze
ingreep vooruit, maar niet genoeg. “We waren een eenpit-
ter”, legt Otten uit. “Dan heb je weinig financiële armslag.
Daarom hebben we een fusiepartner gezocht.” Voorafgaand
aan de fusie was al geïnvesteerd in onder meer nieuwe
methodes. Het eerste jaar moesten leerkrachten wennen
aan het werken met handelingsplannen, de controle, de
groepsbezoeken en het registreren. Het jaar daarna vond
een omslag plaats. Otten: “De negen-tot-vier-mentaliteit is
weg. De cultuur is geprofessionaliseerd. We volgen toetska-
lenders en maken trendanalyses. We verbinden ook conse-
quenties aan de leeropbrengsten. Wat kun je als leerkracht
doen, zodat de leerlingen beter presteren?” De vroegere
interim en de intern begeleider werken nu samen op een
andere zwakke school in Veendam. “Ze weten hoe ze een
school in kaart moeten brengen, hoe je handelingsplannen
moet veranderen, hoe je het in de computer moet zetten,
hoe je verbetering aanpakt. Ze kunnen dat snel doorvoeren.
De leerkrachten op die school krijgen meteen steun en
hulp en zien daardoor snel verbeteringen.”
Cruciale factor“De leerkracht is de cruciale factor voor een blijvende ver-
betering van het onderwijs op een school”, vertelt René
Koelink. In opdracht van de PO-Raad analyseerde hij scho-
len die de inspectie in 2009 van de lijst ‘zeer zwakke scho-
len’ heeft afgevoerd. Vier van de vijftien scholen uit het
onderzoek lukte het om binnen twee jaar van ‘zeer zwak’
naar het basisarrangement te komen. De andere maakten
eerst een periode van verscherpt toezicht mee. “Bij zeer
zwakke scholen is de kwaliteit van het onderwijsleerproces
meestal het probleem. Een te groot deel van de leerlingen >
‘ h e t g e h e l e t r a j e c t g a at z e s j a a r d u r e n ’
LievenshoveinBrabantwaseenvande
twaalfscholenvoorspeciaalonderwijsvan
stichtingHetDriespan.In2007werdde
schoolondertoezichtvanhetministerie
vanonderwijsgesteld.Hetbestuurheeft
deleerlingendienietverbondenwaren
aandejeugdzorginstellingTendernaar
deanderescholenovergeplaatst,enmet
hendemeesteleerkrachten.Daarnaisde
organisatieopdeschopgegaan.Voorzitter
vanhetCollegevanBestuurStanHofkes:
“Deleerlingenpopulatiewasteheterogeen.
Deschoolisnuuitsluitendvoorleerlingen
dievoortgezetspeciaalonderwijsvanuitde
Paljas-plusbeschikking(behandeltraject
voorjongerenvan12-18jaarmetforse
gedragsproblemen,red.)volgen.Omdat
ermeerscholenvanHetDriespantoe
warenaaneenupgradehebbenweeen
integraleaanpakdoorgevoerd.Zohebben
weeencentraledirectieingerichtdiede
locatiedirecteurcoachtenaanstuurt.We
stellengezamenlijkkernwaardenvast
enwewerkensamenuitwaaraanjekunt
ziendatdiewaardenwordeningevuld.De
controlevoertdecentraledirectieuitdoor
middelvanaudits.Inmiddelszijnwede
medewerkerszelfaanhetscholeninhet
afnemenvanaudits.Daarnaastbiedenwe
cursussenaanenwerkenwesamenmet
depabovanBredaaandeontwikkeling
vaneenTopclass.Wewillentoenaar
zelfsturendeteams.Ikdenkdathethele
trajectongeveerzesjaarinbeslagneemt.”
(Lievenshoveheeftsinds1september2009
eennaamsveranderingondergaan,samen
metalleanderescholenvanstichtingHet
Driespan.DeschoolheetsindsdienHet
Warandecollege,red.)
‘d e n e g e n - tot - v i e r - m e n ta l i t e i t i s w e g ’
33k ader prim air februari 2010
![Page 36: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/36.jpg)
adve
rten
tie
adve
rten
tie
34
![Page 37: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/37.jpg)
pikt het niet op en blijft daardoor achter in leerprestaties.”
Op deze scholen zijn de data van het systeem van leerlin-
genzorg niet goed inzichtelijk voor de leerkrachten. Daar-
door zijn de leerkrachten zich onvoldoende bewust van de
achterblijvende resultaten. “Bij alle onderzochte scholen
zie je verbetering op gang komen als leerkrachten gaan
inzien dat zij ertoe doen en de oorzaken van de lage leer-
resultaten bij hun eigen handelen in de klas gaan zoeken.
Dan gaan ze ook de data gebruiken om hun instructie meer
toe te snijden op de onderwijsbehoefte van leerlingen. Dan
zie je een omslag naar vraaggestuurd en opbrengstbewust
onderwijs.”
Goede schoolleiders weten dit veranderingsproces te stu-
ren. “De manier waarop zij dat doen hangt samen met het
type schoolleider, het team en de context van de school.
De inspectie stuurt op opbrengsten, maar je moet kijken
wat het rendement is van de leerkracht. Een schoolleider
moet de klassen in, om te zien wat de leerkracht doet met
instructie en differentiatie. Externe ondersteuning kan ook
achtergrond
MeerophetAVS-congres2010!TijdenshetAVS-congres‘LeiderschapinLagelanden’opde19maartaanstaandeverzorgtAPS-trainer
enconsultantMarkvanderPolbinnendeidealistischeroute3(Pionierenindepolder)eenworkshop
over‘Tenkai’(ommekeer):eenaanpakwaarmeedeschoolnaeennegatiefinspectierapportdirect
resultatenbehaalteneenblijvendeverbeteringvandeschoolprestatiestotstandbrengt.Tenkaigaat
overdekunstvanhethervindenvaneigenkrachtenveranderenmetbehoudvandemissieendewaar-
den.Bezoekinditkaderookde½uurinloopsessie‘Zeerzwakkescholen’overtwinning, verzorgddoor
deAVSinsamenwerkingmetdePO-Raad.Meerinformatieeninschrijven:www.avs.nl/congres2010
helpen, maar heeft het meeste effect als een leerkracht de
omslag heeft gemaakt.” Koelink begrijpt het streven van
de staatssecretaris om met ‘Vliegende brigades’ een zeer
zwakke school te willen ondersteunen. “De inzet hiervan
kan een versnelling betekenen.
”Sommige scholen zakken na een fase van verbetering
weer terug, stelt Koelink vast. “Dan beseffen de teamleden
nog niet goed hoe belangrijk ze juist voor de zwakkere
leerling zijn. Ze passen hun onderwijs op onderdelen
wel aan, maar vooral omdat de inspectie, het bestuur of
de directeur dat van hen vraagt. Niet omdat ze met hun
instructie proberen zo goed mogelijk in te spelen op de
onderwijsbehoefte van de leerling.”
De PO-Raad publiceert het onderzoek van René Koelink
medio maart 2010 onder de titel ‘Het blijft mensenwerk’.
ZorgschoolBasisschool Effen in Breda kreeg in 2007 het predicaat
zeer zwak. Inmiddels is de school weer gezond. Ook op
deze school was de leerlingenzorg een knelpunt. Direc-
teur Marietje Moll vindt het predikaat ’zeer zwak’ niet
helemaal terecht. “We zijn een kleine school en staan in
de buurt van grote scholen. Ouders met een zorgleerling
zoeken vaak een kleine school, en daar stonden we ook
voor open. Maar als van de zeven leerlingen in groep 8
er vijf naar het leerwegondersteunend onderwijs uitstro-
men, dan kun je dat niet compenseren en wordt je gemid-
delde eindscore te laag.” Inmiddels is het team door het
Cito geschoold in het kijken naar data en het maken van
trendanalyses, worden er ontwikkelingsperspectieven
van zorgleerlingen vastgesteld en is de school gestart met
een verbetertraject voor taal. Ook het aannamebeleid
is veranderd. “We zijn voorzichtiger geworden met het
accepteren van leerlingen die nog niet zijn geïndiceerd.
Dat is frustrerend. Aan de ene kant hamert de inspectie
op opbrengsten, aan de andere kant wil de overheid Pas-
send onderwijs invoeren. Maar we kunnen, door ons lage
leerlingenaantal, geen brede zorgschool meer zijn. We
zijn nu een smalle zorgschool.” _
m e e r w e t e n ?Overdekenmerkeneneigenschappenvansterke
basisscholen:www.onderwijsinspectie.nl/site/actueel/
publicaties/De+sterke+basisschool.html
p o - r a a d s ta r t m e t t w i n n i n g
DePO-RaadisonlangsmetTwinninggestart:hetkoppelen
vanzwakke/risicoscholenaansterke/excellentescholenmet
behulpvaneenervarenexterneadviseur.Deschoolkanzo
opklimmenenhetstempel‘zwak’gaandewegachterzichlaten.
Ineersteinstantierichtdekoppelingzichtothetverbindenvan
deschoolleidersvanbeidescholen.Meerinformatie:Anneke
vanderLinde,[email protected]
‘ j e z i e t v e r b e t e r i n g o p g a n g ko m e n a l s l e e r k r a c h t e n i n z i e n d at z i j e r to e d o e n e n d e o o r z a k e n v a n l a g e l e e r r e s u ltat e n b i j h u n e i g e n h a n d e l e n i n d e k l a s z o e k e n ’
35k ader prim air februari 2010
![Page 38: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/38.jpg)
si g n a l er en g ed r a g spro b l e m en in o r d e , m a a r da n?
Basisscholenspeleneencrucialerolbijdesignaleringvanopvoedings-engedragsproblemen,
vindthoogleraarPedagogiekJoHermanns.Metdiesignaleringzithetwelgoed.Hermannswijst
opeenanderprobleem.“Schoolleidershebbendemoeilijketaakomdezorgdievoorkinderen
beschikbaarisbinnendeschooltehalen.”
tekst irene hemels
‘Op elke basisschool een pedagoog’
Jo Hermanns geldt als vooraanstaand deskundige op het
gebied van opvoeden en jeugdzorg. Hij heeft menig advies
en rapport geschreven voor ministeries. Met de afstemming
tussen onderwijs en zorg is op zich niets mis volgens hem.
Het onderwijsveld en de hulpverlening weten elkaar goed
te vinden. “Er is een intensief verkeer van kinderen tussen
onderwijs en zorg. Tegelijk kun je je afvragen of dat wel
de samenwerking is die je wilt. De samenwerking richt
zich vooral op de signalering van leerproblemen en allerlei
gedragsproblemen op school, om er vervolgens deskundi-
gen naar te laten kijken en de kinderen naar voorzieningen
buiten het reguliere onderwijs te verwijzen.”
Het opvoeden verleerdIn zijn vorig jaar gehouden oratie ‘Het opvoeden verleerd’
signaleerde Hermanns al een paradox. Er is een sterke groei
van speciale voorzieningen voor hulp en onderwijs voor
kinderen met psychische- en gedragsproblemen, opvoed-
problemen of lichte ontwikkelingsachterstanden. Tegelijk
blijkt uit onderzoek dat het goed gaat met de jeugd in
Nederland. De problemen nemen eerder af dan toe en in
vergelijking met andere landen valt Nederland in positieve
zin op. Hermanns: “In Nederland komt desondanks één op
de zeven kinderen in een speciale voorziening terecht op
het gebied van onderwijs of zorg. Met hen is iets bijzonders
aan de hand. Vervolgens zoeken we de oplossing elders. De
vraag zou moeten zijn: wat doen we met de problemen die
we signaleren?”
UitdagingMet de signalering van problemen en opvallend gedrag bij
kinderen gaat het dus goed, meent Hermanns. “Kinderen
brengen veel tijd op school door, leerkrachten zien heel
veel. Daar zijn ze ook goed in. Het meeste wordt wel gezien
interview
‘o n z e n e i g i n g i s o m o p vo e d p r o b l e m e n t e p s yc h o pat h o lo g i s e r e n ’
36
![Page 39: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/39.jpg)
>
in de eerste twee jaren van de basisschool. Inzetten op ver-
fijndere methodieken is niet nodig. Het gaat erom wat er
ná het signaleren gebeurt. Ook dat is de verantwoordelijk-
heid van de schoolleider.”
De hoogleraar maakt zich zorgen over het problematiseren
van gedrag. “Het is uit de hand gelopen. Kinderen wor-
den voer voor psychologen in plaats van dat we ze als een
opvoedkundige uitdaging zien. Zorg en goede bedoelingen
worden meer dan voorheen vertaald in het inschakelen
van gespecialiseerde deskundigen. Opvoedproblemen ver-
talen we in stoornissen en disfunctioneren. Dat leidt tot
een indicatie en vervolgens tot uitstroom naar het speciaal
onderwijs en dat laatste neemt steeds meer toe. Kinderen
met problemen kunnen veel meer dan nu gebeurt met een
rugzakje in het reguliere onderwijs worden begeleid.”
RisicokindHermanns wordt niet moe te wijzen op de noodzaak van
een mentaliteitsverandering. Een kind met een diagnose
wordt- soms onbewust en vaak met de vriendelijkste
bedoelingen en vanuit een professionele benadering –
geproblematiseerd, aldus Hermanns. “Kinderen die als
risicokind gedefinieerd worden, zijn in een langdurige
studie vergeleken met kinderen die niet als risicokind zijn
gedefinieerd, maar wel dezelfde risico’s bij zich dragen.
Het blijkt dat kinderen die niet als risicokinderen zijn
gedefinieerd en in de klas op een reguliere school blijven
het beter doen dan kinderen die naar het speciaal onder-
wijs zijn verwezen. Daarnaast, en dat is net zo belangrijk,
ondervindt de rest van de kinderen in de klas van de regu-
liere school geen nadelen van het feit dat een kind met
risico’s bij hen in de groep zit.”
Pedagogische kwaliteitWimpelt Hermanns hiermee de welgemeende zorg en goe-
de bedoelingen van leerkrachten en onderwijsdirecteuren
niet te makkelijk weg? “In het primair onderwijs zie ik nog
de meest pedagogisch bevlogen leerkrachten die bereid zijn
om verder te gaan met een kind met beperkingen.
JoHermannsstudeerdepsychologieenwerkteinverschillendefunctiesindejeugdhulpverlening.Sinds1991ishijhoogleraarOpvoedkundeaandeUniversiteitvanAmsterdam.Zijnspecialisatieisopvoedingsondersteuning.OokishijbijzonderlectoraandeHogeschoolUtrechtenbijzonderhoogleraaropdeKohnstammleerstoelaandeFaculteitMaatschappij-enGedragswetenschappenvandeUvA.Hermannsisondermeerbetrokkenbijadvies-,innovatie-enbeleidsontwikkelingstrajectenvanministeries.Foto:JandeGroen
>
‘ v e e l n e t w e r k e n r o n d s c h o l e n z i j n g e r i c h t o p v e r h e l d e r i n g v a n d e p r o b l e m at i e k , m a a r n i e t o p h e t d a a d w e r k e l i j k o n d e r s t e u n e n v a n d e l e e r k r a c h t ’
37k ader prim air februari 2010
![Page 40: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/40.jpg)
adve
rten
tie
38
![Page 41: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/41.jpg)
interview
Ook al loopt het moeilijk. Begrijp me goed, er zijn kin-
deren die ongelooflijk veel energie vreten. Maar er wordt
in heel veel gevallen duidelijk niet adequaat gereageerd
op de kritische kanten van een kind. Onze neiging is om
opvoedproblemen te psychopathologiseren. Onze toleran-
tie neemt af.”
Volgens Hermanns gaat het er ook niet om dat scholen
kinderen met leer- en gedragsproblemen in hun eentje
gaan helpen. Juist niet, oordeelt hij stellig. Ouders, onder-
wijs, hulpverleners en het publieke domein/de gemeente
moeten het samen doen. “Leerkrachten moeten het nu
juist nog te veel alleen doen. Veel netwerken rond scholen
zijn gericht op verheldering van de problematiek, maar
niet op het daadwerkelijk ondersteunen van de leerkracht.
Er wordt te veel geïnvesteerd in overdracht in plaats van
v r o e g s i g n a l e r i n g e n i n t e r v e n t i e s
In2005schreefJoHermannsinopdrachtvanhetministerie
vanVWSsamenmetanderedeskundigenhetrapport‘Helpen
bijopgroeienenopvoeden:eerder,snellerenbeter’waarin
ondermeergepleitwordtvoordeoprichtingvancentra
voorsignalering,interventiesencoördinatievoorjeugden
opvoederseninvoeringvaneenElektronischKinddossier
(EKD).InallegemeentesverschijneninmiddelsCentravoor
JeugdenGezinalsherkenbaarinlooppuntindebuurtener
iseenstartgemaaktmethetEKD.TochisHermannsniet
tevreden.“Eristeweinigvooruitganggeboekt”,meenthij.
“DeCentravoorJeugdenGezindreigenverwijsmachineste
worden.Eendoorgeefluiknaardehulpverlening,inplaatsvan
dater‘eerder,snellerenbeter’hulpwordtgegevenzoalsik
graagzouzien.”OokheefthijkritiekophetEKDinzijnhuidige
vorm:“Erzijnmeerderesystemen,heelonhandig.Ikhadook
graaggewilddatscholentoegangzoudenhebbentothetEKD,
watniethetgevalis.”
MeerJoHermannsophetAVS-congres2010!Inzijnbijdrageaanroute2(‘Borging&reflectie’)vanhetAVS-congres‘LeiderschapinLageLanden
op19maartaanstaandekeertJoHermannszichtegenhetveranderenomteveranderen.“Een
inhoudelijkevisieligtaandebasisvanelkeinnovatie.Deschoolleiderkanmetzijnvisiebijdragenaan
eengrotekwaliteitsverbeteringvandezorgaankinderen.Zeteenvisieneerophoejealsschoolecht
tegenkinderenaankijkt.Watdoenwe?Watwillenwe?Eerstinvestereninwatjewilt,scheptruimte
voorinitiatieven.”Meerinformatieeninschrijven:www.avs.nl/congres2010
concrete hulp. De zorg- en adviesteams (zat’s) zijn door-
geefluiken geworden naar bijzondere voorzieningen,
in plaats van dat ze praktische hulp bieden, zoals meer
handen in de klas. Op elke school een pedagoog zou een
mooie eerste stap kunnen zijn om de pedagogische kwali-
teit van de scholen te verbeteren.”
Community basedHermanns ideaal is mensen uit de jeugdzorg en de GGZ
stand-by te hebben om mee te helpen op school als dat
nodig is. Hij doelt hiermee op de zogenoemde community
based aanpak. “Het gaat erom de zorg rond de school te
organiseren in plaats van de volgende stap in de keten te
realiseren door kinderen naar het speciaal onderwijs en
zorgvoorzieningen te brengen, zoals nu gebeurt. Net als
dat steeds meer gezinnen worden geholpen in hun directe
omgeving, moet je de zorg leveren op de plek waar de pro-
blemen zich voordoen: in de klas. Deze professionals zijn
dan tijdelijke partners die hun deskundigheid ten dienste
stellen van leerkracht en leerling.”
Passend onderwijs biedt in dat opzicht scholen nieuwe
kansen. “Ze krijgen meer invloed op de manier waarop
ze inclusief onderwijs willen realiseren. Ik hoop dat dit
gebeurt door het versterken van het reguliere onderwijs
en niet door het creëren van allerlei nieuwe speciaal
onderwijsachtige voorzieningen.” Voor schoolleiders
heeft Hermanns daarom een duidelijke boodschap.
“Schoolleiders hebben de moeilijke taak om de zorg die
voor kinderen beschikbaar is binnen de school te halen.
Daar liggen de kansen! Ga samenwerken met wat er op
lokaal niveau aan zorg voorhanden is.” _
‘ z at ’s z i j n d o o r g e e f l u i k e n g e w o r d e n n a a r b i j z o n d e r e vo o r z i e n i n g e n , i n p l a at s v a n d at z e p r a k t i s c h e h u l p b i e d e n ’
39k ader prim air februari 2010
![Page 42: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/42.jpg)
Veelrelatiesontstaanonderwerktijd.Welkegevolgenheeftdat?Hoegaanschoolleiders
enscholenommetliefdeopdewerkvloer?Toestaanofverbieden?Moetjeerbeleidopmaken
eninhoeverreisdeuitvoeringhiervanhaalbaar? tekst femke bakkeren
Stiekem zoenen achter het fietsenhok
achtergrond
om g a a n m e t r el at ie s o p d e w er k v l o er
40
![Page 43: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/43.jpg)
Voor directeur Paul van Aanholt van basisschool ’t Schrij-
verke in Goirle bleek de werkplek een vruchtbare bodem.
Ruim vijftien jaar geleden sloegen de vonken over tussen
Van Aanholt, destijds nog leerkracht, en zijn collega Ineke
Sleddens tijdens een schoolkamp. Problematisch? “Abso-
luut niet”, vertelt Van Aanholt. “Niet toen we collega’s
waren en ook nu niet als schoolleider.” Het Schrijverke
bracht later nog een tweede stel inclusief pasgeboren ‘lief-
desbaby’ voort. Ook deze relatie is geen enkel probleem
in Goirle. Op de school wordt geen speciaal beleid rond
het thema gevoerd. En directeur Van Aanholt is dat ook
niet van plan. “Mogelijk dat andere scholen dat wel doen
op grond van slechte ervaringen uit het verleden, maar
die ervaring heb ik in elk geval niet. Mensen zijn profes-
sioneel genoeg om hun werk goed uit te oefenen. Zolang
dat gebeurt, vind ik het prima.” Daarnaast vindt hij het
geen taak voor een werkgever om relaties te reguleren, laat
staan te verbieden. Van Aanholt communiceert de relatie(s)
dan ook niet actief naar het bestuur en andere stakehol-
ders, ouders of leerlingen. “Ik weet niet wie allemaal op de
hoogte zijn, maar toen Ineke en ik nog collega’s waren zijn
we ook nooit op het matje geroepen door de toenmalige
directie. Collega’s zijn hier sowieso hecht, ze zien elkaar
ook buiten het werk en gaan zelfs met elkaar op vakantie.
Zo lang mensen kwaliteit leveren als ze verliefd worden,
hoop ik dat ze gelukkig zijn.”
VerbiedenVan Aanholt staat niet alleen in zijn mening. De regionale
Limburgse omroep L1 kreeg afgelopen december nog half
Nederland over zich heen toen haar interne regeling ‘(affec-
tieve) relaties op het werk’ uitlekte. In de regeling gaf de
omroep aan het niet wenselijk te vinden dat mensen op
dezelfde afdeling een relatie zouden krijgen. Mocht dat wel
gebeuren, dan moesten de geliefden zelf de keuze maken
wie van de twee het dienstverband zou beëindigen. Vreemd
zijn dit soort regels of gedragscodes echter niet. Ruim een
vijfde van de Nederlandse bedrijven heeft een soort code
wat betreft relaties op de werkvloer. Deze zijn echter stuk-
ken vrijblijvender vergeleken met de regeling van L1. Men-
sen moeten bijvoorbeeld hun relatie melden, er kunnen
eventuele passende maatregelen worden genomen en de
werknemers beloven dat de relatie geen negatief effect op
het werk heeft. Achteraf gaf de directeur van L1 aan dat de
regeling meer een wens was en niet zozeer een liefdesver-
bod dat juridisch stand houdt.
Volgens arbeidsrechtadvocaat Linda Nekeman-IJdema zijn
de mogelijkheden om werknemers te ontslaan vanwege een
relatie beperkt. “Alleen als door de relatie op de werkvloer
problemen ontstaan, zoals een ruzie of belangenverstren-
geling, heeft een werkgever een goede grond voor ontslag.
Overigens dient deze dan wel eerst intern naar een oplos-
sing te hebben gezocht, zoals overplaatsing, anders kan dit
leiden tot een hogere ontslagvergoeding.”
GedragscodeHoeveel liefdes er op de basisschool opbloeien is niet
bekend. Uit diverse enquêtes en onderzoeken uit het ver-
leden blijkt wel dat de meerderheid van de werknemers
in Nederland op het werk een relatie heeft gehad.
Ondanks de juridisch wankele basis, raadt Anke Visser
van het Project Preventieve Seksuele Intimidatie/APS
schoolbesturen toch aan om een gedragslijn op papier
te zetten om eventuele problemen te voorkomen. “We
worden regelmatig gebeld over het onderwerp, en nooit
als het leuk is in de liefde. Een ex-geliefde die ongelukkig
is met de werksituatie. Of vertrouwenspersonen die van
teamleden te horen krijgen dat zij zich niet meer veilig
voelen door een relatie op school. Zelf durven ze dat niet
goed aan te kaarten bij het stel, omdat de liefde toch
privé is.”
Relaties niet bespreken en daarmee samenhangende
problemen niet aanpakken is onverstandig, meent Visser.
“Liefde voorkom je niet. Een gedragscode met een ‘liefdes-
regel’ kan echter houvast geven. Afspraken maken dat de
liefde geen schade toebrengt aan de professionaliteit van
de betrokkenen en de veiligheid van de omgeving. Mocht
het misgaan, dan heeft de school met deze gedragscode
iets in handen waarmee maatregelen kunnen worden
genomen. Ook in het geval van een rechtszaak staat de
school sterker als er afspraken op papier bestaan.” Bij
eventuele problemen is het volgens Visser het beste dat
het bestuur een van de geliefden overplaatst.
Op de scholen van Emmy Witsenburg*, voorzitter van een
schoolbestuur in het noorden van het land, moet een van
de twee personen binnen een werkvloergebonden relatie
per definitie overstappen naar een andere locatie. Ook
als er ogenschijnlijk geen problemen zijn. “Als er liefde
opbloeit, is de regel van overplaatsing die het bestuur
– met instemming van de GMR – formuleerde, bekend.
Een reden hiervoor is onder andere de beperkte door-
groeimogelijkheden op de school van aanstelling. Het
zal niet mogelijk zijn een zogenoemde lijnfunctie op de
school te vervullen als je partner ook in het team werkt.”
Witsenburg zit al bijna dertig jaar in het vak en ook op
haar vorige scholen werd deze overplaatsregel bijna altijd
gehanteerd. “Het is voor mij niet nieuw of bijzonder.
Vroeger had je ook al de standaardverhalen van de direc-
teur die een relatie krijgt met de juf, terwijl hij soms nog
getrouwd was. De spanning en roddels die zo’n situatie
geven, brengen schade aan iedereen.” >
‘ z o l a n g m e n s e n k w a l i t e i t l e v e r e n a l s z e v e r l i e f d w o r d e n , h o o p i k d at z e g e l u k k i g z i j n ’
41k ader prim air februari 2010
![Page 44: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/44.jpg)
achtergrond
ProblemenVolgens Witsenburg kan er al snel een probleem ontstaan
door liefdesperikelen. “Er kan sprake zijn van een lijn-
functie, waarbij de functies niet gelijkwaardig zijn en de
een bijvoorbeeld een oordeel over de ander moet vellen.
Dat is geen wenselijke situatie.” Daarnaast kan een rela-
tie volgens haar een onveilig gevoel teweegbrengen bij
collega’s. “Neem een situatie dat de ene leerkracht in de
onderbouw werkt en zijn partner in de bovenbouw. Col-
lega’s durven dan soms niet alles te zeggen, bang dat het
gelijk wordt doorgebriefd. Er kan al snel tweespalt in een
team ontstaan. En als een relatie op de klippen loopt, krijg
je daar bovenop een erg vervelende werksituatie voor alle
betrokkenen.”
Directeur Van Aanholts partner Ineke Sleddens merkt niets
van wantrouwende collega’s. “Collega’s spuien eventuele
kritiek gewoon waar ik bij ben. Als ik zou merken dat dat
anders is of dat ik anders wordt behandeld, dan zou ik niet
meer op ’t Schrijverke werken.”
Hoe collega’s reageren verschilt uiteraard per organisa-
tie en het soort relatie. Monsterboard peilde in 2006 de
mening van collega’s. In het onderzoek gaf 65 procent van
de ondervraagden aan geen enkel probleem te hebben met
verliefde collega’s. Zo’n 11 procent gaf aan dat een van de
twee tortelduifjes een nieuwe baan moest zoeken en een
kleine minderheid van 2 procent eiste ontslag.
ConsequentiesHet directeur-leerkrachtstel op ‘t Schrijverke heeft in het
begin wel stilgestaan bij de eventuele consequenties. “We
hebben destijds afgesproken dat als het tussen ons misgaat,
een van ons vertrekt. Achter die afspraak staan we nog
steeds,” vertelt Sleddens.
De situatie werd wel anders toen Van Aanholt solliciteerde
naar de functie van directeur. Sleddens: “Enkele mensen in
de MR wilden toen eigenlijk dat ik zou vertrekken, waarop
Paul aangaf dan niet te solliciteren. Hij wil mij niet in de
weg zitten. Uiteindelijk was het toch geen probleem.”
Met echte beoordelingen heeft het koppel tot nu toe niet
te maken gehad. De functioneringsgesprekken worden
gevoerd door de adjunct. Volgend jaar zal Van Aanholt
de eerste beoordelingen gaan doen, ook van zijn vriendin
Ineke. Hij verwacht geen lastige situaties. “Ineke zal denk
ik niet zo snel solliciteren naar een functie van bijvoor-
beeld adjunct. Ze is happy in haar huidige rol voor de klas.
Daarnaast schijn ik juist extra streng te zijn. Ik wil voor-
komen dat er iets door de werksituatie heen gaat lopen.”
Iets wat Sleddens beaamt: “Dadelijk blijk ik opeens een
excellente leerkracht te zijn die in aanmerking komt voor
de LB-schaal. Dan zal Paul dat waarschijnlijk steviger dan
bij anderen willen onderbouwen.” Ze zoekt bewust niet de
grenzen op. Leuke functies als teamleider of een plek in
de MR laat Sleddens aan zich voorbij gaan. “Expres, anders
kom ik te dicht bij Paul.”
Een voordeel is dat het stel ook buiten schooltijd veel met
elkaar kan delen. Van Aanholt: “Maar ik hou veel voor
mezelf, bepaalde dingen van school of personeel. Net zoals
ik Ineke niet vraag naar haar zaken.” Van Aanholt: “We
houden het goed gescheiden. Stagiaires komen er soms na
een half jaar pas achter dat we samenwonen en zijn dan
helemaal verbaasd.” _
* Deze naam is om privacyredenen gefingeerd.
m e e r w e t e n ?www.ppsi.nl/aps/PPSI/helpdesk/Veelgestelde+vragen/
Liefdesrelaties/Liefde+tussen+leraren+een+probleem.htm
‘e e n g e d r a g s c o d e m e t e e n ‘ l i e f d e s r e g e l ’ k a n h o u v a s t g e v e n vo o r e v e n t u e l e m a at r e g e l e n o f b i j e e n r e c h t s z a a k ’
“Alleenalsdoorderelatieopdewerkvloerernstigeproblemenontstaan,heefteenwerkgevereengoedegrondvoorontslag.”Foto:StudiorUZ
42
![Page 45: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/45.jpg)
Politici laten in Kader Primair hun licht schijnen op de gebeurtenissen
in onderwijsland. Deze maand het woord aan Ed Anker, woordvoerder
(primair) onderwijs namens de ChristenUnie in de Tweede Kamer.
politieke column
vertrouwenHetwaseenonwerkelijkdebatindeTweede
Kamer,overhetrapportvandecommissie
Don.Scholengeventeweiniggelduit,of
zoalsDonzegt:schoolbesturenzijnveelte
voorzichtiginhunfinancieelbeheer.Ikheb
altijdgeleerddatjenietvoorzichtiggenoeg
kuntzijn,enzekerintijdenvancrisisiseen
spaarzamehoudingnietverkeerd.Maar
‘overmatigevoorzichtigheid’metfinanciële
reservesisooknietgoed.Hetwerktinef-
ficiëntieindehandengelddatbedoeldis
voorhetprimaireproceslijktnietindeklas
terechttekomen.
HetisgoeddatdecommissieDondat
eensgoedheeftuitgezocht.Waarikvoor
wilwaken,isdatdepolitieknuoverhaast
moordenbrandgaatschreeuwen.De
stofwolkenvanhetrapportzijnnauwelijks
neergedaald,maarinhetKamerdebatvan
vorigemaandginghettochvooralomde
rolvandeinspectie,derolvandeminister
enlandelijkesignaleringsgrenzen.Kortom,
hetgingvooralombemoeienisdoorhet
rijk.Ikzitinmiddelsalweereenaardige
tijdindeKamercommissieOnderwijsenik
hebindietijddenaamDijsselbloemmet
enigeregelmaathorenvallen.Hetkangeen
kwaadomdaarnuooknogmaareensover
tebeginnen.
Vertrouweninonderwijsinstellingenisop
ditonderwerpopzijnplaats.Ikziemet
grotewaarderingdatscholenerkennendat
erverbeteringennodigzijnendatmendaar
graagmeeaandeslagwil.Ondermeerde
PO-RaadenVO-raadnemendebevindingen
uithetrapportheelserieusengaanermee
aanhetwerk.Kennisoverfinancieelbeheer
moetwordenbijgespijkerd.Hetvoortgezet
onderwijsgaatrisicoanalysestoepassenen
investeringsplannenopstellen.Datlijktme
eengoedeeerstestap:iedereschoolwordt
zichbewustvandeeigenvermogenspositie.
Hetisaanschoolbesturenenmedezeg-
genschapsradenomdaaruitconclusieste
trekken.
IkhebdaarominhetKamerdebatvanvorige
maandmijnvraagtekensgezetbijdegrote
roldiedeinspectiekrijgttoebedeeld.Zo
zoudeinspectietotafsprakenkunnen
komenmetinstellingenoverhetalsnog
bestedenvanreserves.Omintermenvan
Dijsselbloemteblijven:datruikttochin
zekerematenaarhet‘hoe’.Instellingen
hebbennogaltijddevrijheidomnaareigen
inzichtteinvesteren.Bovendienhouden
scholennietvoornietsgeldopdebankom
meerjarigeentoekomstigeinvesteringen
tebetalen.Ikvraagmijdaaromafwatde
inspectietevertellenzoumoetenheb-
benoverdefinanciëleplanningvaneen
instelling.
Wehebbennietvoornietsgekozenvoor
lumpsumfinancieringinhetprimaironder-
wijs.Debestedingsvrijheidvanscholenis
daarmeebewustverbreed.Dathoudtindat
erkeuzesmoetenwordengemaakt,waarbij
eengrotetaakvoordeschoolleiderisweg-
gelegd.Ikvinddatwedaaromhetvertrou-
weninhetverantwoordelijkheidsgevoelvan
scholenenschoolleidersmoetenhebben.
Ikvertrouwerbijvoorbeeldopdatscholen
willenlatenziendathunfinancieelbeheer
opordeis.Politicimoetennietdirectineen
krampschieten._
s c h o l e n h o u d e n n i e t vo o r n i e t s g e l d o p d e b a n k o m m e e r j a r i g e e n to e ko m s t i g e i n v e s t e r i n g e n t e b e ta l e n
i k v r a a g m e a f w at d e i n s p e c t i e t e v e r t e l l e n z o u m o e t e n h e b b e n o v e r d e f i n a n c i ë l e p l a n n i n g v a n e e n i n s t e l l i n g
Foto:R
uben
Tim
man
43k ader prim air februari 2010
![Page 46: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/46.jpg)
AVSHelpdesk– Vraag van de maand
VandeAVS
Hoezithetpreciesmetdeterugbetalingsregeling
voorbetaaldouderschapsverlofalseenwerknemer
nahetverlofminderurengaatwerken?
tekst myrna houtman
Overdetoepassingvandeinhetonderwijsgeldendeterugbe-
talingsregelingvanhetbetaaldouderschapsverlof(artikel8.21
vandeCAO-PO)blijkenindepraktijkverschillendemeningente
bestaan.DeAVSHelpdeskkrijgtdaaroverveelvragen.
Hetrechtopbetaaldouderschapsverlofenookdeterugbetalingis
altijdgerelateerdaandeverminderdewerktijdfactordieeenwerk-
nemertijdensofbinnenzesmaandennaafloopvanhetverlof(dit
kanbetaaldenonbetaaldverlofzijn)heeft.Heefteenwerknemer
meer/teveelbetaaldouderschapsverlofgenoten,dandienthij/zij
ditterugtebetalen.
Alsvantevorenalbekendisdateenwerknemermindergaatwerken
nahetouderschapsverlof,danadviseertdeAVSdewerkgeverhier
alvastopteanticiperen.Eenwerknemermeteenwerktijdfactor1.0
zourechthebbenophetvolledigebetaaldeouderschapsverlofvan
415uur(233uurlesgebondenuren),maarindienalbekendisdat
dezewerknemerdewerktijdfactornahetverlofteruggaatbrengen
naarbijvoorbeeld0.5,kanhieralvastrekeningmeegehouden
worden.Ditishetbesteteillustrerenaandehandvandevolgende
voorbeelden:
Voorbeeld A:Werknemerheefteenwerktijdfactorvan1.0,neemt
208uur(117uurlesgebonden)betaaldouderschapsverlofopen
werktdriemaandenvoordehelftvandewerktijdfactor.Daarna
wordtdewerktijdfactorvandezewerknemermet0,5verminderd.
Betrokkenezouineersteinstantierechthebbenop415uurbetaald
ouderschapsverlof(driemaandenvolledigverlof ),maarheeftmaar
208uuropgenomen(driemaandenvoordehelftverlof ).Omdat
dezewerknemerbinnenzesmaandendewerktijdfactorheeftver-
minderdnahetouderschapsverlof,zoubetrokkenenogmaarrecht
hebbenop208uur,namelijk0,5x415=208uur.Dewerknemer
hoeftnunietsterugtebetalen.Overdeurenwaarineenwerknemer
betaaldouderschapsverlofgeniet,behoudtdeze55procentvanzijn
salaris.
Voorbeeld B:Werknemerneemtzowelbetaald-enonbetaald
ouderschapsverlofopenhoudtdirectrekeningmetdenieuwe
werktijdfactordiebetrokkenenahetbetaaldeenonbetaalde
ouderschapsverlofgaatwerken.Betrokkeneheefteenaanstelling/
benoemingvan1,0engaatnahetouderschapsverlofterugnaareen
werktijdfactorvan0,8.Betrokkeneheeftrechtop995uur(415uur
betaalden580uuronbetaald)verlof,maarzetmaar796uurin,te
weten0,8x415uur=332uurbetaaldouderschapsverlofen0,8x
580=464uuronbetaaldouderschapsverlof.Dezewerknemerhoeft
nietsterugtebetalen.
Eenwerknemerdiebinneneenjaarnahetbetaaldeenonbetaalde
ouderschapsverlofontslagneemtofontslagkrijgtvanwegeplichts-
verzuim,moethetvolledigebetaaldeouderschapsverlofterugte
betalen.
LedenvandeAVSkunnendeHelpdeskbellenmetuiteenlopende
vragenovervakgerelateerdezakenenhuneigenrechtspositie.
IederemaandwordtéénvraagbeantwoordinKaderPrimair.
DeAVSHelpdeskisallewerkdagenbereikbaarvan9.00tot
uwlidmaatschapsnummerwanneerucontactopneemtmetde
helpdesk.Veelgesteldevragenenantwoordendaaropstaanookop
www.avs.nl/helpdesk.
44
![Page 47: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/47.jpg)
c o n f e r e n t i e e n s t u d i e r e i s
ESHA 2010 op CyprusDe European School Heads Association (ESHA) organiseert zijn twaalfde conferentie van 4 tot en met 6 november 2010 op Cyprus. Het thema is ‘The successful school: a human approach of leadership’. De conferentie is toegankelijk voor alle schoolleiders in het primair en voortgezet onderwijs. Eén van de sprekers is Andy Hargreaves (global citizenship).
Sinds1januari2010isAVS-voorzitterTonDuifpresidentvande
EuropeseschoolleidersverenigingESHA.DeAVSislidvandeESHA,
eenorganisatiedieactiviteitenontwikkeltomcontactentussen
schoolleidersinEuropeselandenteversterken.Hetsecretariaatis
gevestigdinUtrecht,bijdeAVS.
Tijdensdeconferentieinnovember2010zijnerworkshopsover
derolvanschoolleidersbijhetversterkenvandeschoolcultuur,
distributedleadership,departicipatievanoudersenmaatschap-
pij,succesvolomgaanmetconflicten,defunctievanschoolleider
aantrekkelijkermaken,etcetera.Daarnaaststaanschoolbezoeken
encultureleactiviteitenophetprogramma.Deelnameaandeconfe-
rentiekanalleenopeigengelegenheid.
RonddezeschoolleidersconferentieorganiseertdeAVSeenstudie-
reismetophetprogrammaeveneensschoolbezoekenenculturele
activiteiten.Dereisvindtplaatsvan1totenmet8november2010.
Meerinformatieeninschrijven:www.avs.nl/professionalisering/
internationaal/educatievereizen.Zieookwww.esha2010.com.
NB:destudiereisnaarColorado(23meit/m2juni)isgeannuleerd.
s c h o l i n g s b i j e e n ko m s t e n
Medezeggenschap voor (adjunct-)schoolleiders en bestuurders
De MR van uw school of de GMR heeft zich laten scholen over de
inhoud van de Wet Medezeggenschap op Scholen (WMS) en over
zijn taken en bevoegdheden. Tijdens de vergaderingen merkt u
dat de leden van de (G)MR nu over veel parate kennis beschikken,
misschien zelfs meer dan u...
Herkentuditofheeftudaarzelfookervaringmee?Vindtudat
uonvoldoendeopdehoogtebentvanderechtenenplichten
vande(G)MRenvandemogelijkhedendiedewetbiedt?
SchrijfudaninvooreenmiddagbijeenkomstoverdeWMS.
Indezebijeenkomstwordtvooralstilgestaanbijdepositieen
takenvande(adjunct-)schoolleiderendebestuurderbinnen
deWMSendecommunicatiemetde(G)MR.Ervarenadviseurs
vandeAVSenvandeVerenigingOpenbaarOnderwijs(VOO)
passenmetdedeelnemersaandehandvaneenaantalactuele
praktijkvoorbeeldendetheoriepraktischtoe.Dedeelnemers
krijgennaafloopeenmapmetachtergrondinformatiemee.
Debijeenkomstenvindenplaatsinhetvoorjaarvan2010,
verspreidoverhetland,steedsopeenwoensdagmiddag
(13.30–16.00uur).Overzichtvandataenplaatsen:
• 17maart2010:Groningen
• 24maart2010:Alkmaar
• 31maart2010:Utrecht
• 7april2010:Breda
• 14april2010:Roermond
Dekostenvoordeelnamebedragent150.Voorledenvande
AVSendeVOObedragendekostent135perpersoon.Ukunt
zichtotuiterlijk1maartvoorGroningenenAlkmaarinschrijven
envóór15maartvoordeanderebijeenkomsten.Inschrijvenkan
viahetinschrijfformulieropwww.avs.nl/werkgeverszaken/
bestuurenmanagement/medezeggenschap.Naaanmelding
ontvangtueenontvangstbevestiging,eenacceptgiroen
informatieoverdelocatie.
n i e u w o p d e s i t e
Dossier Overgang po-voDeAVSmaaktsamenmetdePO-RaadenVO-raaddeeluitvande
projectgroep‘Effectiefschakelen’,diebekijkthoedeovergangvan
primairnaarvoortgezetonderwijsverbeterdkanworden.Daartoe
isopwww.avs.nleennieuwdossierverschenen.Ziewww.avs.nl/
werkgeverszaken/onderwijsenleerlingzorg/overgangpovo.
12th ESHA biannual conference
The successful schoolA human approach
of leadership
4–6 November 2010Limassol Cyprus
45k ader prim air februari 2010 45
![Page 48: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/48.jpg)
SchoolforLeadership
Trainingen & opleidingen
Maart2010
Opleiding/training Data Trainer/adviseur
•Timemanagement(serie2) 2en3maart MagdaSnijders
•Gesprekstechniekenvanuitmoedenbetrokkenheid(vervolg) 5en18maart MagdaSnijders
•Opwegnaarexcellentschoolleiderschap(vervolg) 8en9maart RuuddeSain
•Human Dynamicstrainingsprogramma’sdeel1 11en12maart ElaineToes
•Loopbaanbezinnig,diedichtopuwhuidkomt 11en12maart TomRoetertenBobRavelli
•Dejuisteinterim-manageropdejuisteplaats(vervolg) 11maart TomRoetertenHansvandenBerg
•Competentiegerichtcoachen(vervolg) 11en12maart ElaineToes
•Authentiekleiderschap(Nieuw!) 15en16maart MagdaSnijdersenRuuddeSain
•Effectiefenefficiëntvergaderen 16maart TomRoetert
•Eenbredeschool:waaromzoudenwijdaaraanbouwen? 17maart ElaineToes
•MinileergangMiddenmanagement(vervolg) 17maart BobRavelli
•Toekomstgerichtleiderschapineenlerendeschool(vervolg) 22maart WielBotterweckenBobRavelli
April2010
Opleiding/training Data Trainer/adviseur
•Coachenvoorendoorschoolleiders(Nieuw!) 6en7april ElaineToesenTomRoetert
•Opwegnaarexcellentschoolleiderschap(vervolg) 8en9april RuuddeSain
•HumanDynamicsTeachertraining(start) 8en9april ElaineToes
•Gesprekstechniekenvanuitmoedenbetrokkenheid(vervolg) 9en15april MagdaSnijders
•MinileergangMiddenmanagement(vervolg) 14april BobRavelli
•Toekomstgerichtleiderschapineenlerendeschool(vervolg) 19april WielBotterweckenBobRavelli
•Authentiekleiderschap(Nieuw!) 22april MagdaSnijdersenRuuddeSain
•Meesterlijkcoachen 22en23april ElaineToes
(ondervoorbehoud)
Bijzonderetraining|Nieuw!
Authentiek leiderschapVooralleleidinggevendendiehunleiderschapenwelzijn–inrelax-
teenstressvolleomstandigheden–onderdeloepwillennemen.U
gaatopzoeknaaruwauthenticiteitenhoeuoverkomtopanderen.
Metboeiendegastsprekers(filosoof,neurowetenschappergespeci-
aliseerdingenderverschillen)engroeps-enindividueleopdrachten
onderbijzondereomstandigheden:indesauna(metbadkleding),
fietsendopeentandem,metpaarden(dezeextremegevoelsdieren
‘spiegelen’uweigengedragenhouding),tijdenseendialoog-diner
endiner‘filosofiek’enmetbehulpvantai chi.
Doelgroep:leidinggevendeninpoenvo,metnamevancomplexe
Organisaties(meerschoolseenbovenschoolsmanagers,algemeen
directeuren)
Data:15en16maart(tweedaagsemetovernachting)en22april
Uitvoering:MagdaSnijdersenRuuddeSain
Kosten:ledent3.595/niet-ledent3.895
Informatie en inschrijven:www.avs.nl/professionalisering/
schoolforleadership/cursusaanbod20092010(Persoonlijkleider-
schap)[email protected]
Raadpleegvoorinhoudelijkeomschrijvingen,overigeopleidingenentrainingen,maatwerkenmeerinformatiedeAVSProfessionaliseringsgids2009/2010ofkijkopwww.avs.nl/professionalisering/schoolforleadership/[email protected]
46
![Page 49: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/49.jpg)
Opleiding
Leidinggeven aan bovenschoolse en complexe organisaties
Tweedaagsemetterugkomdag
Timemanagement
Eendaagse
Een brede school: waarom zouden wij daaraan bouwen?
Leidinggevenaanbovenschoolseen/ofcomplexeorganisaties
vraagteenmaniervansturingenleidingwaarbijmeerafstandtot
deuitvoeringvandeorganisatienodigis.Hetvraagtomeenlange
termijnvisie,omstrategischdenkenenhandelenenomsturenop
afstand.Dezeopleidingvergrootuwstrategischdenkvermogen.
Deopleidingrichtzichopzoweluwpersoonlijkeprofessionelegroei
alsophetontwikkelenvanmanagementcompetentiesenkennisdie
unodigheeftvoorhetaansturenvancomplexeorganisaties.Uleert
anderstekijkennaarorganisaties,vanuitmeerdereinvalshoeken.
Bijvoorbeeldhetopafstandsturenvanorganisatieprocessen,stu-
renmetgeldensturenopkwaliteit.
Ookiserveelaandachtvoorhoeualsleidinggevendendeimplica-
tiesvanexterneontwikkelingenkanvertalennaaruweigenorga-
nisatie.Enhoeukritischdientteblijventenaanzienvanactuele
ontwikkelingenentrends.Ukrijgtondermeerinstrumentarium
aangereiktomeffectievertewerkenaanstrategieontwikkeling,aan
veranderprocessenenaanstrategischbeleid.
Duurvandeopleidingisanderhalfjaar,inclusiefzelfstudie,
waaronderintervisieenvisitatie.Hijbevateenstartdag,negen
tweedaagsen,eeneendaagseeneenslotdag(exclusiefintake,
intervisiegroepenafstudeeropdracht).
Doelgroep:(startende)bovenschoolsenbestuursmanagers,
schoolleidersmetambitieom‘bovenschools’tewerken,clusterof
meerschoolsedirecteurenenschoolleidersvancomplexereorgani-
saties,zoalsbredescholenenspeciaalonderwijs.
Data:startinapril2010;afsluitingnovember2011
Uitvoering:ThelmaSweijen,andereervarentrainers/adviseursvan
deAVSengastdocenten.
Kosten:detotaleopleidingbedraagtvoorledent11.450enniet-
ledent11.950(tebetalenindrietermijnen).Bijinschrijvingvan
meerderecollega’svanuitéénbestuuriseenkortingsregeling
mogelijk.
Informatie en inschrijven:www.avs.nl/professionali-
sering/schoolforleadership/cursusaanbod20092010of
Meer informatie:ThelmaSweijen,030-2361010of06-19076465,
Indezetrainingoefentumethetstellenvanprioriteitenenhet
realiserenvanhaalbaredoelenenplannen,omopeenontspannen
eneffectievemanieromtekunnengaanmetuwbeschikbaretijdin
relatietotuwfunctie.Ukrijgtinzichtindeblokkadesdieuhinderen
inuweigentimemanagementenformuleertuweigenoplossingen.
Doelgroep:iedereleidinggevendediemettijd(sdruk)wilomgaan
endaarmeehettotalefunctionerenwilverbeteren.
Data:2en3maart,terugkomdagop14mei
Uitvoering:MagdaSnijders
Kosten:ledent1.150/niet-ledent1.350(inclusiefterugkomdag)
Informatie en inschrijven:www.avs.nl/professionali-
sering/schoolforleadership/cursusaanbod20092010of
Tijdensdezeactievedagkunnendeelnemerselkaarinspirerendoor
uitwisselingvanervaringen.Ditgebeurtmetbehulpvaneenwerk-
vormomdeelnemerstehelpendeverschillendevisie-elementenop
debredeschoolterangschikkennaareenschooleigenprofiel;een
krachtenveldanalyse;achtergronden,ontwikkelingenenprofielen
vanbredescholen;enhetbenoemenvanbelangrijkeindicatoren
voorresultaatgerichtevervolgactiesbijhetstartenvaneenbrede
school(vanuitprojectmatigperspectief ).Beoogdresultaatis
datugeïnspireerdraaktovervisievormingenhetkrachtenveld
vanmogelijkhedenenindicatorenkentomintespelenoplokale
belemmeringen.Deelnemersmakendesgewensteeneersteaanzet
tothetformulerenvanuitgangspuntenoverhetsamenwerken
metandereorganisaties.Hetismogelijkomaansluitendeen
begeleidingstrajecttestartenomuwvisieopdebredeschool
inuwschoolverderteontwikkelenenomtezetteningerichte
activiteiten.
Doelgroep:schoolleidersinhetprimaironderwijsdieaande
startvandebredeschoolstaanengaansamenwerkenmetandere
organisaties.
Datum:17maart
Uitvoering:ElaineToese.a.
Kosten:ledent299/niet-ledent399
Informatie en inschrijven:www.avs.nl/professionalisering/
schoolforleadership/cursusaanbod20092010of
47k ader prim air februari 2010
![Page 50: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/50.jpg)
Voor: leerkrachten
Van: De Ambelt, Windesheim OSO en het Steunpunt Autisme
Wanneer: 19 april t/m 23 april
Wat: 2e praktijkweek
Autismespectrumstoornissen (ASS)
Deelnemerskunnenzichverderbekwameninhetwerken
metleerlingenmetASSdoormiddelvanlezingenenpraktijk-
opdrachtenmetleerlingenvandeAmbeltindeleeftijdvan
4tot20jaar.Dethema’sTEACHH(eenautismebegeleidings-
programmawaarmeedeAmbeltwerkt)communicatie,prik-
kelverwerking,spel/vrijetijdenemotieswordenbehandeld.
Dedeelnemerswerkeninkleinegroepjesenontvangen
persoonlijkefeedback.Inschrijven:www.ambelt.nlen
www.oso-windesheim.nl
Voor: onderwijsprofessionals
Van: Stichting van het Onderwijs
Wanneer: 1, 2 en 4 maart
Wat: regiobijeenkomsten
Stichting van het OnderwijsDesocialepartnersrichtenop22maartdeStichtingvan
hetOnderwijsop.Doelvandegratisregiobijeenkomstenis
omsamenmetdeskundigenvandestichtinginoprichting
eenhelderbeeldtekrijgenvanwaterinhetonderwijs
leeft,doorindiscussietegaanmetonderwijsprofessionals.
DestichtingwordtondersteunddoorhetSectorbestuur
Onderwijsarbeidsmarkt(SBO)enhetkenniscentrumCAOPin
DenHaag.Meerinformatie:www.caop.nl
tenslotte _ Voor u geselecteerd
t r a i n i n gp u b l i c at i ew e b s i t ec u r s u sl e s pa k k e tc o n g r e s
r i c h t l i j nc o n f e r e n t i ed i v e r s e nh a n d l e i d i n gs y m p o s i u m
i n f o r m at i eva r i a
voor u geselec teerd
Voor: basisscholen
Van: Stichting Techniek Toernooi
Wanneer: 3 juni, aanmelden t/m 31 maart
Wat: wedstrijd
Techniek Toernooi 2010Welkteambouwtdehoogsteensterkstetorenvanmarshmal-
lowsensatéprikkers?Welkeloopbrugvanrietjeswordthet
hoogstenbezwijktniet?Welkeconstructiekanhetbeste
wateroptillen?Welkebasisschoolbouwteenachtbaan
waarinknikkersprecieséénminuutonderwegzijn?Inhet
NederlandsOpenluchtmuseumteArnhemstrijden250basis-
schoolteamsomdetitel‘BesteTechniekersvanNederland’.
DeelnameaanhetTechniekToernooiisgratis,inclusief
lesbrievenmettips&trucs.Aanmeldenkantotenmet31
maartviawww.techniektoernooi.nl(zieookregionale
satelliettoernooien).
Voor: schoolleiders, bovenschools managers en besturen
Van: Servicecentrum Scholenbouw (SCS)
Wat: handleiding
Een schoolgebouw huren, kan dat?
Eenopvallendetrendisdatscholengebouwengaanhurenbij
woningbouwcorporaties.Hoehethurenvaneenschoolgebouw
inzijnwerkgaat,staatindehandleiding‘Schoolgebouwte
Huur’.Mensenvanuitwoningbouwcorporaties,schoolbestu-
ren,adviesbureausengemeentenwerktenmetSCSaande
handleiding.Hetboekbevatinformatie,eenstappenplanen
rekenmodellenomdirectaandeslagtegaanmetrolverdeling
enhuurprijsberekening.Dezeuitgaveisdeeerstevaneenserie
kennisuitgavenvanSCS.Bestellen:www.scsb.nl
Voor: overblijfkrachten, coördinatoren en directieleden po
Van: IOS (Instituut voor Ontwikkeling van
Schoolkinderopvang)
Wanneer: 14 april
Wat: 11e nationale conferentie
Tussenschoolse opvangMetworkshopsentrainingenaangaandetussen-enbuiten-
schoolseopvang,zoalsDrama,Weerbaarheid,Bewegenof
Overdracht.Ookiserdemogelijkheidommeteenbso-busmee
tegaanenkaneenvestigingvanKinderServiceHotelsworden
bezocht.TijdensdeconferentieinRotterdamisministervan
Landbouw,NatuurenVoedselkwaliteit,GerdaVerburg,als
sprekertegast.www.overblijfconferentie.nl
48
![Page 51: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/51.jpg)
Voor: schoolleiders, bestuurders, bovenschools managers,
ib’ers, ab’ers, taal- en rekencoördinatoren, coördinatoren
WSNS/REC/ZAT en leerkrachten (s)bao en (v)so
Van: PO-Raad/Projectbureau Kwaliteit
Wanneer: 22, 23 en 24 maart 2010
Wat: driedaagse studieconferentie
‘Elke leerling telt’ (Lunteren)OnderdelenuitdeKwaliteitsagendaPO–taal,lezen,rekenen
enopbrengstgerichtwerken–enPassendonderwijsstaan
centraalinCongresHotelDeWereltinLunteren.Binnen
dezethema’sligtdefocusopderolvandeleerkrachtin
deklas,hetonderwijskundigleiderschap,lerenvanelkaar
enhetbestuurlijkkader.Naastpraktijkvoorbeeldenende
ontwikkelingeninhetonderwijskomendaaromookde
bestuurlijkerolendeinvloedvanhetbestuuropschoolont-
wikkelingaanbod.Meerinformatie:www.schoolaanzet.nl,
www.passendonderwijs.nlenwww.conferentielunteren.nl.
Inschrijven:www.deelnameregistratie.nl.Bezoekerskunnen
één,tweeofdriedagendeelnemen.
Voor: ib’ers, bouwcoördinatoren, rekencoördinatoren, rt’ers,
schoolleiders en leerkrachten die rekencoach willen worden
Van: CPS
Wanneer: 1 maart
Wat: conferentie
RekenenDeinteractietussenleerkrachtenleerlingenspeelteencruciale
rolbijlerenrekenen.CPSontwikkeldedeafgelopenjareneen
aanpakwaarindezeinteractiecentraalstaat.Deconferentie
inAmersfoortgaatdieperinopdezeaanpak.Meerinformatie:
www.cpsacademie.nl
Voor: bestuurders en bovenschoolse managers po
Van: Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG)
Wanneer: 24 maart
Wat: seminar
Segregatie in het onderwijsOndermeeroverhetinvoerenvaneencentraalaanmeldpunt,
zoalsdatinNijmegenisgebeurd.Ookgrondwetsartikel23
overdevrijheidvanonderwijskomtaanbod,metbehulpvan
hoogleraaronderwijsrechtPaulZoontjens.DeAmsterdamse
socioloogBowenPaullebespreektinconcertgebouwDe
VereeniginginNijmegendestructuurenontwikkelingbinnen
achterstandswijkeninrelatietotsegregatieinhetonderwijs.
Ziewww.exhem.eu/activities/eop
boekbespreking
co n c urrerend e wa a rd enDat een manager een schaap met vijf poten moet zijn, weten we inmiddels al. Robert E. Quinn geeft in zijn boek ‘Persoonlijk meesterschap in management’ aan dat daar nog een schepje bovenop kan. tekst jannita witten, avs
DepublicatievanQuinnisinteressantvoordemanagerinhetonder-
wijs.Juistdoorallemaatschappelijkeontwikkelingendievaninvloed
zijnophetonderwijsendeschool,hettoenemendbeleidsvoerend
vermogen,hetgevraagdeondernemerschapentegelijkertijdde
balanszoekentussendezedimensiesenstabiliteit,interneproces-
senenhetbindenenhetboeienvanmensenvoorjeorganisatie,is
letterlijk‘meesterschap’vandeschoolleiderergbelangrijk.
Quinnsteltinzijnboekdetraditionelemanagementmodellenaan
dekaak.Erzijnveelmodellendievanuiteenzijdigheidenstatisch
perspectiefdewerkelijkheidbenaderen.Quinndaarentegenbena-
dertdewerkelijkheidvanmanagersvanuitverschillende,metelkaar
concurrerendeperspectieven.Zoontwikkeldehijhetzogenoemde
‘concurrerendewaardenmodel’.Hetmodelheeftvierkwadranten.
Deverticaleasgaatvanflexibiliteitnaarbeheersing,dehorizontale
asvanexternegerichtheidnaarinternegerichtheid.Elkkwadrant
vertegenwoordigteenmodelvandeorganisatietheorie:
• opensysteemmodel:metwaardenalsinnovatie,gerichtheidop
verandering,groeiendeverwervingvanmiddelen;
• human relationmodel:metwaardenalssamenhang,moreelende
ontwikkelingvanhuman resources;
• internprocesmodel:staatvoorcontrole,communicatie,stabiliteit
enorde;
• rationeeldoelmodel:metwaardenalsplanning,hetstellenvan
doelen,productiviteitenefficiency.
DekrachtvanhetconcurrerendewaardenmodelvanQuinnisdatde
waardenzichineersteinstantielijkentegentespreken.Demanager
denktenhandeltvanuiteenbepaaldevoorkeursstijlofvoorkeur-
sperceptie,waarbijhetmoeilijkisomdezestijlaantepassenaan
bijvoorbeeldhetstadiumwaarineenorganisatiezichbevindtofaan
veranderendeomstandigheden.Dekrachtvaneen‘meestermana-
ger’schuiltjuistinhetuitstijgenbovendevoorkeursstijlenvanuit
ervaringofzelfonderzoekdiekwadrantenteontwikkelendienogniet
sterkvertegenwoordigdzijn.Eenvanderodedradeninhetboekis
datdezeontwikkelinggeenlinearprocesis,waarinvooraftedefini-
ërenstappenwordengezet,maareenontwikkelingvanmensendie
doorschade,teleurstellingenvooralvanuithethartwordtgemaakt.
Hetconcurrerendewaardenmodelkanookalsdiagnose-instrument
oporganisatieniveauwordeningezet.
Persoonlijkmeesterschapinmanagement,
voorbijrationeelmanagement,RobertE.Quinn,
AcademicServiceSchoonhoven,maart1998,
ISBN9052614423.AVS-ledenkunnenditboek
totenmetmediojunimet10procentkorting
bestellenviawww.onderwijsuitgaven.nl.
Kortingscode:AVSKP0210.Alleeerderverschenen
boekbesprekingenzijnterugtevindenopwww.avs.nl/
nieuwsenagenda/kaderprimair/boekbesprekingen.
49k ader prim air februari 2010
![Page 52: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/52.jpg)
adve
rten
tie
50
![Page 53: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/53.jpg)
adve
rten
tie
51k ader prim air februari 2010
![Page 54: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/54.jpg)
adve
rten
tie
52
![Page 55: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/55.jpg)
adve
rten
tie
Gezocht:directeur Montessorischool Landsmeer
twee directeuren in Groningen
veelzijdige directeur met visie in Tilburg
inspirerende directeur in Gelderland
Kijk voor deze en andere vacatures opwww.werkeninhetprimaironderwijs.nl.
U plaatst uw advertentie al vanaf 75 euro per maand!
www.werkeninhetprimaironderwijs.nl
Dé vacaturesite van de AVS
Op zoek naar een nieuwe collega?
![Page 56: Kader Primair - Amazon Web Services · Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs opent 19 maart aanstaande het 15e AVS-congres. Door een deel van de opening voor haar rekening te nemen,](https://reader036.vdocuments.net/reader036/viewer/2022063006/5fb56f1fd1e70f6f412a3c9a/html5/thumbnails/56.jpg)
De Algemene Vereniging Schoolleiders (AVS) is de actieve belangen- en beroepsorganisatie voor alle
leidinggevenden in het basis-, voortgezet en speciaal onderwijs. Voor meer dan 5.400 schoolleiders,
bovenschools managers, adjunct-directeuren en locatieleiders verzorgen we belangenbehartiging,
landelijke vertegenwoordiging, juridische hulp, beroepsondersteuning, scholing, collegiale
netwerken en actueel en betrouwbaar vaknieuws.
Goede scholen hebben altijd één ding gemeen: een goede leidinggevende.
goed onderwijs door goed management
postadres Postbus 1003 3500 BA Utrecht telefoon 030 2361010 fax 030 2361036 e-mail [email protected] internet www.avs.nl
19 maart 2010… het 15e AVS-congres!
Leiderschap in Lage LandenVanuit realisme, borging & reflectie, idealisme en inspiratie
Een congres zoals u dat van de AVS gewend bent: de hele dag relevante informatie, verdieping en netwerken met collega’s.Dit jaar de 15e editie: dat betekent extra feest!
Meer informatie en inschrijven: www.avs.nl/congres2010Zie ook pagina 26 van deze Kader Primair.
Wat van de dingen die u nu doet zou u blijven doen, als u zou weten wat u straks gaat doen? Laat u zich leiden door visie, inspiratie, idealisme? Of staat u met de voeten op de grond en wilt u vooral niet te snel een droom najagen? Kunt u in het dagelijkse leidinggeven een toekomstvisie verwerken, of heeft u uw handen vol aan het managen van de dagelijkse dingen?