kompetencje spo‚eczne i obywatelskie uczni³w i nauczycieli

Download Kompetencje spo‚eczne i obywatelskie uczni³w i nauczycieli

Post on 11-Jan-2017

217 views

Category:

Documents

3 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • dr Boena Kubiczek

    Projekt "Szkoa Demokracji Szkoa Samorzdnoci" Kompetencje spoeczne i obywatelskie uczniw

    i nauczycieli. Materiay dla uczestnika Konferencji

  • Projekt "Szkoa Demokracji Szkoa Samorzdnoci"

    Kompetencje spoeczne i obywatelskie

    uczniw i nauczycieli

    Materiay dla uczestnika Konferencji

    dr Boena Kubiczek Sosnowieckie Centrum Edukacyjne "EDUKATOR"

    Sosnowiec 2012

  • dr Boena Kubiczek Projekt "Szkoa Demokracji Szkoa Samorzdnoci" Kompetencje spoeczne i obywatelskie uczniw i nauczycieli. Materiay dla uczestnika Konferencji

    2

    Cz I. Zaoenia teoretyczne i cele projektu

    Non scholae sed vitae discimus - uczymy si nie dla szkoy, lecz dla ycia.

    Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia si przez cae ycie "zaleca pastwom czonkowskim rozwijanie oferty kompetencji kluczowych dla wszystkich w ramach ich strategii uczenia si przez cae ycie, w tym strategii osignicia powszechnej alfabetyzacji, a take wykorzystanie dokumentu Kompetencje kluczowe w uczeniu si przez cae ycie Europejskie ramy odniesienia znajdujcego si w zaczniku, jako narzdzia odniesienia, w celu zapewnienia, by ksztacenie i szkolenie oferoway wszystkim modym ludziom rodki w celu rozwijania kompetencji kluczowych na poziomie dajcym im odpowiednie przygotowanie do dorosego ycia oraz stanowicym podstaw dla dalszej nauki i ycia zawodowego". W ramach odniesienia ustanowiono osiem kompetencji kluczowych:

    1) porozumiewanie si w jzyku ojczystym; 2) porozumiewanie si w jzykach obcych; 3) kompetencje matematyczne i podstawowe kompetencje naukowo-techniczne; 4) kompetencje informatyczne; 5) umiejtno uczenia si; 6) kompetencje spoeczne i obywatelskie; 7) inicjatywno i przedsibiorczo; 8) wiadomo i ekspresja kulturalna.

    Kompetencje kluczowe uwaane s za jednakowo wane, poniewa kada z nich moe przyczyni si do udanego ycia w spoeczestwie wiedzy.

    Kompetencje spoeczne i obywatelskie definiowane s w tym dokumencie jako kompetencje osobowe, interpersonalne i midzykulturowe obejmujce peny zakres zachowa przygotowujcych osoby do skutecznego i konstruktywnego uczestnictwa w yciu spoecznym i zawodowym, szczeglnie w spoeczestwach charakteryzujcych si coraz wiksz rnorodnoci, a take rozwizywania konfliktw w razie potrzeby. Kompetencje obywatelskie przygotowuj osoby do penego uczestnictwa w yciu obywatelskim w oparciu o znajomo poj i struktur spoecznych i politycznych oraz poczuwanie si do aktywnego i demokratycznego uczestnictwa.

    Kompetencje spoeczne s zwizane z dobrem osobistym i spoecznym, ktre wymaga wiadomoci, w jaki sposb mona zapewni sobie optymalny poziom zdrowia fizycznego i psychicznego, rozumianego rwnie jako zasb danej osoby i jej rodziny oraz bezporedniego otoczenia spoecznego, a take wiedzy, w jaki sposb moe si do tego przyczyni odpowiedni styl ycia. Dla powodzenia w kontaktach interpersonalnych i uczestnictwie spoecznym niezbdne jest rozumienie zasad postpowania i regu zachowania oglnie przyjtych w rnych spoeczestwach i rodowiskach (np. w pracy). Rwnie istotna jest wiadomo podstawowych poj dotyczcych osb, grup, organizacji zawodowych, rwnoci pci i niedyskryminacji, spoeczestwa i kultury. Konieczne jest rozumienie wielokulturowych i spoeczno-ekonomicznych wymiarw spoeczestw europejskich, a take wzajemnej interakcji narodowej tosamoci kulturowej i tosamoci europejskiej.

    Podstawowe umiejtnoci w zakresie kompetencji spoecznych obejmuj zdolno do konstruktywnego porozumiewania si w rnych rodowiskach, wykazywania si tolerancj, wyraania i rozumienia rnych punktw widzenia, negocjowania poczonego ze zdolnoci tworzenia klimatu zaufania, a take zdolno do empatii. Jednostki powinny by zdolne do radzenia sobie ze stresem i frustracj oraz do wyraania emocji w konstruktywny sposb, a take powinny dokonywa rozrnienia sfery osobistej i zawodowej. Powinny interesowa si rozwojem spoeczno-gospodarczym, komunikacj midzykulturow, ceni rnorodno i szanowa innych

  • dr Boena Kubiczek Projekt "Szkoa Demokracji Szkoa Samorzdnoci" Kompetencje spoeczne i obywatelskie uczniw i nauczycieli. Materiay dla uczestnika Konferencji

    3

    ludzi, a take by przygotowane na pokonywanie uprzedze i osiganie kompromisu.

    Kompetencje obywatelskie opieraj si na znajomoci poj demokracji, sprawiedliwoci, rwnoci, obywatelstwa i praw obywatelskich zawartych midzy innymi w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej i midzynarodowych deklaracjach oraz ich stosowaniu przez rne instytucje na poziomach: lokalnym, regionalnym, krajowym, europejskim i midzynarodowym. Obejmuj swym kontekstem:

    znajomo wspczesnych wydarze,

    gwnych wydarze i tendencji w narodowej, europejskiej i wiatowej historii,

    wiadomo celw, wartoci i polityk, jakimi kieruj si ruchy spoeczne i polityczne,

    znajomo integracji europejskiej oraz struktur UE, z ich gwnymi celami i wartociami,

    wiadomo rnorodnoci i tosamoci kulturowych w Europie.

    Umiejtnoci wchodzce w zakres kompetencji obywatelskich to:

    zdolno do efektywnego zaangaowania wraz z innymi ludmi w dziaania publiczne,

    zdolno do wykazywania solidarnoci i zainteresowania rozwizywaniem problemw stojcych przed lokalnymi i szerszymi spoecznociami,

    krytyczna i twrcza refleksja,

    konstruktywne uczestnictwo w dziaaniach spoecznoci lokalnych i ssiedzkich oraz procesach podejmowania decyzji na wszystkich poziomach, od lokalnego, poprzez krajowy, po europejski, szczeglnie w drodze gosowania,

    pene poszanowanie praw czowieka, w tym rwnoci, jako podstawy demokracji,

    uznanie i zrozumienie rnic w systemach wartoci rnych religii i grup etnicznych jako fundament pozytywnej postawy,

    wykazywanie poczucia przynalenoci do wasnego otoczenia, kraju, Unii Europejskiej i Europy jako caoci oraz do wiata,

    gotowo do uczestnictwa w demokratycznym podejmowaniu decyzji na wszystkich poziomach.

    poczucie obowizku,

    okazywanie zrozumienia i poszanowania wsplnych wartoci, niezbdnych do zapewnienia spjnoci wsplnoty,

    respektowanie demokratycznych zasad,

    konstruktywne uczestnictwo w yciu spoecznym,

    dziaalno obywatelska,

    wspieranie rnorodnoci i spjnoci spoecznej i zrwnowaonego rozwoju,

    gotowo poszanowania wartoci i prywatnoci innych osb.

    W wielu krajach europejskich istnieje przepa midzy oficjaln polityk i deklaracjami dotyczcymi edukacji obywatelskiej i edukacji na rzecz praw czowieka, a rzeczywist praktyk w szkoach.1 Jak pokaza sonda przeprowadzony przez Eurydice (Sie Informacji o Edukacji w Europie), mimo e edukacja obywatelska coraz czciej znajduje nalene sobie miejsce w szkolnych programach nauczania, to tylko w niektrych pastwach stanowi ona skadow procesu ksztacenia nauczycieli.2

    Obecnie obowizujce rozporzdzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz ksztacenia oglnego

    1 C. Naval, M. Print, C. Iriarte, Civic education in Spain: a critical review of policy, (Online) Journal of Social Science Education; A. Osler, H. Starkey, Education for democratic citizenship: a review of research, policy and practice 19952005, Academic Review, BERA, 2005.

    2 Eurydice, Citizenship education at school in Europe, 2005: http://www.eurydice.org/Doc_intermediaires/analysis/en/citizenship.html

  • dr Boena Kubiczek Projekt "Szkoa Demokracji Szkoa Samorzdnoci" Kompetencje spoeczne i obywatelskie uczniw i nauczycieli. Materiay dla uczestnika Konferencji

    4

    w poszczeglnych typach szk3 jako dokument, stanowicy podstaw ksztacenia w Polsce

    okrela najwaniejsze umiejtnoci zdobywane przez ucznia w trakcie ksztacenia oglnego z uwzgldnieniem etapw edukacyjnych. S nimi:

    w I i II etapie edukacyjnym (szkoa podstawowa): 1) czytanie rozumiane zarwno jako prosta czynno, jako umiejtno rozumienia,

    wykorzystywania i przetwarzania tekstw w zakresie umoliwiajcym zdobywanie wiedzy, rozwj emocjonalny, intelektualny i moralny oraz uczestnictwo w yciu spoeczestwa;

    2) mylenie matematyczne umiejtno korzystania z podstawowych narzdzi matematyki w yciu codziennym oraz prowadzenia elementarnych rozumowa matematycznych;

    3) mylenie naukowe umiejtno formuowania wnioskw opartych na obserwacjach 4) empirycznych dotyczcych przyrody i spoeczestwa; 5) umiejtno komunikowania si w jzyku ojczystym i w jzyku obcym, zarwno w mowie,

    jak i w pimie; 6) umiejtno posugiwania si nowoczesnymi technologiami informacyjno-

    komunikacyjnymi, w tym take dla wyszukiwania i korzystania z informacji; 7) umiejtno uczenia si jako sposb zaspokajania naturalnej ciekawoci wiata,

    odkrywania swoich zainteresowa i przygotowania do dalszej edukacji; 8) umiejtno pracy zespoowej.

    w III i IV etapie edukacyjnym (gimnazjum i szkoa ponadgimnazjalna): 1) czytanie umiejtno rozumienia, wykorzystywania i refleksyjnego przetwarzania

    tekstw, w tym tekstw kultury, prowadzca do osignicia wasnych celw, rozwoju osobowego oraz aktywnego uczestnictwa w yciu spoeczestwa;

    2) mylenie matematyczne umiejtno wykorzystania narzdzi matematyki w yciu codziennym oraz formuowania sdw opartych na rozumowaniu matematycznym;

    3) mylenie naukowe umiejtno wykorzystania wiedzy o charakterze naukowym do identyfikowania i rozwizywania problemw, a take formuowania wnioskw opartych na obserwacjach empirycznych dotyczcych przyrody i spoeczestwa;

    4) umiejtno komunikowania si w jzyku ojczystym i w jzykach obcych, zarwno w mowie, jak i w pimie;

    5) umiejtno sprawnego posugiwania si nowoczesnymi technologiami informacyjno-komunikacyjnymi;

    6) umiejtno wyszukiwania, selekcjonowania i krytycznej analizy informacji; 7) umiejtno rozpoznawania wasnych potrzeb edukacyjnych oraz uczenia si

View more >