maharshi vyasa , transliterated by: sunder hattangadi sunderh at , proofread by: sunder

Download Maharshi Vyasa , Transliterated by: Sunder Hattangadi sunderh at   , Proofread by: Sunder

Post on 15-May-2020

0 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • ॥ िवर नीित ॥ .. vidura nIti ..

    sanskritdocuments.org

    September 11, 2017

  • .. vidura nIti ..

    ॥ िवर नीित ॥

    Sanskrit Document Information

    Text title : vidura niiti

    File name : viduraniti.itx

    Category : major_works, vyAsa

    Location : doc_z_misc_major_works

    Author : Maharshi Vyasa

    Transliterated by : Sunder Hattangadi sunderh at hotmail.com

    Proofread by : Sunder Hattangadi sunderh at hotmail.com

    Description-comments : Adhyaya 33 prajaagaraparva (udyogaparva) of Mahaabhaarata

    Latest update : December 18, 1999

    Send corrections to : Sanskrit@cheerful.com

    This text is prepared by volunteers and is to be used for personal study and research. The file is not to be copied or reposted without permission, for promotion of any website or individuals or for commercial purpose.

    Please help to maintain respect for volunteer spirit.

    September 11, 2017

    sanskritdocuments.org

  • अायः ३३

    Vidura Niti has been extracted from ूजागरपव  (उोगपव ) of महाभारत.

    अायः ३३ वशैायन उवाच । ाःं ूाह महाूाो धतृराो महीपितः । िवरं ििुमािम तिमहानय मािचरम ॥् १॥ ूिहतो धतृराणे तः ारमॄवीत ।् ईरां महाराजो महाूा िदित ॥ २॥ एवमुु िवरः ूा राजिनवशेनम ।् अॄवीृतरााय ाः मां ूितवदेय ॥ ३॥ ाः उवाच । िवरोऽयमन ुू ाो राजे तव शासनात ।् ििुमित ते पादौ िकं करोत ु ूशािध माम ॥् ४॥ धतृरा उवाच । ूवशेय महाूां िवरं दीघ दिश नम ।् अहं िह िवरा नाकाो जात ु दश न े ॥ ५॥ ाः उवाच । ूिवशाः परंु महाराज धीमतः । न िह त े दश नऽेकाो जात ु राजा ॄवीित माम ॥् ६॥ वशैायन उवाच । ततः ूिवँय िवरो धतृरा िनवशेनम ।् अॄवीािलवा ं िचयानं नरािधपम ॥् ७॥ िवरोऽहं महाूा साव शासनात ।् यिद िकं चन कत मयमि ूशािध माम ॥् ८॥ धतृरंऽ उवाच ।

    viduraniti.pdf 1

  • ॥ िवर नीित ॥

    सयो िवर ूाो गहिया च मां गतः । अजातशऽोः ो वां सभामे स वित ॥ ९॥ ता कुवीर न िवातं वचो मया । ते दहित गाऽािण तदकाषजागरम ॥् १०॥ जामतो दमान ौयेो यिदह पँयिस । तिूह ं िह नात धमा थ कुशलो िस ॥ ११॥ यतः ूाः सयः पाडवेो न मे यथावनसः ूशािः । सविेयायूकृितं गतािन िकं वतीवे िह मऽे िचा ॥ १२॥ ते ॄिूह िवर ं यथावन ् मनीिषतं सव मजातशऽोः । यथा च नात िहतं भवे ूजा सवा ः सिुखता भवयेःु ॥- ॥ िवर उवाच । अिभयंु बलवता ब लं हीनसाधनम ।् तं कािमनं चोरमािवशि ूजागराः ॥ १३॥ किदतेमै हादोषनै ृोऽिस नरािधप । कि परिवषे ु गृिपिरतसे॥ १४॥ धतृरा उवाच । ौोतिुमािम ते ध परं नःैौयेसं वचः । अिुाजिष वशं े िह मकेः ूासतः ॥ १५॥ िवर उवाच । रजा लणसलैोािधपो भवते ।् ूेे ूिेषतवै धतृरा यिुधिरः ॥- ॥ िवपरीततर ं भागधये े न सतः ।

    2 sanskritdocuments.org

  • अायः ३३

    अिच षां ूयावै धमा ा धम कोिवदः ॥- ॥ आनशृंादनबुोशामा ाराबमात ।् गुािय से बेषािंितते ॥- ॥ यधन े सौबले च कण ःशासन े तथा । एतेैय माधाय कथं ं भिूतिमिस ॥- ॥ एकाृापऽािण राजन ् ॐु िौणी पठेनीपीडन े च । एतािाजवुतो मे िनबोध एकाै जायतऽेस स ॥- ॥ आानं समारििता धम िनता । यमथा ापकष ि स व ै पिदत उते ॥- ॥ िनषवेत े ूशािन िनितािन न सवेत े । अनािकः ौधान एतिडत लणम ॥् १६॥ बोधो हष  दप  ॑ीो मामािनता । यमथा ापकष ि स व ै पिडत उते ॥ १७॥ य कृं न जानि मं वा मितं परे । कृतमवेा जानि स व ै पिडत उते ॥ १८॥ य कृं न िवि शीतमुं भयं रितः । समिृरसमिृवा  स व ै पिडत उते ॥ १९॥ य ससंािरणी ूा धमा था वनवुत त े । कामादथ वणृीत े यः स व ै पिडत उते ॥ २०॥ यथाशि िचकीष ि यथाशि च कुव त े । न िकं िचदवमे पिडता भरतष भ ॥ २१॥ िूं िवजानाित िचरं णोित िवाय चाथ भजते न कामात ।् नासृो ौपयेु पराथ तान ं ूथमं पिडत ॥ २२॥

    viduraniti.pdf 3

  • ॥ िवर नीित ॥

    नाूामिभवाि नं नेि शोिचतमु ।् आपु च न मुि नराः पिडत बुयः ॥ २३॥ िनि यः ूबमते नावसित कमणः । अव कालो वँयाा स व ै पिडत उते ॥ २४॥ आय कम िण राे भिूतकमा िण कुव त े । िहतं च नासयूि पिडता भरतष भ ॥ २५॥ न ासान े नावमानने तते । गाो ॑द इवाोो यः स पिडत उते ॥ २६॥ तः सवभतूानां योगः सवकम णाम ।् उपायो मनुाणां नरः पिडत उते ॥ २७॥ ूवृ वािऽकथ ऊहवाितभानवान ।् आशु म वा च स व ै पिडत उते ॥ २८॥ ौतुं ूानगुं य ूा चवै ौतुानगुा । असिाय  मया दः पिडताां लभते सः ॥ २९॥ अथ महामास िवामैय मवे च । िवचरसमुो य पिडत उते ॥- ॥ अौतु समुो दिरि महामनाः । अथााकम णा ूेमुू ढ इुते बधुःै ॥ ३०॥ मथ यः पिर पराथ मनिुतित । िमा चरित िमऽाथ य मढूः स उते ॥ ३१॥ अकामां कामयित यः कामयानां पिरजते ।् बलवं च यो िे तमामू ढचतेसम ॥्- ॥ अकामाामयित यः कामयानािरिषन ।् बलवं च यो िे तमामू ढचतेसम ॥् ३२॥ अिमऽं कुत े िमऽं िमऽं िे िहनि च । कम चारभते ं तमामू ढचतेसम ॥् ३३॥ ससंारयित कृ