ontwerpen met rvs

Download ontwerpen met rvs

Post on 11-Jan-2017

219 views

Category:

Documents

5 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Ontwerpen met roestvast staal

    Museum Naturalis in Leiden met gevelplaten van roestvast staal.

  • Kantoorgebouw Price Waterhouse in Den Haag van De Architektencombinatie: glasgevel met knopen en spanstaven van roestvast staal.

  • 3

    Het materiaal roestvast staal heeft zich inmid-dels een vaste plaats verworven in onze woon-en werkomgeving. Zo moet je bij een keuken-leverancier moeite doen een oven te vindendie niet in roestvast staal is uitgevoerd. Bijnaalle liftfronten zijn van dit materiaal, en ookvoor gevels, trappen en zwembaden wordtsteeds vaker roestvast staal gekozen. En in dezware industrie, zoals de petrochemie, en inciviele constructies, denk aan bruggen, bestaanal lang vele geslaagde toepassingen.Uitstraling, lange levensduur en het gemakke-lijke onderhoud zijn meestal de argumentenom voor roestvast staal te kiezen.Gelet op de huidige aandacht voor duurzaambouwen is het de verwachting dat roestvaststaal steeds vaker bij de materiaalkeuze voorprojecten wordt overwogen, zowel in con-structief als in bouwkundig opzicht. Daarbijontbreekt echter handzame informatie om eenafgewogen materiaalkeuze te kunnen maken.Om die reden is onder auspicin van Bouwenmet Staal en het projectbureau PMP een voor-lichtingsproject gestart. Deelnemers aan ditproject zijn niet alleen gebruikers, producen-ten en importeurs van roestvast staal maar ookde organisaties CUR, Nederlands CorrosieCentrum, Stichting Bouwresearch en TNO.Het doel van het project is om alle huidige,relevante informatie over roestvast staalsamen te brengen en voor een brede groepgebruikers toegankelijk te maken via een serievan vier brochures: Ontwerpen met roestvast staal,

    bestemd voor architecten; Construeren met roestvast staal,

    bestemd voor constructeurs; Bouwen met roestvast staal,

    bestemd voor aannemers en producenten; Onderhoud van roestvast staal,

    bestemd voor beheerders.

    Bij de complete set van vier brochures hoorttevens een cd-rom met daarop de informatieuit de oorspronkelijke TNO-rapporten, opbasis waarvan de brochures zijn samengesteld.

    Via een zoekstructuur is de informatie op dezecd-rom gemakkelijk toegankelijk gemaakt.

    Het project is financieel ondersteund door hetMinisterie van Economische Zaken. Daarnaastleverden de volgende bedrijven en organisa-ties een bijdrage:Avesta Polarite, AmsterdamBouwdienst Rijkswaterstaat, ZoetermeerConstructiebedrijf Willems, Boven-LeeuwenCTB Corrosie Technisch Bureau Pernis, PernisFabriek van Plaatwerken H. van Dam,RidderkerkGouda Holland, HaastrechtHoekman Roestvaststaal, NieuwleusenJos van den Bersselaar Constructie, UdenhoutMCB Nederland, ValkenswaardRoba Metals, IJsselsteinRovasta Roestvrijstaal, BleiswijkSamenwerkende Nederlandse Staalbouw,ZoetermeerSorba Projects, WinterswijkThyssen Nederland, VianenVan der Meer & Van Tilburg, ZeistVecom Nederland, Maassluis

    De brochure Ontwerpen met roestvast staal is doorBouwen met Staal samengesteld op basis vanTNO-rapport 1999-CON-R3023. Daarbij zijn,waar nodig, kleine aanpassingen doorgevoerdom de teks up-to-date te houden. Mochten erdesondanks vragen overblijven dan is op pagina30 en 31 een lijst van instanties en organisatiesopgenomen die hulp kunnen bieden.Als bron van inspiratie is achterin de brochureeen selectie gemaakt uit de vele projecten inNederland waarop roestvast staal een belangrijkstempel drukt. Daaruit blijkt dat dit materiaalniet alleen een bijzonder accent kan geven aanbelangrijke details, maar tegelijkertijd op een ori-ginele en aansprekende manier het beeld van hettotale gebouw of kunstwerk bepaalt. Als hand-reiking aan de ontwerper wordt, waar mogelijk,aangegeven welke soort roestvast staal is toege-past en wat de technische bijzonderheden in deuitvoering van het project zijn geweest.

  • Station Wilhelminaplein in Rotterdam van Zwarts & JansmaArchitecten: een ruggengraat van glanzende kolommen van roestvast staal verbindt de oude metrobuis met het nieuwe station.

  • 5

    Er zijn weinig bouwmaterialen die ik nognooit heb toegepast. Op ons architectenbureaukiezen we op basis van heel rationele argu-menten voor bepaalde materialen. Vaakkomen we dan uit op staal. Van roestvast staalweten we zo langzamerhand ook het nodigeaf, waardoor onze rationele instelling tot dekeuze van dit materiaal leidt. We weten datbaksteen verkleurt, dat hout in de meestegevallen enig onderhoud nodig heeft en datschilderwerk van tijd tot tijd moet worden bij-gewerkt. We weten ook dat er een paar mate-rialen zijn die de eeuwigheid min of meerkunnen trotseren. Ik noem graniet, keramischetegels en glas; maar ook roestvast staal hoort,mits goed toegepast, in dit rijtje thuis.Een architect die overweegt om roestvast staaltoe te passen, wordt geconfronteerd met eenwereld vol onbekende factoren. In die wereldmoet hij zijn weg vinden en dat gaat somsmoeizaam. De mythen, de hele en halveonwaarheden rond het gebruik, de techniekenen de kosten zijn legio. Bovendien valt het nietmee de weg naar goede voorlichting te vin-den, terwijl die juist zo belangrijk is. Elkearchitect weet wel iets van baksteen en vansteenverbanden; hij weet zelfs dat het mogelijkis baksteen te verlijmen. Maar lang niet iederearchitect kent de mogelijkheden en onmoge-lijkheden van roestvast staal, en dat is jammer.Mijn grote liefde voor roestvast staal begontoen ik ontdekte hoe een aanrechtblad wordtgemaakt. Dat was in een periode waarin ik meverdiepte in verschillende productiemethoden.Aanvankelijk dacht ik dat een aanrecht uit nplaat staal werd getrokken. Je ziet immers ner-gens een overgang tussen het aanrechtblad ende spoelbak. Toen ontdekte ik en dat waseen echte ontdekking dat het aanrechtbladen de spoelbak feitelijk twee aparte onderde-len zijn die aan elkaar worden gelast. Wat eenverrassing! Hoe was het mogelijk zo te lassen?Ik leerde dat zelfs bij minder seriematige toe-passingen de lassen zo kunnen worden gesle-

    pen dat je inderdaad niets meer van de las-naad ziet.Ik leerde ook wat de eigenschappen van deverschillende soorten roestvast staal zijn. Ikkeek naar de petrochemische industrie en naarde voedselindustrie waar je de meest fantasti-sche toepassingen van roestvast staal vindt.Daar wist men al lang dat het niet altijd ver-standig is de goedkoopste materialen te kie-zen, daar werden toen al producten ontwik-keld die nu een enthousiaste toepassing vin-den in de bouw. Denk maar eens aan deprachtige geweven gaassoorten die ontwik-keld zijn voor lopende banden van grote bak-ovens. Wat een schoonheid! Ook leerde ik dathet heel goed mogelijk is roestvast staal aanconstructiestaal te lassen, terwijl dit tot op dedag van vandaag volgens sommigen op groteproblemen zou stuiten. De scheepsbouw laatzien dat het kan. Dergelijke verbindingen blij-ken daar goed en duurzaam te zijn, terwijl demeeste schepen in een verschrikkelijk zoutmilieu rondvaren. Verder raakte ik vertrouwdmet de verschillende afwerkingen van roest-vast staal. Ik ontdekte dat prachtig gepolijstebuis standaard in de handel te koop is en dater hoogglanzende platen worden verkocht.Ik kan nu aan een opdrachtgever duidelijkmaken dat het in veel gevallen een goedeinvestering is om roestvast staal toe te passen.Als het goed wordt gemaakt en je past eenhoogwaardige kwaliteit toe, dan kun je heelveel op de kosten voor onderhoud besparen.Dit komt door de fysieke eigenschappen, maarook omdat mooi gemaakte, glanzende onder-delen op de een of andere manier respectafdwingen en daardoor minder gevoelig zijnvoor vandalisme. Die bijzondere synthese vanschoonheid en duurzaamheid speelt vooralook bij openbare gebouwen en de inrichtingvan de openbare ruimte een belangrijke rol.

    Mosh ZwartsZwarts & Jansma Architecten, Amsterdam

  • voldoende nikkel (vanaf 8%) aanwezig. Deaustenietstructuur geeft goede vervormingsei-genschappen en maakt dat het materiaal goedkan worden gelast. Austenitisch roestvast staalis niet magnetisch.

    FerritischFerritisch roestvast staal bevat, naast ijzer, alshoofdelement vrijwel uitsluitend chroom(vanaf 10,5%). Dergelijke legeringen hebbeneen grote slijtvastheid en zijn magnetisch.

    DuplexDuplex roestvast staal bevat naast chroom(vanaf 21%) bovendien ongeveer 5% nikkel,waardoor in de microstructuur een mengsel(duplex) van ferriet en austeniet ontstaatDuplexsoorten zijn magnetisch. Ze zijn boven-dien sterker en hebben een betere corrosie-weerstand dan austenitische soorten.

    De soort roestvast staal, maar ook de omge-ving en de mate van onderhoud, bepalen degeschiktheid op de lange termijn. In de bouw-praktijk worden er van de vele soorten roest-vast staal met name drie veelvuldig gebruikt.Voor toepassing in het binnenklimaat wordtveelal gekozen voor ferritisch roestvast staal1.4016 (430) of austenitisch 1.4301 (304). Deeerste soort is wat moeilijker te vervormen,maar is goedkoper dan de tweede en glimtbovendien meer. De tweede soort heeft eenhogere weerstand tegen corrosie en is mindergevoelig voor de inwerking van chloorhou-dende schoonmaakmiddelen. Voor toepassingbuiten wordt vooral gekozen voor austenitischroestvast staal 1.4404 (316L). Voor de volledig-heid geeft tabel 1 een overzicht van de diverse

    Zo wordt in de offshore roestvast staal vaaktoegepast vanwege de duurzaamheid enwordt aan een eventuele vervuiling van hetoppervlak niet veel betekenis gehecht. In debouw ligt dat meestal heel anders, omdat juistook de uiterlijke schoonheid van het materiaaltot de keuze van roestvast staal leidde. Om inde specifieke toepassing optimaal van de kwa-liteiten van roestvast staal te kunnen profite-ren, moet de ontwerper de meest geschiktesoort toepassen.

    Voor alle soorten geldt dat de samenstelling ingrote lijnen lijkt op dat van constructiestaal.Roestvast staal bevat echter minimaal 10,5%chroom (Cr), waardoor het een goede weer-stand tegen corrosie bezit. Deze weerstandneemt verder toe naarmate het staal meerchroom bevat. Dit element zorgt automatischvoor d

Recommended

View more >