polska i unia europejska - yadda.icm.edu. polska i unia europejska pawe‚ j. gieorgica pr...

Download POLSKA I UNIA EUROPEJSKA - yadda.icm.edu. POLSKA I UNIA EUROPEJSKA Pawe‚ J. Gieorgica PR EZYDENCJA

If you can't read please download the document

Post on 27-Feb-2019

228 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

10

POLSKA I UNIA EUROPEJSKA

Pawe J. Gieorgica

PREZYDENCJA W UNII EUROPEJSKIEJ A KAMPANIA WYBORCZA W POLSCE

Sowa kluczowe:

Prezydencja, Unia Europejska, kampania wyborcza 2011, marketing wyborczy,

szczyt Partnerstwa Wschodniego

Artyku jest rozdziaem monografii zbiorowej pt. Polskie przewodnictwo w Radzie Unii Europejskiej w 2011 roku

(red. J. P. Gieorgica i R. Smoleo), ktra ukae si w lutym 2012 r. nakadem Wydawnictwa Uczelni Vistula

Proczny okres rotacyjnego przewodnictwa w Radzie Unii Europejskiej

nazywany Prezydencj, traktowany jest, nie tylko w Polsce, jako okazja do

peniejszego wyraania partykularnych interesw politycznych. Kraj sprawujcy

przywdztwo, nominalnie ma byd emanacj strategii politycznej caej Unii i winien

prowadzid polityk konsensualn, zarwno w wymiarze zewntrznym jak i

wewntrznym, a suyd to ma integracji Unii Europejskiej jako caoci. Penic

Prezydencj, rzd kraju czonkowskiego nie wyraa wprost swoich interesw, nie

negocjuje ich, tylko neutralnie poredniczy we procesie podejmowania decyzji. Mimo

dokonanych w Traktacie z Lizbony zmian ju sama okolicznod sprawowania

Prezydencji Rady daje jednak spore moliwoci w zakresie promocji wasnego kraju i

cigle jeszcze1 dostarcza wielu instrumentw mogcych suyd zarwno poprawie

1 Po wejciu w ycie Traktatu Lizbooskiego w 2009 r. kompetencje kolejnych Prezydencji ulegy znacznemu ograniczeniu ilociowemu i jakociowemu. O momentu wprowadzenia Traktatu Prezydencja utracia moliwoci kreowania i podejmowania wicych decyzji, a co za tym idzie ma charakter nie wicego spotkania. . Wikszod kompetencji po 2009 ktre wczeniej przysugiway Prezydencji przej Wysoki Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeostwa (pot. Monsieur PESC]) - organ Unii Europejskiej odpowiedzialny za prowadzenie wsplnej polityki zagranicznej i bezpieczeostwa oraz Europejskiej Polityki Bezpieczeostwa i Obrony. Obecny Wysoki Przedstawiciel Catherine Ashton nie przeja wszystkich kompetencji

11

wizerunku paostwa czonkowskiego jak te stanowicych siln pokus do umacniania

politycznej pozycji rzdu na krajowej scenie politycznej. Analizy politologiczne

dotyczce rnych modeli sprawowania Prezydencji2 dostarczaj wielu przykadw

wiadczcych o tym, e instrumenty te w przeszoci byy na rny sposb

wykorzystywane a nawet naduywane.

Rotacyjny przywilej sprawowania Prezydencji stwarza rne moliwoci do

wywierania wpywu na dziaania i funkcjonowanie caej Unii Europejskiej. Paostwo

sprawujce takie funkcje ma uprawnienia do zwoywania i przewodniczenia

wszystkim spotkaniom Unii Europejskiej i jej pracujcych komitetw, zwaszcza

posiedzeniom Rady Unii Europejskiej oraz Prezydencji Rady Europejskiej. Zachowuje

wpyw na ustalanie agendy, reprezentuje Rad na arenie

midzynarodowej,wypracowuje kompromisy ze wszystkimi paostwami

czonkowskimi, wystpuje take w imieniu Unii Europejskiej w negocjacjach z krajami

spoza Unii Europejskiej i z midzynarodowymi organizacjami, szczeglnie z

Parlamentem Europejskim i Komisj Europejsk.

Dla wielu, zwaszcza mniejszych i nowych czonkw Unii, okres ten jest wic

szczegln okazj do tego, aby uwydatnid swoje wewntrzne interesy narodowe

przekadajc je ponad/jako stanowisko caej Unii Europejskiej, a w polityce

wewntrznej swojego kraju uwypuklad zagadnienia zwizane z aktualnie prowadzon

lini polityczn rzdu. W systemie kolejnych Prezydencji funkcjonuje take

mechanizm poredniego(ukrytego) oddziaywania, w ktrym due paostwa

czonkowskie UE zachowuj wpyw na tred i przebieg Prezydencji sprawowanej przez

mae kraje. Jednak jak zauwaa Bartomiej Nowak (...) geografia UE si zmienia.

Uniewania si o podziau Zachd - Wschd lub starzy - nowi czonkowie (chod

funkcjonuje jeszcze w polityce spjnoci i klimatycznej). Tworz si nowe osie: Pnoc -

szefa MSZ kraju Prezydencji. Obecnie ma miejsce dosyd skomplikowany podzia kompetencji i zaley on od tego, jaka Rada zajmuje si danym problemem polityki zagranicznej (czyli w podzia ma miejsce w wymiarze horyzontalnym). 2 Por. Konstanty Adam Wojtaszczyk, Prezydencja w Radzie Unii Europejskiej z perspektywy badao politologicznych, Przegld Europejski nr 1, 2011 r., A.Nowak-Far, Prezydencja w Unii Europejskiej. Instytucje, prawo i organizacja, Warszawa 2010.

12

Poudnie, czy te paostwa, ktre tworz problemy (np. tzw.grupy PIGS - Portugalia,

Irlandia, Grecja, Hiszpania) vs. paostwa, ktre potrafi je rozwizywad3.

Pierwszym z nowych, dziesiciu paostw, ktre zostay przyjte do UE po 2004 i

ktre penio Prezydencj bya Sowenia, ktra przewodzc Unii Europejskiej w

pierwszym proczu 2008 roku miaa nieze osignicia w czasie swego

przewodnictwa na Bakanach chod w innych sprawach poddaa si silnym impulsom

politycznym z Francji.

Czechy objy przewodnictwo Unii w styczniu 2009 r. po czoowym liderze UE

Francji, ktrej Prezydencja bya wzorcowym przykadem dobrze zaplanowanego i

konsekwentnie realizowanego przywdztwa, z ktrego mona byo czerpad profity

polityczne nawet po upywie 6 miesicznej kadencji. Mona przypuszczad, e po tak

udanej kadencji Francja krytykowaaby posunicia kadego mniejszego paostwa,

ktry przej po niej stery i nie stara si kontynuowad wytyczonej przez Francj

strategicznej linii polityki caej Unii. Krytyka taka dotkna wic kolejny kraj

obejmujcy po Francji rol przewodni- Czechy, nowego czonka UE, w ktrym elita

polityczna, jak i prezydent demonstrowaa duy eurosceptycyzm. Pocztkowo,

symbolicznym wyrazem Prezydencji Czech bya wielce kontrowersyjna wystawa

Entropa, artysty Davida Czernego promujcego w Brukseli narodowe poczucie

humoru Czechw. Za granic niewielu rozumiao te specyficzny styl prowadzenia

polityki przez rzd Mirka Topolanka, ktry nota bene jeszcze w 2008 roku utraci

wikszod w parlamencie. Odwoanie rzdu w trakcie przewodnictwa w Radzie Unii

Europejskiej byo kolejnym, argumentem na rzecz tych krytykw, ktrzy postulowali

definitywn likwidacj rotacyjnej Prezydencji UE w obecnej formie i zastpienia jej

jakim rodzajem otwartego przywdztwa najsilniejszych paostw. Chod precedens

zmiany rzdu w trakcie kadencji nie by pierwszym takim zdarzeniem w historii

Prezydencji4 to problem polega na tym, e Czechy byy pierwszym paostwem z

wschodnio-centralnej czci Europy (tzw. CEE), z ktrym wizano nadziej, e odegra

wan rol w unijnych strukturach: pokae, e nowoprzyjci czonkowie zasuguj na

3 http://wyborcza.pl/1,76842,9123786,Prestiz_czy_konkret___falszywy_dylemat.html#ixzz1iTykJsOW. 4 W 1993 roku, podczas przewodnictwa Danii, po rezygnacji Poula Schlutera nastpi gabinet Paula Rasmussena.

http://wyborcza.pl/1,76842,9123786,Prestiz_czy_konkret___falszywy_dylemat.html#ixzz1iTykJsOW

13

powane traktowanie przez kraje tzw. starej Unii. Dodatkowo, ich krajowy kryzys

polityczny naoy si na dwa kryzysy zewntrzne, z ktrymi trzeba byo sobie radzid

(gazowy rosyjsko-ukraioski oraz w Strefie Gazy).

Kolejna Prezydencja, sprawowana przez Wgry w pierwszej poowie 2010 r., od

samego pocztku budzia sporo kontrowersji (narastajca dekoniunktura

gospodarcza, nadcigajcy kryzys euro, zachwianie wartoci demokratycznych na

skutek decyzji nowego rzdu Wgier) a na dodatek tu przez przed rozpoczciem

Prezydencji premier Victor Orban dokona politycznej czystki w administracji, ktra

przygotowywaa przewodnictwo pod kierunkiem poprzedniego rzdu. Przewodnictwo

Wgier pozostawio po sobie w Europie spory niedosyt. Potwierdziy si obawy, e

Wgry, rzdzone przez kontrowersyjnego w UE premiera V.Orbana, ktre same

przeyway powane problemy finansowe i podejmoway wielce oprotestowywane

reformy z naruszeniem wartoci demokratycznych wcznie, nie potrafiy

zorganizowad europejskiej debaty i poprowadzid ku wsplnym decyzjom europejskim

na rzecz reformy finansw publicznych, drog kompromisu midzy rnymi grupami

interesw.

W tym kontekcie gwne obawy zwizane z zagroeniami Prezydencji kolejnego

kraju Europy rodkowej (z omiu pierwszych paostw, ktre przystpiy do UE w maju

2004 r.), czyli Polski skupiay si na moliwych do przewidzenia konsekwencjach

widocznego trendu pogbiania si kryzysu integracji europejskiej, mniej powszechnie

dostrzeganego jeszcze wwczas kryzysu waluty euro oraz skutkw kampanii i wyniku

wyborw parlamentarnych wyznaczonych w tym czasie. Zachodzia obawa, e polski

rzd moe ulec pokusie zbytniego promowania siebie na potrzeby wyborw

zaniedbujc interes oglnoeuropejski, wyraany przez najsilniejsze kraje UE. Mwic

wprost, chodzio o wtpliwoci dotyczce tego, czy kraj pozostajcy poza stref euro

jest w stanie przewodzid zarzdzaniu jego kryzysem? Czy moe skutecznie prowadzid

Prezydencj, gdy najwikszym wyzwaniem stanie si pogbiajcy kryzys w strefie

euro?

14

Po wtre, nie byo jasnej odpowiedzi na pytania: Czy znana z marketingowego

sposobu uprawiania polityki na krajowej scenie politycznej Platforma Obywatelska

nie przekroczy klarownej i respektowanej w UE granicy zawartej pomidzy

administrowaniem a polityk ? Czy premierowi Donald

Recommended

View more >