przygotowa‚a: joanna wieczorek rozdzia‚ i: polska i ›wiat ...-i-polska-i... ...

Download Przygotowa‚a: Joanna Wieczorek Rozdzia‚ I: Polska i ›wiat ...-I-Polska-i...  Przygotowa‚a:

Post on 01-Mar-2019

213 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

Przygotowaa: Joanna Wieczorek

Rozdzia I: Polska i wiat w XIIXIV wieku

Zadanie

Dopisz przydomki do imion synw Bolesawa Krzywoustego :

1. Wadysaw .............................Wygnaniec

2. Bolesaw Kdzierzawy

3. Mieszko...................................Stary

4. Henryk.................................... Sandomierski

5. Kazimierz.................................Sprawiedliwy

Wadysaw Herman pod koniec swojego panowania podzieli Polsk midzy siebie i swoich synw

Zbigniewa oraz Bolesawa. Dopisz nazwy dzielnic, ktre otrzyma kady z nich.

a) Wadysaw Herman: ................................. Mazowsze

b) Zbigniew: ....................................................Wielkopolska, Kujawy

c) Bolesaw: ........................................................Maopolska, lsk

Podaj nazwy trzech grup spoecznych, na ktre ze wzgldu na posiadany majtek i prawa,

dzielia si ludno miast w Polsce Piastw.

a) ...................................................................... patrycjat

b) ....................................................................posplstwo

c) ......................................................................plebs

Na podstawie poniszej informacji zapisanej przez Jana Dugosza oraz posiadanych wiadomoci

odpowiedz na pytania.

W ten sposb zatem przywrcono Polsce z Bo pomoc bero krlewskie i zaszczytn godno krla,

ktrych bya pozbawiona niemal przez 200 lat.

a) O czyjej koronacji informuje przytoczona wypowied?

koronacja Przemysa II b) Gdzie ( podaj nazw miasta) i kiedy (podaj dat roczn) ona nastpia?

Gniezno, 1295 r. c) Podaj imi i nazwisko arcybiskupa, ktry dokona koronacji?

Jakub winka

*Podaj imiona biskupw prowadzcych misje chrystianizacyjne na Pomorzu za panowania

Bolesawa Krzywoustego.

a) ..................................................................... a) Bernard (Hiszpan)

b) .................................................................... b) Otto lub Otton (z Bambergu)

*Polska zjednoczona przez Wadysawa okietka pod koniec jego panowania skadaa si tylko

z dwch duych, luno ze sob zwizanych dzielnic. Podkrel je.

Pomorze Gdaskie, Wielkopolska, lsk, Mazowsze, Maopolska, Pomorze Zachodnie

* Do kadego z podanych zabytkw kultury, sztuki i architektury dopisz wiek, w ktrym

powstay.

a) pyta wilicka - ..................................................................................XII wiek

b) ksiga henrykowska - .......................................................................XIII wiek

c) Bogurodzica - .....................................................................................XIII wiek

d) kolumny kocioa norbertanek w Strzelnie - .....................................XII wiek

e) Kronika polska Wincentego Kadubka - .........................................XIII wiek

f) Drzwi Gnienieskie - .......................................................................... XII wiek

Przeczytaj dokadnie tekst a nastpnie na jego podstawie odpowiedz na ponisze pytania.

W XIII wieku w yciu religijnym Polski wystpi nowy czynnik, potnie podkrelajcy

nierozdzielno ziem dawnego krlestwa. Czynnikiem tym by kult w. Stanisawa. Stracony biskup

za ycia odegra ujemn rol polityczn . W parset lat pniej legenda o nim walnie dopomoga

krajowi. Poszy w zapomnienie i nikogo ju nie obchodziy stare spory miaego z monowadztwem.

Wielki talent literacki Wincentego Kadubka stworzy i narzuci umysom wizj ofiary, poniesionej

przez biskupa za cay kraj, nada sprawie zupenie nowe znaczenie, uczyni z niej ide. Staa si ona

samodzieln wartoci i tak tylko powinna by traktowana. Stanisaw ze Szczepanowa ywy,

rzeczywisty - ten, ktry dziaa w stuleciu XI - i wyobraenie o nim powszechnie przyjte w wieku

XIII to dwa odrbne tematy naszej historii. Wskutek gorliwych zabiegw duchowiestwa polskiego

papie Innocenty IV ogosi biskupa Stanisawa witym, w dekrecie kanonizacyjnym przytaczajc

wiadomoci zaczerpnite z kroniki Kadubka. Stao si to 17 wrzenia 1253 r. Na uroczystoci

zjechali do Krakowa wszyscy polscy ksita i biskupi. Kocioowi polskiemu przyby jeden dla

caego kraju patron, bdcy w dodatku rdzennym Polakiem.

Pawe Jasienica, Polska Piastw, Warszawa 1985, s. 163.

a) Jaki czynnik w XIII wieku wspiera denia do zjednoczenia Polski?

a) By nim kult w. Stanisawa

b) Kto (podaj funkcj oraz imi tej osoby) i kiedy (podaj dzie, miesic, rok) dokona kanonizacji

biskupa Stanisawa?

b) Papie Innocenty IV 17 wrzenia 1253 roku

c) Jakie znaczenie dla polskiego Kocioa miaa kanonizacja biskupa Stanisawa?

c) Kocioowi polskiemu przyby jeden dla caego kraju patron, bdcy rdzennym Polakiem

*Podaj nazw urzdnikw posiadajcych nastpujce uprawnienia w monarchii

wczesnopiastowskiej X - XII wieku.

a) dowodzi wojami - ....................... .............................................. wojewoda

b) rzdzi duym, wanym grodem - ............................................. kasztelan (komes)

c) przygotowywa pisma w imieniu wadcy - ............................... kanclerz

d) zarzdza piwnic wadcy z trunkami - ..................................... czenik

e) dba o zaopatrzenie stou wadcy w ywno- .......................... stolnik

f) nosi przed wadc miecz podczas uroczystoci - ...................... miecznik

g) zajmowa si stajni i stadnin wadcy - .................................. koniuszy

Uzupenij tabel przedstawiajc postanowienia testamentu Bolesawa Krzywoustego.

Nazwa dzielnicy Ksi, do ktrego naleaa dzielnica

(imi i przydomek)

Dzielnica senioralna oraz lsk Wadysaw II Wygnaniec

Mazowsze z czci Kujaw

Bolesaw Kdzierzawy

Wielkopolska Mieszko III Stary

Ziemia sandomierska Henryk Sandomierski

Nie uwzgldniony w testamencie

Kazimierz Sprawiedliwy

Uzupenij daty roczne koronacji lub imiona i przydomki krlw z dynastii Piastw.

a) 1333 r. - .............................................. Kazimierz Wielki

b) 1295 r. ........ - Przemys II

c) 1076 r. - ............................................... Bolesaw miay (Szczodry)

d) Wadysaw okietek 1320 r.

Uzupenij ponisz tabel dotyczc stosunkw polsko-krzyackich w XIII i XIV w.

Data Wydarzenie Piast zwizany z

wydarzeniem (imi

i przydomek)

1226 Sprowadzenie Krzyakw do

Polski

Konrad Mazowiecki

1309

(1308)

zajcie Pomorza Gdaskiego przez

Krzyakw

Wadysaw okietek

1320 -

1321

Pierwszy sd papieski nad

Krzyakami

Wadysaw okietek

1331 Bitwa pod Powcami Wadysaw okietek

1339 Drugi sd papieski nad

Krzyakami

Kazimierz Wielki

1343 Pokj w Kaliszu Kazimierz Wielki

Pocz terminy z ich objanieniami wpisujc odpowiedni cyfr w wykropkowane miejsca.

a) statuty - (.....) zbiory norm prawa zwyczajowego wydawane przez wadc

b) prawo skadu - (.....) redniowieczny przywilej gwarantujcy, e towar przewoony przez

miasto bdzie wystawiony na sprzeda dla miejscowych kupcw

c) monarchia patrymonialna - (.....) forma ustrojowa polegajca na uznaniu pastwa za

prywatn wasno panujcego

d) przymus drogowy - (...) obowizek korzystania przez kupcw ze cile okrelonych

szlakw bez moliwoci ominicia danego miasta

Polska Kazimierza Wielkiego jest okrelana monarchi stanow, w skad ktrej wchodziy

cztery stany. Podaj ich nazwy.

duchowiestwo

rycerstwo (szlachta)

mieszczastwo

chopi (kmiecie)

*Uzupenij tabel dopisuj c do przytoczonych opisw ciarw prawa ksicego nazw

daniny lub posugi.

Rodzaj ciaru

prawa

ksicego

Opis Nazwa

Daniny Danina w zbou od

jednostki gruntowej

czyli okrelajcej

powierzchni

poradlne

Daniny Danina od gospodarstwa podymne

(podworowe,

narzaz)

Daniny Danina od sprzaju czyli

wou

powoowe

Posugi

Obowizek ugoszczenia

przejedajcego

wraz z druyn ksicia

Stan, stancja

Posugi Obowizek udostpniania

koni i wozw ksiciu i

jego urzdnikom

podwoda

Posugi Suba wartownicza w

grodach

stra

*

Najazdy tatarskie

na

Polsk

w XIII wieku

Nazwiska wodzw

tatarskich

dowodzcych

najazdem

Daty roczne

najazdw

I najazd Tatarw na

Polsk

Ordu 1241

II najazd Tatarw na

Polsk

Bajdar 1259 - 1260

III najazd Tatarw na

Polsk

Teleboga/Nogaj 1287 - 1288

* Podaj dat(miesic, rok) zjazdu monarchw w Krakowie oraz wadcw piciu pastw

biorcych w nim udzia.

a) data zjazdu (miesic, rok) - ................................ wrzesie 1364 r.

b) wadcy (imi, przydomek lub nazwisko):

- krl Polski - ................................................... Kazimierz Wielki,

- cesarz niemiecki i krl czeski - .................... Karol IV Luksemburg

- krl Wgier - .............................................. Ludwik Andegaweski (Wielki lub Wgierski)

- krl Cypru - .... Piotr Lusignan

*Wanym wydarzeniem w walce o