publication in albanian

Download Publication in Albanian

Post on 12-Dec-2016

215 views

Category:

Documents

2 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • KRIMI I ORGANIZUAR N ZGJEDHJE

    ANALIZ E POLITIKS S NDJEKJES DHE DNIMEVE

    Prkrahur nga:

    Prishtina Office

    Qershor, 2012Prishtin

    Betim Musliu Adem Gashi

    Betim Musliu

    Adem Gashi

  • 1

    KRIMI I ORGANIZUAR N ZGJEDHJE

    ANALIZ E POLITIKS S NDJEKJES DHE DNIMEVE

  • 2

    Ky raport sht prkrahur nga: Friedrich Ebert Stiftung

    Ky raport nuk paraqet qndrimet e Friedrich Ebert Stiftung

    Autort: Betim Musliu dhe Adem Gashi

    Asnj pjes e ktij materiali nuk mund t printohet, kopjohet, shumfishohet n do form

    elektronike ose t shtypur, ose n do form t shumfishimit tjetr pa pajtimin e Institutit t

    Kosovs pr Drejtsi.

    Qershor 2012

    Prishtin, Republika e Kosovs

  • 3

    PRMBAJTJA 1. Prmbledhje Ekzekutive ............................................................................................................................ 5

    2. Hyrje .................................................................................................................................................................. 7

    1.1. Metodologjia .......................................................................................................................................... 8

    3. Korniza ligjore ............................................................................................................................................ 10

    4. Politika e Ndjekjes ..................................................................................................................................... 12

    1.2. Manipulimi i votave t kandidatve .......................................................................................... 13

    1.3. Krimi i organizuar ............................................................................................................................ 16

    1.3.1. Grup i strukturuar ................................................................................................................... 18

    1.3.2. Dnueshmria m e lart se katr vjet ............................................................................ 19

    1.3.3. Dobia tjetr pasurore ............................................................................................................. 19

    1.3.4. Dobit nga hyrja n politik ................................................................................................. 22

    1.4. shtjet tjera q kontribuan n manipulimin e zgjedhjeve ............................................. 25

    5. Politika e Dnimeve .................................................................................................................................. 29

    6. Kosto pr Shrbimin Korrektues t Kosovs ................................................................................. 33

    7. Prfundimet ................................................................................................................................................. 34

    8. Rekomandimet ........................................................................................................................................... 35

  • 4

    SHKURTESAT

    AAK Aleanca pr Ardhmrin e Kosovs

    AKK Agjencia Kundr Korrupsionit

    FRK Formulart e Rezultateve t Kandidatve

    IKD Instituti i Kosovs pr Drejtsi

    KQZ Komisioni Qendror i Zgjedhjeve

    LDK Lidhja Demokratike e Kosovs

    MPB Ministria e Punve t Brendshme

    OKB Organizata e Kombeve t Bashkuara

    PDK Partia Demokratike e Kosovs

    PK Policia e Kosovs

    PSRK Prokuroria Speciale e Republiks s Kosovs

    PZAP Paneli Zgjedhor pr Ankesa dhe Parashtresa

    QNR Qendra e Numrimit dhe Rezultateve

    UNMIK Administrata e Prkohshme e Kombeve t Bashkuara n Kosov

    VV Lvizja Vetvendosje

  • 5

    1. PRMBLEDHJE EKZEKUTIVE

    Zgjedhjet jan faktor i rndsishm i stabilizimit dhe demokratizimit n demokracit n

    zhvillim dhe shtetet post-konfliktuoze.1 Republika e Kosovs vazhdon t ket probleme

    esenciale me organizimin dhe mbarvajtjen e zgjedhjeve n vend. Zgjedhjet e prgjithshme

    t vitit 2010 u karakterizuan me manipulime t shumta, ku u organizua rivotim i plot dhe i

    pjesshm n gjasht (6) komuna dhe u rinumruan 890 vendvotime. Dmet e

    manipulimeve prfshijn por nuk kufizohen n humbje t besimit t qytetarve n procesin

    e zgjedhjeve, vnien n pikpyetje t legjitimitetit t Kuvendit, dmtimin e institucioneve

    dhe buxhetit, dhe dmtimin e imazhit t vendit.

    Korniza ligjore mundson ndjekjen dhe gjykimin efikas t t gjitha llojeve t manipulimit t

    zgjedhjeve. N dhjetor 2010, Gjykata Supreme dhe Prokurori i Shtetit pr her t par

    kishin shpallur ndjekjen dhe gjykimin e krimeve t zgjedhjeve si lnd me prioritet.2 Paneli

    Zgjedhor pr Ankesa dhe Parashtresa dhe Qendra e Numrimit dhe Rezultateve kan

    ofruar informata pr 854 raste t cilat ndrlidhen me zgjedhjet, ku prfshihen mbi 5,000

    persona. Prokurort kan ngritur akuza pr 221 raste ndaj 1,516 personave dhe se n

    proces t ngritjes s aktakuzave jan edhe 758 komisioner t tjer.3 Megjithat, gjykatsit

    jan treguar jo efikas duke konfirmuar vetm 94 raste.

    Prokurort duke nxituar n nxjerrjen e shifrave kan zbatuar nj politik jo adekuate t

    ndjekjes, duke dshtuar q t shqyrtojn mundsin e krimit t organizuar. Manipulimi i

    zgjedhjeve ishte organizuar n mnyr sistematike, ku kishte elemente t krimit t rnd,

    grupeve t strukturuara dhe t prfitimit t dobis tjetr pasurore. Auditimi i 890

    vendvotimeve nga Qendra e Numrimit dhe Rezultateve ka nxjerr n pah se parregullsi t

    cilat kan kaluar marzhn e gabimeve t lejueshme ka pasur n mbi 712 vendvotime, ku

    prfshihen rreth 5,000 komisioner. Edhe pse kta persona n vende t ndryshme, n koh

    t njjt kan vepruar njjt, Prokurori i Shtetit dhe Prokuroria Speciale e Republiks s

    Kosovs nuk hetojn asnj person pr organizimin e manipulimeve. Prkundr akuzave

    publike t zyrtarve t lart politik pr njri-tjetrin rreth urdhrave pr manipulim t

    votave n mnyr t organizuar, deri m tani asnj zyrtar i ktij niveli nuk sht i ndjekur

    apo gjykuar. Tutje, dshtimi i prokurorve pr t hetuar financimin e dyshimt t partive

    politike, dshtimin e materialeve zgjedhore dhe t listat e pasakta t votuesve mund t jet

    1 Winrich Kuhne, Roli i Zgjedhjeve n Demokracit n Zhvillim dhe shtetet post-konfliktuoze (Friedrich Ebert Stiftung, gusht 2010), f. 1. 2 IKD intervist me z. Fejzullah Hasani, Kryetar i Gjykats Supreme t Republiks s Kosovs, dhe z. Ismet Kabashi, Kryeprokuror i Shtetit, prill-maj 2012. 3 IKD intervist me znj. Laura Pula, Prokurore n Prokurori t Shtetit dhe Koordinatore e lndve t zgjedhjeve, maj 2012.

  • 6

    sinjal i keq pasi q persona t cilt jan prfshir n veprime kriminale q ndrlidhen me

    procesin e zgjedhjeve do t mbesin pa u ndshkuar.

    Gjykatat Komunale deri m tani kan pranuar n pun 154 lnd,4 nga t cilat kan

    zgjidhur vetm 41 sosh ku prfshihen 191 persona. Ndaj 69% t personave dnimet kan

    qen me gjob dhe kusht, ndrsa vetm 9.4% e tyre jan dnime me burgim efektiv.

    Dnimet e shqiptuara n kto raste jan jo meritore duke pasur parasysh dmet e

    shkaktuara. Dnimet e Gjykatave Komunale kan filluar ti korrigjojn Gjykatat e Qarkut,

    duke ndjekur nj politik m t ashpr t dnimeve, prkatsisht dnime me burgim

    efektiv prej gjasht muajve pr secilin t akuzuar.5

    Manipulimet e zgjedhjeve kan pasur implikime buxhetore ku Komisioni Qendror i

    Zgjedhjeve ka qen pal e dmtuar.6 Prkundr udhzimeve t gjykatave q Komisioni

    Qendror i Zgjedhjeve t ushtroj padi civile pr kompensim, nj gj e till ende nuk ka

    ndodhur.

    Kjo sht hera e par q organet e drejtsis jan duke br reagim m adekuat pr ndjekje

    dhe gjykim t manipulimit t zgjedhjeve n Kosov. Megjithse qasja e deritanishme mund

    t kontribuoj n nj mas pr parandalimin e ktyre krimeve n t ardhmen, assesi nuk

    mund t jet e suksesshme pr t vendosur drejtsi dhe parandalim t mirfillt prderisa

    nuk kemi persona t ndjekur dhe dnuar pr organizimin e manipulimeve.

    4 Vni re se ka mosprputhje t statistikave ku sipas statistikave t Prokurorit t Shtetit, gjykatat kan konfirmuar 94 akuza, ndrsa sipas Sekretariatit t Kshillit Gjyqsor t Kosovs, gjykatat kan n pun 154 lnd kjo pasi q gjykatat numrojn po ashtu edhe lndt e zgjedhjeve q kan qen nga viti 2007 dhe 2009. 5 IKD ka siguruar aktgjykimet e Gjykatave t Qarkut prmes Gjykats Supreme t Republiks s Kosovs, maj 2012. 6 Aktgjykim ndaj tet t akuzuarve pr veprn penale mashtrim n votime, neni 180, lidhur me nenin 23 t KPK-s. Aktgjykimi numr P.nr.163/2011, Gjykata Komunale n Gllogoc, 27 maj 2011. Po ashtu, aktgjykim ndaj gjasht t akuzuarve pr veprn penale mashtrim n votime, neni 180, lidhur me nenin 23 t KPK-s. Aktgjykimi numr AP.nr.41/2012, Gjykata e Qarkut n Prishtin, 7 maj 2012.

  • 7

    2. HYRJE

    Zgjedhjet e vitit 2010 n Republikn e Kosovs, t parat zgjedhje t prgjithshme t

    organizuara pas shpalljes s pavarsis, sjellin kujtime t hidhura t manipulimit industrial

    t votave. Si pasoj e ktij manipulimi, u organizua procesi i rivotimit n katr komuna

    (Sknderaj, Drenas, Dean, dhe Mitrovic) dhe dy vendvotime n dy komuna tjera (Lipjan

    dhe Malishev),7 si dhe sht br rinumrimi i 890 vendvotimeve.8 Manipulimi i

    zgjedhjeve tregoi edhe nj her pr mungesn e vullnetit t paris s Kosovs pr t

    konsoliduar mekanizma demokratik, duke pasur parasysh se zgjedhjet jan themel i nj

    shoqrie demokratike. Manipulimi i organizuar i zgjedhjeve kishte ndodhur gjithandej

    Kosovs, dhe si i till nuk mund t paramendohet pa miratimin e zyrtarve t lart t