pulpal dokuların biyolojisi

Click here to load reader

Download Pulpal  Dokuların Biyolojisi

Post on 21-Jan-2016

204 views

Category:

Documents

2 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Pulpal Dokuların Biyolojisi. Yrd. Doç. Dr. Sibel Koçak. Pulpanın Embriyolojisi. - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

  • Yrd. Do. Dr. Sibel Koak

  • Pulpann EmbriyolojisiEmbriyolojik hayatn 12-13. haftalarnda an organnn i blmn dolduran ba dokusuna dental papilla denir. Pulpa dental papilann ektomezenimal hcrelerinden (derived from the neural crest) orjin alr. Bu hcreler gelien di yapsn tetikleyen hcrelerdir.Bu dnemde dental papillann hcre younluu fazladr ve damarlanmas zengindir.

  • Bazal membrana komu hcreler preodontoblastlara farkllar. Odontoblastlarn geliimi ile dentinin oluumu sonucunda dental papilla dental pulpaya dnr. Pulpa dokusu da diin sert doku geliimleri gibi diin en tepe noktasndan apikaline doru ekillenir.

  • Kk oluumuDiin kknn oluumu, servikal blgede i ve d mine epiteli arasndaki birleme blgesinden balar. Bu yap Hertwig epitel kk kn adn alr ve odontoblastlarn farkllaarak kk dentinini oluturmalar iin rehber olur. Hertwig epitel kk kn, kklerin geliip olumasna rehberlik eden bir yapdr ve kk/kklerin say, ekil ve boyutlarn belirler.

  • lk oluan dentin mineralize olduka zerindeki Hertwig epitel kk kn da paralanr ve aralanmalar olur. Bu aralanmalarla plak kalan kk dentini dental folikln i yzeyindeki mezenimal ba dokusu hcreleri ile temasa geer ve sementi oluturacak olan sementoblastlar meydana gelir. Bylece kk dentini zerinde sement birikimi ile kk formasyonu tamamlanr.

  • Foramen ApikaleDii besleyen damar ve sinirlerin die giri yeri olan foramen apikale; Hertwig epitel kk knnn proliferasyonu srasnda apikalde kalan aklktr.Foramen apikale, tek veya ok sayda olabilir. Birden fazla foramenin bulunduu durumda, en geni olan F. Apikale, dierleri aksesuar foramenlerdir.

  • Pulpann Anatomisi Pulpa dokusu, hcreler, fibriller ve ana yap ieren bir ba dokusudur. Kronda dentin ve zerinde mine, kkte ise yine dentin ve onun zerinde sement ile evrili bir yapdr. Di ierisinde pulpa kron pulpas ve kk pulpas 2 ksmdadr. Kron pulpas tberkller ierisine uzanan kntlar yapar. Bu oluumlar pulpa boynuzu denir. Kk pulpas diin servikalinden kk apeksine kadar uzanr. Keser ve kanin dilerde genelde tek, premolar ve molar dilerde ise birden fazladr.

  • Di pulpas 4 blgeden oluur:Santral blgeHcreden zengin blgeSubodontoblastik blge(Hcreden yoksun blge)Odontoblast blgesi

  • Merkez tab: Bu blge damar ve sinirleri ierir. Hcreden zengin tab: Hcrelerin en youn olduu tabakadr. Bu blgede fibroblastlarn yan sra makrofaj, lenfosit ve farkllamam mezenimal hcreler bulunur.Hcreden yoksun tab: Bu tabakann varl/yokluu pulpann fonksiyonel durumuna baldr. Yal pulpada grlmeyebilir.Odontoblast tab: Dentin-pulpa snrnda odontoblastlarn bulunduu tabakadr. zerinde predentin tabakas vardr. Odontoblastlarn gvdeleri pulpa snrnda, uzantlar dentinde bulunur.

  • Pulpann HcreleriFibroblastlarRezerv hcreler (farkllamam mezenim hcreleri)HistiyositlerOdontoblastlar (dentinoblastlar)

  • Odontoblastlar;Farkllam mezenimal hcrelerdir.Pulpada d ortama en yakn olan ve evresel uyaranlarla ilk yaralanan hcrelerdir.Grevleri hem gelien, hem olgun dite dentin oluturmaktadr. Predentinin altnda bulunur, kron pulpasnda daha youn bulunur.Ana fonksiyonu dentin yapmaktr.

  • Odontoblastlar;Aralarnda membran bulunmamasna karn yakn temas halindedirler. Hcre yzeyleri zerinde balantlar ve haberlemeyi salayan zel blgeler bulunmaktadr:Sk balant blgesi (Tight junction): Dardan yabanc madde giriini engeller.Yaptrc blge (Spot desmozom): Dardan gelen uyarlara kar birlikte hareket etmeyi salar, yani savunma grevi vardr.Geit blgesi (Gap junction): Hcreler aras alveri ve iletiimi salar.

  • Odontoblastik uzantHer bir odontoblastik uzant, bir dentin kanal ierisinde seyreder. Dentinin enine kesitinde pulpa tarafnda daha ok kanalck grlrken, mine-dentin birleiminde daha az kanalck grlr.Bu uzantlar, dentin kanallar ierisinde pulpadan gelen ve dentin lenfi (interseller sv) ierisinde bulunur.

  • Pulpann fibrilleriPulpay oluturan yaplardan bir dieridir. Dentinde Tip-I, pulpada Tip-II kollojen baskn olarak bulunur. Bu fibriller kan damarlar ve odontoblastlarn evresinde bulunur.

  • Pulpadan orjin alan bu retikler fibriller, dnen bantlar halinde odontoblastlar arasndan geerek mineralize olmayan predentin a yapsna girer. Bu fibriller von Korf Fibrilleri olarak adlandrlr.

  • Pulpann ana yapsGlikoproteinler ve asit mukopolisakkaritlerden (hiyaluronik asit ve kondroidin slfat) oluan ba doku esasl yapdr. Kan damarlar ve hcreler aras besin ve metabolitlerin tanmasn salar.

  • Pulpann damarlarArteriollerKapillerlerVenllerLenf damarlarKoronel blgedeki kan akm radikler blgedekinin yaklak 2 katdr.

  • Pulpann fonksiyonlarNtritif fonksiyon (beslenme): Kapiller a aracl ile pulpa-dentin btnnn beslenmesini salar.

  • Pulpann fonksiyonlarDefansif fonksiyonu (koruma): Odontoblastlarn yaralanmasyla dentin pulpa kompleksi savunmaya geer:A)Yava ilerleyen rk, abrazyon-erozyon-atrizyon, kavite preparasyonuna bal irritasyon ve yalanmaya bal olarak dentin kanallarnda skleroz meydana gelir. Skleroz sonucu kanallar boyunca oluan tkanma, irritanlarn pulpaya ulamasna engel olur. zetle; sklerotik dentin retimi dentin-pulpa kompleksinin savunma mekanizmasdr.

  • Pulpann fonksiyonlarB) Reperatif dentin oluumu: Savunma mekanizmasnn ikinci atadr. Hzl oluturulduundan normal dentine gre dzensizdir.C) Uzun sreli ve iddetli irritasyonlara kar ba dokuda oluan iltihap dier bir savunma mekanizmasdr.

  • Pulpann fonksiyonlarSinirsel fonksiyonu:Pulpann duyu sinirleri, N. Trigeminusun (5. kafa ifti) maksiller ve mandibuler kollarnn dallanmalardr. Motor sinirler, OSSnin sempatik blmnden gelir.

  • Pulpann fonksiyonlarPulpada A, B ve C lifleri bulunur. Adan Cye doru fibrillerin ap daralr.A lifleri miyelinlidir ve ar duyusunu hzla tar. A delta fibrillerinin ileti hzlar fazla olduu iin; bunlar balang arsnn alglanmasndan sorumludur.C fibriller ise miyelinsizdir ve ar duyusunu daha yava iletirler. Devaml zonklayan ardan sorumludurlar.

  • Pulpann fonksiyonlarFormatif fonksiyon: Bu sayede di canl kald srece dentin oluturarak anma ve rk nedeni ile pulpann almasn nler ve pulpann savunma fonksiyonunu destekler.

  • Pulpann fonksiyonlarSekonder dentin: Di olgunlamasn tamamladktan sonra, dentin oluumu bitmez di vital kald srece devam eder. Olgunlama sonras retilen bu dentine sekonder dentin denir.Tersiyer(reperatif, irregler,defansif) dentin: Ar evresel uyaranlar (rk, anma, operatif ilemler) sonucu oluan atipik dentindir.

  • Periradikler Dokular

  • SementKk geliimi srasnda ekillenen ve kklerin yzeyini rten dokudur.En nemli fonksiyonu diin periodontal ligamentler aracl ile alveolar kemie tutunmasn salamaktr.Endodontik adan nemi ise; kk kanal tedavisi yaplrken sement-dentin birleimi terminal blge kabul edilir.

  • Periodontal LigamentKollojen esasl fibrillerdir ve diin alveolde desteklenmesini salar, okluzal kuvvetlerin oluturduu etkileri absorbe eder.Dier bir grevi ise; fibrilleri arasnda bulunan basn reseptrleri ile proprioseptif duyuyu (pozisyon lokalizasyonunu) salamaktr.

  • Teekkr ederim