spoeczna funkcja orodka hodowli »ubr“w w cepl.sggw.pl/sim/pdf/sim24_pdf/26_j_gruda_h_...

Download SPOECZNA FUNKCJA ORODKA HODOWLI »UBR“W W cepl.sggw.pl/sim/pdf/sim24_pdf/26_J_Gruda_H_   po‚owa

Post on 28-Feb-2019

213 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

253Studia i Materiay CEPL w Rogowie R. 12. Zeszyt 1 (24) / 2010

SPOECZNA FUNKCJA ORODKA HODOWLI UBRW W SMARDZEWICACH1

Joanna Gruda, Hanna Prszyska-Bordas

Streszczenie. Przedstawiono organizacj zwiedzania oraz specyfi k ruchu odwiedzajcych indywidualnych w Orodku Hodowli ubrw w Smardzewicach, ktry posiada dug histori, lecz dopiero w 2003 r. zosta udostpniony publicznoci. Celem spoecznym Orodka jest przyblienie spoeczestwu walorw przyrodniczych Lasw Spalskich oraz umoliwienie obserwacji ubrw, najpotniejszych zwierzt la-sw Europy. Na podstawie badania ankietowego okrelono regional-ny charakter tej atrakcji przyrodniczej. Odwiedzajcy indywidualni pochodz gwnie z najbliszych duych orodkw miejskich (o-dzi i Tomaszowa Mazowieckiego) oraz okolicznych miasteczek i wsi. Respondenci zaproponowali wprowadzenie elementw nauki przez zabaw, placu zabaw edukacyjnych dla dzieci oraz stworzenie was-nej strony internetowej Orodka z monitorowaniem na ywo ycia ubrw w Orodku.

Sowa kluczowe: ekoturystyka, infrastruktura turystyczna, hodowla ubrw

SOCIAL FUNCTION OF THE EUROPEAN BISON BREEDING CENTER IN SMARDZEWICE

Abstract. Th e paper presents the reception of visitors in the Center of European Lowland Bison in Smardzewice in the region of d. Th e center has a long history but it was open to the public only a few years ago (in 2003). Th e poll results show that the fl ow of visitors is limited mainly to the dwellers of the very region, coming from the cities of d, Tomaszw Mazowiecki and nearby towns and villages. Th e visitors opinions about the center tourist facilities and organization of the visit are collected. Some improvements are pro-

1 praca fi nansowana w ramach tematu badawczego DS.- 88 Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyszego

254

posed including edutainment, especially the ecological playground for children and creation of the web site containing full information about the centre.

Keywords: ecotourism, tourist facilities, bison breeding

Charakterystyka Orodka Hodowli ubrw w Smardzewicach

ubr postrzegany jest jako symbol przyrody polskiej a spoeczne funkcje jego restytucji i hodowli s w Polsce rozumiane i realizowane (Czarnecka 2004). Oro-dek Hodowli ubrw w Smardzewicach imienia prezydenta RP Ignacego Mocickie-go funkcjonuje jako eksterytorialna fi lia Kampinoskiego Parku Narodowego (www.kampinoski-pn.gov.pl). Ley w Nadlenictwie Smardzewice, w pow. tomaszowskim w woj. dzkim (N 5129, E 2002). O dobrej dostpnoci komunikacyjnej orodka decyduje ssiedztwo Tomaszowa Mazowieckiego. Oprcz sieci drogowej komunika-cj zapewniaj turystyczne szlaki piesze i szlak rowerowy. Ostatni odcinek od par-kingu do zagrody pokazowej stanowi cieka edukacyjna Do ubrw o dugoci 2,7 km, ktr mona pokona pieszo, rowerem lub bryczk konn.

Historia Orodka jest mocno zwizana z histori kraju i narodu. Lasy Spalskie syny z tradycji myliwskich, ale oczywicie nie z polowa na ubry. Kiedy Spaa staa si rezydencj prezydenck, przeniesiono do niej z Biaowiey ok. 1929 r. po-sg ubra, stojcy po dzi. Zwierzyniec Spaa w Smardzewicach utworzono w 1934 r. dla pomieszczenia czterech bizonw ofi arowanych przez Poloni kanadyjsk pre-zydentowi Rzeczypospolitej Ignacemu Mocickiemu. Z okresu tego zachowaa si wiea obserwacyjna, gwna brama wjazdowa, strwka i maa dzwonnica. P-niej przyjmowano ubrobizony usuwane z hodowli biaowieskiej oraz byki ubrw z linii biaowiesko-kaukaskiej. Po II wojnie wiatowej zwierzyniec reaktywowano, zasilajc w pierwszych latach okazami z linii biaowiesko-kaukaskiej z Pszczyny i Niepoomic (Krasiski 1995). Od pocztku lat 70. XX w. orodek peni funkcje hodowlane ubrw nizinnych (biaowieskich). W 2002 r. wydzielono kwater po-kazow ubrw dla celw edukacyjnych i turystycznych. W 2003 roku orodek udostpniono dla odwiedzajcych, dziki czemu gatunek ubra zosta przybliony spoecznoci zamieszkujcej wojewdztwo dzkie a take turystom, ktrzy przy-bywaj z dalszych stron.

Powierzchnia orodka wynosi 56 ha. Przebywa tu 17 ubrw z linii biaowieskiej (2008 r.). Orodek pooony jest w starodrzewiu sosnowo-dbowym z domieszk brzozy, grabu i olszy. Skad gatunkowy uzupeniono grusz dzik, tarnin, gogiem oraz kalin. Niewielkiej iloci paszy podnonej dostarcza runo typu trawiastego, z bo-

Joanna Gruda, Hanna Prszyska-Bordas SPOECZNA FUNKCJA ORODKA HODOWLI UBRW

255Studia i Materiay CEPL w Rogowie R. 12. Zeszyt 1 (24) / 2010

Fot. 1. ubr w zagrodzie pokazowej (fot. J. Gruda)Photo 1. Bison in the demonstration croft

Fot. 2. Bryczka na drodze Do ubrw (fot. J. Gruda)Photo 2. Th e cart on the road To the bisons

256

rwk brusznic, borwk czarn, poziomk, paprociami, jeyn i pokrzyw. Upra-wia si te ki wewntrz rezerwatu (Jarosik 1996). Teren orodka podzielony jest na zagrody hodowlane. Jedna z nich o pow. 2,4 ha jest wykorzystywana w celach ekspozycyjnych.

Poszczeglne zagrody podzielone s potem siatkowym z obustronnymi stalo-wymi barierami. Przy kadej zagrodzie s paniki z sianem i stanowiska karmowe, w ktrych umieszcza si pasz (buraki pastewne, rut). Koryta wodopojowe zaopa-trywane s w wod z wasnego ujcia. Przy zagrodach znajduj si odownie. Od 2005 r. orodek przechodzi gruntown modernizacj infrastruktury gospodarczej.

Orodek otwarty jest cay rok. Sezon turystyczny trwa od kwietnia do padzier-nika. Ruch turystyczny na terenie zagrody pokazowej w latach 20042006 ksztato-wa si na poziomie 13-14 tys. biletw rocznie. W roku 2007 liczba odwiedzajcych wyniosa 6480. Oferta turystyczna Orodka skierowana jest do turystw indywidu-alnych i do grup. Wycieczki szkolne przybywaj gwnie w celach edukacyjnych. W ramach edukacji przyrodniczo-lenej, we wsppracy ze szkoami i innymi orga-nizacjami urzdzono izb edukacyjn w siedzibie Nadlenictwa Smardzewice. Nato-miast sam Orodek nie posiada wasnego zaplecza wystawienniczego powiconego ubrom. Planowana jest budowa pawilonu edukacyjnego, ktry umoliwiby prowa-

Fot. 3. Stanowisko karmowe na terenie zagrody pokazowej (fot. J. Gruda)Photo 3. Feeding station in the demonstration croft

Joanna Gruda, Hanna Prszyska-Bordas SPOECZNA FUNKCJA ORODKA HODOWLI UBRW

257Studia i Materiay CEPL w Rogowie R. 12. Zeszyt 1 (24) / 2010

dzenie zaj audiowizualnych dla szk oraz uniezaleniby prowadzenie pogadanek od warunkw pogodowych.

Obecnie na ofert turystyki edukacyjnej skadaj si: lena izba edukacyjna w sie-dzibie Nadlenictwa Smardzewice, cieka edukacyjna od siedziby nadlenictwa do orodka oraz zagroda pokazowa ubrw z tablicami informacyjnymi. Dla grup pra-cownicy orodka prowadz terenowe lekcje tematyczne.

Izba edukacyjna w siedzibie Nadlenictwa Smardzewice mieci si przy parkin-gu, w siedzibie nadlenictwa. Na potrzeby edukacji przyrodniczo-lenej urzdzono wystaw zbiorw przyrodniczych oraz narzdzi uywanych w przeszoci do prac w lenictwie. Wyposaona jest w sta ekspozycj fauny i fl ory, trofew owieckich oraz narzdzi i urzdze uywanych w lenictwie. Moliwe jest przeprowadzenie lekcji tematycznych.

Przyrodniczo-lena cieka edukacyjna Do ubrw o dugoci 2,7 km zawiera 15 tablic tematycznych na 10 przystankach wyposaonych w awki i dwa zadaszone miejsca odpoczynku.

Zagroda pokazowa ubrw z platform obserwacyjn peni cele edukacyjne i tu-rystyczne. Pracownicy Orodka prowadz tu lekcje o tematyce zwizanej z ubrami. Dziki informacjom umieszczonym na tablicach mona zapozna si z ekologi ga-tunku, restytucj ubra oraz jego waciwociami biologicznymi. Drugi cig tablic, zaraz przy wejciu na teren zagrody prezentuje informacje na temat: Lasw Spalskich, Kampinoskiego Parku Narodowego, patrona placwki Ignacego Mocickiego, ho-dowli ubrw w Polsce i na wiecie oraz histori Orodka. W kasie moliwy jest zakup pamitek.

Cel pracy i metoda

Orodek Hodowli ubrw w Smardzewicach jako jeden z najatrakcyjniejszych celw przyjazdw turystycznych w rejon Lenego Kompleksu Promocyjnego Lasw Spalsko-Rogowskich, jest odwiedzany przez grupy szkolne, przez rodziny i mioni-kw przyrody. Poznanie specyfi ki przyjmowanych tu turystw indywidualnych oraz opinii i preferencji odwiedzajcych jest istotne dla lepszego przystosowania orodka do celw ekspozycyjno-edukacyjnych. Praca ma na celu zbadanie charakterystyki i opinii osb indywidualnie odwiedzajcych Orodek. Metoda sondau diagnostycz-nego technik ankiety (z wykorzystaniem kwestionariusza) pozwolia na zebranie danych okrelajcych:1. cechy spoeczno-demografi czne i pochodzenie odwiedzajcych, motywy wyjazdu,2. przebieg wizyty, korzyci odniesionych z pobytu w orodku,3. opinie odwiedzajcych o przygotowaniu orodka do turystyki.

Dane ankietowe poddano analizie statystycznej programu SPSS.

258

Wyniki badania

Badania ankietowe przeprowadzono od sierpnia 2008 do maja 2009 roku. Re-spondentw wybierano w sposb losowy spord indywidualnych odwiedzajcych. Uzyskano dane ankietowe od 71 osb.

Cechy spoeczno-demografi czne i pochodzenie respondentw

W badaniu uczestniczyo 35 mczyzn i 36 kobiet, zatem mona mwi o rwnym udziale obu pci. redni wiek wynis 35 lat. Przewaay osoby dorose do 40 roku ycia: w wieku 2130 lat (42,9%) i wieku 3140 lat (25,7%). Poowa respondentw po-siadaa wyksztacenie wysze (50,7%), pozostali reprezentowali wyksztacenie rednie (28,2%) i pomaturalne (18,3%). Wyksztacenie gimnazjalne i podstawowe charakte-ryzowao modzie. Przewaali respondenci pracujcy zawodowo (74,6%). Studenci (11,3%), niepracujcy (5,6%) oraz uczniowie i emeryci (po 4,2%) to kolejne katego-rie respondentw. Respondenci przybyli do Orodka gwnie z rodzin (59,2%) oraz w towarzystwie znajomych (35,2%). Samotnie OH odwiedzio 5,6% respondentw.

Badana grupa osb przybya z 26 miejscowoci, gwnie z odzi (19,7%), Toma-szowa Mazowieckiego (18,3%) i Warszawy (8,5%) a take okolicznych miast: Opocz-na i Piotrkowa Trybunalskiego (po 5,6%) i wsi m.in. Rzeczycy, Smardzewic i Ino-wodza. Zdecydowanie przewaali odwiedzajcy z wojewdztwa dzkiego (8

Recommended

View more >