Zeri i Camerise 6

Download Zeri i Camerise 6

Post on 15-Feb-2016

189 views

Category:

Documents

1 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Voice of Chameria December 2015

TRANSCRIPT

<ul><li><p>I have spent many years researching in the Greek landscape and have grown used to the quiet rural life among the villages, chattering in the coffee shops with local people in my poor modern Greek. For a long time, my conversations with these farming folk were concerned with my interesting the importance of olives, vines, and cereals, inquiries fed by the scholarly debate on whether the modern Greek sand their life style descend from the ancient Greek ...</p><p>Nr. 6 - New York - Dhjetor 2015 - $2.00</p><p>Atje ku vdes e rron arvanitika</p><p>EDA DERHEMI:</p><p>Shprngulja e shqiptarve nga amria n kohn e Ataturkut</p><p>HALIL ZCAN:</p><p>International Forums Where the Cham Issue Can Be Litigated</p><p>RUDINA JASINI:</p><p>faqe 5- 6 </p><p>faqe 13 - 15</p><p>Ali Dino kur Greqia nderonte mjeshtrit e mdhenj</p><p>LUAN RAMA:</p><p>faqe 7 - 9</p><p>The Ethno-archaeology of a Passive Ethnicity: The Arvanites of Central Greece</p><p>JOHN BINTLIFF:</p><p>faqe 2 - 4 faqe 22 - 24</p><p>Shnime amrie: Nuja m tregon udhn</p><p>ENKEL DEMI:</p><p>Familja Dino sht nga ato familje t mdha q kan br histori dhe kan mbetur n histori. Ali Dino ishte vllai i m madh i vllezrve Dino. Ishte dhe ai gjithashtu nj artist i prkor me nj kontribut jo t pakt, i cili madje ishte dhe nj politikan q luftoi pr shtjen shqiptare si dhe i ati i tyre. N vitin 1978, kur Abedin Dino do t shkonte t hapte nj ekspozit n Athin, ky udhtim do t ishte njhersh shum simbolik, pasi veprat e tij do t ekspozoheshin ...</p><p>faqe 16 - 21 </p><p>Sonila Alushi me Davide Demichelis (RAI 3) n amri</p></li><li><p>Dhjetor 2015, Nr. 62</p><p>Grekt ia kan dal t m shkaktojn nj lloj pasigurie kur kaloj kufirin e tyre. Nuk dihet prse, por sikur t krijohet ideja q ke dika mangt teksa prballesh me nj polic t rndomt. Kan kaluar gati dhjet vite q nuk kam shkelur n tokn e tyre. Hern e fundit m sht dashur t bj nj bised </p><p>tejet t gjat dhe t lodhshme me shefin e policis s aeroportit t Athins; t paktn kshtu mu paraqit nj oficer i policis q kishte yje n supe. Kurr nuk kam ditur ti lexoj pr s mbari gradat. M pyeste pa u lodhur pr emrin e babs, vendlindjen, profesionin, dhe ku doja t shkoja. U grindm nj cop her, derisa e kanosa se do njoftoja ambasadn shqiptare. M la t shkoja n pun time, por ia kishte dal m s miri t m kallte nj far droje, e cila pr vite t tra m cyti t gjeja arsye t mirqena ose jo pr t shmangur udhtimet n vendin fqinj.</p><p>Pas kaq kohe, i mbathur me pantallona t shkurtra, me syze dielli e kpuc atletike, qndroja para nj frngjie n dogann e Qaf-Bots. Nj doganier m thot q t bitis nj her pun me policin, dhe pstaj eja tek u. Fliste nj ame t kulluar. Un njzet e katr karatshi nuk e flas dot m, por e kuptoj bukur shum. Fliste si nana ime, e cila nuk e kalon dot </p><p>kufirin, sepse e ka t shnuar dnimin n pasaport: vendlindja Filat!</p><p> Bitis pun me policin dhe m pas shkoj tek shqipfolsi, e cili m shton </p><p>nj vul tjetr n pasaport, e di shkruan n t me stilolaps. Kjo sht vula e automjetit, me t cilin lviz. M kan pyetur ku do shkosh, dhe i kam gnjyer q do vete n Sivota. Duhet tu thoja q shkoj n Vol, si i themi ne t amris, por nuk di prse ma kan me hile, e me hile ua kam dhe vet. Kur shoh doganierin, i cili kryen s shkruari n pasaport, v buzn n gaz, sepse kudo n pikat e daljes s Shqipris ka vetm nj pik ku t kqyrin pasaportn e dokumentat e makins, ndrsa nuk t shkruan njeri gj pr rrotat n pasaport. Grekt kan dy njerz. Thuhet se pr nj pun kan m shum njerz, ndaj e kan burokracin, administratn e fryr. sht kjo nj arsye q solli krizn? Edhe mund t jet, por cili jam un ti paragjykoj, thua se n vendin tim punt shkojn fjoll. Ku i dihet, mbase kan dshir t shkarravisin m shum se ne, t mbajn shnime m shum se ne, t mbajn t dhna m tepr. </p><p>Enkel DEMI</p><p>Shnime amrie: Nuja m tregon udhn</p><p>N amri robi flet vetm shqip!</p><p>Pamje nga Parga</p><p>Allvanoqt nga kudo q kan qen kan prhapur vetm kt dialekt t gjuhs s tyre, sepse me siguri n torbat e buks, t djathit dhe qeps, do ken patur ndonj kndim t amrishtes, t cilin un ende nuk e kam shtn n dor.</p></li><li><p>3Dhjetor 2015, Nr. 6</p><p>RedaksiaKryeredaktor: Kristo SotiriRedaktor: Ilir AdemajMarketing Coordinator: Erin KaragjoziErin.karagjozi@gmail.com(978) 395 7020Art Design: Thoma Nasi</p><p>E-mail: zerichamerise@hotmail.comAdress: PO BOX 145, Slate Hill, NY 10973</p><p>Fjala vjen, n nj fletore t madhe, si qitapt e Turqis, shkruajn targn, llojin e makins, dhe t ln t shkosh.</p><p>M lan pa m pyetur pr emrin e babs, pa m br intervist! Marr makinn dhe shkoj prtej. Nuk kam asnj q m ndjek, megjithse n Sarand m than q zakonisht, kur mysafiri u duket i paftuar n shtpi t tij, pra am, kur ka nj far dukje n publik, i vn dik pas. Asgj nga kto. Ndoshta jam me fat, ndoshta Asfalin e ka zn halli i parave dhe sht ngusht me gjurmues, ndoshta jan legjenda urbane.</p><p>***Kam vite t tra q lexoj pr tokn </p><p>e gjyshit dhe t babs tim. Shkrime, studime, tekste historie q vrtetojn prejardhjen e amve nga thesprott epirot, ilirt. Gjat ktyre viteve m sht shtuar edhe m interesi pr t msuar rreth historis moderne t amris dhe gjenocidit t fundit t Lufts s Dyt Botrore. Prher kam dashur t di se far u la pas. U przun t tr amt? N fakt, u shkuln vetm ata q i prkisnin besimit islam, ortodokst qndruan. Greqia ka qen prher nj shtet primitiv, por nacionalist. Fen e ka njsuar gjithmon me kombsin. Kshtu e nisi kt histori, fjala vjen, me hebrenjt e Selanikut, q i shkuli me kt parim n fund t shekullit XIX dhe n fillim t shekullit XX. Kshtu u soll me amt katolik t Arts. Kshtu u soll me shkmbimin e kolonve me Turqin. Sa am dhe shqiptar t krahinave t tjera q jetonin n Greqi jan drguar n Turqi pr tu shkmbyer me kolont grek! Shqiptart e besimit islam konsideroheshin turq, dhe ata t besimit ortodoks, grek. sht nj mentalitet n t gjith Ballkanin pr ta ngatrruar me dashje hnn apo kryqin me kombin. Ka ndodhur kjo n Bosnj, Kosov, Serbi, Shqipri, Greqi, Turqi. Ndaj, n vitin 1944, Napolon Zerva (prflitet si shqiptar ortodoks) shkuli vetm popullsin q i prkiste besimit t ndryshm me t, duke zbatuar nj plan spastrimi t ushtruar edhe koh m par ndaj amve, jo me kto prmasa, por t njjt me popullsit hebreje, turke, bullgare, maqedone, vllehe.</p><p>Prandaj, kur shkon rrugve jo shum t mira t amris, bregdetit t saj, pyetja sht se, kur ikn, k lan pas? Jam i bindur q kan ln pas shqiptar t tjer n shumic, si t njjtt e tyre ortodoks. Nuja ime m tregonte se fqinj n pronat e tyre ishin t krishtert; para se tia mbathnin, u drguan fjal q tu hidhnin nj sy, sepse kur ikn menduan q do riktheheshin shpejt. Kishim puntor grek n shtpi dhe jevgjit, rrfente ajo. Me t krishtert kishin ortakri, miqsi, vllazri, ndoshta edhe krushqi. Puntorin e kishin greke dhe </p><p>ballkano-egjyptase. Ajo nuk e prdorte me racizm fjaln jevg. Asnjher nga gjyshrit e mi nuk e kam dgjuar fjaln kaur, ose ndonj prkeqsues tjetr gjuhsor, pr amt ortodoks, por kurr nuk i kam dgjuar t flasin pr ta si patriot, ve kur prmendnin Marko Boarin. Ti shkon rrugs dhe krkon shenja, gjen vetm tabela n gjuhn greke, ca shtpiza t ulta, lule n kopshtije, dhe nj zakon t pathyer t shqiptarit modern, i cili vrteton m shum se t gjith akademikt e dy vendeve autokticitetin e shqipes n tokn e amris. Vetm n kt krahin dhe n Shqipri mund t gjesh shtpi njkatshe a dykatshe me fitila prjashta, n tarraca. Vetm n Tiran, Shkodr, Kuks, Sarand, Pej, Gjilan, Filat e Margll gjen shtpi me fitila jasht. Ideja e perspektivs, e fatit t mbar, e dors s mir q </p><p>do trokas; kjo ide prtej besimit, me rrnj n paganizm, i bn shtpit tona me fitilat e s ardhmes, kur ndoshta djali apo vajza n emigracion, puna n shtet, bileta e llotaris, do na drgojn drejt lartimit t nj kati m shum, duke e kthyer banesn m t madhe, m mbizotruese, m autoritare, m t pushtetshme. Ku e gjeni n nj vend tjetr? Un vet nuk e kam hasur gjetk, por profesioni im sht gazetaria, n t ciln shpesh spekulohet edhe me shenjat.</p><p>***Ku e ke msuar shqipen?Kshtu pyes n Parga nj burr t </p><p>rrnuar, rreth t shtatdhjetave. Kam vendosur si shum t tjer q, sa koh jam n amri, t merrem vesh ve n shqip. Lre t fler anglishten, frngjishten, italishten; n amri </p><p>robi flet vetm shqip! Burri i parruar dhe i ln pas dore, me ca shapka q nxjerrin jasht do gishtrinj t mdhenj me thap t ndotur, shet misra t pjekur mbi nj mangall qymyri n pik t zhegut.</p><p>- E di, thot.- Je shqiptar? ngulmoj.- Jo, ma kan msuar ca allvanoq </p><p>q jan kndej rrotull.Ktu prfundon krkimi im </p><p>gazetaresk. Parulla sht njsoj kudo q e krkon kt informacion, sido q t jet shqipfolsi, burr, grua, i ri, plak! Kshtu m tha edhe nj vajz n Vol, q na shrbeu akullore. Ishte jo m shum se tek t njzetat, dhe e kishte nxn shqipen prej ca allvanoqve q silleshin rrotull. Duket se kjo sht komardarja shptuese ndaj atyre si puna ime, q nuk rrin dot pa u grricur, por edhe ndaj autoriteteve, t cilat nuk pranojn kurrn e kurrs q n amri kan przn vetm nj pjes t shqiptarve; pasi t tjert i kan aty, ata jan plakur, </p><p>Pamje nga Vola</p><p>Ku e ke msuar shqipen? Kshtu pyes n Parga nj burr t rrnuar, rreth t shtatdhjetave. - E di, thot. - Je shqiptar? - ngulmoj. - Jo, ma kan msuar ca allvanoq q jan kndej </p><p>rrotull. Parulla sht njsoj kudo q e krkon kt informacion, sido q t jet shqipfolsi, burr, grua, i ri, plak! Kshtu m </p><p>tha edhe nj vajz n Vol, q na shrbeu akullore. Ishte jo m shum se tek t njzetat, dhe e kishte nxn shqipen prej ca </p><p>allvanoqve q silleshin rrotull.Allvanoqt (emigrantt tan t pas vitit 1990) kan qen kaq shum arsimdashs e patriot, q, pasi i kan rn si hert mistris dhe shatit, kan hapur kurse t gjuhs shqipe pr </p><p>vendasit dhe ua kan msuar mbar gluhn, me dialektin am.</p></li><li><p>Dhjetor 2015, Nr. 64</p><p>kan vdekur, por edhe jan shtuar e rinuar.</p><p>Ose duhet t pranojm q emigrantt tan t pas vitit 1990 kan qen kaq shum arsimdashs e patriot, q, pasi i kan rn si hert mistris dhe shatit, kan hapur kurse t gjuhs shqipe pr vendasit dhe ua kan msuar mbar gluhn, me dialektin am t nans time, t ciln un e kuptoj, por nuk e flas dot, sepse kam lindur n Tiran. Allvanoqt nga kudo q kan qen kan prhapur vetm kt dialekt t gjuhs s tyre, sepse me siguri n torbat e buks, t djathit dhe qeps, do ken patur ndonj kndim t amrishtes, t cilin un ende nuk e kam shtn n dor. Kjo tez e fundit jam i sigurt q sht spekulim i pastr gazetaresk!</p><p>***Filati nuk sht n breg, por merr </p><p>nj rrug e cila kalon mes nj parku kombtar. Bn nj rrug t prpjet mes pemve t larta. E ke ln pas lumin Kalama, dhe t duhet t shkosh lart, mjaft lart. Ime shoqe bn shaka, v n loj toskun q ka marr pr burr, toskun q nuk ka ln shaka pa br duke revokuar origjinn e saj gege, malsore. Sa arrijm n qendr t qytezs, mes rrapeve, ku porosisim gjithmon n shqip kafe e raki, ajo m thot:</p><p>- O Kel, a e di q qenke copa e malokut?</p><p>Lart e paskam patur shtpin, por jo kaq shum. Qeshim me gjith zemr dhe presim rakit. Sjellin raki, jo </p><p>cipura! Raki rrushi si ajo q pihet kudo mes shqiptarve. Nuk e di prse duhet ta theksoj kt punn e rakis, por e di q bj mir. Filati sht i ndar si dy copa molle; ka nj pjes t vjetr ku shtpit jan kulla guri, t larta dy ose tre kate, ka dhe nj pjes t re, n ann e poshtme t qytetit, q ngjan tpk si zonat informale t Tirans apo Durrsit.</p><p>Jam n qendr, n nj shesh rrapesh 360 grad. Ka kafiqe t lezetshme kudo rrotull ktij qarku, nj bank </p><p>NBG, dhe nj dyqan t vockl, t braktisur. Pse sht e ln pas dore vetm kjo pjes, me nj der druri t rrnuar prej viteve, prej kohve q kan shkuar? sht n qendr; askush nuk mund ta lr pas dore nj hapsir kaq t mir biznesi! Marr n telefon Resul Demin, i cili m thot se sht dyqani i Ferrikut, gjyshit tim, dyqani ku ai shiste kpuct e bra me porosi. Xho Ferriku i merrte lkurat dhe materialet n Korfuz; shkonte shpesh n ishull, zbriste deri n Gumenic, dhe atje merrte avulloren.</p><p>Resuli m tregon shtpin e Dematve, q sht prball kishs, nj rrug m lart piacs. (Prse amt dhe shkodrant prdorin kt fjal italiane pr sheshin qendror?).</p><p>Bjm foto kudo. N rruginat me kalldrm sheh shtpi t mdha, t cilat jan t braktisura pothuaj me rregullin nj po, nj jo. sht rruga e Dematve, rruga e Sejkatve, dhe shtpit nj po, nj jo, t lna t rrnohen nga koha. Ndoshta dikur i prdorn, pasi i przun fqinjt, e pastaj hoqn dor, sepse kompleksi i prons duhet t jet shum i madh. Mjafton t bsh nj shtitje n kto rrugina, dhe kupton q rivendosja fillimisht e komunikimit politik, e m pas e zgjidhjes s shtjes, nuk vlen vetm pr shqiptart e larguar prdhunshm, por edhe pr ata q banojn ende atje. Jan njerz q ndjehen me plaka n krah, t cilt nuk i z vendi, sepse nuk rrojn n strehn e tyre, ndaj shpesh braktisin kulme dhe ndrtojn </p><p>shmtira n pjesn e ult t qytetit. Kompleksi i prons nuk sht vetm material, i takon nn ndrgjegjes, ndaj paqen ortodokst e amris do ta gjejn kur t ken fqinj t shkulurit q lan pas tokn, shtpin, zakonet, rakin e rrushit. </p><p>***N Ballkan njerzit grinden m s </p><p>shumti pr shenja. Jan t gjith n skamje, por jan t gjith kok m vete. N amri kalon lumi Akeron, ose, si i themi ne shqiptart, lumi i Gliqis, apo i Frarit. N mitologji njihet si lumi i skterrs, shum i rndsishm pr Homerin, poetin e verbr q mendohet t jet i ktyre anve. N kt krahin gjendet Tempulli i Dodons, t cilin Dr. Arsim Spahiu e sheh si zanafilln e Olimpit. Ai shkon m tej, duke shpjeguar se orakull quhet interpretimi q Zeusi ose ndonj hyjni tjetr pellazge jep pr pyetjet e drejtuara nga besimtart e lashtsis. Sipas studiuesit shqiptar q e zhvillon veprn e tij n Franc, autort e vjetr grek, kur kan ardhur n pjesn jugore t Ballkanit, q m von ka marr emrin Hellad dhe Greqi, kan gjetur pellazgt, t cilt e kishin Dodonn si qendrn e kulturs s tyre shpirtrore. Nejse, rash n shum t thella, sepse duhet t dorzoj pasaportn n frngjin greke t Qaf-Bots. Srish nj vul! Shkoj tek dogana; srish shkruajn n at fletoren e madhe t dhnat e makins, vulosin pr llogari t saj prsri n pasaport, dhe shkruajn me stilolaps n t.</p><p>- E bitisa pr sot i them doganierit.</p><p>- Mirupafshim ma pret dhe lshon nj batare fjalsh t panjohura n greqisht.</p><p>Kushedi se far i thot kolegut t tij pr mua, allvanoqin me pantallona t shkurtra dhe kpuc atletike, kurse un po plas nga krshria ta di nse edhe ai i ka ln fitilat e shtpis mbi katin e fundit t saj!</p><p>Pamje nga Filati</p><p>Autoritetet greke nuk pranojn kurrn e kurrs q n amri kan przn vetm nj pjes t shqiptarve; pasi t tjert i kan aty, ata jan plakur, kan vdekur, por edhe jan shtuar e rinuar.</p><p>amri, drit syri </p><p>Iliriana SULKUQI </p><p>Ma plasn dritn e syrit Thrrime ma bn historin Nuk e di ku linda, u rrita-... Shqipria mshtnn a djep, amria? Mu plas drita e syrit, Duke par ndrra prtej ndrrs Vatra ime q zjarrin ta ftohn, Po m ndez me prushin e toks! </p></li><li><p>5Dhjetor 2015, Nr. 6</p><p>Duke e pastruar zonn e Epirit nga shqiptart mysliman, prmes vendosjes n shtpit e tyre t grekve t ardhur nga Anadolli, Greqia synon q t eliminoj pretendimet e Shqipris pr kt krahin (amrin). Pr kt qllim n kundrshtim me vendimet e marra n bisedime (n Lozan) Greqia i prshpejton edhe nj her punimet pr t prfshir n procesin e shkmbimit shqiptart mysliman q jetonin n vendin e saj. Qllimi i Greqis sht q n kmbim t grekve t shprngulur nga Turqia t prfshij me forc n shkmbim myslimant q jetonin n ishullin e Krets dhe n zonat afr kufirit me Shqiprin. </p><p>Prapa politiks s Greqis pr t pastruar zonn e Epirit nga shqiptart mysliman qndrojn dy shkaqe kryesore. Shkaku i par sht eliminimi i pretendimeve t Shqipris pr krahinn e amris duke vendosur ktu grekt q do t vinin nga Anadolli. Kurse shkak...</p></li></ul>

Recommended

View more >