το χιούμορ και το...

Click here to load reader

Post on 02-Apr-2021

0 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • 1

    13ο ΓΕΛ Αθήνας

    Ερευνητική εργασία Α’ Λυκείου- σχολικό έτος 2015-16

    Υπεύθυνη καθηγήτρια: Βίκυ Μαντέλη (ΠΕ06)

    Το χιούμορ και το κωμικό:

    Από τον Αριστοφάνη (5ος αι.) ως τον Αρκά και τα memes (21ος αι.)

    Ομάδα A’ Οδηγός για το χιούμορ και το κωμικό: Ορισμοί – είδη

    Γιαννακόπουλος Άκης

    Κουρελής Δημήτρης

    Ντεράϊ Κατερίνα

    Παναγοπούλου Μαριάννα

    ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ

    Ο γνωστότερος ποιητής της αττικής κωμωδίας (αρχαίας κωμωδίας) γεννήθηκε

    περίπου το 450 π.Χ. Ήταν γιος του Φιλίππου από το δήμο των Κυδαθηναίων, αλλά έζησε

    κυρίως στην Αίγινα. Εκεί έγραψε ίσως τις κωμωδίες του όπως φαίνεται από τους Αχαρνείς,

    όπου αναφέρεται ότι οι

    Λακεδαιμόνιοι θέλουν να πάρουν το νησί, όχι γιατί ενδιαφέρονται και πολύ γι’ αυτό, αλλά

    για να

    κάμουν δικό τους τον ποιητή που έμενε εκεί.

    Για τη μόρφωσή του δεν έχουμε πληροφορίες, όμως το έργο του μας δείχνει ότι

    είχε μελετήσει τους μεγάλους ποιητές της εποχής του. Άρχισε να γράφει πολύ νέος, επειδή

    όμως δεν είχε δικαίωμα να ζητήσει χορό κωμωδιών (παλαιό έθιμο όριζε να μη χορηγούν

    υλική και ηθική ενίσχυση σε όποιον δεν ήταν τριάντα χρονών) γιατί ο κωμικός ποιητής θε-

    ωρούνταν ότι έκανε δημόσιο έλεγχο στην πολιτική, κοινωνική και ιδιωτική ζωή των

    Αθηναίων, παρουσίασε τις κωμωδίες του με ονόματα φίλων του ηθοποιών. Έτσι το 427

    π.Χ. ανέβασε τους Δαιταλείς με το όνομα του Φιλωνίδη, το 426 π.Χ. τους Βαβυλωνίους

    και το 425 π.Χ. τους Αχαρνείς με το όνομα του χοροδιδάσκαλου Καλλίστρατου. Και οι δυο

    αυτοί ηθοποιοί έπαιζαν για πολλά χρόνια στα έργα του Αριστοφάνη, ο πρώτος τα

    πρόσωπα των δημόσιων αρχόντων κι ο δεύτερος αυτά των απλών πολιτών. Μετά τη

    βράβευση του έργου του Αχαρνείς, ο Αριστοφάνης αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στην

  • 2

    κωμωδία. Για τα επόμενα 40 χρόνια ήταν ο κύριος εκπρόσωπος της κωμικής σκηνής των

    Αθηνών.

    Από τα πρώτα του έργα «χτυπά» τους πολιτικούς και ιδιαίτερα τον Κλέωνα. Είναι

    χαρακτηριστικό ότι κανένας δεν τολμούσε να παρουσιάσει επί σκηνής το πρόσωπο του

    Κλέωνα και γι’ αυτό αναγκάστηκε να παίξει τον ρόλο του ο ίδιος ο ποιητής. Η επιτυχία του

    όμως θορύβησε το κυβερνητικό κόμμα και ο Κλέων κατάγγειλε τον Καλλίστρατο με την

    κατηγορία ότι δυσφήμισε την πόλη, γιατί το έργο παίχτηκε στα Μεγάλα ∆ιονύσια, όπου

    έρχονταν πολλοί ξένοι στην Αθήνα, με αποτέλεσμα ο Καλλίστρατος να απαλλαγεί από τη

    Βουλή των Πεντακοσίων. Ο Αριστοφάνης έζησε υποδειγματική και ειρηνική ζωή ως την

    ημέρα που πέθανε, το 385 π.Χ.

    Τα δραματικά του έργα

    Πόσες κωμωδίες έγραψε ο Αριστοφάνης δεν ξέρουμε με σιγουριά. Άλλοι λένε 54, άλλοι

    44 κι άλλοι 43. Σε εμάς σώθηκαν οι τίτλοι 37 έργων του. Απ’ όλα αυτά έχουμε σήμερα

    έντεκα ολόκληρες κωμωδίες του:

    Αχαρνείς 425 π.Χ. / Ιππείς 424 π.Χ. / Νεφέλες 423 π.Χ. / Σφήκες 422 π.Χ. / Ειρήνη 421

    π.Χ. / Όρνιθες 414 π.Χ. / Λυσιστράτη 411 π.Χ. / Θεσμοφοριάζουσες 411 π.Χ. /

    Βάτραχοι 405 π.Χ. / Εκκλησιάζουσες 392 π.Χ. / Πλούτος 388 π.Χ.

    Τα δυο τελευταία έργα ανήκουν στη Μέση Κωμωδία.

    ΑΡΧΑΙΑ ΚΩΜΩΔΙΑ

    Η κωμωδία, ως είδος θεατρικό, έχει αρχαία ελληνική προέλευση (από τη λέξη κώμος,

    δηλαδή πανηγυρική πομπή προς τιμή του ∆ιονύσου). Κατά μία έννοια είναι μια τραγωδία

    που δεν πετυχαίνει. Επιδίωξη είναι η παρουσίαση της ζωής, εκεί όπου η πραγματικότητα

    ξεπερνάει το μύθο, οι καταστάσεις της ζωής απορρυθμίζονται, η μοίρα απελευθερώνεται, ο

    άνθρωπος, ο άλλοτε τραγικός μάρτυρας της ζωής, βιώνει αναπάντεχες συμπτώσεις «της

    πλάκας».

    Η κωμωδία γενικότερα και η αρχαία κωμωδία συνήθως:

    • Περιγράφει πρόσωπα και καταστάσεις με τρόπο που να μην απειλεί πραγματικά την τάξη

  • 3

    του κόσμου και την ανθρώπινη υπόσταση.

    • Επιδιώκει την απόσταση του θεατή από τα παθήματα των προσώπων του έργου, για να

    μπορέσει να «γελάσει» με τα καμώματα της ζωής. Συχνά ο θεατής αντιπαθεί τα πρόσωπα

    της κωμωδίας ή τα θεωρεί πιο αδύναμα από τον ίδιο. Αν δε συνέβαινε αυτό, θα ταυτιζόταν

    και θα συνέδεε τη μοίρα του με αυτήν των δρώντων προσώπων. Κάθε ταύτιση όμως

    μπορεί να φέρει εντελώς διαφορετικό συναίσθημα από το βασικό συναίσθημα της

    κωμωδίας, μιας και η βασική ψυχολογική αρχή του θεατή είναι ότι «αυτό συμβαίνει σε

    κάποιον άλλο». Υποδεικνύει δηλαδή στον θεατή μια αναπαυτική θέση παρατηρητή, από

    την οποία μπορεί να παρακολουθήσει κάποια ανθρώπινη περιπέτεια «απ’ έξω», χωρίς

    συγκινησιακή ταύτιση, και απαλλαγμένος από αισθήματα «συμπαράστασης» ή

    αποστροφής προς τον ήρωα του έργου.

     Απέχει από τη μεταφυσική διάσταση της ζωής.

     Απευθύνεται στη νόηση όχι τόσο στο συναίσθημα του θεατή.

    Ορισμός Κωμωδίας:

    Με τον όρο κωμωδία χαρακτηρίζεται κάθε έργο που έχει ως σκοπό να διασκεδάσει τον

    θεατή/ αναγνώστη μέσω κάποιου χιουμοριστικού θέματος. Η ακαδημαϊκή της έννοια,

    επηρεασμένη από το αρχαίο ελληνικό θέατρο, είναι συνήθως διαφορετική και

    συνυφασμένη με την σατιρική κωμωδία πολιτικού θέματος. Η κωμωδία παρουσιάζεται σε

    πολλές μορφές, όπως την θεατρική, από όπου ξεκίνησε μέσω του αρχαίου θεάτρου, την

    τηλεοπτική και τη stand-up comedy. Η επιρροή της κωμωδίας μπορεί να είναι σημαντική σε

    κοινωνικό επίπεδο. Για παράδειγμα, η δημοκρατία της αρχαίας Αθήνας ενισχύθηκε μέσω

    έργων κωμωδίας, κορυφαίο παράδειγμα αποτελεί το έργο του Αριστοφάνη, που είχαν ως

    μέσο τη σάτιρα για να διακωμωδήσουν αρνητικά στοιχεία της αθηναϊκής πολιτικής,

    κοινωνίας και πολιτισμού.

  • 4