verba docent, exempla trahunt. - kul

Click here to load reader

Post on 16-Oct-2021

3 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

Czym jest case study?
:-)
Jest to metoda nauczania lub prezentacji, polegajca na analizowaniu opisów wybranych,
konkretnych zdarze z jakiej dziedziny. Jej podstaw jest analiza pojedynczego przypadku,
zawierajca jego szczegóowy opis, pozwalajcy wycign wnioski co do przyczyn i
rezultatów jego przebiegu.
Wiedza uzyskana dziki analizie przypadku suy lepszemu zrozumieniu zjawisk podobnych
do zjawiska analizowanego - i na podstawie tego, do ulepszenia realnych dziaa.
Brzmi zawile? Zaraz wszystko stanie si jasne :-)
W jakich dziedzinach mona stosowa kejsy?
Zacznijmy od tego, z czym Ci si kojarzy sowo kejs (case)?
Jeli masz jakie zainteresowania prawno-sdowe - to zapewne z jakim problemem prawnym
(w jzyku polskim funkcjonuje czciej sowo kazus). Jeli ogldasz serial "Dr House" - to by
moe z przypadkiem medycznym.
W jednym i w drugim przypadku masz racj: jeli prawnik (lekarz) ma problem z wyjtkowo
zawi spraw (dziwn chorob), to zazwyczaj szuka podobnych przypadków. Takich, które
przytrafiy si wczeniej jemu, jego kolegom po fachu albo zostay ju opisane w literaturze
branowej. Jeli zastosowane w tamtych przypadkach sposoby i rozwizania - zadziaay
(spraw wygrano, pacjenta wyleczono) - to mona przypuszcza, e dany przypadek wymaga
podobnych dziaa i podobnie powinny pomóc w rozwizaniu problemu. Jeli zastosowane w
opisanym przypadku narzdzia zawiody (poraka w sdzie, pacjent nie przey) - to wiemy,
czego unika, bo i tym razem mog zawie. Na tym polega mdre uczenie si: na cudzych
bdach a nie na wasnych i korzysta z cudzych dowiadcze, zamiast latami wyamywa
otwarte drzwi.
studiach przypadków sprawdza si znakomicie w psychologii, socjologii, pedagogice,
andragogice, naukach politycznych, antropologii, historii, ekonomii oraz praktycznie
zorientowanych dyscyplinach, takich jak planowanie przestrzenne, administracja publiczna,
nauki o zarzdzaniu itp.
Amerykascy studenci prawa od pierwszego roku analizuj tajniki procesów sdowych,
wiczeni s wyszukiwaniu i przywoywaniu waciwych kejsów (szczególnie, e obowizuje
tam system precedensowy a nie prawo stanowione). Nie sposób nie wspomnie te o
wojskowoci - od zarania cywilizacji stratedzy i modzi wadcy analizowali przypadki bitew,
skuteczno taktyki zastosowanej w okrelonych sytuacjach i konkretnych przyczyn klski lub
zwycistwa.
2
To samo robi politycy, sportowcy, menederowie. Oficerowie sztabowi do dzisiejszego dnia
studiuj bitw Hannibala pod Kannami z 216 roku p.n.e. Z kolei studiujcy media masowe
analizuj radiowe suchowisko "Wojna wiatów" Orsona Wellsa z 1938 r.
Amerykaskie szkoy biznesu (poczynajc od prekursora w tym zakresie, czyli Uniwersytetu
Harvarda) bardzo intensywnie wprowadzay programy edukacyjne bazujce na metodzie case
study lub na tzw. "uczeniu aktywnym".
Ciekawym przypadkiem (nomen omen :-) jest Uniwersytet w Fairfield, który zreformowa
swoje programy ksztacenia tak, e w miejsce indywidualnych dugofalowych kursów w
zakresie zarzdzania, marketingu, produkcji, finansów i systemów informacyjnych, student
wybiera tylko jeden kurs. Taki kurs jest zbudowany z case'ów, które opisuj kad z wczeniej
wymienionych dyscyplin. Dziki temu, studenci zaczynaj zdawa sobie spraw z powiza
rónych dziedzin i zaczynaj myle szerszymi kategoriami, zadajc pytania i szukajc
rozwiza.
aonie na tym tle wyglda ksztacenie polskich ekonomistów (poza nielicznymi wyjtkami),
gdzie studenci cigle jeszcze funkcjonuj w ramach typowej szkóki 3xZ (zaku, zda,
zapomnie) a dopiero w praktyce biznesu (lub co gorsza zarzdzania gospodark narodow!)
eksperymentuj sobie do woli!
Czy to znaczy, e eksperyment jest zy? Nie! Przecie gdybymy zawsze stosowali tylko
sprawdzone metody, to wiat nie posuwaby si do przodu! Pamitaj jednak, e minione
dowiadczenia, to take "ze przypadki". Kejsy pozwalaj opisa nie tylko udane operacje
(medyczne, sdowe, finansowe), ale take poraki menederskie. Czy warto zmarnowa tak
lekcj?!
Zalety stosowania metody studium przypadku
Zdarzaj si sytuacje, które nie znajduj odpowiednika w znanych i opisanych dowiadczeniach
(bez precedensu - jak powiedziaby prawnik). Tak sytuacj bya reforma ustrojowa i
gospodarcza, która miaa miejsce w latach 90. XX w. w Polsce. Totalnie bez precedensu!
Jedyne co móg zrobi prof. Balcerowicz, to przeprowadzi dramatyczny w swoim przebiegu,
ale uwieczony sukcesem eksperyment. Ale po co fundowa podobne emocje wasnej firmie,
jeli mona tego unikn?
Studium przypadku w dziaalnoci gospodarczej odnosi si zazwyczaj do okrelonej sytuacji w
przedsibiorstwie, gospodarce, do danego modelu biznesowego, cech rynku, uwarunkowa
technicznych, kulturowych, spoecznych itp. Celem studium przypadku jest:
stworzenie sytuacji, w której suchacze podejmuj decyzje na podstawie krytycznej
analizy danych
przyjrzenie si realnym (a nie "ksikowym") przykadom dziaa innych ludzi
wycignicie wniosków istotnych dla ich wasnych przedsiwzi
pokazanie koncepcji wartych skopiowania
gromadzenie opisanych dowiadcze, aby w przyszoci unikn stresu, nie powtórzy
cudzego bdu lub nawet zastosowa sprawdzone rozwizania.
3
Opracowujc lub rozwizujc kejsy w czasie studiów tyle kejsów, zyskujesz moliwo
natychmiastowego wykorzystania wiedzy podrcznikowej: co prawda w w warunkach
"laboratoryjnych", ale jednak moesz j przetestowa! Warto poszukiwa kejsów w Internecie
i literaturze - uczy si, jak powinny by tworzone a take podpatrze, jakie jest ich
zastosowanie marketingowe.
Dobrze opracowany kejs jest wspaniaym narzdziem promocji firmy i/lub jej produktów.
Standardowy przekaz reklamowy nie zawsze trafia do wyobrani potencjalnego klienta, nie
zawsze dokadnie informuje o zaletach danego produktu, klient nie zawsze potrafi sobie
dokadnie wyobrazi, jakiego rodzaju korzyci osignie dziki danemu zakupowi.
Wtedy wykorzystujesz kejs - czyli "po ludzku" opisujesz, posugujc si przypadkami innych
(wczeniejszych) klientów, jak bdzie dziaa dany produkt, jakie potrzeby klienta zaspokoi
dana usuga, w czym wyrczy klienta Twoja firma, dlaczego miaby skorzysta z jej usug itd.
Moesz zapyta, czym to si róni od referencji, przecie tam te przywoane zostaj przypadki
poprzednich usugobiorców.
To prawda - ale referencje (jeli s prawdziwe ;-) pisz klienci - nie zawsze potraficy stworzy
najlepszy moliwy przekaz. Natomiast kejs stworz Twoi marketerzy lub zatrudniony w tym
celu copywriter.
rynek "zapchany jest" podobnymi ofertami (dobry kejs uatwi odrónienie Twojej oferty
od setek innych obecnych na rynku)
oferta jest bardzo innowacyjna, niezrozumiaa na pierwszy rzut oka i klient nie bardzo
widzi, jak odniósby korzy, gdyby z niej skorzysta.
Czy np. wiesz na czym polega "audyt jzykowy firmy"? Czy potrafisz sobie wyobrazi wielo
jego zastosowa we wasnym przedsibiorstwie? Pewnie nie bardzo. I wtedy w sukurs
przychodzi metoda studium przypadku.
Studia przypadków bardzo czsto wykorzystuj te firmy konsultingowe i head hunterzy, aby
zilustrowa efektywno swoich dziaa. Wybrane przykady kejsów stosowanych w procesie
rekrutacji znajdziesz poniej:
2. Czy nadajesz si na menedera?
3. Praca zespoowa
ksztacenia pracowników - tu szczególnie polecam rozmylne stosowanie najgorszych
moliwych przypadków, eby pokaza im, jakie absurdalne bdy sabotuj ich dziaania i
osabiaj efektywno.
(Ten podpunkt opracowaam na podstawie rozdziau 4: Analiza przypadku, czyli metoda case
study pracy doktorskiej anety Ptak-Kosteckiej, Efektywno penienia ról menederskich,
Uniwersytet Wrocawski, Wrocaw 2000).
Kejsy uywane dla celów nauczania musz by przede wszystkim interesujce dydaktycznie.
Tematem przypadku moe by dowolne zjawisko czy wydarzenie.
Mona rozróni dziewi fundamentalnych typów przypadków:
Epizody bez zakoczenia: Zadaniem studentów jest przewidzie konsekwencje
znajdujcych si w opisie wydarze. Maj przeanalizowa moliwe do podjcia w danej
sytuacji decyzje i wybra najlepsze (dopisa zakoczenie do sytuacji opisanej w
case'ie).
Eseje: Gówn cech tego typu case'ów jest tendencyjno i manipulacja informacj. S
one (np. artykuy prasowe) uywane, aby pokaza techniki wpywania na nasze
mylenie i pokaza, w jaki sposób interpretacja faktów zaley od sposobu ich
prezentowania.
Kejsy oparte o dokumenty: Dominuj w analizach naukowych. Dokumentami mog by
zarówno raporty, listy, biuletyny, protokoy, schematy, rozkazy, jak i dokumenty
organizacyjne, takie jak zamówienia, raporty, wnioski pokontrolne i regulaminy.
Pamitniki: Rejestracja faktów, wydarze i decyzji. Zwykle zawieraj take oceny,
oczekiwania i interpretacje dokonywane przez autora.
Kroniki: Kronika, to formalny, chronologiczny zapis faktów, wydarze i decyzji.
Czsto pozwala na zrekonstruowanie przebiegu wydarze i pokuszenie si o wnioski
dotyczce zalenoci przyczynowo-skutkowych. Niektóre dokumenty, takie choby jak
dzienniki pokadowe statków i samolotów, przybieraj posta kroniki.
Zeznania wiadków: Zwykle krótkie teksty pisane po wydarzeniu. W zalenoci od
pozycji autora, case'y takie zale od dostpnych mu faktów. Zawieraj take klimat
wydarzenia. Zwykle s jedynym ródem szczegóowej informacji o tym, co si
wydarzyo. Róni si od kronik tym, e autor sprawozdajcy wydarzenie znajdowa
si bliej wydarzenia.
Dokumentacja sdowa: Rdzeniem tych case'ów s wyroki sdowe oraz dokumentacja
wydarze, które do nich doprowadziy.
Opisy: Case powinien opiera na autentycznych wydarzeniach. Istnieje jednak ga
literatury, okrelana mianem "literatury faktu", w której tylko rdze opiera si na
faktach. Zarówno postacie, jak szczegóy mog by zupenie fikcyjne. Ta kategoria
case'ów moe by uyteczna i inspirujca. Naley sobie jednak zdawa spraw z
czciowej ich fikcyjnoci.
5
Winietki: Ten rodzaj case'ów prezentuje epizody lub osoby, a prezentacje nie pretenduj
do tego, aby da wyczerpujcy opis. Dramatyzuj rzeczywisto, skupiajc si na
najwaniejszych aspektach opisywanego zjawiska.
Zawarto informacyjna poszczególnych rodzajów przypadków moe róni si bardzo
znacznie. Przypadek w winietce moe by uyty jako ilustracja a dokumentacja sdowa jednej
sprawy moe by analizowana przez cay semestr!
Kejsy jako prace zaliczeniowe
przedsibiorstwa formuowane s okrelone problemy, które uczestnicy szkolenia analizuj,
oceniaj, by nastpnie sformuowa alternatywne rozwizania.
Prace zaliczeniowe w formie kejsów stosuj na swoich zajciach w dwojaki sposób:
w trakcie zaj studenci otrzymuj zadanie w formie studium przypadku, które
rozwizuj (indywidualnie lub grupowo, zalenie od zoonoci przypadku) - wtedy
przedmiotem zaliczenia jest proponowane rozwizanie
studenci (samodzielnie lub grupowo) tworz studium przypadku, które musi skada si
z nastpujcych elementów:
czci wstpnej - krótkiego opisu problemu, otoczenia oraz niezbdnych w dalszych
rozwaaniach danych
(wcznie z wystpujcymi osobami, przedstawieniem konkretnej sytuacji, informacji
na temat marketingu, procesu produkcji, zarzdzania kadrami, itp.)
zakoczenia - scenariusza dalszych dziaa (naprawczych, zapobiegawczych)
podkrelajcego konieczno szybkiego podjcia trafnych decyzji, konkretnych pyta,
aneksu zawierajcego np. schemat organizacyjny, tabelaryczne zestawienia danych itp.
Wród wielu przykadów kejsów, które linkowaam powyej - najlepsz form, która
odpowiada wymaganiom pracy zaliczeniowej jest kejs agencji PR, który raz jeszcze
zamieszczam tutaj.
Studium przypadku jest jedn z jakociowych metod badawczych. Gównym celem tej metody
jest jak najlepsze zobrazowanie pewnego przypadku. Stanowi ona wnikliw analiz
konkretnego zjawiska. Studium przypadku (ang. case study) jest jedn z jakociowych metod
badawczych. Gównym celem tej metody jest jak najlepsze zobrazowanie pewnego, jak sama
nazwa mówi, "przypadku". Stanowi ona wnikliw analiz konkretnego zjawiska. Zawiera ona
szczegóow analiz przypadku, celów, zaoe, motywów, dziaa.
Studium przypadku najczciej kojarzone jest z osobami, z wybranymi jednostkami, bd
maymi grupami osób. Jednake ta metoda badawcza dotyczy nie tylko osób. Studium
przypadku mona wykorzysta dla opisu przedsibiorstwa, dla opisu sukcesu czy poraki
gospodarczej. Moe by wykorzystana w przypadku analizy pewnej sprawy sdowej (prawo).
Praktycznie w kadej dziedzinie nauki (nie tylko spoecznej) mona wykorzysta t technik
badawcz.
Jednym z powodów przeprowadzenia studium przypadku jest nietypowo zjawiska.
Najlepszym zobrazowaniem tego bdzie medycyna. Dla przykadu: Lekarz badajc pacjenta
odkry, e wystpuj u niego nietypowe objawy kliniczne. W aden sposób nie móg on
zaklasyfikowa tych objawów (ich konstelacji) do znanych chorób. Odkry, e ma do czynienia
z now jednostk chorobow. Chcc podzieli si swoj wiedz na ten temat opisa studium
przypadku, w którym zamieci obszerny opis pacjenta, jego historii medycznej, pochodzenia,
obserwowanych objawów klinicznych, reakcji na zastosowane leczenie. Innym przykadem
moe by psychologia. Psycholog kryminalny opublikowa studium przypadku seryjnego
mordercy. Z racji, e takie osoby (na szczcie) stanowi nieliczne jednostki w caej naszej
populacji, nie moliwe byoby analizowanie ich caej grupy. Co wicej, natura (psychika /
dziaanie umysu) jest na tyle odmienne od typowego zachowania osób, e nie sposób j w
prosty sposób zakwalifikowa do znanych ram psychologicznych.
Studium przypadku umoliwia poznanie nam przypadków skrajnych, odstajcych od innych,
znanych. Ma to na celu poszerzanie wiedzy zwizanych z dan dziedzin nauki. W badaniach
grupowych nietypowe zachowania, które zdarzaj si niezwykle rzadko nie s analizowane.
Mona zatem powiedzie, e studium przypadku jest analiz wyjtków od reguy.
Niewtpliwie, analiza wyjtków sprawia, e wiedza teoretyczna z danej dziedziny nauki staj
si bogatsza i lepiej rozumiana.
Drugim powodem jest dokadne poznanie analizowanego zjawiska. W tym przypadku nie
mamy do czynienia z obserwacjami odstajcymi (przynajmniej nie taki jest powód badania)
lecz bardzo dobre poznanie zachodzcego w przypadku procesu. Przykadem moe by analiza
psychologiczna danej osoby w psychoterapii. Psycholog, chccy postawi dokadn diagnoz
psychologiczn przeprowadza studium przypadku. Wykorzystuje wiele metod i technik
badawczych takich jak: wywiad, obserwacja, testy psychologiczne, testy projekcyjne u
pojedynczej jednostki. Innym przypadkiem moe by dziaanie pewnej strategii reklamowej
(case study - najczciej uywany termin w takim przypadku). Analizie podlega cay proces
kampanii reklamowej, poznanie zaoonych celów, nakadów inwestycyjnych, procesu
wykonania, osignitych rezultatów. Celem jest bardzo dogbne poznanie dziaania,
wykonania procesu.
Potrzebujesz statystycznej analizy danych? Przejd TU!
Mona zatem powiedzie, e studium przypadku wykorzystywane jest w celu jak najlepszego
zobrazowania wybranego przypadku, zjawiska, dziaania. Nacisk w tym przypadku pooony
jest na jako poznania caociowego charakteru. Analiza przypadku suy celom
godnych naladowania, procesów wykonawczych (jak przeprowadzi kampani reklamow
bd jak postawi diagnoz psychologiczn pacjenta, nawizujc do przykadu).
Studium przypadku jest metod, która jest obecnie coraz mniej wykorzystywana w badaniach
i w nauce. W dzisiejszym wiecie nacisk pooony jest raczej na zjawiska masowe ni na
jednostki indywidualne. Jednake naley podkreli, e studium przypadku stanowi jeden z
idealnych materiaów naukowych. W jednym analizowanym materiale zawarta jest dua cz
wiedzy (zarówno teoretycznej jak i praktycznej) ze studiowanej dziedziny nauki.
Podsumowujc, studium przypadku suy do:
opisu nietypowych zjawisk, zdarze, ludzi, procesów
obszernej analizy badanego zjawiska
lepszego zrozumienia zachodzcego procesu
aneta Ptak-Kostecka, Analiza przypadku, czyli metoda case study.
Fragment pracy doktorskiej (2000)
http://www.masterplan.pl/analiza-przypadku-czyli-metoda-case-study
Mimo, e case study jest terminem bezporednio przetumaczalnym na jzyk polski i
funkcjonuje on w literaturze jako analiza przypadku, znaczenia jakie mu si nadaje róni si
istotnie od anglojzycznego oryginau.
W psychologii klinicznej powszechnie stosowan metod badania jest analiza przypadku. Case
study, którym bdziemy si zajmowa w tej pracy, take nazywa si w polskiej literaturze
analiz przypadku lub studium przypadku (Kostera 1991, Kostecki 1992), mimo e
zastosowania bywaj dalekie od psychologii klinicznej.
Rozwamy trzy pojcia, które s niekiedy uywane zamiennie:
Przypadek, czyli case, to zjawisko badane lub analizowane, niezalenie od dyscypliny
naukowej, która to zjawisko bada.
Analiza przypadku, czyli case study, to analiza zjawiska, opis zjawiska lub analiza
opisu.
Metoda analizy przypadku, czyli case study method, to metoda suca do
konstrukcji sposobu analizowania przypadku.
bliej konkretne ich zastosowanie wszdzie tam, gdzie bdzie to niezbdne. Bdziemy te
stosowa anglojzyczne i polskojzyczne brzmienie tych poj, nie tylko ze wzgldu na
zwyczaj jaki ugruntowa si w psychologii zarzdzania i nauk pokrewnych, ale take wszdzie
tam gdzie uycie polskojzycznej terminologii mogoby by wieloznaczne.1
Metoda case’owa, czyli analiza przypadku, polega przede wszystkim na analizowaniu i
omawianiu prawdziwych sytuacji. Jej rodowód wywodzi si z Harvard Business School,
gdzie powstaa jako praktyczna metoda nauczania. Dla analizowania case’ów, podobnie jak dla
ich tworzenia, nie ma sztywnych regu i zasad, których bezwzgldnie naley si trzyma.
Natomiast korzyci zwizane ze stosowaniem tej metody s oczywiste. Analizowanie case’ów
rozwija umiejtno krytycznego i kreatywnego mylenia, uczy widzie problemy w ich
zoonym kontekcie, myle kategoriami cigów konsekwencji podjtych decyzji i
rozpatrywa problemy wielostronnie.
Case nie koczy si z chwil jego opisania. Analiza case’u jest równie istotna, jak jego tre.
Dlatego te dyskusja w grupie jest take czci case’u. Case dyskutowany z grup pozwala
uwiadomi sobie, e nie ma “jedynie susznych” rozwiza, absolutnych regu, które mona
stosowa w kadej sytuacji, nie ma take sytuacji cakowicie “specyficznych”, do których nie
stosuj si w adnej mierze dowiadczenia i uznane teorie.
Metoda case study jako metoda nauczania
Od dawna w wikszoci wyszych szkó amerykaskich (zwaszcza prawniczych i biznesu)
metoda caseowa jest jedn z podstawowych metod nauczania. Popularno metody case’owej
wynika std, e wprowadza ona realizm do sali seminaryjnej, pozwala integrowa wiedz o
umiejtnoci, rozwija umiejtnoci podejmowania decyzji, porozumiewania si, a take
wspópracy w warunkach konkurencji (Kostecki, 1992).
Zastosowania w dydaktyce
Metoda case’owa jako metoda uczenia i nauczania ma bardzo dug histori. Jej zastosowanie
jest szczególnie widoczne w tych dziedzinach, w których studenci lub uczniowie musz
zrozumie zjawiska (wydarzenia, procesy) czce unikalno i zoono (Brocawik i inni,
1994).
Metoda case study znajduje coraz czciej zastosowanie w edukacji. Od dawna jest
powszechnie stosowan technik do bardzo zrónicowanych zada edukacyjnych, gównie w
szkoach wyszych ksztaccych przyszych lekarzy i prawników. Szkoy biznesu bardzo
intensywnie wprowadzay programy edukacyjne bazujce na metodzie case study lub na tzw.
“uczeniu aktywnym” (Boisjoly i DeMichiell, 1994). Obok Uniwersytetu Harvarda, gdzie
ponadto metoda analizy przypadku rozwijaa si na rónych wydziaach, metoda ta stosowana
jest powszechnie w innych amerykaskich szkoach wyszych. Dla przykadu, szkoa biznesu
na Uniwersytecie w Fairfield, zreformowaa swoje programy ksztacenia tak, e w miejsce
indywidualnych dugofalowych kursów w zakresie zarzdzania, marketingu, produkcji,
finansów i systemów informacyjnych, student wybiera tylko jeden kurs. Taki kurs jest
zbudowany z case’ów, które opisuj kad z wczeniej wymienionych dyscyplin, prezentujc
je w specyficzny sposób. Dziki temu, studenci zaczynaj zdawa sobie spraw z powiza
rónych dziedzin i zaczynaj myle szerszymi kategoriami, zadajc pytania i szukajc
rozwiza.
Analiz przypadku stosuje si take w rozwijaniu krytycznego mylenia (Alvarez i inni, 1990),
w interaktywnych kursach jzykowych (Carney, 1995), kursach poszerzajcych horyzonty
mylowe studentów (Brearley, 1990), a nawet w kursach technicznych (Greenwald, 1991) i
filozoficznych (Garvin, 1991).
Case’ow metod nauczania wprowadzio wiele polskich szkó biznesu, z krakowsk
Akademi Ekonomiczn na czele.
Uywane dla celów nauczania przypadki maj by, przede wszystkim interesujce
dydaktycznie. Tematem przypadku moe by dowolne zjawisko, czy wydarzenie.
M. Eugene Gilliom (1977) rozrónia dziewi fundamentalnych typów przypadków:
1. Epizody bez zakoczenia (open-ended episodes). Zadaniem studentów jest
przewidzie konsekwencje znajdujcych si w opisie wydarze. Maj przeanalizowa
moliwe do podjcia w danej sytuacji decyzje i wybra najlepsze. Innymi sowy maj
oni dopisa zakoczenie do sytuacji opisanej w case’ie.
2. Eseje (interpretive essays). Gówn cech tego typu case’ów jest tendencyjno i
manipulacja informacj. S one (np. artykuy prasowe) uywane, aby pokaza techniki
wpywania na nasze mylenie i pokaza w jaki sposób interpretacja faktów zaley od
sposobu ich prezentowania.
10
3. Cases oparte o dokumenty. Ten typ case’ów dominuje w analizach naukowych.
Dokumentami mog by zarówno raporty, listy, biuletyny, protokoy, schematy,
rozkazy, jak i dokumenty organizacyjne, takie jak zamówienia, raporty, wnioski
pokontrolne i regulaminy (patrz Yin, 1984).
4. Pamitniki. Pamitniki s rejestracj faktów, wydarze i decyzji. Zwykle zawieraj
take oceny, oczekiwania i interpretacje dokonywane przez autora.
5. Kroniki. Kronika, to formalny, chronologiczny zapis faktów, wydarze i decyzji .
Czsto pozwala na zrekonstruowanie przebiegu wydarze i pokuszenie si o wnioski
dotyczce zalenoci przyczynowo-skutkowych. Niektóre dokumenty, takie choby jak
dzienniki pokadowe statków i samolotów, przybieraj posta kroniki.
6. Zeznania wiadków (eyewitness accounts). S to zwykle krótkie teksty pisane po
wydarzeniu. W zalenoci od pozycji autora, case’y takie zale od dostpnych mu
faktów. Zawieraj take klimat wydarzenia. Zwykle s jedynym ródem szczegóowej
informacji o tym, co si wydarzyo. Róni si od kronik tym, e autor sprawozdajcy
wydarzenie znajdowa si bliej wydarzenia.
7. Dokumentacja sdowa (court cases). Rdzeniem tych case’ów s wyroki sdowe oraz
dokumentacja wydarze, które do nich doprowadziy. Ten rodzaj case’ów odgrywa
szczególn rol w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, a wic krajach, w których
obowizuje prawo oparte o precedensy. Przyjmuj si take w Polsce jako metoda
ksztacenia prawników.
8. Opisy (narratives). Case powinien opiera na autentycznych wydarzeniach. Istnieje
jednak ga literatury, okrelana mianem “literatury faktu”, w której tylko rdze opiera
si na faktach. Zarówno postacie, jak szczegóy mog by zupenie fikcyjne. Ta
kategoria case’ów moe by uyteczna i inspirujca. Naley sobie jednak zdawa
spraw z czciowej ich fikcyjnoci.
9. Winietki (vignettes). Ten rodzaj case’ów prezentuje epizody lub osoby, a prezentacje
nie pretenduj do tego, aby da wyczerpujcy opis. Dramatyzuj rzeczywisto,
skupiajc si na najwaniejszych aspektach opisywanego zjawiska.
Zawarto informacyjna poszczególnych rodzajów przypadków moe róni si bardzo
znacznie. Przypadek w wienietce moe by uyty jako ilustracja, a dokumentacja sdowa jednej
sprawy moe — równie dobrze — by analizowana przez cay semestr.
11
Przygotowanie case’ów
Komercyjnie przygotowywane i sprzedawane case’y wystpuj na wiksz skal w krajach, w
których istnieje duga i bogata tradycja tej aktywnej metody nauczania. W naszym systemie
edukacyjnym case’y s zwykle przygotowywane przez prowadzcego zajcia. Sytuacja ta,
oprócz sabych stron, ma take pewne korzyci. Prowadzcy moe przygotowa studium
przypadku w peni odpowiadajce wasnym potrzebom. To on take zna przedmiot case’u
najlepiej.
Autor materiau case’owego i autor case’u mog by dwiema rónymi osobami, cho
niekoniecznie. Materia moe by efektem pracy dziennikarza, naukowca lub archiwisty.
Materia moe róni si pod wzgldem zakresu i wielkoci. Case’y mog zawiera niewielk
ilo informacji (np. protokó spotkania), ale mog te zawiera wiele rónorodnych
materiaów (np. dokumenty, raporty, listy).
Materia case’owy moe mie form tekstu, ale moe nim by take film, nagranie dwikowe.
Moe zawiera mapy lub schematy.
Przygotowanie case’u dydaktycznego skada si z trzech podstawowych etapów (Brocawik i
inni, 1994):
okrelenie celów case’u. Zwykle analiza konkretnego przypadku mieci si, a
przynajmniej powinna mieci si, w szerszej koncepcji zaj. Poniewa analiza
przypadku…