numer 69 wiosna-lato 2014

Download Numer 69 Wiosna-Lato 2014

Post on 11-Jan-2017

215 views

Category:

Documents

2 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Uroczysko nr 69 - 1

    UROCZYSKOBiuletyn Informacyjny Zespou Parkw Krajobrazowych w Jerzwadzie dla dzieci i modziey

    Numer 69 wiosna-lato 2014

    Adres redakcji: Zesp Parkw Krajobrazowych Pojezierza Iawskiego i Wzgrz Dylewskich 14-233 Jerzwad 62, e-mail: park-jeziorak@pro.onet.pl, www.pkwim.pl

    Wiosenne powrotystr. 2-3

    Wywiad z muflonemstr. 4-5

    W poszukiwaniukwiatu paproci

    str. 10

    (MR)

    (AS)

    (AB)

    Fot.

    Mac

    iej R

    odzi

    ewic

    z

    MidzynarodoweLiczenie

    Bocianw Biaychstr. 8

  • Uroczysko nr 69 - 2

    Wiosenne powroty Zdjcia:Maciej Rodziewicz (MR)Zefiryn Pgowski (ZP)

    Wiosn jak zawsze na trasie ptasich wdrwek cisk i popiech. Wiosenna wdrwka migrujcych ptakw jest szybsza, trwa krcej w porwnaniu do jesiennej. Dlaczego? Ot ptaki staraj si przylecie jak najszybciej z zimowisk na tereny gniazdowania. Tym, ktre zrobi to najszybciej uda si zdoby najlepsze miejsca do bu-dowy gniazda oraz najzasobniejsze w pokarm miejsca lgowe.

    Jako pierwsze zjawi si ptaki, ktre zimoway niedaleko w Europie Zachod- niej, poudniowej, w rejonie Morza rd- ziemnego. Ju pod koniec lutego przy- latuj do nas zwiastuni wiosny: urawie, skowronki, czajki, szpaki.

    W marcu przylatuj coraz liczniej ptaki, ktre zimoway w rejonie Morza rdziemnego. Wrd nich przylatuj ziby, dzwoce, rudziki, strzyyki, kosy, pokrzywnice, gsi. Pod koniec miesica pojawi si pierwsze kopciuszki i pier- wiosnki.

    Kwiecie jest miesicem, w ktrym pojawiaj si jaskki, piecuszki, krto-gowy, wiergotki, pliszki, bociany, pleszki oraz ptaki podmokych k: bekasy, brodce. Pod koniec miesica przylatuj muchowki, pokrzewki, trzmielojady, ko-buzy, gsiorki, rokitniczki, kukuki.

    Dopiero w maju przylec do nas ptaki najbardziej ciepolubne, ktre zimuj w tropikalnej Afryce: jerzyki, wilgi, turkaw-ki, ozwki, gajwki, muchowki mae. Ostatnimi przybyszami powracajcymi do naszego kraju s dziwonie, rzadkie kraski oraz ony.

    Jeli mylicie, e ptaki przylatuj do nas z zimowiskprawie jednoczenie jestecie w bdzie.

    Przeczytajcie ponisze informacje,aby pozna zwyczaje wdrwkowe kilkunastu wiosennych migrantw.

    Warto wiedzie: Dziwonie wracaj do nas a z Indii.

    Cierniwka (MR) Kania ruda (MR)

    uraw (MR) Skowronek (MR)

    Ggawa (MR) Rudzik (MR)

    Pleszka (MR) Dymwka (MR)

    Kukuka (ZP)Dziwonia (ZP)

    qq

    (AR)

  • Uroczysko nr 69 - 3

    ZAGADKA Kto kiedy wraca

    Dopasuj nazw ptaka do jego fotografii oraz do waciwego terminu przylotu z zimowisk na nasz teren.

    Pomoe Wam w tym zadaniu artyku ze strony 2. Odpowiedzi przesyajcie do redakcji Uroczyska. Na rozwizanie zagadek czekamy do 30 maja 2014 r.

    ?Termin wiosennego przylotu: Nazwa ptaka:

    luty dziwoniamarzec pliszka siwakwiecie gsiorekkoniec kwietnia czajkamaj strzyyk

    Wzr odpowiedzi: Fot.1 - ..(nazwa gatunku); (termin przylotu)

    1 2 3 4 5

    abd krzykliwy przybysz z pnocy

    abd krzykliwy jest ptakiem, ktrego kiedy w naszym kraju mona byo spotka tylko zim na Wybrzeu, kiedy to przybywa tu ze swoich terenw lgowych z rejonw pnocnych Skandynawii, Islandii, pnocnej czci Rosji.

    Od pewnego czasu ptaki te za-czynaj gniazdowa w cieplejszych regionach Europy, rwnie w Pol-sce. Po raz pierwszy gniazdujc par abdzia krzykliwego odkryto w 1973 r. nad Biebrz; dziesi lat pniej na Dolnym lsku. Obecnie w Polsce znanych jest okoo 40 gniazdujcych par. Nadal naley do rzadkich ptakw lgowych w na-

    szym kraju. abdzia krzykliwego atwo jest rozpozna, poniewa je- go dzib, w odrnieniu do pospoli-tego w naszym kraju abdzia nie- mego, jest z wyranym, tym kli- nem, czarno zakoczony.

    abd krzykliwy rwnie zawita na Pojezierze Iawskie i od kilku lat gniazduj tutaj 3 pary. W odrnie- niu do swojego kuzyna abdzia niemego, abd krzykliwy jest bar-dzo ostronym, pochliwym ptakiem. Na miejsca gniazdowania w na- szym kraju wybiera niewielkie, dob- rze osonite rolinnoci zbiorniki wodne. Na Pojezierzu Iawskim gnia-zduje na rdlenych jeziorach.

    Warto wiedzie: Na polskim wybrzeu w okresie

    zimy mona spotka trzeciego przed- stawiciela abdzi abdzia czarno-dziobego (inna nazwa maego). Jest wyranie mniejszy od swoich kuzy-nw. Podobnie jak abd krzykliwy ma czarno-ty dzib, ale w odr-nieniu od abdzia krzykliwego z prze-wag koloru czarnego. Nie gniazduje w naszym kraju, zalatuje do nas z dalekiej Pnocy w czasie zimy.

    Zdjcia: Maciej Rodziewicz

    abdzia krzykliwego rozpoznamy po wyranie tym dziobie z czarn kocwk.

    Rodzina abedzi krzykliwych. Mode ptaki maj szare upierzenie, podobnie

    jak u abdzia niemego.

    abdzie nieme rozpoznajemy po charakterystycznych czerwonych

    dziobach z czarn nasad.

    (ZP) (MR) (ZP) (MR) (MR)

    (AR)

  • Uroczysko nr 69 - 4

    Redakcja: Panie muflonie czy jest Pan kozic grsk?

    Pan Muflon: Absolutnie nie! Biegam, skacz po grzystych terenach, ale wypraszam sobie eby mylono mnie z kozic. Jestem najmniejsz, dzik owc, przodkiem owcy domowej. Bardzo dawno temu mieszkaem w cudownie ciepych rejonach rozcigajcych si od Azji Mniejszej po wschodnie obszary Iranu. Ale okoo 8000 lat temu pojawiem si na niektrych wyspach Morza rdziemnego Korsyce i Sardynii. To nie koniec mojej wdrwki. W XVIII w. sprowadzono mnie jako zwierz ozdobne, i co smutniejsze owne, do parkw i lasw wielu krajw Europy. Zadomowiem si tu na dobre. W Polsce moecie mnie spotka m.in. w Karkonoszach, Grach Sowich, witokrzyskich i na Wzgrzach Dylewskich.

    Red: Skoro jest Pan owc, to gdzie si podziao dugie owcze runo? Pan ma inn sier ni owca.

    Pan Muflon: U muflonw tylko jagnita, czyli nasze dzieci maj wenist sier, ale po pier- wszym linieniu staj si, tak jak dorose muflony, gadkowose. Latem nasza sier jest jasnobr- zowa, zim robi si gsta i przybiera ciemno-brzowy kolor. Ale podbrzusze, lustro na zadzie, wewntrzne strony ng mamy biae. My samce posiadamy charakterystyczne biae plamy na bokach ciaa, zwane siodem.

    Red: Ma Pan wspaniae poroe na gowie, wyglda jak olbrzymie muszle?

    Pan Muflon: Ale to s rogi! W przeciwiestwie do jeleni, saren i osi, ktre maj poroe, ja jestem do swoich rogw bardzo przywizany i nigdy ich nie zrzucam. Samiczki maj mae rogi skierowanie do tyu gowy lub ich wcale nie maj. Moje rogi rosn powoli. Ju po urodzeniu, samiec ma na czole niedue wypukoci kostne, tak zwane modenie. Pokrywajca je skra zaczyna wydziela mas rogow. Niedue rki na pocztku zimy maj 15-20 cm, zim wzrost rogw zatrzymuje si. Dopiero w nastpnym roku rogi przyrastaj o dalsze 20 cm, tworzc 11-13 widocznych zgrubie, by w okresie zimowym znw nie rosn. Ten cykl powtarza si przez4-5 lat. I to nie koniec!

    Red: Uff, to strasznie dugo. Ale, ale syszaem, e Pan jakie limaki nosi na gowie. Przycze-piaj si do rogw jak Pan si pasie? Moe Pana rogi s dla nich wzorem budowania muszli?

    Pan Muflon: Nie, nie, to nieporozumienie, ze limakami nie mamy problemu, zreszt nie gustujemy w kuchni francuskiej. Ale koczc o rogach po 5 latach intensywnego wzrostu, zaczynaj rosn wolno, skrcajc si limako-wato, a do 9 roku ycia. S tak due, e ich koce dosigaj garda, a nawet przedniej czci pyska, zwane s limami i std pewnie ta plotka o limakach.

    Red: Jeli nie limaki, to co Pan lubi je?

    Pan Muflon: Nie jestem wybredny, lubi rne roliny, licie krzeww, owoce. Zim zadawalam

    Na terenie Parku Krajobrazowego Wzgrz Dylewskich moemy spotka muflony. Jak niezwyke to zwierz, jak wyglda, jakie ma zwyczaje i skd si wzio w tym rejonie - o tym dowiesz si czytajc wywiad z muflonem.

    Stado muflonw, czyli kierdel

    Kozica? Koza? Owca? Czyli wywiad z muflonem

  • Uroczysko nr 69 - 5

    Zdjcia: Andrzej Stachurski

    si kor drzew, gazkami, suchymi limi, a nawet porostami. Zwykle eruj o zmierzchu, lecz w spokojnych miejscach take w dzie.

    Red: Czy jest Pan dobrym biegaczem?

    Pan Muflon: O tak, szybko biegam, skacz, jestem bardzo sprawny. wietnie widz.

    Red: Czy jest Pan rozmowny?

    Pan Muflon: W przeciwiestwie do mojej beczcej maonki, ja rzadko wydaj dwiki, wol milcze. Za to zawzicie walcz w czasie rui z moimi pobratymcami. I wtedy odgos zderzajcych si rogw moecie usysze nawet z duej odlegoci. C, trzeba walczy o wdziki samiczki. Znacz te swoje terytorium wydzielin gruczow znajdujcych si miedzy palcami. Nasze stado nazywa si kierdel. Ale my samce poza okresem godowym wasamy si same w maych grupkach.

    Red: Kiedy rodz si mae muflony?

    Pan Muflon: Zaloty muflonie odbywaj si w padzierniku, listopadzie. I potem samiczka pi miesicy oczekuje na przyjcie na wiat jagnicia. Zazwyczaj rodzi si jedno mode, bliniaki to rzadko. Dwukilogramowy nowo-rodek ju po kilku godzinach dzielnie poda za swoj matk. Jestemy zaprawione do trudw ycia ju od wczesnego dziecistwa.

    Red: A jak si Panu yje tak daleko od swojej ojczyzny?

    Pan Muflon: Nie najgorzej. Chocia tam skd pochodz biegaem po poronitych skp rolinnoci grzystych terenach, po twardym podou, dziki temu cieraem swoje kopyta.

    Niestety tutaj nie zawsze mam tak moliwo i moje niecierane racice za bardzo si rozrastaj. S za dugie i to utrudnia mi chodzenie. Zarzuca si nam, e przemieszczajc si i erujc powodujemy uboenie runa lenego, e zjadane przez nas roliny sabiej si odnawiaj, a niektre z nich podobno zanikaj, gdy zbytnio odsania-my gleby. Ale przecie musimy co je! To nie nasza wina. Sprowadzono nas w rne miejsca Europy nie zastanawiajc si na konsekwencjami takiego dziaania.

    Red: Dzikuj za rozmow.(DS)

    Warto wiedzie: Wymiary muflona: dugo ciaa: 1,30 m wysoko: 70 - 88 cm waga: 25 55 kgRogi muflona mog way nawet 5 kg!

    Pamitaj! Muflon, ubr, koza, owca maj rogi,ktre rosn im przez cae ycie.

    Sarna, jele, o, daniel maj