obecno›ci ojca dla prawid‚owego rozwoju dziecka w wieku

Download obecno›ci ojca dla prawid‚owego rozwoju dziecka w wieku

Post on 11-Jan-2017

216 views

Category:

Documents

1 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • ARTICLES

    74

    ZNACZENIE OBECNOCI OJCA DLA PRAWIDOWEGO

    ROZWOJU DZIECKA W WIEKU WCZESNOSZKOLNYM

    Ur. w 1975 r. w Nowej Dbie (Polska). W l. 2004 - 2009 studia w Wyszej Szkole Prawa i Admini-stracji w Przemylu, Zamiejscowy Wydzia Prawa i Administracji w Rzeszowie. W l. 1999 2010 praca w prywatnej firmie na stanowisku administracyjnym. Nastpnie w 2010 2011 podinspektor w Starostwie Powiatowym w Kolbuszowej. Jednoczenie, od 2001 roku aktywna praca na rzecz organizacji pozarzdowej o charakterze pracy spoecznej poprzez realizacj rnych dziaa na-tury wychowawczo opiekuczej oraz edukacyjno sportowej. W l. 2009 - 2010 Podyplomowe Studia Pedagogiczne na Uniwersytecie Rzeszowskim. Obrona pracy doktorskiej z pedagogiki pt. Wiedza pedagogiczna rodzicw dzieci w wieku wczesnoszkolnym (na podstawie bada w po-wiecie kolbuszowskim) w 2012r na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim (Wydzia Nauk Spoecz-nych). Zainteresowania: podejmuje badania naukowe z zakresu pedagogiki rodziny, zwaszcza wiedzy pedagogicznej rodzicw, zajmuje si specyfik rozwoju, wychowania i edukacji dziecka w wieku wczesnoszkolnym, autorka kilkunastu artykuw naukowych, braa udzia w licznych kon-ferencjach pedagogicznych krajowych oraz zagranicznych. Od 2012r. wykadowca na Wydziale Zamiejscowym Nauk o Spoeczestwie w Stalowej Woli.

    Rodzina jako podstawowa wsplno-ta spoeczna rodzicw i dzieci jest po-wszechnie uznawan naturaln form ycia ludzkiego, realizujc potrjny cel. Pierwszym z nich jest troska o za-bezpieczenie codziennego ycia swych czonkw, nie tylko materialnego, ale take duchowego, drugim jest urodzenie

    i wychowanie dzieci, trzecim tworze-nie podstawowej komrki wraz z jej niezbywalnymi prawami2. Spord wie-lu rodowisk wychowawczych wanie rodzina posiada najwikszy wpyw na ksztatowanie osobowoci dziecka oraz prawidowy, wszechstronny rozwj we wszystkich jego aspektach. Jest to natu-

    Dr Ewa Kope KUL Sta L owa woL a

    Jak uczy dowiadczenie, nieobecno ojca powoduje zachwianie rwnowagi psychicznej i moralnej

    Nade wszystko tam, gdzie warunki spoeczne i kulturalne atwo skaniaj ojca do pewnego uwolnienia si od zobowiza wobec rodziny

    i do mniejszego udziau w wychowaniu dzieci, konieczne jest odzyskanie spoecznego przekonania,

    e miejsce i zadanie ojca w rodzinie i dla rodziny maj wag jedyn i niezastpion1.

    Jan Pawe II.

    1 Jan Pawe II. Adhortacja Apostolska Familiaris Consortio (Mczyzna jako m i ojciec). Wrocaw

    2000 s. 50.2 M. A. Krpiec. Rozwaania o wychowaniu. Lublin 2010 s. 110.

  • ARTYKUY

    75

    3 Przyjmuje si, e rodzin pen jest taka, w ktrej rodzice s zwizani formalnie zwizkiem

    maeskim, sakramentalnym, konkordatowym, cywilnym, zamieszkuj wsplnie i wychowuj swoje

    dzieci. Rodzina pena moe tworzy rnorodny obraz i stanowi rnorodne rodowisko wychowaw-

    cze. Pojcie rodziny penej jako rodowiska wychowawczego, oznacza tylko tyle, e w niej zamieszkuj

    wsplnie maonkowie ze swoimi dziemi, caa reszta bdzie ju uwarunkowana wieloma czynnikami

    zalenymi bd niezalenymi, ktre mog ulega zmianie w cigu ycia rodziny (T. Olearczyk. Sieroctwo

    i osamotnienie. Pedagogiczne problemy kryzysu wspczesnej rodziny. Krakw 2008 s. 25).4 M. obocki. Teoria wychowania w zarysie. Krakw 2009 s. 101 - 103.5 A. Basik. E. Dybowska. Rodzicielstwo i jego znaczenie dla procesu wychowania dziecka. [w:] Wybrane

    zagadnienia pedagogiki rodziny. Red. A. Basik. E. Dybowska. Krakw 2010 s. 105 - 127.6 T. E. Olearczyk. Sieroctwo i osamotnienie. Pedagogiczne problemy kryzysu wspczesnej rodziny.

    Krakw 2008 s. 194.7 E. Lisowska. Pedagogiczna diagnoza rodziny. W: Zagroenia wspczesnej rodziny. Red. E Lisowska.

    Kielce 2008 s. 9-19.

    ralne, pierwsze i niezastpione miejsce, w ktrym dziecko otoczone indywidual-n opiek ma moliwo zaspokajania wszystkich swoich potrzeb. Najbardziej korzystne warunki do penienia funkcji wychowawczej ma rodzina pena3, zo-ona z obojgu rodzicw oraz dzieci po-czonych ze sob siln wizi emocjo-naln, w ktrej przestrzegane s normy, zasady, wartoci i ideay4. Kade dziecko potrzebuje obojga kochajcych rodzicw, ktrzy obdarz je prawdziwym uczuciem i uznaniem, bd je docenia i akcepto-wa. Dziki temu bdzie si ono czuo po-trzebne, kochane i chciane. Dziecko samo szuka mioci rodzicw, oczekuje z ich strony pomocy, wsparcia, zapewnienia mu spokoju oraz bezpieczestwa5.

    W ksztatowaniu osobowoci dziecka w wieku wczesnoszkolnym i wspomaga-niu jego rozwoju powinni uczestniczy oboje rodzice, poniewa do waciwego rozwoju na wszystkich jego paszczy-znach potrzebuje ono mioci i obecnoci ich obojga, z tego wzgldu, e to wanie oni s pierwszymi dawcami wszelkich uczu. O ile uznaje si niezastpion rol matki dla prawidowego rozwoju dziec-ka i nie budzi ona adnych wtpliwoci, o tyle znaczenie roli ojca w wychowaniu

    jest bardzo niedoceniane. Obecno ojca w rodzinie jest wana dla dziecka w ka-dym wieku, ale szczegln wag posiada w wieku wczesnoszkolnym, poniewa wtedy wanie przypada okres intensyw-nego rozwoju spoecznego i moralnego. Obecno ojca wnosi w ycie dziecka wiat wartoci i norm oraz daje poczucie bezpieczestwa, zarwno jemu jak i jego matce6. W modszym wieku szkolnym, obecno ojca ma istotne znaczenie, po-niewa dziecko charakteryzuje si wtedy wysokim stopniem naladownictwa, jego rozwj jest bardzo dynamiczny i odbywa si na wszystkich jego paszczyznach, nie tylko biologicznej, ale przede wszystkim psychicznej, zwaszcza emocjonalnej, moralnej oraz spoecznej. Obecno ojca powinna by wwczas znaczca, ale wa-ne jest, eby wiadomie i odpowiedzial-nie peni on swoje role, a zadania reali-zowa w sposb prawidowy i korzystny dla dziecka, ktre to w tym wieku roz-poczyna wanie nauk szkoln i z tego wzgldu jest ono szczeglnie podatne na rnego typu zaburzenia emocjonalne, czy zaburzenia w zachowaniu mogce powodowa problemy w podjciu obo-wizkw szkolnych7, do ktrych dziecko dopiero si przystosowuje i moe mie

  • ARTICLES

    76

    8 Autorytet (ac. autor, auctor sprawca, doradca) ten, ktry daje gwarancj, ktry jest godzien uz-

    nania i ktremu ufamy. Auctoritas oznacza tyle, co gwarant, dajcy pewno, i to zarwno w odniesieniu

    do rzeczy, jak i osb. W rzymskim prawodawstwie rozumiano przez to pojcie pewn legaln wasno,

    a take przykad, model, godno, respekt. Na przykad senat, w ktrym zasiadali starcy (senes), filo-

    zofowie, prawnicy, ludzie dowiadczeni, posiada auctoritas i by instancj udzielajc wiarygodnych

    porad, o ktre zwracali si zainteresowani i dobrowolnie przychodzcy petenci. W odrnieniu od au-

    torytetu senatu mwiono w staroytnym Rzymie o magistracie miasta, ktry mia potestas, a wic

    wadz wykonawcz i polityczn (M. Nowak. Teorie i koncepcje wychowania. Warszawa 2008 s. 501).9 J. Kuaczkowski. Pedagogika rodziny. Teoria wychowania w rodzinie. Warszawa omianki 2009 s. 62-66.10 M. Duda. Kryzys ojcostwa. [w:] Odpowiedzialne rodzicielstwo wobec wyzwa XXI wieku. Red. M.

    Duda. Krakw 2010 s. 213.11 A. L. Trujillo. Ojcostwo Boga jako model ojcostwa w rodzinie. [w:] Abba Ojcze. Wrocaw 1998 s. 33-35.

    z tym trudnoci. Modszy wiek szkolny jest dla dziecka wanym okresem. Koczy si wwczas dla niego wiek beztroskie-go dziecistwa, w ktrym czas spdzao gwnie na zabawie i z rodzicami, a za-czynaj si dla niego obowizki zwizane z chodzeniem do szkoy, gdzie przebywa wrd obcych ludzi. Pocztkowo, moe czu si z tego powodu nieswojo i ocze-kuje wwczas wsparcia oraz uwagi ze strony rodzicw, zwaszcza ojca. W tym istotnym dla dziecka okresie ojciec, jako osoba niezwykle wana w jego yciu, powinien by obecny, powicajc mu wiele uwagi, dodawa otuchy i odwagi, poniewa pierwsze lata szkolne decyduj o stosunku dziecka do dalszej nauki oraz ksztatuj jego charakter na cae dorose ycie. W tym wieku dziecko charaktery-zuje si wysokim stopniem naladownic-twa, dlatego potrzebuje odpowiedniego wzoru zarwno matki jak i ojca. Ocze-kuje si, e dziecko bdzie naladowa w dorosym yciu konstruktywne wzory postpowania swoich rodzicw, zwasz-cza ojca, ktry powinien by dla dziecka autorytetem8. W ten sposb bdzie ono rwnie przejmowa jego system warto-ci i norm, dlatego obecno i wsparcie ojca niewtpliwie suy doskonaleniu jego osobowoci oraz prawidowemu rozwojowi9.

    Rozwaajc rol ojca warto pokrtce uwiadomi sobie, e wspczenie wy-stpuje kryzys, ktry dotyczy faktycz-nego miejsca ojca w rodzinie, oraz mo-delu ojca, czyli rozumienia ojcostwa. Wynika on z przemian politycznych oraz spoeczno kulturalnych wystpujcych na przeomie XX i XXI wieku w Europie i na wiecie, ktre nie ominy take i naszego kraju. Otwarcie granic z Polsk umoliwio nie tylko wymian ekono-miczn, ale pozwolio pozna inne kul-tury, zwyczaje oraz obyczaje, a otwarcie rynkw pracy umoliwio sta lub okre-sow migracj zarobkow, ktra spo-wodowaa przejcie obcego stylu ycia i kultury. Jest to widoczne szczeglnie w zmianach relacji midzyosobowych oraz penionych rolach spoecznych, w tym tych najwaniejszych: roli matki i ojca, ktre uznaje si za komplementar-ne i wzajemnie si uzupeniajce10. Pyta-nie o ojca towarzyszy ludzkiej historii zawsze, poniewa stale szukano jego ideau i porwnywano go z rzeczywi-stoci. Jednak w ostatnich 30-tu latach obraz ojca zosta w literaturze, a przede wszystkim w kinie, sponiewierany. Oj-ciec jest tu ukazywany jako kto saby, nieodpowiedzialny, nierzadko pijak oraz egoista, naduywajcy siy, stosujcy przemoc wobec ony i dzieci11. Czsto

  • ARTYKUY

    77

    12 J. Krucina. Zagubione ojcostwo we wspczesnej spoecznoci. [w:] Abba Ojcze. Wrocaw 1998 s. 80.13 M. Duda. Kryzys ojcostwa. [w:] Odpowiedzialne rodzicielstwo wobec wyzwa XXI wieku. Red. M.

    Duda. Krakw 2010 s. 214.14 J. Meany, Feministyczny atak na ojcostwo. [w:] Midzynarodowy Kongres O godnoci ojcostwa.

    Gdask 2000 s. 139-146.15 M. Duda. Kryzys ojcostwa. W: Odpowiedzialne rodzicielstwo wobec wyzwa XXI wieku. Red. M. Duda.

    Krakw 2010 s. 214 - 215.16 B. Mierzwiski. Ojciec. [w:] Sownik