teori rasional

Download teori rasional

Post on 15-Jul-2015

262 views

Category:

Documents

1 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • 5/13/2018 teori rasional

    1/11

    TEORI PILIHAN RASIONAL (Rational Choiche Theory)':ALTERNATIF METODE PENJELASAN DAN

    PENDEKATAN PENELITIAN HUKUM EMPIRISF.e . Susi la Adiyanta"

    Abst rac tT He ra tio na l c ho ic e p ara dig m o ffe rs a g en era l a cc ou nt o f such m ecan ism am ong soc ia l phenom ena . If w ec a r a ss um e th at in div id ua ls in v arie ty o f so cia l se ttin g m ake ca lcu la tin g ch oices b ase d on th eir be lie fs a ndg~a ls , w e m ay be ab le to exp la in num erous soc ia l a rrangem en ts a s th e a gg re ga te e ffe ct o f s uc h c h oic e s.T his p ara dig m is c on tro ve rs ia l, h ow ev er, fo r so m e s oc ia l s cie ntis ts b elie ve th at th e ra tio na l c ho ic e a pp ro ac ha bs tra cts to o m uch th at is cu ltu ra lly sp ec ific in h um an a ction , w ith th e resu lt th at ra tio na l ch oice "th eo re ms"h av e litt le to d o w ith a ctu al s oc ia l b eh av io r.K ata K un ci : T eo ri P ilih an R a sio na l, M e to de P en elitia n H u kum

    . 'f'

    T e ori p ilih a n ra sio n al p a da d a sa rn ya m e ru p ak ankris ta lia si d ar i p em a ha m an p erke m ba ng an a lira np em ik ira n d ar i p ah am ra sio na lita s d i E ro pa B ara t,ya itu paham teo ri yang m uncu l pada abadp e rte n g ah a n , s e b ag a i a n tite s is a ta s p em ik ir an p a h amna tu ra lis . P ilih a n r as io n a l s e ba g a i mo d e l p e n je la s anda r i f indskan - fndakan manu s t a d lma k s u c k a n un tukm em be rikan ana lisa fo rm al da ri p engam bilankepu tusan ras iona l be rdasa rkan se ju rn la hke pe rca yaa n da n" tu ju an , se rta m en gga bu ng ka nb eb era pa a re a te en e ko no rn l, te ori k erriu ng kin an ,g ame r. th e o ry ,d a n te o ri p u b lic g o o ds . P a ra d igma te o rip ilih a ii~ ras iona l m enaw arkan aspe k um um da rim ekan ism e te rsebu t d i an ta ra fe nom ena sos ia l.D engan m engasum sikan bahw a ind iv id u da lamk e ra g aman la ta r b e la k an g s o sia l d a n membua t p ilih a ntin da ka n a ta u k ep u ta sa n b e rd a sa rk an k ep e rc ay aa nd a n tu ju a n m e re ka , te o ri in i d im a k su d ka n u n tu k d ap a tme n e ra n g ka n s e jum l ah p e n ye le s aia n ma s a la h s o sia l(s oc ia l a rra n geme nt) s eb a ga i e fe k k es elu ru h an d a rip ilih an te rse bu t. M ode l p en deka tan te or i p ilih c lnraslonal (ra tio na l cho ice . the o ry ), de nganeksp l anas l n ya . y anp .k omp re h e ns if, _me r np u n ya lfle ks ib ilita s ,. u ntu kd ig un ak an . p ad a p en elifla n-pe ne J itianhukum em p ir is . .M e to de p en le la ss n ra sio na l d im a ks ud ka n u ntu km e n gu p as le b ih la n JiJ tte F )ta n g k era n gk a k erja d a rite o ri p ilih a n ras lons l (ra tio na l c ho ic e th eo ry ) y an gm e lipu ti tea ri pe ng am bila n kep utu sa n (de cis ion

    th e ory ) s eb a ga i p e ng u jia n le b ih m e n da lam k era n gk ake rja p ilihan ras iona l, d engan dasa r-da sa r te o r ip ilihan ra s io na l (ra tiona l cho ice the o ry ) be rupakonsep da r i : 1 ) u tilita s (u til ity ) , 2 ) p e lu ang( pr ob a b ility ), d a n 3 ) a tu ra n k e pu tu s an ( de c is io n r ule ).T eo ri p erm a in an (g am e th eo ry ) d en ga n th e p ris on er'd ile m m a se ba ga i ko ns ep d asa rn ya , te ori tin da ka nk ole ktif (c ole ctiv e a ctio n th e ory ), d a n, te or i e ko n om im arg ina l ya ng b erg una u ntuk m em be rikan tekn ika gre ga si, te or i tin da ka n k ole ktif (c olle ctiv e a ctio nth eo ry ) y an g m e ru pa ka n a re a p en tin g la in d ari te orip ilih a n r as io n a l, d a n te ra k h ir a d a la h k rit ik a ta s a d a ny ak ece nd eru ng an -p ern lk lra n ra sio na l s em p it s ertabaga im ana ap lika s in ya bag i p ene litian danp e n je la s an a ta s p e rma s a la h a n h u kum s e b ag a i g e ja laso sia l ya ng ad a p ada m asya raks t. - .M od el pe nje la san in i ten tu nya bu kan sua tu ha lya ng as ing ba gi kh asa na h ke ilm uan d i lin gku ng anF aku lta s H ukum Un ive rs itas D iponego ro , yangd ikena l secara lu as m e mp un ya i w arn a s os io lo gisdengan pene lit ian se rta penu lisan ilm iah . yangm enggunakan rne tode em piris . B e rda sa rkanp e rtim b a ng a n in ila h , p e nu lls rn e nc ob a . IT 1 !3 0 ga ja kk om u n ita sa ka d em is u n tu k b e rd ls ku sl; r ne n je la .ja hibe rbaga i konseps i yang be rane ka ragam danb e rk em b a ng p e sa t ca lem s tu d i ilm u -ilm u s os ia l d a n-ilm u h uk um , y aitu d en ga n m em ula i d ar ib aq alm s nae ks pla n as i a g re g atif te or i. p ilih a n ra sio n al ( ra tio n alcho ice the o ry ) d igunakan un tuk rnen je la skan

    F . C . s u s i l a A d i y a n l a ; sH , M H a d a la hD o s~ n F a k u l t B s H u ku m U N D IP J I. I m a m B a rd jo , S H N o .1 S e m an m g1 L it e ra tu ru ta m a m a k a la h in i d ia m b i l d a r i b uk u : D a n ie l L il l ie , v a rie t ie s O f S o c ia l E x p la n a tio n a n In lr od u c tio n 1 0 T h e P h ila s o ph y o f S o c ia l S c ie n c e , W e s t vie w P r es s , ln c .,U S A . 1 9 91 , m a k a la h t e la h d ip re s e n l a s ik a n s e b a g a i b a ha n d is k u s i p a da k u l ia h P ro g ra m D o k to r I Im u H u k u m U n iv e r si t a s In d on e si a , J a k a r ta , N o p em b e r2 0 0 72 P en u l is a d a la h s t a f p e n g a ja r p a d a B ag ia n H u k u m A dm in is l r a s i N eg a r a F a ku l la s H u k u m U ND lP , a k t i r m e la k u k a n p e n e l i l ia n pada C e nt e r f o r le g a l

    R e s e alC h " (C L e a R .) , le m b a g a r is e t in d e pe n d en y a ng b e rg e ra k k h us u s d ib id a ng p e n e l i l ia n h u k um .

    81

  • 5/13/2018 teori rasional

    2/11

    M M H . V o l . 37 N o .2 , J un i 2 0 0 8

    p ara dig m a h u kum seb a p a ge ja la s o s ia l.E k sp la na siA g re g atif (A g gre ga tiv e E xp la na tio n)

    P ara dig m a p ilih an ra sio na l d ari s ua tu e ks pla na site rgan tung pada p rem is u tam a dan se jum lah besa rte kn ik ana lis is . P rem is itu ada lah bahw a keb iasa anin div id ua l d ik en da lik an o le h tu ju an d an p erh itu ng an .E ksp lanas i p ilih an ras lona l te rgan tung , pada tea r itu juan akh ir (m eans-en d ) da ri f i n d a k a n ras ional .S eb ua h tin da ka n a da la h rasona l h a ny a jik a s e suadenqan r cara r n e n ca p a l :tu juan akh ir, se sua ikepe rca yaan o rang te rse bu t rne nqena i s ituas i danpi l ihan y a n g ada .

    A spek ras io na lita s in i b isa d ite rangkan seba ga ite ori se de rh an a (th in th eo ry ) te nta ng tin da ka n o ra ng .P oin t u ta ma d ari a na lis a p ilih an ra sio na l d im u la i d ar it itik in i : t in dakan o rang te rgan tung pada de skrip s iabs tra k da ti tu juan yang be rka itan dengan in te re st,kequnaen , a tau p ilihan u ta rna dan po s tu la t (da lilld as arte ori) d ari m o d el p em ik ira n sede rhana sebaga ic on to h m a ks im a lis as i u tilita s. U pa ya in i y an g d is eb ut.sebaqal eksp lanas i a g rega tif (agg re ga tiveexp lana tion ) yang ' d ica ri un tuk m en je la ska nfe n om e n a ,s o sia l; e k o n o r n i , d an 'p olitik d ala m s ka labesa rsebaqa l ke se lu ruhan dan se ring m erupakan, ke lua ran (ou tcom e), yang tidak d lre ncanakan pada- penqamb l l ann kepu tusan ras iona l - p a d a - t a t a r a n, ind iv idu/ J , : ' , ' ' ; " , , , ', ":" ,,:'T e ari ,p erm a in an (G am e T he o ry ); teori t i ndakan k ole ktif,{C o le ctiv eA c tio n ;T h eo ry ),:d an te or i e ko n om im a rg in al," 'm e m b er ik an te kn ik a gre ga si'u n tu k re nta ngs lfuas i. d i "m aria ..pen gam bil' kepu tusan ras iona lrne la kukan .s tra teq l kon flik da n ke rja sam a ,p erm a sa la ha n p ub lic g o od , d a n pasa r, ..Contoh3.2. Residential Segregation (PemisahanKediaman}T id ak a da p ola u m !Jm d ari p em is ah an a nta ra ke lo m po k e tn is d iU S . T h om a s S ch ellin g b eru pa ya un tu k m em b an gu n e ks pla na sih al te rs eb ut d ala m h aV be ntu k h ip ote sa m e ng en ai p re fe re ns iin div ld u. "B a liin i m e ng en ai m a cam da rl s eg re ga sifp em is ah ail: :' .y a n g d e pa td h a sl lk a n d an d is :k rim in a s i p e ri la k u i nd iv id u . .. H a li fu : in e n g uj hb e b e ra p a i ns e n ti f i ll di vi du d an pe rs e p sl i nd lv id u a la sp _ e rb e d aanangdapa tmenga ra , hs e ca r a k o le k ti fu n tu k s ~ g re g a si (St :he i l ing 1 9 7 8 : , 1 3 8 ) . D ia m e nl!n ju kk an b ah w a a sum si le m ahm e ng en ai p r~ te ie ris i ,in ~iv id u c uk 'u p' u nt'u k n ie iig ~a silk an, p 'e m is alia ri ta ja riJ ' a la s p ola ' re sid en tia l s ec sra k es elu ru ha n,D a Jam h a l in i; jik a k ita as um s ik an b ah w a tla p a ng go ta k elo m po ke tn is rn en to le rir p ere am p ura n e tn is s am p ai ra slo te ne nfu d ana ka n p in da h jik a ra sio te rs eb ut te rla m pa ui, d ala m be rb ag aim ode l n eig hb ourh oo d (n eig hb ou rte ta ng ga ) h al ltu a~an

    m em uncu lkan bahw a kese im bangan ada lah d i m ana keduak elo m po k d ip is ah ka n s ec sra ta ja m . H a sil k es elu ru ha n in i tid akb era sa l d ari fa kta b ah wa tia p o ra ng le bih m e m ilih tin gg al p ad aI in g k u ngan t er p is a h t et ap i l eb ih k a re n a e f ek r e ak s i d a ri p e n d udu kyang be rp indah da ri f ingkungan yang tidak m em uaskank el in g ku n ga n b a ru s eh in g ga me ru b ah p ro p or si p a da liri gk u ng a nb a ru te rs eb u t, d a n k emu d ia n mema c u p e rp in d ah a n b a ru .D a ta : d ata d es krip tif te nta ng p ola k ed ia m an d i b erb ag ai k ola d idun ia ., E x pla n ato ry m o d e l: e k sp la n as i a g re g at if b e rd a sa rk a n h ip o te sa, te n ta n ga g en p re fe re n si n e ig h bo rh o od ., s um ne r: ' T hom as .S che lllng , M ic rom o tive s andMa c ro b eh a vio r ( 19 78 )

    P en je la sa n S ch eilin g (C on to h 3 . 2 ) a da la h