prawa kobiet, prawa obywatelskie pod rz„dami pis-u

Download PRAWA KOBIET, PRAWA OBYWATELSKIE POD RZ„DAMI PIS-u

Post on 11-Jan-2017

218 views

Category:

Documents

2 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • PRAWA KOBIET, PRAWA OBYWATELSKIE

    POD RZDAMI PIS-u

    RAPORT KONGRESU KOBIET I STOWARZYSZENIA

    RWNO I NOWOCZESNO

  • Spis treci

    Zmiany ustrojowe w Polsce w okresie od listopada 2015 do lutego 2016............3M a g o r Z a t a D Z i e w a n o w S k a

    edukacja XXi wieku...................................................................................................................11M a g D a l e n a r o D a

    Polityka spoeczna rzdu PiS: moliwe skutki, szanse i wyzwania...........................25e w a r u M i S k a - Z i M n y , k a t a r Z y n a P r Z y b o r o w S k a

    Polityka w Polsce w kontekcie ue: prawa kobiet i prawa reprodukcyjne...........47 w a n D a n o w i c k a

  • 1

    Raport Prawa kobiet, prawa obywatelskie pod rzdami PiS-u jest efektem monitoringu przeprowadzonego przez Kongres Kobiet iStowarzyszenie Rwno iNowoczesno (RNo) pierwszych stu dni rzdw Prawa iSprawiedliwo-ci. Wtym czasie partia rzdzca przeprowadzia gbokie zmiany ustroju pastwa, nierzadko znaruszeniem Konsty-tucji RP iregulaminu Sejmu, podja reformy wpolityce socjalnej izapowiedziaa wiele zmian wobszarze edukacji izdrowia.

    Raport analizuje reformy ustrojowe, atake przepro-wadzone izapowiedziane zmiany wpolityce spoecznej, edukacyjnej izdrowotnej (wzakresie zdrowia reproduk-cyjnego). Piszc oostatnich zmianach prawa nie mona byo pomin oceny sytuacji poprzedzajcej zmiany wprowadzane przez Prawo iSprawiedliwo, zwaszcza e wwielu obszarach poprzednie rzdy popeniy rwnie wiele bdw, nie przeprowadzajc m.in. potrzebnych

    reform czy podejmujc inicjatywy zbyt pno, np. usta-wow regulacj in vitro.

    Wikszo reform wprowadzanych przez PiS nie daje niestety najmniejszej nadziei na popraw. Wrcz przeciw-nie. Tak zwana dobra zmiana gwny slogan kampanii wyborczej PiS jest jedn znajwikszych mistyfikacji po-litycznych obecnej wadzy, azmiany, ktre zachodz, s grone dla pozycji midzynarodowej Polski, zwaszcza na-szych relacji zUni Europejsk, budetu pastwa, atake przestrzegania naszych praw obywatelskich ipraw czo-wieka. Obecne zmiany dotycz wprawdzie caego spoe-czestwa, ale wiele znich dotknie przede wszystkim kobiet zuwagi na niezwykle konserwatywne podejcie rzdzcych do praw kobiet iroli kobiety wspoeczestwie irodzinie.

    Magdalena roda, Kongres Kobiet, Wanda Nowicka, Rwno iNowoczesno

    Marzec 2016

    1

    wstp

  • 3

    R A P O R T K O N G R E S U K O B I E T I S T O W A R Z Y S Z E N I A R W N O I N O W O C Z E S N O

    WprowadzenieSkuteczna wyborcza kampania prezydencka iparlamen-tarna doprowadzia do sytuacji, wktrej jedna partia uzy-skaa zarwno fotel Prezydenta RP, jak iwikszo oobu izbach parlamentarnych. Pozwala to na szybkie, skuteczne inieobarczone ryzykiem braku poparcia na ktrymkol-wiek etapie wprowadzanie zmian, ktre niestety wzbudzaj wiele kontrowersji is negatywnie oceniane przez rodowi-ska nie tylko opozycyjne, ale przede wszystkim prawnicze, anierzadko iakademickie.

    Pierwsz wzbudzajc due kontrowersje ustaw wprowadzon przez Prawo iSprawiedliwo bya ustawa zmieniajca ustaw oTrybunale Konstytucyjnym. Na-ley wskaza, i o jej niekonstytucyjnoci orzek sam Trybuna, traktujc zoony wniosek wtej sprawie jako priorytetowy i uniemoliwiajc jednoczenie jej fak-tyczne obowizywanie. Ta demonstracja sprawnej kon-troli niezalenego ibezpartyjnego organu nad rzdami PiS doprowadzia do uchwalenia prawa, ktre t kontrol uniemoliwia poprzez wprowadzenie obowizku proce-dowania Trybunau wposzerzonym skadzie, orzekania wikszoci 2/3 gosw ikoniecznoci zachowania ko-lejnoci wydawania rozstrzygni zkolejnoci wpywu spraw. Sparaliowanie Trybunau suy nie tylko obec-nej wadzy, ale take wpywa bdzie na przestrzeganie praw jednostek, gdy funkcjonowanie przez dugie lata wpastwie niekonstytucyjnych ustaw bezporednio na-rusza bdzie sfer uprawnie ludzi iobywateli. Oczy-wicie zgodnie zzapowiedziami Prawa iSprawiedliwoci naley spodziewa si zmiany obowizujcej Konstytucji, co rwnie, biorc pod uwag dotychczasowe dziaania partii rzdzcej, jest bardzo niebezpieczn informacj.

    Majc moliwo samodzielnego forsowania jedynie wasnych pogldw bez obawy oich podwaanie, ani przez opozycj, ktra jest wmniejszoci, ani przez organ kon-trolny, jakim jest Trybuna Konstytucyjny, przez faktyczne zwizanie mu rk, partia rzdzca konsekwentnie ibardzo szybko wprowadza zmiany majce istotne znaczenie ustro-jowe dla pastwa, jednoczenie jednak ignoruje wszystkie gosy podajce wwtpliwo jego dziaania, nie konsultu-jc ustaw, nie zgadzajc si na wprowadzanie wprojektach zmian iprzeprowadzajc istotne gosowania wgodzinach wieczornych lub nocnych.

    Niepokoi take postawa Prezydenta RP, ktry obiecywa strzec praw wszystkich Polakw, wrzeczywistoci wydaje si jednak sta wycznie na stray wprowadzania wszyst-kich zmian zaproponowanych przez PiS. W obecnym

    ukadzie sta si zupenie fikcyjnym organem kontrolnym, podpisujc wszystkie ustawy przegosowane gosami Prawa iSprawiedliwoci, nie wsuchujc si jednoczenie wgosy innych rodowisk, ktre poddaj krytyce konkretne roz-wizania wprowadzane przez PiS. Naley podkreli, e zarzuty wwikszoci nie s ideowe, bo tak ignorancj mona by byo Prezydentowi RP wybaczy, ale nierzadko konstytucyjne, ktrych wag osoba stojca na stray Kon-stytucji powinna zna.

    Wponiszym zestawieniu ujte zostay tylko te ustawy i te dziaania Prawa i Sprawiedliwoci, ktre w sposb znaczcy uderzaj wustrj pastwa. Opracowanie to nie ma na celu omwienia konkretnych przepisw, ajedynie przyblia zmiany, jakie wostatnich miesicach zostay do-konane przez parti rzdzc. Nie jest to opracowanie wy-czerpujce ani bardzo szczegowe, jego celem jest jednak ukazanie tych zmian, ktre wsposb bezporedni wpyn na przestrzeganie praw czowieka wPolsce, wtym rwnie na sytuacj prawn kobiet.

    Nowelizacja ustawy oTrybunale KonstytucyjnymDo charakterystycznych rysw sprawowania wadzy przez ekip Donalda Tuska naley unieszkodliwianie instytucji szeroko rozumianej kontroli, ktre mog wska-zywa na bdy rzdzcych oraz przeszkadza im wkorzy-staniu zwadzy, stosowaniu niedemokratycznych metod ipraktyk czy zawaszczaniu pastwa winteresie jednej par-tii igrup zwizanych zjej politykami (Program wyborczy Prawa iSprawiedliwoci, 2014, s. 69).

    Prace nad zmian ustawy oTrybunale Konstytucyjnym odbyy si dwuetapowo, wzbudzajc ogromne kontro-wersje wwielu rodowiskach, doprowadzajc ostatecznie rwnie do powstania ruchw obywatelskich majcych na celu obron zagwarantowanych Konstytucj praw (np. KOD). Pierwsza ustawa przyjta przez sejm 19 listopada i podpisana przez Prezydenta RP ju 20 listopada we-sza wycie po upywie 14 dni od daty ogoszenia (Dz.U. z2015r., poz. 1928). Jej gwnym celem byo skrcenie ka-dencji Prezesa iWiceprezesa Trybunau Konstytucyjnego, atake doprowadzenie do wybrania nowych sdziw na miejsce tych piciu, ktrych ze wzgldu na upywajce ka-dencje w2015r. wybra poprzedni rzd. Nowi sdziowie zostali wybrani 8 padziernika: trzech na miejsce tych, kt-rym kadencja wygasa 6 listopada, czyli wtrakcie kadencji poprzedniego sejmu, nie zostali oni jednak zaprzysieni

    Zmiany ustrojowe wPolsce wokresie od listopada 2015 do lutego 2016

    M a g o r Z a t a D Z i e w a n o w S k a

  • 4

    R A P O R T K O N G R E S U K O B I E T I S T O W A R Z Y S Z E N I A R W N O I N O W O C Z E S N O

    przez Prezydenta; dwch kolejnych na miejsce tych, kt-rych kadencje skoczyy si kolejno 2 i8 grudnia.

    Trybuna Konstytucyjny zdy dwukrotnie wypowie-dzie si wkwestii zarwno wyboru sdziw przez rzd PO, jak iwzakresie pniejszych dziaa PiS. Pierwszy wyrok zapad 3 grudnia 2015 r. (syg. akt K34/15), kiedy Trybuna stwierdzi, i wybr sdziw na miejsce tych, ktrych kadencja koczy si 2 i8 grudnia, by niezgodny zKonstytucj. Jednoczenie jednak uzna, e wybr pozo-staych trzech sdziw by zKonstytucj zgodny. Naley zaznaczy, e Prezydent RP nie wykona wyroku Trybu-nau izaprzysig piciu nowo wybranych przez rzd PiS sdziw, z pominiciem wybranych zgodnie z prawem poprzednich trzech sdziw.

    Wwyroku z9 grudnia 2015 roku (Syg. akt K35/15) Try-buna Konstytucyjny odnis si do samej ustawy z19listo-pada 2015 r., stwierdzajc niekonstytucyjno wikszoci zawartych wniej zapisw, powoujc si nie tylko na sam Konstytucj, ale rwnie na prawo midzynarodowe. Wtym wypadku za niekonstytucyjny zosta uznany prze-pis pozwalajcy obecnemu rzdowi na wybranie piciu sdziw Trybunau Konstytucyjnego na miejsce tych, kt-rym kadencja wygasa w2015 r., co zosta zignorowane za-rwno przez parti rzdzc, jak isamego Prezydenta RP.

    Mimo czciowej poraki wynikajcej zszybkiej reak-cji opozycji irodowisk dbajcych oprzestrzeganie praw czowieka iobywatela, a take samego Trybunau Kon-stytucyjnego, partia rzdzca nie poddaa si w walce oubezwasnowolnienie tego organu ipodporzdkowanie go wasnym interesom. Przed samymi witami Boego Narodzenia odbya si kolejna burzliwa debata dotyczca zmian wustawie oTrybunale Konstytucyjnym, tym razem ju gwarantujcych skuteczne wyegzekwowanie wprowa-dzanego prawa.

    Ustawa zdnia 22 grudnia 2015 roku ozmianie ustawy oTrybunale Konstytucyjnym (Dz.U. z2015 r., poz. 2217) zostaa podpisana przez Prezydenta RP ju 28 grudnia iwesza wycie bez zwyczajowego vacatio legis. Wprowa-dza ona szereg istotnych zmian dotyczcych funkcjonowa-nia Trybunau:

    a) Prezydent lub Minister Sprawiedliwoci mog zoy wniosek owszczcie postpowania dyscyplinarnego wzgl-dem sdziego, chyba e Prezes uzna wniosek za niezasadny (art. 28a). Takie postanowienie musi by uzasadnione idorczone wnioskodawcy wcigu 7 dni od jego wyda-nia. Bd oni rwnie mogli wystpowa zwnioskiem do Zgromadzenia Oglnego orozpoczcie dziaa majcych na celu zoenie zurzdu sdziego Trybunau (art.31a) Zgromadzenie Oglne wystpuje wtedy do Sejmu zwnioskiem owygaszenie mandatu sdziego Trybunau. Te przepisy jednoznacznie naruszaj zasad niezawisoci sdziw, czyli ich niezalenoci od innych organw wadzy.

    b) Trybuna co do zasady musi orzeka w penym skadzie, czyli zgodnie znowelizacj obecn